T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/455 Esas
KARAR NO : 2025/1755 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI : 2020/133 Esas - 2022/885 Karar
TARİH: 19/10/2022
DAVA: Banka Dışındaki Diğer Kredi Kuruluşlarına İlişkin Düzenlemelerden Kaynaklanan (Alacak)
KARAR TARİHİ: 23/10/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil ... Dış Ticaret Pazarlama ve San.Ltd.Şti.'nin (...) ithalat ve ihracat işi ile iştigal ettiğini, ...'nın, merkezi Çin'in Dalian Kentinde yer alan dava dışı...... Co.Ltd. (Dalian) ile konusu A4 kağıt satışı olan bir sözleşme akdettiğini, ... ile dava dışı Dalian arasındaki kağıt sözleşmesine konu olan 5 konteynerde 8.000'er paket A4 kağıdının satış bedeli olarak 74.000,00 USD kararlaştırıldığını, ayrıca satış sözleşmesinin ödeme yöntemi olarak ... (L/C Letter of Credit at sight) şeklinde belirlendiğini, müvekkil ...'nın, dava dışı ...firmasına olan borcunu ifa etmek için davalı ... ...Bankası A.Ş. (... Türk) nezdinde ... hesabı açtığını ve açılan ... hesabının L/C at sight şeklinde olduğunu ve ... işleminde, ... ilişkisinin lehdarı kendi ülkesinde bulunan ihbar bankasına gerekli belgeleri ibraz ettiğinde, başka bir vade beklemeden ödemesini alabildiğini, dava dışı ... firmasının, ... süresi içinde gerekli belgeleri ibraz ettiğini ve bu belgelerin ... Türk tarafından incelenirken, bir nüshasının da müvekkil şirket ile paylaşıldığını, bu belgelerde yer alan menşei şahadetnamesinin usulüne uygun düzenlenmediğini, bilhassa menşei şahadetnamesini düzenleyen firmanın, satıcı firma olan Dalian firmasından farklı olduğunu, bu sebeple ödeme yapılmaması gerektiğini, ayrıca “... Form” başlıklı ithalatçı kayıt formunda malların Çin'den Pakistan ile Birleşik Arap Emirlikleri'ne ihraç edileceğinin yazıldığını, oysa malların ihraç noktasının Türkiye olduğunu, müvekkilin malları Türkiye'den teslim aldığında ise konteynerlerden kağıt yerine beyaz bir toz çıktığını, yapılan tetkiklerde bu beyaz tozun tuz olduğunun tespit edildiğini, ortada bir usulsüzlük olduğunun menşei şahadetnamesinden anlaşıldığını, davalı bankanın bu hususları tespit ederek ödeme yapmaması gerektiğini, oysa bankanın, ... alacaklısı olan satıcı firma tarafından ibraz edilen bu belgelerin ... talimatına uygun olup olmadığını incelemek zorunda olduğunu, somut olayda ... şartlarına uygun inceleme yapılmış ancak incelenen belgelerin usulüne uygun olmadıkları, yani ihraç yerinin Türkiye haricinde bir yer göründüğü ve menşei şahadetnamesinin satıcıdan başka bir firma olduğunun göz ardı edildiğini, ... Türk'ün, özen yükümlülüğündeki bu eksiklik sebebiyle müvekkilinin zarara uğramasına sebep olduğunu, sonuç olarak bankanın ... belgelerini özensiz inceleyerek 74.000,00 USD ödeme yapması neticesinde doğan zarara kendisinin katlanması gerektiğini ve müvekkilin hesabından alınan 74,.000,00 USD'nin şimdilik fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydı ile 20.000,00 TL'nin müvekkile ticari faizi ile birlikte iadesine, bu talep kabul edilmezse, bir dolandırıcılık mağduru olan müvekkile, gerekli hukuki girişimlerin başlatılabilmesi için lehtar Dalian şirketi hakkında ... Türk'ün elinde olan bilgilerin taraflarına paylaşılmasına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının 01.03,2019 tarihinde, Çin'in Dalian şehrinde bulunan ... ... ... Co.Ltd.'den gerçekleştireceği ithalat işleminden doğan para borcunu ifa etmek amacıyla müvekkil banka nezdinde 701900189 referanslı ... hesabı açtığını, davacı tarafından müvekkil bankada açılan akreditifin ... 600 (Latest Version) (Akreditife İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları 2007 Revizyonu ABK) hükümlerine tabi olarak açılmış bir ... olduğunu, bu kuralların, ... şartlarıyla açıkça değiştirilmedikleri veya uygulama dışı bırakılmadıkları sürece akreditifin bütün tarafları için bağlayıcı olduğunu, akreditifin kullanım şeklinin “görüldüğünde ödemeli” (Sihgt L/C) olarak belirlendiğini, görüldüğünde ödemeli ..., ... talimatında belirtilen vesaiklerin lehdar tarafından bankasına ibraz edilmesi karşılığında valör tarihi dikkate alınarak lehdara ödeme yapılması gerektiğini, 08.04.2019 tarihinde lehtar ... ... ... Co.Ltd. tarafından, 40.000 paket 80 gr Deli Marka A4 Fotokopi kağıdının ithalatına dair vesaikin ibraz edildiğini, aynı gün içerisinde müvekkil banka tarafından davacı şirkete vesaikin incelenmek üzere sisteme alındığı ve vesaiklerin uygun bulunması halinde, en geç 12.04.2019 tarihinde ödemesinin yapılacağına ilişkin mail gönderildiğini, 09.04.2019 tarihinde ise vesaikin uygun olduğu ve en geç 12.04.2019 tarihine kadar ... açılış talimatında belirtilen 74.000,00 USD'nin ... hesabında bulundurulması gerektiği bilgisinin iletildiğini, davacının, müvekkil bankadan vesaiklerin uygun bulunduğuna ilişkin bildirimi alması akabinde, müvekkil banka ile iletişime geçerek, malların gümrükten çekilmesinin akabinde ödeme yapılmasını talep ettiklerini, davacı şirketin ABK kurallarına aykırı ileri sürmüş olduğu bu talep müvekkil banka tarafından dikkate alınarak, muhabir bankaya ödemenin 20.05.2019 tarihine ertelenmesinin talep edildiğini, ancak muhabir bankanın bu talebi kabul etmediğini ve uygun vesaiklerin ibraz edilmesi nedeniyle ödemenin 12.4.2019 tarihinde yapılmasını talep ettiğini, bu sebeple davacı tarafından verilen ödeme talimatı da dikkate alınarak, ... bedelinin ödendiğini, İthalat konusu malın transferinin gerçekleşmesi ve gümrükten çekilme işleminin tamamlanması sonrasında, davacı tarafın müvekkil bankaya başvurarak malın kusurlu çıktığını ve ödenen paranın iadesini talep ettiğini, ancak lehdar ... şartlarında ibrazı talep edilen belgeleri, ... vadesi içerisinde tam ve eksiksiz olarak ibraz etmesi halinde, ... ile kararlaştırılan bedeli talep etme hakkına sahip olduğunu, bu nedenle uygun vesaiklerin ibraz edilmesi sonucunda müvekkil banka tarafından yapılan ödemenin iadesinin mümkün olmadığını, müvekkil bankanın ABK ve Uluslararası Standart Bankacılık Uygulamalarına riayet ederek gereken özen ve dikkati gösterdiğini, davacının dava dilekçesinde talimatlara aykırı olduğunu iddia ettiği Menşei Şehadetnamesi ile İhracatçı Kayıt Formunun ((... Form) ... metninin 46A maddesinde belirtildiğini ve “diğer belgeler” kategorisinde yer aldığını, belgelerin sıkı bir şekilde bağlılık ilkesi gereğince, ibraz edildikleri banka tarafından belgelerin talimatta zikredilen belgeler olup olmadıkları, talimatta belirtilen şartları içerip içermedikleri ve zamanında ibraz edilip edilmedikleri durumlarını kapsadığını, ISBP (İnternational Standart Banking Practice) adlı rehberin Madde L6'da “Bir menşe sertifikası, ... lehdarından veya ibrazı şart koşulan diğer herhangi bir belgede yükleten (shipper) olarak gösterilen taraftan farklı bir kişi veya kuruluşu, malı gönderen (consignor) veya ihracatçı (exporter) olarak gösterebilir” şeklinde belirtildiğini, bu nedenle davacı tarafın iddia etmiş olduğu Menşei Şehadetnamesindeki Exporter bölümünün farklı bir şirketin isminin Elkredilgiâ olmasının, ISBP kurallarına aykırılık teşkil etmeyeceğini ve müvekkil bankanın ... belgeleri üzerindeki gerekli incelemeyi yapmadığını göstermediğini, ... amiri ile lehtar arasındaki sözleşme hükümlerine göre, edimlerin uygun bir şekilde ifa edilmesine rağmen, akreditife uygun belgeler olmadan ödeme yapılmayacağı gibi, aksi bir durumda belgelerin ... talimatında belirtildiği şekilde uygun olarak ibraz edilmesi halinde ise bankanın ödeme sorumluluğunun doğacağını, davaya konu uyuşmazlıkta akreditife konu malların ayıplı olması nedeniyle, müvekkil bankaya herhangi bir kusur ya da sorumluluk yüklenemeyeceğini, çünkü müvekkil bankanın ödeme yükümlülüğünün, akreditife ilişkin evrakların doğru bir şekilde ibrazı halinde doğduğunu tüm bu nedenlerle davacı tarafından açılan davanın reddine, vekalet ücreti ile yargılama giderinin davacı tarafa tefhimine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi 19/10/2022 tarih ve 2020/133 Esas - 2022/885 Karar sayılı kararında; "Dava dilekçesi, cevap dilekçesi ve sair tüm evraklar hep birlikte incelenmiştir. Dava, taraflar arasındaki ... ilişkisi çerçevesinde özen yapıldığı bildirilen ödeme sebebiyle davacının zararı bulunup bulunmadığı varsa bunun tazminine ilişkin alacak davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilaf; ... işlemlerinin davalı tarafça mevzuatlara uygun olarak yerine getirilip getirilmediği, davacının zararının oluşup oluşmadığı, davalının sorumlu olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır. Dava, taraflarca ihtarnameler, sözleşmeler, şahadetname, faturalar, tutanaklar, ticari defter ve kayıtlar, bilirkişi incelemesi deliline dayandırılmıştır. İddia, savunma, taraflarca sunulan deliller, mahkememizce celp edilen deliller hepsi birlikte değerlendirilerek rapor sunmak üzere dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiştir. Bilirkişi heyetince düzenlenen raporda özetle ;
Bankacılık İşlemleri Yönünden İnceleme ve Değerlendirme : Davalı banka tarafından dava dosyasına sunulan belgeler incelendiğinde; davacı ... Dış Ticaret Pazarlama ve San.Ltd.Şti. tarafından İthalatçı olarak 26.02.2019 tarihinde düzenlenen ... Açtırma Talimatı ile İhracatçı ... ... ... Co.Ltd, lehine, 74.000,00 USD tutarlı, teyitli “at sight ...” açılması talimatı verildiğini, ... Vadesi'nin 12.5.2019 ve Son Yükleme Tarihi'nin 02.04.2019 olduğu, Teslim Şeklinin ... ve ithal edilen malın 80 gr Deli Marka A4 Fotokopi Kağıdı olduğunu, Talimatın 46A İstenen Belgeler kısmında; Ticari Fatura, Menşe Şehadetnamesi ve Konşimento, Diğer Belgeler kısmında; Koli Listesi ve Çeki Listesi, Özel Şartlar bölümünde ise Analiz Belgesi, İhracat Kayıt Formu ve Üretici Sertifikası talep edildiğini, davalı banka tarafından 01.03,2019 tarihinde, muhabir China Merchants Bank aracılığıyla dava dışı ihracatçı şirket lehine, ... açtırma talimatında belirtilen şartlarda 701900189 Referans No.lu, 74.000,00 USD tutarlı “at sight ...” açıldığını, söz konusu ... swift mesajında davacı şirketin kaşe ve imzası ile uygunluk verildiğinin görüldüğünü, Dava konusu ... “at sight” Vesaik İbrazında Ödemeli ... olarak açıldığını, bu ödeme şeklinde, ... şart koşulan belgelerin ibraz edilmesi ve bu belgelerin amir banka tarafından uygun bulunması üzerine, ... bedelinin hemen ödenmesinin gerektiğini, dava konusu ... işlemine aracılık eden muhabir China Merchants Bank tarafından, davalı bankaya gönderilen 01.04.2019 tarihli swift mesajla ihracatçı tarafından ... şart koşulan vesaiklerin sunulduğunun bildirildiği ve 74.000,00 USD'lık ... bedelinin swift mesajda belirtilen banka hesabına transfer edilmesinin talep edildiği anlaşıldığını, davacı ithalatçı tarafından davalı bankaya hitaben düzenlenen 15.04.2019 tarihli talimat ile davacıya ait 95356925-102 nou hesabından, 701900189 referans no.lu ... için 74.000,00 USD ödemenin yapılması talimatı verildiği ve davalı banka tarafından da muhabir bankanın ... York Mellon nezdindeki hesabına 15.04.2019 tarihinde 74.000,00 USD tutarında para transferi yapıldığı tespit edildiğini, Dış Ticaret İşlemleri Yönünden İnceleme ve Değerlendirme: ... (ICC Uniform Customs and Practice for Documentary Credit) (ICC'nin Belgeli Kredilere (...) İlişkin Uluslararası bir örnek Kuralları) Kapsamında Tartışma konusu durum iki rezerv konusu ile ilgili olduğunu, Menşe belgesi ile ilgili olarak davacının savunması haklı olmadığını, zira referans verdiği ISBP'nin L6 maddesini kendisini desteklemediğini, davacı firmanın iddiasının değil, bankanın savunmasının haklı olduğunu, nihai taktirin mahkemede olacağını, ... istenen bir belgenin ... şartlarına ve dolayısıyla ...'ye uygun olup olmadığının ileri sürülmesi olduğunu, davacının iddiasının belgenin rezevli olduğu yani içerisindeki bazı bilgilerin diğer belgelerdeki bilgiler ile uyumlu olmadığı (ters düştüğü) yönünde olduğunu, Bankanın savunması; İhracatçı Kayıt Formunun (... Form) ... metninin ASA maddesinde belirtildiğini ve “diğer belgeler” kategorisinde yer aldığını, belgelerin sıkı bir şekilde bağlılık ilkesi gereğince, ibraz edildikleri banka tarafından belgelerin talimatta zikredilen belgeler olup olmadıkları, talimatta belirtilen şartları içerip içermedikleri ve zamanında ibraz edilip edilmedikleri durumlarını kapsadığını ileri sürmekte olduğunu, burada bankanın savunması kısmen doğru olsa da tam haklı olmadığını, , zira ... 14(d) maddesine göre belge içeriğinin diğer belgeler ve ... ile ters düşmemesi gerektiğini, yani ... içeriği verilmeyen ve ticari, taşıma ve sigorta dışında istenen bir belge diğer belgeler kategorisinde olacağını, içeriğinde bir bilginin yer almaması sorun olmayacağını, ancak yer alması halinde mutlaka diğer belgeler ve ... ile ters düşmemesi gerekeceğini, diğer belgelerde ihraç edilen ülkenin Türkiye olarak tespit edilirken ... istenen bir belgede Pakistan ve UAE olarak gözükmesi o belge ile yapılacak işlemlerin aksayabileceği anlamına geleceğini, “Exporter Regisrty Form”u “İthalatta Gözetim Uygulanmasına İlişkin Tebliğ”ler ekinde yer alan ve başvuruda kullanıları bir belgedir, bu belge üzerindeki yanlış bilgiler nedeniyle başvuru yapılamayabileceğini, bu nedenle de bu bilginin önemsiz olarak adlandırılamayacağını, somut olaya bakıldığında bu eksiklik nedeniyle firmanın zarar gördüğü bir durum beyan edilmediğini, ayrıca a firmanın belgeleri kullanmadan bu durumu tespit edip belgeleri amir bankaya iade etmesi halinde bir haklılıktan bahsedilebileceğini, oysaki firma bu belgeleri kullanarak malı çekmiş ve sonrasında malın kalitesiyle ilgili olarak mağduriyetini ileri sürmekte olacağını, böyle bir durumda ... altındaki tartışmanın bittiği ve dolandırıcılık veya eksiklik nedeniyle bir hak arama durumu varsa bunun satım sözleşmesi altında satıcı firmaya yöneltilmesi gerektiği düşüncesinde olduklarını, takdirin mahkemeye ait olacağını, Sözleşme Uzmanlığı Yönünden İnceleme ve Değerlendirme :... ilişkisinde, ... Bankası (davalı), satıca tarafından alıcıya satılıp teslim edilmiş olan malın satım sözleşmesine uygun olmaması veya ayıplı olmasından dolayı ... Açtırana (davacıya) karşı, kural olarak sorumluluk altına girmezler. Ancak eğer ... Açma Sözleşmesine (... Talimatına), malın gönderme yerinde bir bilirkişi tarafından hazırlanmış olan ve malın sözleşmeye uygunluğunu gösteren bir belgenin ibrazı karşılığında Satıcıya (İhracatçıya) ödeme yapılacağını öngören bir hükme yer verilmişse, işbu bilirkişi raporu sunulmadan ödeme yapması halinde, malın sözleşmeye uygun olmamasından veya ayıplı olmasından dolayı sorumluluk altına gireceğini, dava konusu ... Sözleşmesinde (Akreditifi Talimatında) ise böyle bir hükme (kayda) yer verilmediğini, fakat ... Bankası (davalı), malın tesliminden önce incelemekle yükümlü olduğu belgeleri “makul bir özenle” incelememiş olmasından dolayı ... Açtırana (davacıya) karşı sorumluluk altına gireceğini, zira ... İlişkisinde, ... Bankası (davalı) ile ... Açtıran/müşteri (davacı) arasındaki ilişkinin, vekalet akdi ilişkisi olduğu genellikle kabul edilmekte olduğunu, dolayısıyla da, ... Açtıranın “özen yükümlülüğü” bulunmakta olacağını, (TBK.md.506/f.2). bu özen yükümlülüğünün gereği olarak, mal bedelini Satıcıya (Lehtara) ödemeden önce incelemekle yükümlü olduğu belgeleri, “makul bir özenle” incelemekle yükümlü olacağını, makul bir özenle incelemediği (ve dolayısıyla özen yükümlülüğünü ihlal ettiği) takdirde ... sözleşmesi ile üstlenmiş olduğu borcunu gereği gibi ifa etmemiş olacağını ve bundan dolayı ... Açtıran (davacı) zarara uğradığı takdirde, bu zararı tazmin etmekle yükümlü olacağını, (TBK.md.112 vd.). Raporun Bankacılık ve Dış Ticaret ile ilgili bölümlerinde yapılmış olan inceleme ve tespitlere göre; davalı (... bankası), mal bedelinin ödenmesinden önce incelemekle yükümlü olduğu belgeleri “makul bir özenle incelemiş” olup, özen yükümlülüğünü ihlal etmediğini, yani özen yükümlülüğüne aykırı bir davranışta bulunmadığını, dolayısıyla da dava konusu olayda, “davalının ibraz edilen belgeleri özensiz incelemiş olması (gereği gibi incelememiş olması) yüzenden davacının zarara uğramış (sözleşmeye uygun olmayan mal teslim almış) olması” durumu söz konusu olmadığını, bu nedenle de davalının (... Bankasının), satıcının (Lehtarın) sözleşmeye uygun olmayan mal teslim etmiş olması nedeniyle davacının (Alıcının/... Açtıranın) uğradığı zararı tazmin etme yükümlülüğü altına girmediği kanaatine varıldığını, neticeten davacının davahdan, iddia ve talep ettiği gibi tazminat alacağı bulunmadığı görüş ve kanaatini bildirmişlerdir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, taraflarca rapora karşı beyan ve itirazlar sunulmuştur. Mahkememizce tarafların rapora karşı beyan ve itirazları değerlendirilmiş, yapılan itirazlar da irdelenerek ek rapor düzenlenmesi için dosya bilirkişi heyetine yeniden tevdi edilmiştir. Bilirkişi ek raporunda özetle; tarafların kök rapora yapmış olduğu itirazlar ve tüm dosya kapsamı ile değerlendirme yapıldığını, yapılan inceleme neticesinde kök Raporlarında belirtilen görüşleri özünde bir değisiklik bulunmadığı yönündeki görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir. Somut olayda, dava konusu ... işlemine aracılık eden muhabir China Merchants Bank tarafından, davalı bankaya gönderilen 01.04.2019 tarihli swift mesajla ihracatçı tarafından ... şart koşulan vesaiklerin sunulduğunun bildirildiği ve 74.000,00 USD'lık ... bedelinin swift mesajda belirtilen banka hesabına transfer edilmesinin talep edildiği, davacı ithalatçı tarafından davalı bankaya hitaben düzenlenen 15.04.2019 tarihli talimat ile davacıya ait 95356925-102 nou hesabından, 701900189 referans no.lu ... için 74.000,00 USD ödemenin yapılması talimatı verildiği ve davalı banka tarafından da muhabir bankanın ... York Mellon nezdindeki hesabına 15.04.2019 tarihinde 74.000,00 USD tutarında para transferi yapıldığı, bu eksiklik nedeniyle firmanın zarar gördüğü bir durum beyan edilmediği, firmanın bu belgeleri kullanarak malı çekmiş ve sonrasında malın kalitesiyle ilgili olarak mağduriyetini ileri sürdüğü, böyle bir durumda ... altındaki tartışmanın bittiği ve dolandırıcılık veya eksiklik nedeniyle bir hak arama durumu varsa bunun satım sözleşmesi altında satıcı firmaya yöneltilmesi gerektiği, davalı (... bankası), mal bedelinin ödenmesinden önce incelemekle yükümlü olduğu belgeleri makul bir özenle incelediği, özen yükümlülüğünü ihlal etmediği, dolayısıyla da, dava konusu olayda, “davalının ibraz edilen belgeleri özensiz incelemiş olması (gereği gibi incelememiş olması) yüzenden davacının zarara uğramış (sözleşmeye uygun olmayan mal teslim almış) olması” durumunun söz konusu olmadığı, bu nedenle de davalının (... Bankasının), Satıcının (Lehtarın) sözleşmeye uygun olmayan mal teslim etmiş olması nedeniyle davacının (Alıcının/... Açtıranın) uğradığı zararı tazmin etme yükümlülüğü altına girmediği kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir."gerekçesi ile,
'' 1-Davanın reddine, '' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ... belgelerinde yer alan “diğer belge” başlıklı belgelerde şayet bir hususun yanlış veya farklı beyan edildiği anlaşılabiliyorsa, bankanın satıcıya ödeme yapmaması gerektiğini çünkü, bankaların ödeme yaparken ibraz edilen belgelerin ... şartlarına uygunluğunu değerlendirmeleri gerektiğini; bankalar, belgelerin ... şartlarına uygun olup olmadıklarını, istenilen şekilde düzenlenip düzenlenmediklerini, istenilen kurumlardan alınıp alınmadıklarını incelerken ... talimatındaki şartlara sıkı sıkıya bağlı kalmakla yükümlü olduklarını; bankaların ... metninde yer alan şartları yorumlama yetkileri bulunmadığını; bankayı ... şartlarının lafzı ile bağlayan, ona yorum yapma hakkı vermeyen bu ilkeye “... şartlarına sıkı sıkıya bağlılık” ilkesi denilmekte olduğunu, (Ünal TEKİNALP, Banka Hukukunun Esasları, Yeniden Yazılmış 2. Bası, İstanbul 2009, s. 583-585). Öğretide Çabri’nin tespit ettiği şekilde, “Değerlendirme sonucunda ibraz edilen belgelerin ... şartlarına uygun olduğu belirlenirse, bankanın ... bedelini ödeme yükümlülüğü doğar; ancak ibraz edilen belgeler ... şartlarını taşımıyorsa banka ödeme yapmaktan kaçınmak zorundadır.” (Sezer ÇABRİ, ... Temel İlişkiden Doğan Borcun Hiç veya Gereği gibi İfa Edilmemesinin ... İlişkisine Ektisi, Cevdet Yavuz’a Armağan, s. 626).İlk derece mahkemesi, bu iddialarını ve öğretideki lehlerine görüşleri, kararında hiç değerlendirmediğini; oysaki, davalı banka, Çin’deki muhabir bankasıyla düzgün bir iletişim içinde olarak ... belgelerindeki satıcının, olması gereken satıcıdan farklı olduğunu fark etmesi ve ödemeyi reddetmesi gerektiğini; bir an için kusurlu davranışın Çin’deki muhabir bankanın eylemlerinden kaynaklandığı farz edilse bile, davalı banka da bu kusurdan sorumlu olduğunu çünkü, müvekkilinin ... sözleşmesini davalı banka ile kurduğunu ve Çin’deki muhabir banka davalının ifa yardımcısı olduğnu; bu sebeple, kusurlu davranış ister davalının kendi tedbirsizliğinden ister Çin’deki ifa yardımcısının özensizliğinden kaynaklansın, müvekkilinin zararının tazmin ile yükümlü olduğunu; ilk derece mahkemesinin bu iddialarını hiç incelemediğini, Ayrıca ... belgelerinde yer alan menşei şahadetnamesine ilişkin bilgilerin de, satış sözleşmesiyle uyumsuz olduğunu; somut olayda malların, Türkiye’ye ihraç edildiğini; somut ... belgelerinde ise, ihraç mallarının Birleşik Arap Emirlikleri veya Pakistan’a gittiği kaydı bulunmakta olduğunu; bu durumun bankanın başkaca bir inceleme yapmasına gerek kalmaksızın, belgelerin Türkiye’ye yapılacak ihracat bakımından uygun olmadığını anlamaya yeterli olduğunu; Türkiye’ye gönderilen mallar içinde de ihraç malları çıkmadığını, Belgelerdeki bu ikinci uyumsuzluk, ilk uyumsuzlukla birlikte değerlendirildiğinde, bankanın zaten satıcı firmanın farklı olması yönündeki aykırılığı iyice dikkate almasını gerektirdiğini; başka deyişle, bu ikinci uyumsuzluğun, ilk uyumsuzluğu dikkatten kaçmasını önleyecek derecede ağır olduğunu, Yalnızca bu sebepten dolayı davanın kabulü gerektiğini; bu iddiaları ve hukuki gerekçelerin kararda hiç incelenmediğini; bu sebeple, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın kabulü gerektiğini, Bankanın özen yükümlülüğüne aykırılığın tespitinde yalnız TBK uygulanması gerektiğini, ... 600 ve ISBP düzenlemeleri genel işlem şartlarına tabi tutulması gerektiğini; ilk derece mahkemesi, ... 600 ve ISBP L6 düzenlemesine (bunları sözleşmenin bir parçası olarak görüp) dayanmasaydı ve TBK düzenlemelerine göre bankanın özen yükümlülüğünü değerlendirseydi, davayı kabul etmek durumunda olacağını; ilgili düzenlemelerin, genel işlem şartı testine tabi tutulmadan doğrudan tatbik edilemeyeceğini, Bu kuralların Sözleşme’nin içeriğine dahil olduğu yönünde ... sözleşmesinde bir hüküm olduğunu; ... sözleşmesinin bu hükümleri içeriğine dahil etmeyişinin sonucunun bu hükümlerin uygulanamaması olduğunu; bu hükümlerin olmadığını; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 04.11.1964 tarihli E. 1964-942, K.637 sayılı kararı uyarınca “Bu olayda Uluslararası Ticaret Odasının kararlaştırdığı hukuki esasların uygulanması düşünülemez; çünkü akreditife ilişkin teklif mektubunda veya buna ekli şartlar arasında, sözü geçen hükümlerin dahi uygulanmasını öngören bir madde yoktur”. Diğer bir ifadeyle ... sözleşmesi bu kuralları ihtiva etmiyorsa bu kuralların uygulanamayacağını; bu kuralların kanun veya yönetmelik gücünde olmadığını, Bununla birlikte, bir an için sözleşmeye dahil oldukları farz edilse bile, ISBP kuralları iç hukuklar bakımından bağlayıcı olmadığını; diğer bir ifadeyle Türk hukukunun emredici kuralları ISBP kurallarından öncelikli olarak uygulandığını; bunun neticesinde Türk Borçlar Kanunu’nun genel işlem şartlarıyla ilgili 20 ila 25’inci maddeleri bu olayda da uygulanarak bilirkişi raporunda atıf yapılan ISBP kurallarının geçerliliğinin denetlenmesi gerektiğini; ayrıca bu düzenlemelerde yer alan sorumsuzluk anlaşması ve yardımcı kişilerin sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin Türk mahkemeleri önünde uygulanmayacağını, (Ünal Somuncuoğlu, Akreditifle İlgili Uluslararası Yeknesak Kuralların (ICC 600 Sayılı Broşür Hükümleri) Yeni Borçlar Kanunu Karşısında Uygulanabilirlik Ölçüsü, Hukuk Köprüsü, Cilt 3, Sayı 6, Haziran 2014, s. 461).Bilirkişi raporunda atıf yapılan ve bankanın sorumsuzluğunun dayandırıldığı kurallar bankalar tarafından (Milletlerarası Ticaret Odası’nın Bankacılık Komisyonu) hazırlanan ve bankaların menfaatlerini korumaya yönelik düzenlemeler olduğunu,(Ünal Somuncuoğlu, s. 461). Türk Borçlar Kanunu m. 20/1 uyarınca: Genel işlem koşulları, bir sözleşme yapılırken düzenleyenin, ileride çok sayıdaki benzer sözleşmede kullanmak amacıyla, önceden, tek başına hazırlayarak karşı tarafa sunduğu sözleşme hükümleridir. Bu koşulların, sözleşme metninde veya ekinde yer alması, kapsamı, yazı türü ve şekli, nitelendirmede önem taşımaz. ... 600 VE ISBP L6 düzenlemeleri TBK m. 20/1’deki tanıma tamı tamına uymakta olduğunu; dolayısıyla Bilirkişi Raporu’nda ve cevap dilekçesinde davalı bankanın sorumsuzluğunun dayandırıldığı ISBP L6 maddesi Türk hukukuna göre vasıflandırılarak sorumsuzluk kaydı ve gene işlem şartları bakımından değerlendirilmesi gerektiğini, ISBP L6 maddesinin şunu vazetmekte olduğunu; banka ibraz edilen belgelerde yükleten (shipper) olarak gösterilen kişinin menşei şahadetnamesinde ihracatçı (expoerter) veya gönderen (consignor) olarak da düzenlenmiş olmasını kontrol etmek zorunda olmadığını; bu düzenlemenin aslında bir sorumsuzluk kaydı olduğunu; diğer belgelerde yükleten (shipper) olarak gösterilen kişinin ayrıca ihracatçı veya gönderen olmaması dolayısıyla bankanın belgeleri kontrol etmek bakımından akdi sorumluluğunu ortadan kaldırmayı amaçlamakta olduğunu; dolayısıyla bu bankaların menfaatine ve karşı tarafın menfaatleriyle çelişen bir düzenleme olduğunu; Türk Borçlar Kanunu’nun 21’inci maddesine göre: Karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Aksi takdirde, genel işlem koşulları yazılmamış sayılır. Davalı banka bu koşulların varlığı bakımından müvekkiline hiçbir şekilde bilgi vermiş olmadığı için Bilirkişi Raporu’nda bankanın sorumsuzluğunun dayandırıldığı ISBP L6 Belgesi TBK m. 21’deki yazılmamış sayılma yaptırımına tabi tutulması gerektiğini; bunun sonucunda bu maddeye hüküm bağlanmaması ve davalı bankanın sorumluluğu Türk Borçlar Kanunu’nun genel hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, Bir an için ilgili hükmün TBK’da yer alan yürürlük denetiminden geçtiği farz edilse bile bu sefer de içerik denetim sebebiyle batıl addedilmesi gerektiğini; TBK m. 25 uyarınca “Genel işlem koşullarına, dürüstlük kurallarına aykırı olarak, karşı tarafın aleyhine veya onun durumunu ağırlaştırıcı nitelikte hükümler konulamaz.”Ayrıca, Türk Hukuku bakımından ... sözleşmesinde bankanın özen borcunun yerine getirip getirmediği Türk Medeni Kanunu’nun 2’nci maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı uyarınca tespit edildiğini ancak 01.07.2007 tarihinde yürürlüğe giren ... 600 revizyonunda “makul özen” ifadesine yer verilmediğini; bunun sebebinin, uluslararası standart bankacılık uygulaması ölçütünün yeterli olması olduğunu; son düzenlemede makul bir özen ifadesine yer verilmemiş olsa bile ülkemiz hukuku bakımından bankaların ibraz edilen belgeleri özenle inceleme yükümlülüğü devam etmekte olduğunu; hiçbir düzenleme bulunmasa bile TMK m. 2 gereği, bankalar ibraz edilen belgeleri özenle incelemekle yükümlü olduğunu çünkü bankaların faaliyeti, idarece verilen bir imtiyaza dayanmakta olup, bankalar hafif kusurlarından bile sorumlu olduklarını; (Sezer ÇABRİ, ... Temel İlişkiden Doğan Borcun Hiç veya Gereği gibi İfa Edilmemesinin ... İlişkisine Ektisi, Cevdet Yavuz’a Armağan, s. 627). ISBP L6 kuralının yazılmamış sayıldığı dikkate alınırsa, davalı banka menşei şahadetnamesinde yer alan ithalatçının ismini kontrol ederek durumu müvekkiline bildirmesi geretiğini; bu özen yükümlülüğüne aykırılık sebebiyle müvekkilimizin uğradığı zararı tazmin etmek zorunda olduğunu; bankanın hafif kusurundan bile sorumlu olduğu dikkate alınırsa, en üstün dikkati göstererek somut olayda dolandırıcılık olabileceğini ön görmesi gerektiğini, Ayrıca, “Dürüstlük kuralına aykırılık, ... ilişkisinin temel ilişkiden bağımsız olması ilkesinin istisnası niteliğindedir.” (Sezer ÇABRİ, ... Temel İlişkiden Doğan Borcun Hiç veya Gereği gibi İfa Edilmemesinin ... İlişkisine Ektisi, Cevdet Yavuz’a Armağan, s. 632). Bu tespitlerimize ilave olarak bilirkişi raporunda da tespit edildiği üzere ... 600 m. 14(d) uyarınca, “Bir belgedeki veri içeriği, ... bizzat belgenin kendisi ve uluslararası standart bankacılık uygulaması bağlamında okunduğunda o veri içeriğinin o belgedeki, ibrazı şart koşulan diğer herhangi bir belgedeki veya akreditifteki verilerin içeriğiyle birebir aynı olması gerekmez, ancak onlarla ters düşmemelidir.” Bilirkişi heyeti bu durum sebebiyle müvekkilinin zarara uğradığının beyan edilmediği kanısında olduğunu fakat müvekkilinin zararının da tam bu eksiklikten kaynaklanmakta olduğunu; bu tutarsızlığın, somut olayda bir dolandırıcılık olduğu şüphesinin hasıl olması için yeterli olduğunu; konteynerlerin içinden kağıt yerine tuz çıktığını, Dolandırıcılık şüphesi olan ihtimallerde, bankanın ödememe yapmaması gerektiği ve bunun dürüstlük kuralından kaynaklanan özen borcunun bir gerekliliği olduğu ise öğretide kabul edilmekte olduğunu, Öğretide Çabri’nin ifade ettiği üzere, “Kararlaştırılandan başka bir mal gönderildiği hallerde de lehtarın ödeme talebi hakkın kötüye kullanılması niteliğindedir. Örneğin satış sözleşmesine konu “demir oksit” maddesi yerine şeklen aynı nitelikte görünen, ancak değeri çok daha düşük olan “kalsit minerali” teslim edilmesi halinde lehtarın ... bedelinin ödenmesi talebi dürüstlük kuralına aykırı niteliktedir.” (Sezer ÇABRİ, ... Temel İlişkiden Doğan Borcun Hiç veya Gereği gibi İfa Edilmemesinin ... İlişkisine Ektisi, Cevdet Yavuz’a Armağan, s. 636).Ancak bankanın böyle bir durumu anlayabilecek olması gerektiğini; ithalatçı kayıt formunda, aslında Çin’den BAE ve Pakistan’a ihraç edilecek malların olduğunun yazılı oluşu neticesinde banka aslında farklı malların gönderildiğini anlayabilecek durumda olduğunu; bankaların uzman kuruluşlar olduğunu ve ... sözleşmesinde hafif kusurlarından bile sorumlu olduklarını; böylece, müvekkili BAE ve Pakistan’a gönderilen tuz yükünü teslim almak zorunda kaldığını; müvekkilin malları teslim almaması durumunda, teslim alınan yükün aliud ifa olduğunun ispatı mümkün olmayacağını; müvekkilinin yükü teslim almasaydı ve durumu ispat edemeseydi, malları kendi teslim almamış pozisyonuna düşeceğini, Tüm bu şartlar altında davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, ilk derece aşamasında ileri sürdükleri yukarıdaki gerekçeler hiç değerlendirilmeden davanın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, İleri sürerek, yukarıda arz ve izah edilen sebeplerle; tehiri icra taleplerinin kabulüyle icranın geri bırakılmasına, incelemenin duruşmalı yapılmasına, İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi 2020/133 Esas 2022/885 Karar sayılı ve 19/10/2022 tarihli kararın KALDIRILARAK davanın kabulüne karar verilmesini, yargılamanın dairemizde görülmesi mümkün değilse kararın kaldırılarak yeniden yargılama yapılmak üzere yerel mahkemesine gönderilmesini, yargılama masrafları ve kanuni vekalet ücretlerinin davalı yan üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava, davalı bankanın akretidif sözleşmesinden doğan özen yükümlülüğünü ihlal etmesi nedeniyle uğranıldığı iddia olunan zararın tazmini istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. Davacı yan; dava dışı Çin'de mukim satıcı...... Co.Ltd. Şirketi'nden beş adet konteyner içerisinde 8.000'er paket A4 kağıdının 74.000,00 USD bedel satın alınması ve ödemenin ... yolu ile yapılması konusunda anlaşıldığını, bu amaçla davalı banka nezdinde 701900189 referans numarası ile credit at sight/görüldüğünde ödemeli ... hesabı açıldığını, akretidifin görüldüğünde ödemeleri olduğunu, satıcı tarafından Çin'de mukim muhabir bankaya ... belgelerinin sunulduğuu, davalı amir bankanın da sunulan akretidif belgeleri karşılığında muhabir banka hesabına ödeme yaptığını, davacı tarafından gümrükten emtia çekildiğinde, üzerine A4 kağıtları ile kapatılmış tuz gönderildiğinin tespit edildiğini, davalı bankanın ... belgeleri arasında yer alan menşe şahadet belgesinde ihracatçı şirket yerine "...." firmasının ismi yazmasına ve ithalatçı kayıt formu üzerinde emtianın gönderileceği ve alınacağı yer olarak Çin-Türkiye yerine Birleşik Arap Emirlikleri- Pakistan yazmasına, bu iki belgedeki bilgilerin diğer ... belgeleri ile uyumsuz olmasına rağmen, ... belgelerini özenle incelemeyerek satıcıya ödeme yaptığını, şayet bu uyumsuzluklar nedeniyle ortaya çıkan dolandırıcılık şüphesi ile ilgi olarak davacı bilgilendirilse ve ödeme yapılmasa idi davacının bu zarara uğramayacağını ileri sürerek, 74.000,00-USD'nin şimdilik 20.000,00-TL'lik kısmının davalıdan tahsilini talep etmiştir.Davalı yan; dava konusu akreditifin ... 600 Latest Version (Akreditife İlişkin Birörnek Usuller ve Uygulama Kuralları 2007 Revizyonu) kurallarına tabi olarak açıldığını, akreditifin görüldüğünde ödemeli olarak belirlendiğini, 08/04/2019 tarihinde akretidif lehdarı olan satıcı tarafından akreditife konu ithalata ilişkin evrakın ibraz edildiğini, aynı davacı şirkete evrakın ibraz edildiğinin ve uygun bulunması halinde en geç 12/04/2019 tarihinde ödeme yapılacağının mail yolu ile bildirildiğini, 09/04/2019 tarihinde de evrakın uygun bulunması nedeniyle 12/04/2019 tarihine dek satış bedelinin ... hesabında bulundurulması gerektiğinin davacı şirkete bildirildiğini, davacının kendilerine malların gümrükten çekilmesi sonrası ödeme yapılması talebini ilettiğini, akretidif ilişkisi, akreditife konu belgelerein bağlı olduğu sözleşme ilişkisinden bağımsız olup, belgeler uygun ise bankanın ödeme yapma yükümlülüğü bulunmasına ve davacı talebi ... 600 kurallarına uygun olmamasına rağmen davalı bankanın muhabir banka ile iletişime geçerek davacı talebini ilettiğini, ne varki muhabir banka bu talebi kabul etmediğinden ve davacının da 15/04/2019 tarihinde ödeme yapılması talimatı vermesi nedeniyle ödemenin yapıldığını, ... işleminin bağımsızlığı gereği bankanın sadece belgeleri dikkate alarak işlem yaptığını, akretidif şartlarında ibrazı talep edilen belgelerin lehdar tarafından ibraz edilmesi nedeniyle ve belgeler uygun olduğundan ödemenin yapılmak zorunda olduğunu, ... 600 kurallarının 14/d fıkrası atfı ile ISBP(İnternational Standart Banking Practice)'nin L6 maddesi uyarınca bir menşe sertifikasında, ... lehdarından veya ibrazı şart koşulan herhangi bir belgede yükleten olarak gösterilen taraftan farklı bir kişi ya da kuruluşun gönderen yahut ihracatçı olarak gösterilebileceğini, davacının menşe sertifikasında satıcı şirketten başka bir şirketin adının gösterilmesinin uygunsuzluk olduğuna dair iddiasının yerinde olmadığını, yine ihracatçı kayıt formunda ... lehdarının unvanın bulunduğu, ihracat yapılacak ülkeler kısmında BAE ve Pakistan yazıyor olmasının, ... 600'ün 14/f ve d bentleri uyarınca belge içeriği şarta bağlanmadığı için belgenin görevini yerine getirmesini engellemeyeceğini, bunun haricinde de ... şartlarında ibrazı istenen belgelerde herhangi bir uygunsuzluk bulunmadığını, davalı bankanın belge üzerinden inceleme yapma yükümlülüğünü gereği gibi yerine getirdiğini, davacının malı gümrükten çektikten sonra malın kusurlu çıktığından bahisle davalı bankaya başvuramayacağını savunarak davanın reddini istemiştir. Mahkemece davalı bankadan akretidife konu belgeler getirtilerek dosya bir bankacı, bir dış ticaret uzmanı ve bir hukukçu bilirkişiden oluşan heyete tevdii edilerek kök ve davacı itirazları üzerine ek rapor alınmış, akabinde bilirkişi kök ve ek raporu doğrultusunda davanın reddine karar verilmiştir. Davacı tarafından ileri sürülen istinaf sebepleri; dava dilekçesinde ileri sürülen iddiaları tekrar ile ... 600 ve ISBP kurallarının bağlayıcı değil tavsiye niteliğindeki kurallar oldukları, ISBP olmadıkları, dava konusu ... yer alan ... 600 ve ... 600'ün atıf yaptığı ISBP kurallarının genel işlem koşulu ve haksız şart olarak kabul edilmeleri gerektiği, özen yükümlülüğünün Türk Hukuku'na göre belirlenmesi gerektiği, davalı bankanın özen yükümlülüğünün ölçüsünün TMK'nun 2 maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralı olduğunu, lehdar tarafından ibraz edilen ... belgeleri arasındaki menşe şahadetnamesi ile ihracatçı kayıt formunda yer alan bilgilerin diğer ... belgeleri ile uyumsuz olmasının ve bu uyumsuzluğa rağmen ödeme yapılmasının davanın kabulü için yeterli olduğu yönündedir. Dosyaya mübrez belgelerden; davacı tarafından ithalatçı olarak 26/02/2019 tarihli ... açtırma talimatı ile ihracatçı...... Co.Ltd lehine, 74.000,00 USD tutarlı görüldüğünde ödemeli akteditif açılması talimatı verildiği, ... teslim şekli ile ithal edilen malın 80 gr Deli Marka A4 fotokopi kağıdı olduğu, talimatın 46A ibraz istenen İstenen belgeler kısmında; ticari fatura, menşe şehadetnamesi ve konşimentonun, diğer belgeler kısmında koli listesi, çeki listesinin, özel şartlar bölümünde ise analiz belgesi, ihracat kayıt formu ve üretici sertifikasının yer aldığı, davalı banka tarafından 01/03/2019 tarihinde, muhabir China Merchants Bank aracılığıyla dava dışı lehdar şirket lehine, ... açtırma talimatında belirtilen şartlarda 701900189 referans numarası ile, 74.000,00 USD tutarlı at sight/görüldüğünde ödemeli ... hesabı açıldığı, söz konusu ... swift mesajında, ... uygulanacak kuralların ... (Latest Version) kuralları olacağının açıkça yer aldığı, davacı şirketin swift mesajı altına 01/03/2019 tarihinde "... açılması uygundur" kaydı düşerek kaşesini vurup imzasını attığı, dava dışı ihracatçı şirketin muhabir China Merchants Bank 05/04/2019 tarihinde ibrazı istenen akretitif belgelerini sunduğu, bu belgeler arasında ticari fatura, koli ve çeki listesi, konşimento, kargo taşıması sigorta poliçesi, ithalatçı kayıt formu, üretici sertifikası, analiz sertifikası ve menşe şehadetnamesinin yer aldığı, davalı amir bankanın kendisine iletilen ... belgelerini uygun bularak ve 15/04/2019 tarihli davacı talimatı doğrultusunda 15/04/2019 tarihinde ödeme yaptığı, davacı tarafından emtianın gümrükten çekilmesi işlemleri sırasında konteynerlerin açıldığı ve konteynerler içerisinde çuvallar içerisinde beyaz toz bulunduğunun tutanak altına alındığı, yaptırılan analizde bu tozun tuz olduğunun tespit edildiği anlaşılmıştır.Dava konusu ... ilişkisinin davacı talimatı ile 700 numaralı swift mesajı ile kurulduğu, mesajda akreditifin ... Kurallarının son haline tabi olduğunun kayıtlı olduğu, davacının da bu mesaja göre ... açılmasının uygun olduğunu belirttiği, davacı talimatı üzerine oluşturulan ve davacı talimatına göre hazırlanan ... koşullarını içeren swift mesajının, basiretli bir tacir gibi davranmakla yükümlü olan davacı tarafça incelenip uygun olduğunun belirtilmiş olması karşısında, bu mesajda yer alan ... kaydının davalı banka tarafından sözleşmenin kurulmasından önce, tek taraflı olarak, sadece o sözleşme için değil, çok sayıdaki benzer sözleşmelerde kullanmak amacıyla hazırlandığından ve davacı tarafın getirilen bu hükmü müzakere etmesine imkan tanımadan akretidif şartlarının uygun bularak mesajı imzaladığından, dolayısıyla bir genel işlem koşulunun varlığından bahsedilemeyecektir. Davacı yanın aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Dava konusu ... ... 600'ün son versiyonu olan 2007 revizyonlu haline tabi kılınmıştır. ... 600'ün birinci maddesi uyarınca; bu kurallar ... metni akreditifin bu kurallara tabi olduğunu açıkça belirttiğinde herhangi bir akreditife uygulanan kurallardır. Bu kurallar ... şartlarıyla açıkça değiştirilmedikleri veya uygulama dışı bırakılmadıkları sürece akreditifin bütün tarafları için bağlayıcıdır. Buna göre, tarafların ortak mutabakatı ile sözleşme hükmü haline getirilmiş ... 600 kurallarının bağlayıcı olmadıkları ve tavsiye niteliğinde olduklarına yönelik davacı istinafı yerinde görülmemiştir. ... 600'ün 4/a bendi uyarınca; doğası itibariyle bir ..., dayandırılabileceği satış sözleşmesinden veya diğer bir sözleşmeden ayrı bir işlemdir. ... her ne şekilde olursa olsun bir sözleşmeye değinilmiş olsa bile bankalar böyle bir sözleşmeyle ilgilenmezler ve onunla bağlı değillerdir. Bu nedenle bir bankanın ... altındaki ibrazı karşılama, iştira etme veya diğer herhangi bir yükümlülüğünü yerine getirmesine ilişkin taahhüdü, amirin amir bankayla veya lehtarla olan ilişkilerinden kaynaklanan hak taleplerine veya savunmalarına tabi değildir. ... 600'ün 5 inci maddesi uyarınca; bankalar belgelerin ilişkili olabileceği malları, hizmetleri veya yapılan işleri değil, belgeleri göz önünde bulundurarak (belgeler üzerinden) işlem yaparlar. ...'nin 7/a bendi uyarınca, ibrazı şart koşulan belgelerin görevli bankaya veya amir bankaya ibraz edilmesi ve belgelerin uygun bir ibrazı oluşturması kaydıyla, ... amir bankanın gişelerinde belgelerin ibrazı üzerine ödeme, vadeli ödeme veya poliçe kabulü yöntemiyle kullanımda olduğu takdirde; amir banka ibrazı karşılamalıdır. ...'nin 7/b) bendi uyarınca bir amir banka akreditifi açtığı an itibariyle ibrazı karşılamakla dönülemez biçimde yükümlüdür. ...'nin 14 üncü maddesinin (a) bendi uyarınca; görevi çerçevesinde hareket eden bir görevli banka, varsa bir teyit bankası ve amir banka, belgelerin dış görünüşleri itibariyle uygun bir ibrazı oluşturup oluşturmadığını belirlemek için sadece belgeleri esas alarak ibrazı incelemelidir. 14 üncü maddesinin (d) bendi uyarınca; bir belgedeki veri içeriği, ..., bizzat belgenin kendisi ve uluslararası standart bankacılık uygulaması bağlamında okunduğunda o veri içeriğinin o belgedeki, ibrazı şart koşulan diğer herhangi bir belgedeki veya akreditifteki verilerin içeriğiyle bire bir aynı olması gerekmez, ancak onlara ters düşmemelidir. 14 üncü maddesinin (e) bendi uyarınca; ticari fatura dışındaki belgelerde malın, hizmetlerin veya yapılan işin tanımı belirtildiği takdirde bu tanım akreditifteki tanımlarına ters düşmeyen genel ifadelerle yapılabilir. 14 üncü maddesinin (f) bendi uyarınca; ... bir taşıma belgesi, sigorta belgesi veya ticari fatura dışında bir belgenin ibrazını istediği, fakat bu belgenin kimin tarafından düzenleneceğini veya veri içeriğini şarta bağlamadığı takdirde bankalar ibraz edilen belge içeriği bakımından ... istenen belgenin görevini yerine getirdiğini gösteriyorsa ve ayrıca 14(d) fıkrasına uygun ise o belgeyi ibraz edildiği biçimde kabul edeceklerdir. 14 üncü maddesinin (k) bendi uyarınca herhangi bir belgede malları gönderen (shipper/consignor) olarak belirtilen tarafın akreditifin lehtarı olması gerekmez. ICC tarafından ... kurallarının uygulanmasına yönelik olarak çıkartılan ISBP 745'de ISBP'nin kapsamı başlığı altında; bu dökümanın ... kuralları ile birlikte okunacağı, dökümanın ...'de yer alan kuralların nasıl uygulanacağını ve yorumlanacağını gösterdiği, ... kurallarını değiştirmediği ve dışlamadığı düzenlenmiştir. Anılan dökümanın L6 maddesinde yer alan; "bir menşe sertifikası, ... lehtarından veya ibrazı şart koşulan diğer herhangi bir belgede yükleten (shipper) olarak gösterilen taraftan farklı bir kişi veya kuruluşu, malı gönderen (consignor) veya ihracatçı
(exporter) olarak gösterebilir." düzenlemesi, esasen ...'nın 14/k bendinde yer alan kuralın menşe şehadetnamesi bakımından tekrarı mahiyetindedir. Dosyaya mübrez akretidif belgeleri incelendiğinde, ticari faturalar, konşimento, kargo taşıması sigorta poliçesi, üretici sertifikası ve analiz sertifikası, çeki ve koli listesinde, akreditife konu ithalat bakımından, davacı ithalatçı, dava dışı ihracatçı ve ithalat konusu ürün bilgilerinin tamamen doğru olarak kayıtlı bulundukları, yine ihracatçı kayıt formunda da (... Form) ihracatçı bilgilerinin ve ihracata konu ürün ile akretidif numarasının "Dalian ... ... ... Co.Ltd" ve "A4 Copy Paper 80 gr, Packing: 500 shees/ream, 5 Reams/Carton, Brand: Deli L/C Number: 701900189" şeklinde doğru olarak yazıldıkları, yalnızca ürünün gönderileceği ülkeler kısmında Türkiye yerine "..." yazılı olduğu, menşee şehadetnamesinde ise alıcı kısmında davacı şirketin unvan ve adres bilgilerinin, ürünün Çin'in Xingang Tianjin bölgesinden Gemlik/Bursa'ya deniz yolu ile taşınacağının kayıtlı olduğu, ürün bilgileri kısmında " 8000 cartoons of A4 Copy Paper 80 gr, Package: 500 sheets/ream, 5 reams/carton, Brand:Deli, L/C Number : 701900189" yazılı olduğu, sadece exporter(gönderen) kısmında "...." şirketinin unvanın kayıtlı olduğu anlaşılmıştır. Yapılan tüm bu açıklamalar çerçevesinde somut olaya dönüldüğünde; dava konusu görüldüğünde ödemeli ... işleminde, ... şartlarında bulunup, lehdar tarafından muhabir banka aracılığı ile davalı bankaya ibraz edilen ... belgelerinden ticari fatura, konşimento, kargo taşıması sigorta poliçesi, üretici sertifikası ve analiz sertifikası, çeki ve koli listelerinin, akretidif konusu ithalata ilişkin tüm bilgileri içerdikleri, menşe şehadetnamesinde ise gönderici bilgisi dışındaki tüm bilgilerin diğer ... bilgileri ile uyumlu oldukları ve sözleşme hükmü haline gelmiş olan ... 600'ün 14/k ve ...'nin uygulanmasına yönelik ISBP'nin L6 maddeleri uyarınca şehadetnamede gönderici bilgisinin ... lehdarından farklı olmasının, diğer akretidif belgeleri ile uyumsuzluk teşkil etmeyeceği, yine ihracatçı kayıt formunda da, esasen yalnızca ihracatçıya ve ihraç edilen emtiaya ilişkin bilgilerin yer aldığı, ithalatçı bilgilerinin yer almadığı, yalnızca ürünlerin ihraç edileceği ülkenin ismine ilişkin bölüm bulunduğu, burada ise Türkiye yerine UAE ve Pakistan yazılı olduğu, ticari fatura, konşimento veya sigorta belgesi mahiyetinde olmayan bu belgenin içeriğinin akretidifte herhangi bir şarta bağlanmadığı, bu nedenle dava banka tarafından ...'nin 14/f ve 14/d maddeleri uyarınca, ihrac edilecek ülke dışındaki tüm bilgileri diğer ... belgeleri ile uyumlu olan ihracatçı kayıt formunun içeriği bakımından ... şartlarında aranan görevi yerine getirdiğinin kabul edilmesinin tek başına özen yükümlülüğüne aykırılık olarak değerlendirilemeyeceği, davalı bankanın yükümlülüğünün belgelerin dış görünüşleri itibariyle uygun bir ibrazı oluşturup oluşturmadığını denetlemekten ibaret olduğu, ihracatçı kayıt belgesi bakımından bir an için aksi kabul edilse dahi, davacının satıcı tarafından kendisine A4 kağıdı yerine, göstermelik A4 kolileriyle kaplanmış tuz göndermesi nedeniyle uğradığını ileri sürdüğü zarar ile bankanın menşee şehadetnamesinde yer alan ihraç edilen ülke bilgisinde Türkiye yazılmamış olmasını kendisine bildirilmemesi arasında uygun illiyet bağı bulunduğunu ispatla yükümlü olduğu, bu hususun da ispat olunamadığı, buna göre mahkemece davanın reddine karar verilmesi dosya kapsamına uygun olup, davacının aksi yöndeki istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır.
Sonuç itibariyle; ilk derece mahkemesi hüküm ve gerekçesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmadığı gibi, kamu düzenine aykırılık da saptanmadığından, davacının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK'nun 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK' nın 353/1-b-1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL istinaf karar harcından istinaf eden tarafından peşin olarak yatırılan 179,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 435,50-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avansı varsa karar kesinleştiğinde ve talep halinde avansı yatıran tarafa iadesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 361/1. maddesi gereğince kararın taraflara tebliğ tarihinden itibaren iki haftalık yasal süre içerisinde Yargıtay temyiz yasa yolu açık olmak üzere 23/10/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.