T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2025/896 Esas
KARAR NO:2025/817 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI:2025/352 Esas- 2025/335 Karar
TARİH:22/04/2025
DAVA:Kıymetli Evrak İptali (Zayi Nedeniyle)
KARAR TARİHİ:15/05/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...Bankası, ... numaralı Şubesi, Keşide Yeri: İstanbul, Tarih:21/09/2018, Miktar:300.000,00-TL, Keşideci: ..., Lehtar: ... Çek No: ''...” Çekin bağlı olduğu hesap Iban No:..., 300.000,00-TL (üçyüzbin) bedelli çek müvekkil lehine keşide edildikten sonra kaybolduğunu, yapılan tüm aramalara rağmen çekler bulunamadığını, çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi durumunda doğabilecek sorumluluğu önlemek amacıyla bu davanın açıldığını, çeklerin bankadan tahsil edilmesini engellemek ve hem müvekkil hem de diğer cirantalar ve keşidecinin menfaatlerini korumak ve çeklerin iptalini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesinin 22/04/2025 Tarih ve 2025/352 Esas- 2025/335 Karar sayılı kararında;"....Yargı yetkisini, Anayasanın 9. Maddesine göre Türk Milleti adına kullanan Mahkememizce, uyuşmazlık konusu hakkında, yapılan yargılama sonunda(Ay. m.141); sunulan deliller, talebe konu kambiyo senedi bilgileri, iddia ve beyanlar ile tüm dosya mündericatı incelenip hep birlikte değerlendirildiğinde; 6102 sayılı TTK'nın 757/1 maddesine göre kıymetli evrakın iptalini ancak evrak üzerinde hak sahibi olan lehtar veya yetkili hamilin isteyebileceği, keşidecinin ise senet hamilinin ortaya çıkmasından sonra ancak menfi tespit veya istirdat davası açabileceği, dava dilekçesinde iptali istenen çek yapraklarının keşidecisinin davacı olduğunun beyan edildiği, bu itibarla davacının çek hamili sıfatının bulunmadığı, çeklerin keşidecisi olduğu, keşideci sıfatı ile kıymetli evrakın iptali davası açtığı, keşideci olan davacının kıymetli evrakın iptali davasını açma ehliyeti bulunmadığı, (Yargıtay 11. HD. 'nin 02/10/2017 tarih ve 2016/2755 Esas - 2017/4927 Karar sayılı ilam) sonuç ve vicdani kanaatine varılarak aktif husumet yokluğu nedeniyle talebin reddine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir..."gerekçesi ile,''1-Davanın REDDİNE,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin çek iptali hususundaki davayı, söz konusu davanın keşideci tarafından açılamayacağı gerekçesi ile reddettiğini, ancak bu gerekçenin hatalı olduğunu,İptali talep edilen çek incelendiği vakit Keşidecisi ile Lehdarının aynı kişi (...) olduğunun görüldüğünü, huzurdaki davanın da müvekkilinin çek hamili olduğu gerekçesi ile ikame edildiğini, çek keşidecisinin ve çek hamilinin aynı kişi olabileceği bu durum çekin sıhhatini etkilemeyeceğinin açık olduğunu, dolayısıyla çek lehtarı ve hamili müvekkilimizin davayı açmasında hukuka aykırı bir durum bulunmadığını beyanla, yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne, istinaf giderleri ve ücreti vekaletin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 818/1. maddesinin atfı ile 757 vd maddeleri gereği zayii olduğu iddiası ile çekin iptali talebine ilişkindir.Mahkemece, davanın reddine, karar verilmiş, verilen karara karşı davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri uyarınca; iradesi dışında çek elinden çıkan hamil, çekin kimde olduğu bilinmiyorsa, çekin ödeme yeri veya hamilin yerleşim yerinden çekin iptaline karar verilmesini talep edebilir. Çekin zayii nedeniyle iptali davası açma hakkı hamile ait olup, zayi nedeniyle iptal talebinde bulunan kişi, çekin hamili olduğunu ve çekin kaybolduğunun "kuvvetle muhtemel" olduğunu ispata elverişli deliller sunmalıdır.Dava dilekçesine ekli çek sureti incelendiğinde; ...Bankası'na ait 21/09/2018 keşide tarihli, ... seri nolu, 300.000,00-TL miktarlı çekin, keşidecisinin ..., Lehtarın ise... olduğu görülmüştür.TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamildir.Somut olayda davacı, davaya konu çekin hem keşidecisi hemde lehtarı olduğu, mahkemece dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu davacının çekin keşidecisi olduğu ve keşidecinin çek iptali davası açmakta aktif husumet ehliyeti bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de, davacının davaya konu çekte aynı zamanda lehtar olarak olarak isminin yazılı olduğu, bu durumda mahkemece duruşma açılmak suretiyle davacı tarafın delilleri toplanarak TTK. 818/1-a maddesi ve aynı kanunun 673/1 maddelerinin birlikte değerlendirilmek suretiyle keşidecinin aynı zamanda lehtar olup olmayacağı ve TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan hamil olup olmadığı da değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme sonucu yukarıdaki şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesince verilen kararın HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına, yargılama yapılarak oluşacak sonuca göre karar verilmek üzere dosyanın görevli ilk derece mahkemesine gönderilmesi gerektiği kanaatine varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının istinaf başvurusunun KABULÜ ile; İstanbul Anadolu 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 22/04/2025 Tarih ve 2025/352 Esas ve 2025/335 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-a6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep eden tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı olması halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 15/05/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-ç maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.