T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/2086 Esas
KARAR NO: 2025/1996 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/417 Esas - 2025/539 Karar
TARİHİ: 25/09/2025
BİRLEŞEN İSTANBUL 5.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİNİN
2014/157 ESAS - 2014/201 KARAR SAYILI DOSYASI
DAVA: İtirazın İptali
KARAR TARİHİ 27/11/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:
Asıl Davada;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin akaryakıt sektöründe faaliyet gösterdiğini, faaliyet çerçevesinde bizzat belirlediği noktalarda kendi marka ve logosu altında, ...standartlarında kurulacak veya kurulu akaryakıt istasyonlarında akaryakıt satış faaliyetini gerçekleştirmek için öncelikle istasyonların kurulu bulunduğu kurulacak gayrimenkuller üzerinde, kira anlaşması veya intifa hakkı tesisi ile kullanım hakkına sahip olduğunu, gayrimenkul malikleri ile müvekkili şirket arasında akdedilen işbu anlaşmalar neticesinde, müvekkili şirketin kullanım hakkına sahip bulunduğu gayrimenkuller üzerinde kurulu veya kurulacak akaryakıt istasyonlarının işleticiliği/bayiliği malik veya malikle bağlantılı gerçek veya tüzel kişilere verebildiği gibi malikle hiç bağlantısı olmayan 3.kişilere tevdi edilebildiğini, bu kapsamda dava dışı ... Petrol Ürünleri Tur. Tic.A.Ş ile müvekkili şirket arasında Hatay ili, İskenderun ilçesi, Aşkarbeyli mevkiinde kain ve tapu sicilinde ... parselde kayıtlı bulunan gayrimenkulün müvekkili şirkete 15 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 28.09.2004 tarihli kira sözleşmesi akdedildiğini ve tapuya şerh edildiğini, kira bedelinin tamamı müvekkili şirket tarafından peşin olarak ödendiğini, daha sonra söz konusu taşınmazın davalı şirket tarafından satın alındığını, kira sözleşmesi nedeniyle müvekkili şirketin kullanım hakkına sahip olduğu gayrimenkul üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun işletmeciliği/bayiliğinin ...marka ve logosu altında faaliyette bulunmak üzere akdedilen bayilik anlaşması ve ekleri gereğince davalıya tevdi edildiğini, müvekkili şirketin tesislerde kalıcı nitelikte yatırımlar yaptığını, rekabet kurulunun resmi internet sitesinde 12/03/2009 tarihinde gerçekleştirdiği akaryakıt sektörü ile ilgili genel bildirim ile bayilik sözleşmesi ile bağlantılı kredi sözleşmeleri, ekipman sözleşmelerinin uzun süreli kira sözleşmeleri ya da uzun süreli intifa hakkı tanınması gibi şahsi ya da ayni hakların da rekabet yasağı kapsamında değerlendirilebileceğini, 18/09/2005 tarihinden önce yapılmış olan ve süresi 5 yılı aşan sözleşmelerin rekabet kurulu tarafından uygulanan azami hadde indirme ilkesi gereğince 18/09/2010 tarihine kadar tebliğde yer alan muafiyetten yararlanabileceği, bu tarihten sonra muafiyet koşullarının ortadan kalkacağı, 18/09/2005 tarihinden sonra yapılan sözleşmelerin süreleri ne olursa olsun, yapıldıkları tarihten itibaren ilk 5 yıllık süre boyunca muafiyetten yararlanılabileceğine, 5 yılı aşan süreler bakımından tebliğde belirtilen muafiyet koşullarının ortadan kalkacağının bildirildiğini, İskenderun 3. Noterliğinin 19/07/2010 tarih ve ... yevmiye numaralı ve 11/10/2010 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameleri ile bayilik anlaşması ve protokollerin 18/09/2010 tarihinden sonra davalı tarafça müvekkiline kullandırılmayarak sonlandırıldığını, davalının kiraya vereni bulunduğu gayrimenkul üzerinden müvekkili şirket lehine tesis edilen hukuksal tasarruf hakkı için ödenen peşin kira bedelinin geçersiz kılınan süresine (işlememiş süre) tekabül eden kısmı olan 891.542,10 TL'sinin denkleştirici adalet ilkesine göre tahsili, sabit yatırımların işlememiş süreye isabet eden kısmı olan 233.483,90 TL.nin 18.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesi, aksi halde davalı hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlatılacağı hususu davalıya ihtar edildiğini, davalı borçlunun ihtara rağmen borcu ödemekten imtina etmesi üzerine İstanbul 10.İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasından davalı aleyhine ipoteğin para verilmesi yoluyla takip başlatıldığını, davalının haksız olarak takibe itiraz etmesi nedeniyle takibin durduğunu belirterek, davalının İstanbul 10.İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyasındaki itirazın iptaline, takebin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan takibe karşı yetki itirazında bulunduklarını, davalının ikamet adresinin İskenderun ilçesinde olduğunu, tebligatın İskenderun'da yapıldığını, ipotek konusu taşınmazın İskenderun adresinde olduğunu, yetkili icra dairesinin ve mahkemenin İskenderun İcra Müdürlüğü ve Mahkemeleri olduğunu belirterek yetki itirazında bulunduklarını, davacı tarafından açılan davada talep edilen alacak haklarının zamanaşımına uğradığını, sebepsiz zenginleşme nedeni ile açılacak davalarda zamanaşımı süresinin 2 yıl olduğunu, 18/09/2010 tarihinde sona eren sözleşmeden dolayı en geç 18/09/2012 tarihinde davanın açılması gerektiğini, BK.nın 158.maddesindeki 60 günlük ek sürenin de davanın esastan reddedilmiş olması nedeniyle bu davada uygulama imkanın bulunmadığını, dava konusu ipoteğin kaldırılması için İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/461 Esas sayılı dosyasında dava açıldığını, bu davada yapılan yargılama sonucunda; 19/12/2013 tarihinde davanın kabulü ile ipoteğin kaldırılmasına karar verildiğini, kararın tebliğ aşamasında olduğunu, bu kararın kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, icra takibi ve daha sonra açılan işbu dava ile müvekkili şirketten talep edilen işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedelinin ipotek konusu olmadığını, kira sözleşmesi ile müvekkilinden önceki maliklere ödenen bedelin 28/09/2004 tarihinde yapılan kira sözleşmesi ile ödendiğini, oysa davaya konu ipoteğin 02/11/2007 tarihinde davacı şirket ile davalı şirket arasında yapılan bayilik sözleşmesinden dolayı verildiğini, buna göre davacı tarafından talep edilen kira bedelinin ipoteğin konusu olmadığının açık olduğunu, taraflar arasında yapılan sözleşmenin yasada belirtildiği şekilde kira sözleşmesi olmadığını, taraflar arasındaki yapılan sözleşmenin bayilik sözleşmesinin eki niteliğinde olduğunu, kira sözleşmesinin rekabet kurulunun 2002/2 sayılı dikey anlaşmalarına ilişkin grup muafiyet tebliğinde yer alan hakların kullanılması ve bunun sonucunda uzun süreli bayilik sözleşmelerinin bayiler lehine 5 yıl ile sınırlandırılması neticesinde bayilik sözleşmesinin sona erdiğini, bayilik sözleşmesinin eki niteliğinde olan uzun süreli intifa hakkının da kira sözleşmesi ile sona erdiğini, yasal bir hakkın kullanımından dolayı sona eren kira sözleşmesinden kaynaklı bayiden bir hak talep edilemeyeceğini, kira şerhinin hiçbir çekince ileri sürülmeden kaldırıldığını, bu nedenle davacının güncel kira bedeli adı altında talepte bulunma hakkının bulunmadığını, davacının bayilik sözleşmesi gereği yapmak zorunda olduğu yatırımların istenemez nitelikte olduğunu, sözleşme süresinin 5 yıl olduğunu ve 02/05/2010 tarihinde sona erdiğini, bu nedenle 233.483,90 TL bedelin de müvekkilinden talep edilemeyeceğini belirterek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Davada;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ...Petrolleri A.Ş. nin 5015 sayılı kanun ile ilgili mevzuat kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun tanzim ettiği "Dağıtıcı Lisansı" kapsamında akaryakıt sektöründe faaliyet göstermekte olduğunu, bu faaliyet çerçevesinde bizzat belirlediği noktalarda kendi marka ve logosu altında ...standartlarında kurulacak veya kurulu akaryakıt istasyonlarında akaryakıt faaliyeti gerçekleştirmek için öncelikle istasyonların kurulu bulunduğu gayrimenkuller üzerinde kira anlaşması veya intifa hakkı tesisi ile kullanım hakkına sahip olduklarını, gayrimenkul malikleri ile müvekkili şirket arasında akdedilen işbu anlaşmalar neticesinde müvekkili şirketin kullanım hakkına sahip bulunduğu gayrimenkuller üzerinde kurulu veya kurulacak akaryakıt istasyonlarının işleticiliği/bayiliğinin, malik veya malikle bağlantılı gerçek veya tüzel kişilere verebildiği gibi malikle hiç bir bağlantısı olmayan 3. Kişilere de tevdii edebildiğini, bu kapsamda dava dışı ... Petrol Ürünleri Tur Tic. A.Ş. ile müvekkil şirket arasında Hatay ili, İskenderun ilçesi, Aşkarbeyli mevkiinde kain tapu sicilinde ... parselde kayıtlı bulunan gayrimenkulün müvekkil şirkete 15 yıl süreyle kiralanmasına ilişkin 28/09/2004 tarihli kira sözleşmesi akdedildiğini ve tapuya şerh edildiğini, kira bedelinin tamamının müvekkili şirket tarafından peşin olarak ödendiğini, daha sonra söz konusu taşınmazın kaydındaki kira şerhi ile birlikte davalı şirket tarafından satın alındığını, bu kira sözleşmesi gereğince müvekkil şirketin kullanım hakkına sahip olduğu gayrimenkul üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun işleticiliğinin, ...marka ve logosu altında faaliyette bulunmak üzere akdedilen Bayilik Anlaşması ve ekleri gereğince davalıya tevdi edildiğini, müvekkilinin kira hakkı süresince ürünlerinin satışının yapılacağı inancıyla akaryakıt istasyonunun faaliyetinin geliştirilmesi ve iyileştirilmesi amacıyla önemli değere sahip kalıcı nitelikte yatırımlar yapıldığını ve demirbaşlar sağlandığını, davalının göndermiş olduğu İskenderun 3. Noterliğinin 23/12/2010 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde söz konusu yatırım ve demirbaş bedelinin 50.582,71 TL + KDV kısmının kabul ettiğini ancak bu tutarın ödemediğini, rekabet kurulunun 12/03/2009 tarihinde akaryakıt sektörü ile aldığı karar ile 18/09/2005 tarihinden önce yapılmış olan ve süresi 5 yılı aşan sözleşmelerin rekabet kurulu tarafından uygulanan azami hadde indirme ilkesi gereğince 18/09/2010 tarihine kadar tebliğde yer alan muafiyetten yararlanabileceği, bu tarihten sonra muafiyet koşullarının ortadan kalkacağı, 18/09/2005 tarihinden sonra yapılan sözleşmelerin süreleri ne olursa olsun, yapıldıkları tarihten itibaren ilk 5 yıllık süre boyunca muafiyetten yararlanılabileceğine, 5 yılı aşan süreler bakımından tebliğde belirtilen muafiyet koşullarının ortadan kalkacağının bildirildiğini, İskenderun 3. Noterliğinin 19/07/2010 tarih ve ... yevmiye numaralı ve 11/10/2010 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnameleri ile bayilik anlaşması ve protokollerin 18/09/2010 tarihinden sonra davalı tarafça müvekkiline kullandırılmayarak sonlandırıldığını, davalının kiraya vereni bulunduğu gayrimenkul üzerinden müvekkili şirket lehine tesis edilen hukuksal tasarruf hakkı için ödenen peşin kira bedelinin geçersiz kılınan süresine (işlememiş süre) tekabül eden kısmı olan 891.542,10 TL'sinin denkleştirici adalet ilkesine göre tahsili ve sabit yatırımların işlememiş süreye isabet eden kısmı olan 233.483,90 TL.nin 18.09.2010 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesi, aksi halde davalı hakkında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip başlatılacağı hususunun davalıya ihtar edildiğini, davalının ihtara rağmen borcu ödemekten imtina etmesi üzerine İstanbul 18.İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından davalı aleyhine takip başlatıldığını, davalının haksız olarak takibe itiraz etmesi sebebiyle takibin durduğunu, davalı tarafın yetki itirazının yerinde olmadığını, bayilik sözleşmesinin 24.maddesi ile kira sözleşmesinin 9.maddesinde yetkili icra dairelerinin ve mahkemelerinin İstanbul icra daireleri ve mahkemeleri olduğunun belirlendiğini, davalı tarafın derdestlik itirazının yerinde olmadığını, İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2010/162 Esas - 2010/577 Karar sayılı kararının davacının temyiz itirazları reddedilmek sureti ile kesinleşmiş olduğunu, sadece vekalet ücreti yönünden bozulduğunu, bozma üzerine İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/148 Esas - 2013/186 Karar sayılı dosyasında davanın esası ve harca ilişkin olarak verilen karar kesinleşmiş olduğundan bu konuda yeniden karar verilmesine yer olmadığına karar verildiğini, İstanbul 10. İcra Müdürlüğünde başlatılan takip yönünden de davalının derdestlik itirazının yerinde olmadığını, o dosyada ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip açıldığını, ipoteğin 1.500.000 TL limitli olduğunu, ipotek bedelinin davaya ve takibe konu alacağı karşılamadığının açık olduğunu ve her iki takibinde tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla açıldığını, davalının zamanaşımı itirazının yerinde olmadığını, davaya konu alacakların daha önce İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2010/162 esas sayılı dosyasına konu edildiğini, bu davanın erken ikame edildiği gerekçesi ile ret edildiğini, bu kararın temyiz edilmesi neticesinde temyiz taleplerinin reddine karar verildiğini ve ilamın 04/03/2013 tarihinde tebliğ edildiğini, karar düzeltme süresinin 19/03/2013 tarihinde dolduğunu, BK'nın 158.maddesinde belirtilen 60 günlük ek sürenin ise 19/05/2013 tarihinde dolduğunu, İstanbul 10. İcra Müdürlüğündeki takibin bu tarihten daha önce 18/04/2013 tarihinde başlatıldığından zamanaşımı süresinin kesildiğini belirterek itirazın iptaline, takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı tarafından açılan takibe karşı yetki itirazında bulunduklarını, davalının ikamet adresinin İskenderun ilçesinde olduğunu, tebligatın İskenderun'da yapıldığını, ipotek konusu taşınmazın İskenderun adresinde olduğunu, yetkili icra daire ve mahkemelerinin İskenderun İcra ve Mahkemeleri olduğunu, zamanaşımı itirazında bulunduklarını, sebepsiz zenginleşme nedeni ile açılacak davalarda zamanaşımı süresinin 2 yıl olduğunu, sözleşmenin 18/09/2010 tarihinde sona erdiğini, davanın 2 yıl süre geçtikten sonra açıldığını, BK.nın 158. maddesinde 60 günlük ek sürenin davanın esastan reddedilmiş olması nedeni ile uygulama yerinin bulunmadığını, icra takibinin 14/05/2015 tarihinde 60 günlük süre dolduktan sonra açıldığını, davacının taleplerinin aynı olduğu ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile başka bir takip daha yaptığını, onunla ilgili itirazın iptali davasının da devam ettiğini, bu nedenle derdestlik itirazında bulunduklarını, yapılan kira sözleşmesinin yasada belirtildiği şekilde kira sözleşmesi olmadığını, bayilik sözleşmesinin eki niteliğinde olduğunu, kira sözleşmesinin rekabet kurulu kararına dayanılarak sonlandırıldığını, kira şerhinin, hiçbir itirazı kayıt ileri sürülmeden kaldırıldığını, kira bedelinin her defasında farklı hesaplandığının, tesisat ve yatırımların davacı tarafından yapılması gerektiğini, bu nedenle 233.483,90 TL bedelin müvekkilinden istenemeyeceğini, 4054 sayılı Rekabetin Korunması hakkındaki Kanunun 56.maddesi gereğince davacının iade veya bedel isteme hakkının bulunmadığını belirterek davanın reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi 25/09/2025 tarih ve 2025/417 Esas - 2025/539 Karar sayılı kararında;"...Asıl ve Birleşen dava; İİK.nın 67.maddesi gereğince açılmış itirazın iptali davalarıdır.Asıl dava, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli asıl alacağı + temerrüt faizi+ kalıcı yatırım bedeli + temerrüt faizi olmak üzere toplam 1.582.363,13 TL alacağın tahsili talebiyle 18/04/2013 tarihinde İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.Birleşen dava ise, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli asıl alacağı + temerrüt faizi+ kalıcı yatırım bedeli + temerrüt faizi olmak üzere toplam 1.594.229,95 TL alacağın tahsili talebiyle 15/05/2013 tarihinde İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.Dava dışı ... Petrol Ürünleri Tur. Tic.A.Ş. ile davacı şirket arasında Hatay ili, İskenderun ilçesi, Aşkarbeyli mevkiinde kain ve tapu sicilinde ... parselde kayıtlı bulunan gayrimenkulün davacı şirkete 15 yıl süreyle stopaj ve KDV gibi vergiler davacı BP.'ye ait olmak üzere net 500.000 USD bedel karşılığında kiralanmasına ilişkin 28.09.2004 tarihli kira sözleşmesi akdedildiği ve 01/10/2004 tarihinde tapuya şerh edildiği, kira bedelinin tamamının davacı şirket tarafından peşin olarak ödendiği, daha sonra söz konusu taşınmazın davalı şirket tarafından 01/04/2005 tarihinde satın alındığı ve kiralanan taşınmaz davalı ... şirketine devredilmiştir. Daha sonra davacı Şirket ile davalı Şirket arasında bayilik sözleşmesi niteliğinde olan 02.05.2005 tarihli, 5 yıl süreli “İşleticilik Sözleşmesi” imzalandığı, söz konusu sözleşme ile davacı, kiralanan taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt satış yeri ve müştemilatının işleticiliğini davalıya tevdii ettiği, davalı adına kayıtlı taşınmaz üzerine davacı lehine 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye nolu resmi senet ile 1.500.000 TL miktarlı ipotek konulduğu ve aynı tarihte ipoteğin tapuya kayıt edilmiştir. Rekabet kurulu kararı uyarınca Bayilik anlaşması ve Protokollerin, 18.9.2010 tarihinde sonlandırıldığı anlaşılmıştır.Davacı taraf asıl ve birleşen dava ile; taraf şirketler arasında imzalanan akaryakıt bayilik sözleşmenin ve işletmenin kurulu olduğu taşınmaz üzerine davacı lehine tesis edilen intifa hakkının Rekabet Kurulu kararı gereğince kararlaştırılan süreden önce hükümsüz hale geldiği iddiasına dayalı olarak davacı tarafından davalı tarafa ödenmiş olan intifa bedelinden intifanın geçersiz kalan süresi yönünden ödenen bedelin denkleştirme ilkesi uyarınca güncelleştirilmiş tutarın davalıdan tahsili, istasyon için davacı tarafından yapılan kalıcı yatırımların bakiye işlememiş süreye ilişkin ve denkleştirici adelet ilkesi uyarınca güncelleştirilmiş tutarının davalıdan tahsilini talep etmektedir.Davacı tarafından davalı hakkında İstanbul 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2010/162 Esas sayılı dosyası ile 09/03/2010 tarihinde taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncelleştirilmiş kira bedeli asıl alacağı + işlememiş döneme tekabül eden güncelleştirilmiş kalıcı yatırım bedeli olmak üzere toplam 1.043.946 TL alacağın tahsili talebiyle alacak davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucu 10/11/2010 tarih ve 2010/162 Esas - 2010/577 Karar sayılı kararı ile; Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin tüm hükümlerinin başlangıçtaki koşullarla uygulanmaya devam ettiği, Rekabet Kurumunun, rekabet yasağı ve “intifa hakkı” kira akdine ilişkin süre yönünden getirdiği kısıtlamaya dayanarak tarafların sözleşmenin koşullarını değiştirici mahiyette bir irade açıklaması ya da fiili uygulaması olmaksızın bireysel olarak tüm taahhütlerini yerine getirdiği aşamada, sebepsiz iktisap oluşturacak şekilde edimler arasındaki dengenin davacı aleyhine bozulduğundan bahsedilemeyeceği, davacının sebepsiz iktisap kurallarına dayanarak bu aşamada dava açmakta hukuki bir menfaati bulunmadığı gerekçeleriyle erken açılan davanın reddine karar verilmiş, hüküm taraf vekillerince temyiz edilmiş ve Yargıtay 19 HD. nin 12/11/2012 tarih ve 2012/12829 Esas - 2012/16464 Karar sayılı kararı ile vekalet ücreti yönünden kararın bozulmasına karar verilmiş, bozma kararı üzerine dosya mahkemelerin birleşmesi üzerine İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/148 Esas sırasına kayıt edildiği, mahkemece Yargıtay bozma ilamına uyulması sonucu 08/07/2013 tarih ve 2013/148 Esas - 2013/186 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği ve kararın Yargıtay 19 HD. nin 16.10.2014 tarih ve 2014/13011 Esas - 2014/15274 Karar sayılı kararı ile onandığı ve hükmün 29/12/2014 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır. Davalı ... Akaryakıt tarafından ...Petrolleri A.Ş. hakkında 10/11/2010 tarihinde İstanbul 19 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/292 Esas sayılı dosyası ile; Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin 18.09.2010 tarihi itibarıyle sona erdiği, taraflar arasındaki cari hesap ekstrelerine göre müvekkili şirketin, davalı şirketten 48.437,12 TL alacağının mevcut olduğu, bunun yanında Mersin-İskenderun arası 46 adet nakliye bedeli farkından dolayı da yaklaşık 6.000 TL alacağının mevcut olup, bu alacağında davalı tarafından ödenmediği iddiasıyla 48.437,12 TL cari hesap alacağı ile 6.000 TL tutarında 46 adet Mersin-İskenderun nakliye bedeli farkı alacağının tahsili talebiyle alacak davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucu 02/04/2012 tarih ve 2011/292 Esas - 2012/55 Karar sayılı kararı ile; davanın kısmen kabulü ile, 48.437,12 TL nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, fazla ilişkin talebin reddine, karar verilmiş ve verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 19 HD.nin 19.02.2013 Tarih ve 2012/17230 Esas - 2013/3152 Karar sayılı kararı ile hükmün onanmasına karar verildiği anlaşılmıştır.Asıl davaya konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 891.542,10 TL işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli, 362.411,86 TL faiz, 233.493,90 TL kalıcı yatırım bedeli, 94.915,27 TL kalıcı yatırım bedeli faizi olmak üzere toplam 1.582.363,13 TL alacak için 18/04/2013 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığı, bu takibe dayanak ipoteğin Hatay İli, İskenderun İlçesi, Aşkarbeyli Mah. ... parsel numaralı taşınmaz üzerindeki 1.500.000 TL bedelli ipotek olduğu, davalı tarafından süresinde itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde itirazın iptali davası açıldığı anlaşılmıştır.Davacı tarafından aynı alacakla ilgili davalı hakkında İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile; 891.542,10 TL işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli, 371.815,80 TL faiz, 233.493,90 TL kalıcı yatırım bedeli, 97.378,15 TL kalıcı yatırım bedeli faizi olmak üzere toplam 1.594.229,95 TL alacak için 15/05/2013 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından süresinde itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde 14/05/2014 tarihinde İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2014/157 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığı, davaların birleştirilmesine karar verildiği anlaşılmıştır.Davalı ... Akaryakıt tarafından davacı BP'ye karşı 10/12/2010 tarihinde İskenderun 1 Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/461 Esas sayılı dosyası ile; Hatay ili İskenderun ilçesi Aşkarbeyli Mah. Mevkiinde kain ve tapu sicilinde ... parsel sayıda kayıtlı 4640,68 m² mesahalı taşınmaz üzerinde davalı şirket lehine ve cari hesabın teminatı olarak verilen 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye nolu 1.500.000 TL meblağlı ipoteğin kaldırılması talepli ipoteğin fekki davası açıldığı, Mahkemece yapılan yargılama sonucunda 19/12/2013 Tarih ve 2010/461 Esas - 2013/637 Karar sayılı kararı ile; ''.... İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/92 esas sayılı dosyasında davacı ... Akaryakıt Din.Tes.İnş. Tah.Mobl.Teks. Ürn.Nak.ve Tic.Ltd.Şti. tarafından davalı ...PETROLLERİ A.Ş. aleyhine alacak davası açıldığı dosyada verilen 02/04/2012 tarihli nihai kararda davacının davalıdan 48.437,12 TL alacaklı olduğunun hükme bağlandığı, yine davalı şirket tarafından davacı şirket aleyhine açılan İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 08/07/2013 tarih ve 2013/148 esas 2013/186 karar sayılı dava dosyasında davanın reddine dair verilen esas hükmün Yargıtay onamasından geçerek kesinleşmiş olduğu, bu durumda davalı şirketin davacıdan her hangi bir alacağının bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulü ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin teminatı olarak verilen ipoteğin fekkine karar vermek gerektiği'' gerekçesiyle davanın kabulü ile; Hatay ili, İskenderun ilçesi, Aşkarbeyli Mahallesi, ... parsel sayıda kayıtlı 6.440,68 m² mesihalı taşınmaz üzerinde davalı şirket lehine verilen 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye numaralı 1.500.000 TL meblağlı ipoteğin kaldırılmasına karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 19 HD. 05.11.2015 Tarih ve 2015/595 Esas - 2015/14116 Karar sayılı kararı ile; ''Süresinde verilmeyen temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir'' gerekçesi ile davalı vekilinin temyiz isteminin reddine karar verilmiş ve kararın kesinleşerek İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; taşınmaz üzerindeki ipoteğin 16/05/2016 tarih ve ... yevmiye ile terkin edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.İpoteğin fekki davası aynı zamanda menfi tespit hükmü içermektedir. İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/12/2013 tarih ve 2010/461 Esas - 2013/637 Karar sayılı kararı ile; ipoteğin fekki davasının davalı şirketinin davacıdan her hangi bir alacağının bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulü ile; taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin teminatı olarak verilen ipoteğin fekkine karar verildiği ve kararın kesinleştiği, tapu kaydından da kaldırıldığı anlaşılmıştır. İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin karar tarihi 19/12/2013 olup, İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasındaki takip tarihi ise 18.04.2013 tür. Her ne kadar takip tarihi karar tarihinden sonra ise de; ipoteğin fekki davasının açılış tarihinin 10/12/2010 olduğu ve daha açılan İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2013/148 Esas sayılı dosyasında ...Petrolleri A.Ş.nin alacak davasının reddine, İstanbul 19 Asliye Ticaret Mahkemesinin 2011/292 Esas sayılı dosyasında ise ... şirketi tarafından açılan davanın kısmen kabulüne karar verildiği hususları göz önüne alındığında davacı şirketin alacağının bulunmadığı anlaşıldığından yaptığı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takibe davalı tarafından yapılan itirazın yerinde olduğu anlaşılmakla asıl davanın reddine karar verilmiştir.Birleşen davanın incelenmesinde; asıl davaya konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile davacı tarafından davalı aleyhinde toplam 1.582.363,13 TL alacak için 18/04/2013 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığı, aynı alacakla ilgili davacı tarafından davalı hakkında İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile de toplam 1.594.229,95 TL alacak için 15/05/2013 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, talep edilen asıl alacak kalemlerinin aynı olduğu anlaşılmıştır. İİK.nın 45 maddesinde;'' Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehinin paraya çevrilmesi yoliyle takip yapabilir. Ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoliyle takip edebilir,'' hükmü göz önüne alındığından birleşen davaya konu İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki takibin İİK.nın 45 maddesi kapsamında geçerli bir takip olmadığı ve davalının itirazının bu nedenle yerinde olduğu anlaşıldığından birleşen davanın reddine karar verilmiştir. Davacının kötü niyeti ispat edilemediğinden kötü niyet tazminat talebinin asıl ve birleşen dosya yönünden reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesi ile, ''1-Asıl ve birleşen davanın reddine,2-Asıl ve birleşen davada davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,3-ASIL DAVA YÖNÜNDEN;b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 233.530,84 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,4-BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN;b)Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 235.192,19 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,'' karar verilmiş ve karara karşı asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından asıl ve birleşen dava yönünden istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Asıl ve birleşen davada davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; söz konusu davada sadece taraflar arasındaki bayilik ilişkisinden kaynaklı değerlendirme yapılmış olduğunu, işbu davaya konu kira sözleşmesinden kaynaklı kira ve yatırım bedeli alacağına ilişkin bir tespit bulunmadığını, kaldı ki İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2010/461E. 2013/637K. sayılı ilamının Yargıtay nezdinde temyiz incelemesinden geçmeden kesinleştiğini, İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2013/148E. 2013/186 K. sayılı kararında taraflar arasındaki kira sözleşmesi ve bayilik anlaşmasının davanın ikame edildiği tarihte ayakta olduğunu, bu nedenle bu aşamada davacının davasında hukuki menfatinin bulunmadığı gerekçesi ile davanın reddine karar vermiş olduğunu, bu kararda müvekkilin davalıdan kira iade bedeli ve yatırım bedeli alacağının bulunmadığında dair herhangi bir kabul bulunmadığını, İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/292E. 2012/55 K. sayılı kararında da müvekkilin davalıdan kira iade bedeli ve yatırım bedeli alacağının bulunmadığında dair herhangi bir kabul bulunmadığını, müvekkilin davalıdan kira iade ve yatırım bedeli alacağının bulunmadığı yönünde bir mahkeme kararı olmamasına rağmen, ilk derece mahkemesi tarafından karar gerekçeleri tartışılmaksızın müvekkilin davalıdan kira iade ve yatırım bedeli alacağı olmadığı sonucuna ulaşılarak davanın reddine karar verilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığını, Müvekkilin aynı alacak için -tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla- ikinci bir takip yapmasında hukuken bir engel bulunmadığını, kaldı ki ipoteğin karar tarihi itibarıyla fek edildiğini, dosya kapsamı ile sabit olduğu üzere, İstanbul 10. İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlatılan takibe konu ipoteğin teminat ipoteği olduğunu, ipotek limitinin 1.500.000,00 TL olduğunu, söz konusu dosyadan tapılacak tahsilatın 1.500.000,00 TL ile sınırlı olacağını, bu tutar üzerinde faiz ve feriler talep edilemeyeceğini, takibe konu alacak tutarının faiz ve ferileri söz konusu ipotek bedelinden yüksek olduğunu, bu kapsamda müvekkilin aynı alacak için tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla birden fazla takip yapmasında hukuka aykırılık bulunmadığını, Gerek asıl dava gerekse birleşen davanın dava şartı yokluğundan reddedilmiş olduğunu, davalı vekili lehine nispi vekalet ücretine hükmedilmesinin usul ve yasaya açıkça aykırı olduğunu, ilk derece mahkemesinin davanın reddine dair gerekçesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, bununla birlikte asıl davada davalının borçlu olmadığına dair kesin hüküm bulunduğunu, birleşen davada ise geçerli bir takip bulunmadığı gerekçesi ile reddedildiğini, her iki gerekçenin de dava şartına ilişkin olduğunu, davalı yararında maktu vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken nispi vekalet ücretine hükmedilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığını belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dairemizin 02/05/2025 tarih ve 2023/236 Esas - 2025/746 Karar sayılı kaldırma kararından sonra yapılan yargılama sonucunda istinafa konu karar verilmiştir.Asıl dava, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli asıl alacağı + temerrüt faizi+ kalıcı yatırım bedeli + temerrüt faizi olmak üzere toplam 1.582.363,13 TL. Alacağın tahsili talebiyle 18/04/2013 tarihinde İstanbul 10 İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile başlatılan ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.Birleşen dava ise, taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli asıl alacağı + temerrüt faizi+ kalıcı yatırım bedeli + temerrüt faizi olmak üzere toplam 1.594.229,95 TL. Alacağın tahsili talebiyle 15/05/2013 tarihinde İstanbul 18 İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile başlatılan ilamsız icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır.Mahkemece, Asıl ve birleşen davanın reddine, karar verilmiş ve karara karşı asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. . Somut olayda, dava dışı ... Petrol Ürünleri Tur. Tic.A.Ş. ile davacı şirket arasında Hatay ili, İskenderun ilçesi, Aşkarbeyli mevkiinde kain ve tapu sicilinde ... parselde kayıtlı bulunan gayrimenkulün davacı şirkete 15 yıl süreyle stopaj ve KDV gibi vergiler davacı BP.'ye ait olmak üzere net 500.000USD bedel karşılığında kiralanmasına ilişkin 28.09.2004 tarihli kira sözleşmesi akdedildiği ve 01/10/2004 tarihinde tapuya şerh edildiği, kira bedelinin tamamının davacı şirket tarafından peşin olarak ödendiği, daha sonra söz konusu taşınmazın davalı şirket tarafından 01/04/2005 tarihinde satın alındığı ve kiralanan taşınmaz davalı ... şirketine devredilmiştir. Daha sonra davacı Şirket ile davalı Şirket arasında bayilik sözleşmesi niteliğinde olan 02.05.2005 tarihli, 5 yıl süreli “İşleticilik Sözleşmesi” imzalandığı, söz konusu sözleşme ile davacı, kiralanan taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt satış yeri ve müştemilatının işleticiliğini davalıya tevdii ettiği, davalı adına kayıtlı taşınmaz üzerine davacı lehine 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye nolu resmi senet ile 1.500.000,00 TL. Miktarlı ipotek konulduğu ve aynı tarihte ipoteğin tapuya kayıt edilmiştir. Rekabet kurulu kararı uyarınca Bayilik anlaşması ve Protokollerin,18.9.2010 tarihinde sonlandırıldığı anlaşılmıştır.Asıl davaya konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalı aleyhine 891.542,10 TL işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli, 362.411,86 TL faiz, 233.493,90 TL kalıcı yatırım bedeli, 94.915,27 TL kalıcı yatırım bedeli faizi olmak üzere toplam 1.582.363,13 TL alacak için 18/04/2013 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığı, bu takibe dayanak ipoteğin Hatay İli, İskenderun İlçesi, Aşkarbeyli Mah. ... parsel numaralı taşınmaz üzerindeki 1.500.000 TL bedelli ipotek olduğu, davalı tarafından süresinde itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde 20/12/2013 tarihinde İstanbul 9 ATM. 2014/1132 Esas ( kapatılan İstanbul 34 ATM. Nin 2013/342 esas ) sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açılmıştır.Davacı tarafından aynı alacakla ilgili davalı hakkında İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile; 891.542,10 TL işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli, 371.815,80 TL faiz, 233.493,90 TL kalıcı yatırım bedeli, 97.378,15 TL kalıcı yatırım bedeli faizi olmak üzere toplam 1.594.229,95 TL alacak için 15/05/2013 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından süresinde itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu ve süresi içerisinde 14/05/2014 tarihinde İstanbul 5 ATM. 2014/157 Esas sayılı dosyası ile itirazın iptali davası açıldığı, mahkemece yapılan inceleme sonucunda 15/07/2014 tarih ve 2014/157 Esas - 2014/201 Karar sayılı birleştirme kararı ile dosyanın kapatılan İstanbul 34 ATM. Nin 2013/342 esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine karar verildiği ve dosyanın İstanbul 9 ATM. 2014/1132 Esas ( kapatılan İstanbul 34 ATM. Nin 2013/342 esas ) sayılı dosyası içerisine gönderildiği anlaşılmıştır.Davalı ... Akaryakıt tarafından davacı BP'ye karşı 10/12/2010 tarihinde İskenderun 1 AHM.'nin 2010/461 Esas sayılı dosyası ile; Hatay ili İskenderun ilçesi Aşkarbeyli Mah. Mevkiinde kain ve Tapu Sicili'nde ... parsel sayıda kayıtlı 4640,68 m² mesahalı taşınmaz üzerinde davalı şirket lehine ve cari hesabın teminatı olarak verilen 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye nolu 1.500.000,00 Tl meblağlı ipoteğin kaldırılması talepli ipoteğin fekki davası açıldığı, mahkemece yapılan yargılama sonucunda 19/12/2013 Tarih ve 2010/461 Esas - 2013/637 Karar sayılı kararı ile; ''......... bu durumda davalı şirketin davacıdan her hangi bir alacağının bulunmadığı anlaşıldığından davanın kabulü ile taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin teminatı olarak verilen ipoteğin fekkine karar vermek gerektiği, '' gerekçesiyle Davanın KABULÜ ile; Hatay ili, İskenderun ilçesi, Aşkarbeyli Mahallesi, ... parsel sayıda kayıtlı 6.440,68 m² mesihalı taşınmaz üzerinde davalı şirket lehine verilen 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye numaralı 1.500.000 TL meblağlı ipoteğin kaldırılmasına, karar verilmiş, kararın davalı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 19 HD. 05.11.2015 Tarih ve 2015/595 Esas - 2015/14116 Karar sayılı kararı ile; ''Süresinde verilmeyen temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir,'' gerekçesi ile davalı vekilinin temyiz isteminin REDDİNE, karar verilmiş ve kararın kesinleşerek İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğüne yazılan müzekkereye verilen cevapta; taşınmaz üzerindeki ipoteğin 16/05/2016 tarih ve ... yevmiye ile terkin edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.Asıl dava yönünden inceleme yapıldığında;İpoteğin fekki davası aynı zamanda menfi tespit hükmü içermekte olup İskenderun 1. Asliye Hukuk Mahkemesinin 19/12/2013 tarih ve 2010/461 Esas - 2013/637 Karar sayılı kararı ile; ipoteğin fekki davasının davalı şirketinin davacıdan her hangi bir alacağının bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulü ile; taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin teminatı olarak verilen ipoteğin fekkine karar verildiği ve verilen kararın kesinleştiği, tapu kaydından da kaldırıldığı, buna göre mahkemece, davacının ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla başlattığı icra takibine itiraz üzerine açılan asıl davaya konu itirazın iptali davasının reddine karar verilmesi yerinde olup mahkemenin kabul ve gerekçesine göre davacı vekilinin asıl davaya ilişkin istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Mahkemece, asıl davada davalı lehine hükmedilen vekalet ücreti yerinde olduğundan bu yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Birleşen dava yönünden inceleme yapıldığında;Asıl davaya konu İstanbul 10. İcra Müdürlüğünün... Esas sayılı dosyası ile davacı tarafından davalı aleyhinde taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli asıl alacağı + temerrüt faizi+ kalıcı yatırım bedeli + temerrüt faizi olmak üzere toplam 1.582.363,13 TL alacak için 18/04/2013 tarihinde ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile icra takibi başlatıldığı, aynı alacakla ilgili davacı tarafından davalı hakkında İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile de taraflar arasındaki akaryakıt bayilik ve kira sözleşmesinden kaynaklı işlememiş döneme tekabül eden güncel kira bedeli asıl alacağı + temerrüt faizi+ kalıcı yatırım bedeli + temerrüt faizi olmak üzere toplam 1.594.229,95 TL alacak için 15/05/2013 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı ve asıl alacak kalemlerinin aynı olduğu anlaşılmıştır.İİK. 45/1. maddesinde “Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir.” Ancak rehnin tutarı borcu ödemeye yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoluyla takip edebilir." denilmektedir. Somut olay bakımından, taraflar arasında imzalanan 02.05.2005 tarihli, 5 yıl süreli “İşleticilik Sözleşmesi”(bayilik)'nin olduğu, söz konusu sözleşme ile davacı, kiralanan taşınmaz üzerinde bulunan akaryakıt satış yeri ve müştemilatının işleticiliğini davalıya tevdii ettiği, davalı adına kayıtlı taşınmaz üzerine davacı lehine 02/11/2007 tarih ve ... yevmiye nolu resmi senet ile 1.500.000,00 TL. Miktarlı ipotek konulduğu ve aynı tarihte ipoteğin tapuya kayıt edildiği, her iki takip dosyasına konu alacağın aynı borç ilişkisinden kaynaklandığı ve talep edilen asıl alacak kalemlerinin aynı olduğu anlaşılmıştır. Aynı alacak için aynı borçluya karşı derdest bir icra takibi var iken mükerrer olarak ikinci bir takip yapılamayacaktır. Buna göre birleşen davaya konu İstanbul 18. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasındaki takibin İİK.nın 45 maddesi kapsamında geçerli bir takip olmadığı, bu tespitler doğrultusunda mahkemece, birleşen davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun olduğundan mahkemenin kabul ve gerekçesine göre davacı vekilinin birleşen davanın esasına yönelik istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Mahkemece, birleşen davanın dava şartı yokluğundan ( usulden ) reddine karar verildiği anlaşıldığından, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 7/2. maddesinde yer alan; '' Davanın dinlenebilmesi için kanunlarda öngörülen ön şartın yerine getirilmemiş olması ve husumet nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde, davanın görüldüğü mahkemeye göre bu Tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı miktarları geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı avukatlık ücretine hükmolunur,'' hükmü gereği davalı lehine maktu vekalet ücretini geçmeyecek şekilde nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken anılan husus nazara alınmaksızın vekalet ücretine hükmedilmesi doğru görülmemiş ve davacı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmüştür. Sonuç itibariyle, asıl ve birleşen davada davacı vekilinin asıl davaya yönelik istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi gereğince esastan reddine, birleşen davaya yönelik istinaf başvurusunun vekalet ücreti yönünden kısmen kabulü ile ilk derece mahkeme kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi uyarınca kaldırılarak dairemizce yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda vekalet ücreti yönünden yeniden karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl ve birleşen dava davacının asıl dava yönünden istinaf başvurusunun ESASTAN REDDİNE,2-Asıl ve birleşen dava davacının birleşen dava yönünden istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜ İLE, İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/09/2025 tarih ve 2025/417 Esas - 2025/539 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b2 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, Dairemizce esas hakkında yeniden hüküm kurulmak suretiyle,
3-Asıl ve birleşen davanın REDDİNE,4-Asıl ve birleşen davada davalının kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
İLK DERECE MAHKEMESİ YÖNÜNDEN:
4- Asıl dava yönünden;a-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 19.111,05 TL harçtan mahsubu ile bakiye 18.495,65 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, b-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan 233.530,84 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,c-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, d-Davalı tarafından yapılan 135,00 TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, e-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,5-Birleşen dava yönünden;a-Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 615,40 TL harcın peşin alınan 19.254,40 TL harçtan mahsubu ile bakiye 18.639,00 TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, b-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesap ve taktir olunan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,c-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, d-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,
İSTİNAF YÖNÜNDEN:
6- Asıl dava yönünden;a-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, b-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcı, istinaf eden davacı tarafından peşin olarak yatırıldığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,7-Birleşen dava yönünden;a-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden davacı tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydınab-Davacı tarafından yatırılan 615,40 TL istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine, c-Davacı tarafından istinaf aşamasında sarf edilen 1.683,10 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 450,00 TL dosya masrafı olmak üzere toplam 2.133,10 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,d-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 27/11/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.