T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/331 Esas
KARAR NO : 2025/1670 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI : 2019/871 Esas - 2022/1150 Karar
TARİHİ: 07/12/2022
DAVA: Alacak
KARAR TARİHİ: 16/10/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalıya ait, dilekçede teknik özellikleri belirtilen 3 adet makinenin sözleşme kapsamında kendisine ait iş yerine taşındığını, makinelerin bedeli olarak davalıya 403.600-TL ödemede bulunduklarını, ancak davalının makineleri borçlanmak suretiyle aldığından ve borcunu ödeyememesi nedeniyle söz konusu makinelerin iki adedi kendilerine ait iş yerinde kaldığını, diğer makinenin alacaklı tarafından alındığını, bu bağlamda söz konusu makinelerle ilgili davalı tarafın yapılan 403.600-TL'nin tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin ihbar olunan ... ... 'dan 3 adet makine satın aldığını, ancak işlerinin kötüye gitmesi nedeniyle makinelerin 150.000-USD'lik kısmının ödendiğini, bakiye 150.000-USD'nin ödenememesi nedeniyle taraflar arasında yapılan sözleşmeye göre davalının, davacıya ait şirkete %50 oranında hissedar yapıldığını, ancak sözleşme kapsamında kendisine ödenmesi gereken maaşın da ödenmediğini, makinelerin de davacı tarafta kaldığını, ticari ilişki kapsamında müvekkilinin de mağdur edildiğini, bu nedenlerle yasal dayanağı bulunmayan davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:
İlk Derece Mahkemesi 07/12/2022 tarih ve 2019/871 Esas - 2022/1150 Karar sayılı kararında;"...Dosyaya sunulan belge ve kayıtlarla birlikte dosya bilirkişi ...'e tevdi edlmiş, bilirkişi düzenlemiş olduğu 28/09/2021 tarihli raporunda özetle; davacı tarafın ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğunu, tutulan defterler kapsamında davacının davalıdan dava tarihi itibariyle 403.600-TL alacağı bulunduğunu, davalı tarafın ticari defterlerini ibraz etmediğini, bu bağlamda davalı tarafın ticari defterlerinin incelenemediğini teknik kanaati olarak belirtmiş, mahkememizce düzenlenen bilirkişi raporu yeterli görülerek hükme esas alınmıştır. 30/03/2022 tarihli oturumda HMK 31 ve 144.maddeleri kapsamında beyanlarına başvurulan davacı ve davalı ifadelerinde özetle; dava konusu 3 adet makineyle ilgili aralarında ticari ilişki bulunduğunu, 3 adet makinenin 2 adedinin halen davacı tarafta bulunduğunu, davacının kendi beyanına göre 2 adet makinenin değerinin 300.000-350.000-TL civarında olduğu yönünde beyanda bulunduğu, mahkememizce tarafların bizzat kendi beyanları kapsamında değerlendirme yapılmıştır.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; tarafların ticari defterleri üzerinde yaptırılan incelemeye göre bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davacı tarafın davalıdan 403.600-TL alacağı bulunduğu, davalı tarafın kendi ticari defterlerini ihtara rağmen ibraz etmemiş olması nedeniyle HMK 222.maddesi kapsamında davacı tarafın bu miktar alacağının bulunduğu, ancak taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacıya teslim edilen 3 adet makinenin 2 adedinin davacıda bulunduğu, davacının kendi beyanına göre 2 adet makinenin bedelinin 350.000-TL olduğu, iş bu makine bedelinin belirlenen 403.600-TL'den mahsubu ile bakiye davacı tarafın alacağının 53.600-TL olduğu kabul edilerek bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne karar vermek gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak aşağıdaki hüküm kurulmuştur. " gerekçesi ile, ''1-Davacının davasının KISMEN KABULÜNE, 53.600-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,'' karar verilmiş ve karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davalı ... - ... Ambalaj'ın müvekkil şirkete kendisinin uhdesinde bulunan Rotoflexo RPM 1008-CI model 8 renk tamburlu baskı makinesi ve ekipmanları, NILS machinery Crporation marka 135 cm laminasyon makinesi ve ekipmanları, promotek marka 135 cm dilimleme makinesi, 1 adet vidalı kompresörün satışını yaptığını ve satışa ilişkin protokol düzenlendiğini, sözleşme maddelerine bakıldığında davalı şirketin kendisini makineler ile ilgili leasing sözleşmesi tarafı olarak gösterdiğini, protokol gereği müvekkil şirketçe davalı yana 350.000 TL tutarında hatır çekleri verildiğini ve işbu 350.000 TL ödemenin ardından hatır çeklerinin müvekkil şirkete iade edileceğinin yer aldığını, yapılan sözleşme sonrasında müvekkilin söz konusu makineyi kendi şirketine almasından sonra makinelerin gerçek sahibi, dava dışı ... Grafik Klişe Ambalaj ve Gıda San. Tic. Ltd.Şti'ye ait olduğunun ortaya çıkması ile söz konusu makinelerin müvekkil şirketten alınmasını önlemek maksadıyla ... Grafik Klişe Şirketi ile yeni bir sözleşme yapıldığını, bunun sonunda 3 makine için toplamda 165.000.- USD + KDV bedelli çekler düzenlenerek ödenmek zorunda kalındığını, müvekkil şirket parasını davalı şirkete ödemesine rağmen ayrıca gerçek leasing borçlusu olan dava dışı ... Grafik Şirketine de ödemek zorunda kaldığını ve ayrıca cihazın gerçek sahibinin de ödeme yapılana kadar müvekkilce söz konusu cihazlara ait kullanım bedelinin de talep edilmiş olduğunu, müvekkil şirketin ek olarak kullanım bedeline ilişkin olarak da ödeme yaptığını, Hatır çeki olarak verilen teminat senetlerinin protokole aykırı olarak ciro edilerek piyasaya sürüldüğünü, işbu hususu bilmesine rağmen davalı şirket sahibince çeklerinin önce ...'e oradan da aralarında gerçek ticari ilişki bulunmayan 3. kişilere cirolanarak müvekkil şirkete zarar verilmeye devam edildiğini, hali hazırda müvekkilin bir kısım hatır çeki ve bir kısım da protokolde yazan tutar olmak üzere verilen vadesi gelip ödenmek zorunda kalan aşağıda çeklerin;-...Bankası Rumeli Caddesi Şubesi ... numaralı 13.07.2019 vade tarihli 8.600 TL-... Bankası Akçaburgaz Esenyurt Şubesi ... numaralı 30.08.2019 tarihli 65.000 TL- ... Kıraç Şubesi ... numaralı 15.10.2019 tarihli 40.000 TL bedelli çek olmak üzere toplam 183.600 TL ayrıca 20.000 TL bankadan havale yoluyla toplamda 203.600 TL ödeme yapıldığını,28.09.2021 tarihli bilirkişi raporunda da davalı şirketin, müvekkil şirkete 403.600,00 TL borçlu olduğunun tespit edildiğini, bilirkişi raporu ile müvekkil şirketin alacaklı olduğu hususunun ispatlandığını, müvekkil şirketin alacaklı olduğuna ilişkin çelişki ve şüphe bulunmadığını, müvekkil şirkete ait;- 2019 dönemini içerir Yevmiye Defterinin açılışı B.Çekmece 13. Noterliğinin 25.12.2018 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, - 2019 dönemini içerir Yevmiye Defterinin kapanışı Çorlu 10. Noterliğinin 25.06.2020 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, - 2019 dönemini içerir defteri kebirin açılışı B.Çekmece 13. Noterliğinin 25.12.2018 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, - 2019 dönemini içerir envanter defterinin açılışı B.Çekmece 13. Noterliğinin 25.12.2018 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, - 2020 dönemini içerir yevmiye defterinin açılışı B.Çekmece 13. Noterliğinin 25.12.2019 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, - 2020 dönemini içerir yevmiye defterinin kapanışı Çorlu 10. Noterliğinin 24.06.2021 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, - 2020 dönemini içerir defteri kebirin açılışı B.Çekmece 13. Noterliğinin 25.12.2019 tarih ve ... yevmiye numarasıyla, -2020 dönemini içerir envanter defterinin açılışı B.Çekmece 13. Noterliğinin 25.12.2019 tarih ve ... yevmiye numarasıyla tasdik edilen defterlerin bilirkişice inceleme altına alınmış olduğunu, ticari defterlerin TTK hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu ve kendi lehine delil olma özelliğine sahip olduğu kanaatine varıldığını, müvekkil şirketin yasal defterlerinde davalı tarafı ... nolu cari hesap kodunda izlemekte olduğunu, 31.12.2019 tarihinde ... yevmiye nolu kayıt ile 159 01 030 nolu Verilen Avanslar hesabına virman ettiğini ve bu hesapta izlemeye devam ettiğini, davacının dava tarihi itibariyle davalıdan 403.600 TL tutarında alacaklı olarak göründüğünü, cari hesap ile yukarıda bahsi geçen ticari defterlerin birbirini doğruladığını, işbu defterlerin HMK'nın 222. maddesi gereği kesin delil olduğunu, Davalı yan ile ... Grafik firması arasında yapılan sözleşmeye bakıldığında, Rotoflex baskı makinesi için 200.000 USD, Laminasyon ve dilimleme makinesi için de 100.000 USD ve ayrıca 40.000 TL bedel belirlendiğini, sözleşmenin 2017 yılına ait bir sözleşme olduğunu, Merkez bankasının 2017 kuruna bakıldığında 300.000 USD karşılığının zaten 1.143.000 TL olduğunu, dosya kapsamında davalı yanca yapılan ödemelere bakıldığında, söz konusu rakamların oldukça cüzi olduğunu, makinaların bedellerinin karşılığı dahi olmadığını, ödeme dekontlarının 1.500 TL ve 250 TL tutarında olduğunu, dosya kapsamına sunulan bazı ödemelerin de mevcut olduğunu, fakat bu ödemelerin ... Grafik’e ... tarafından ödendiğine dair bir ibare bulunmadığını, davalı yanın dosya kapsamına sunduğu senetleri ödemediğini, mal kaçırdığını ve asıl davalı yanın hem ... Grafik şirketini hem de müvekkili dolandırdığını, davalı yanın verdiği senetlerinin karşılıksız kalması sonucunda ... Grafik firmasının İstanbul 5. İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, kefil ...’in taşınmazlarını yakalayarak haciz işlemi uyguladığını, davalı yanın kız kardeşinin kendisine haciz yapılabileceği durumunu göz ardı ederek kaçıramadığı malları satılmasın diye kısmı ödemeler yaptığını, dekontlarda göndericinin ... olduğunu,Davalı ... - ... Ambalaj tarafından satışa konu edilen makinelerin satış ve temlik yetkisinin bulunmadığını, makinelerin malikinin ... Grafik Klişe Şirketi olduğunu, ortada borcu ödenmeyen makineler bulunduğunu, davalı tarafından dosyaya sunulan sözleşme başlığında 'Makine Alım Sözleşmes' yazmakta ise de sözleşmenin muhteviyatından açıkça 'Mülkiyeti Muhafaza Kaydıyla Satış Sözleşmesi' olduğunun anlaşıldığını, taşınır malın mülkiyetinin teslim ile geçtiğini, fakat taksitli bir malın satımı sonucunda mülkiyetinin muhafaza kaydı ile satışının genel kuralın istisnasını oluşturduğunu, bu sözleşme türünde satıcının bedel ödeninceye kadar malik kalmaya devam edeceğini, davalı tarafından dosyaya sunulan ... Grafik ile davalı arasından yapılan sözleşmenin 6. maddesinde, “makinenin borcu bittiğinde, satıcı tarafından alıcıya uygun fatura kesilecek ve makinelerin devir işlemi tamamlanacaktır.” dendiğini, ... tarafından sunulan 01.07.2019 tarihli protokolün 8. maddesinde ...'in borcu bitene kadar makineleri kiraladığının açıkça yazdığını, fakat ... tarafından makinelerin borcunun ... Grafik'e ödenmediğini, müvekkilce o dönemde bu hususların bilinmediğini, Müvekkil şirketin makinelerin alınmasını önlemek amacıyla malik ... Grafik Klişe ile protokol imzalayarak kullanım bedeli ve makine bedellerini ... Klişe'ye ödemek zorunda kaldığını, ... tarafından dosyaya sunulan 01.07.2019 tarihli protokolde kendi imzasının bile bulunmadığını, yine makinelerin asıl sahibi ... Grafik firmasının da imzasının mevcut olmadığını, zaten bu protokolden sonra müvekkil şirketin ... Grafik firması ile tanıştıklarını, ...'in protokolün ... Grafik firması tarafından da imzalanacağı konusunda müvekkil şirketi uzun bir süre oyaladığını, bu esnada çekleri de aldığını, sonrasında müvekkilin bir şekilde ... Grafik firması ile iletişime geçtiğini ve ... Grafik makinelerin paralarını almadığını, makinelerin kendilerine ait olduğunu söyleyerek sözleşmeyi gösterdiğini, ... ile ... Grafik arasındaki sözleşmenin 7. maddesinde açıkça, “Alıcı kendisine teslim edilen makinelerin bedelini ödeyene kadar, yediemin sıfatıyla teslim edildiğini bilmekte ve yedieminliğin kurallarına uyacağını kabul etmektedir. Alıcı’ya teslim edilen makineleri Alıcı’nın 3. Gerçek ya da tüzel kişilere satması, devretmesi, kiralaması veya herhangi bir şekilde teslim etmesi ayrıca satıcının rızasını almadan başka bir yere taşıması durumunda alıcı yedieminliği suiistimal suçunu işlediğini bilir." dendiğini, ... Grafik firması ortaya çıkıp makinelerini geri almak için gelinceye kadar söz konusu makineleri davalı yanın kendisine ait olduğu iddiasıyla müvekkil şirkete vermiş olduğunu, karşılığında çekleri de aldığını, adeta müvekkil şirketi dolandırdıklarını, dava dışı ... Grafik ile ... arasında açıkça kiralama ve devir yasağı içeren sözleşme bulunduğunu, ... Grafik firması makineleri almasın diye sonrasında müvekkil şirketin kendileri ile oturup sözleşme yaptığını ve ... Grafik firmasına da ayrıca ödemeler yaptığını, müvekkil şirketin tarafından ... Klişe firmasına 25.10.2019 vade tarihli, 6966306 çek numaralı 57.000 TL bedelli çek, 29.11.2019 vade tarihli, 6966307 çek numaralı, 26.300 TL bedelli çek ve 15.04.2020 tarihli, 1022595 numaralı, 35.400 TL bedelli çek verildiğini, davalı yanın müvekkil şirkete getirdiği ...Teks. Nak. Tur. Dış Tic. Ltd. Şti firmasından haricen ödeme alarak müvekkili ayrıca 30.000 TL zarara uğrattığını, işbu hususların ticari defterler ve bilirkişi raporuyla da sabit olduğunu, Davalı yanın kendi sunduğu deliller ile çelişerek makinelerin kendisine ait olduğunu, iddia ettiğini, oysa sözleşmelerden malik olmadığının açıkça anlaşıldığını, davalı yanın asıl sahibinden kaçırdığı mallar üzerinden haksız avantaj ve gelir sağladığını, bu sebeple davalı yanın müvekkil şirketin malik olduğunu iddia eden herkesle sözleşme imzalaması mı gerektiği sorusunun mantık dışı olduğunu, ...'in kendisine ait olmayan kaçırdığı mallar için devir ve kiralama yasağına rağmen toplamda müvekkil şirketten toplamda 403.600 TL tahsil ettiğini, ... Grafik firması ile görüşmelerden sonra davalı yanın makineleri haksız bir şekilde elde tuttuğu ve kaçırdığının anlaşıldığını, zira ... Grafik firmasının makinelerin bu zamana kadar nerede olduğunu dahi bilmediğini, Gerekçeli kararda müvekkil şirket yetkilisinin beyanları gereği 2 makine bedelinin toplam alacaktan düşülmesine karar verilmişse de makine bedellerinin hem dava dışı ... Grafik Klişe Şirketine hem de davalıya ödendiği hususunun göz ardı edildiğini, dava konusu 3 makineyle ilgili taraflar arasında ticari ilişki bulunduğunu, davacı müvekkilin kendi beyanı doğrultusunda 2 makinenin değerinin 300 - 350 bin TL civarında olduğu yönünde beyanda bulunulduğundan bilirkişice tespit edilen miktardan 350 bin TL'nin mahsubu ile 53.600 TL alacağın bulunduğuna hükmedildiğini, her ne kadar iki makinenin şirkette bulunduğu ifade edilmişse de söz konusu makineler için mükerrer ödeme yapıldığını, taraflar arasındaki ticari ilişkinin geçersiz olduğunu, dosya kapsamında mübrez olan leasing sözleşmesi gereği davalı şirketin malları devir ve satış yetkisinin bulunmadığını, müvekkil şirketçe malların asıl maliki olan ... Grafik Klişe Şirketine hem kullanım bedeli ve makine bedellerinin ödendiğini, ... Grafik Klişe ile müvekkil şirket arasında yapılan protokolün bu hususu kanıtlar nitelikte olduğunu, Mahkemece müvekkil şirketin yediinde bulundurduğu makine bedellerinin toplam alacaktan mahsup edilmesine karar verilmişse de makine bedellerinin tespit edildiği bir bilirkişi raporunun alınmadığını, eksik inceleme ile hüküm kurulduğunu, müvekkil şirketçe davalı şirkete ödeme yapılmış olmasına rağmen, protokol hükümlerine uyulmaksızın verilen hatır çeklerin cirolanarak piyasaya sürüldüğünü, müvekkil şirketin işbu çek bedellerini ödeyerek zarara uğradığını, hatta bu sebeplerle konkordato sürecine girildiğini, mahkemece çek ödemelerine ilişkin detaylı araştırma yapılmadığını, makinelerin müvekkil şirket nezdinde olduğu gerekçesiyle makine bedelinin alacaktan mahsup edildiğini, yalnızca müvekkil şirket yetkilisinin beyanına bağlı kalınarak makine bedelleri hakkında araştırma ve bilirkişi incelemesi yapılmaksızın makine bedeli tayin edildiğini ve hükme esas alındığını, Duruşma esnasında yalnızca soru - cevap şeklinde gidilmiş olduğunu ve müvekkil şirket yetkilisinin kendisi ifade etmesine olanak sağlanmadığını, açıklama yapmaya çalıştığında yalnızca sorulara cevap verilmesi şeklinde uyarıda bulunulduğunu, müvekkil şirketin hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tarafların ticari defterleri üzerinde yaptırılan incelemeye göre bilirkişi raporunda belirtildiği üzere davacı tarafın davalıdan 403.600-TL alacağının bulunduğunu, davalı tarafın kendi ticari defterlerini ihtara rağmen ibraz etmemiş olması nedeniyle davacı tarafın bu miktarda alacağının bulunduğu, ancak taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davacıya teslim edilen 3 adet makinenin 2 adedinin davacıda bulunduğunu, davacının kendi beyanına göre 2 adet makinenin bedelinin 350.000 TL olduğunu, işbu makine bedelinin belirlenen 403.600-TL'den mahsubu ile bakiye davacı tarafın alacağının 53.600 TL olduğu kabul edilerek bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne hükmedildiğini, Müvekkilin 22/12/2017 tarihinde dava dışı 3. şahıs ... Grafik Klişe Ambalaj ve Gıda San. Tic. Ltd. Şti ile aralarında dava konusu olan makinelerin alım - satımı konusunda 300.000 USD karşılığında anlaşma sağlandığını, mülkiyeti ve tasarruf yetkisinin müvekkile ait olduğunu, makinelerin parçalarının eksik olması sebebiyle yurtdışından parça satın alındığını ve bu parçaların ödemesinin müvekkil tarafından yapıldığını, müvekkil tarafından dava dışı ... Grafik Klişe şirketine 150.000 USD kadar bir ödeme yapıldığını, ilerleyen dönemlerde dolar kurunda yaşanan hızlı yükselişle beraber her işletme gibi müvekkilin de bu durumdan olumsuz etkilendiğini, ... Grafik Klişe şirketi yetkilisi ... ...'nın yönlendirmesiyle davacı tarafın ... ile anlaşma sağladığını, kar ortaklığına dayalı makinelerin kullanımı için kendi aralarında protokol imzaladıklarını, Davacı taraf ve ... Plastik şirketi ile birlikte ... Ambalaj - ..., ... ve ... Grafik Klişe Ambalaj şirketinin yer aldığı ayrıca başka bir protokol de tanzim edildiğini, söz konusu bu protokolü oluşturan madde hükümlerine göre bahsi geçen makinelerin leasing sözleşmesinin / borçlusunun ... Grafik Klişe'nin olduğu taraflar bakımından şüpheye yer bırakmayacak şekilde protokolde yer aldığını, davacı tarafın mülkiyeti ve tasarruf yetkisi müvekkile ait olan ve davacı tarafça leasing sözleşmesinin / borçlusunun dava dışı ... Grafik Klişe şirketi olduğunu bilmesine rağmen kötü niyetli ve muvazaalı işlemle müvekkili zarara uğratacak şekilde sözleşme yapmasının sözleşmeye, yasaya, usul ve vicdani kanaate aykırı olduğunu, Davacı taraf ile müvekkil arasından tanzim edilen protokole göre kar ortaklığı öngörüldüğünü ve müvekkil ... ile ...'in SGK'lı olarak göreve başlayacağının düzenlendiğini, 30.03.2022 tarihli oturumda HMK 31. Ve HMK 144. Maddeleri kapsamında tarafların beyanlarına başvurulduğunu ve müvekkilin beyanlarına göre; dava dışı ... Grafik (... ...)'ya 150.000 USD ödedikleri, ... Grafiğin davacı şirketi bulduğu ve davacı ile 28.06.2019 tarihli protokolü yaptıkları, davacının şirketine %50-%50 oranında ortak olduğu ve bunun dışında emeklerinin karşılığı olarak 7.000 TL aylık maaş ödeneceği, fabrikada 6 ay çalışmasına rağmen ücret ödenmediğini beyan ettiğini, ayrıca trafik kazası sebebiyle iş yerine 1 ay gidemediği, 1 ay sonra iş yerine gittiğinde ise makinelerin tümden taşındığını tespit ettiği, daha sonra müvekkilin makineleri satın aldığı ... Grafik ile davacının kendi aralarında protokol yaparak kendisini dışladıklarını da beyan ettiğini, 28.09.2021 tarihli bilirkişi raporununda hatalı değerlendirme yapıldığını, davacı tarafın 403.600 TL alacaklı olduğu sonuç kısmına kesinlikle katılmadıklarını, tam aksine davacı taraftan 28.09.2019 müvekkilin alacaklı olduğunu, 28.06.2019 tarihinde yapılan protokolün gereği olarak makinelerin ... Plastik Ltd. Şti bünyesine getirilip çalıştırılması olduğunu, ancak makinelerin çalışıp çalışmadığının ve çalıştıysa elde edilen karın ne olduğunun tespit edilemediğini, davacı taraf ile müvekkil arasında tanzim edilen söz konusu protokol gereği olarak kar payı anlaşmasının mevcut olduğunu, davacı tarafın haksız ve mesnetsiz iddialar ile bu kar payı ödemesini müvekkile ödemekten kaçındığını ve müvekkili zarara uğrattığını, Sonuç olarak davacı tarafın iddialarının asılsız olduğunu, müvekkilin kendisini leasing sözleşmesinin tarafı olarak göstermediği gibi davacı taraf ile ... ...'nın yönlendirmesi ile ekonomik sıkıntılardan kurtulmak amacıyla kar payı /ortaklık sözleşmesi tanzim edildiğini, leasing sözleşmesini tarafının ... Grafik Klişe şirketi olduğunun taraflar bakımından açıkça bilinen bir durum olduğunu, müvekkilin bu makineleri ... Grafik Klişe'den satın aldığını ve mülkiyetin müvekkile ait olduğunu bilmesine ve davacı tarafın müvekkille kar payı / ortaklık sözleşme tanzim etmesine rağmen asılsız ve haksız bir şekilde ... Grafik Klişe ile sözde yeni bir sözleşme yapması ve bunun sonuçlarını müvekkile sirayet ettirmesinin yasalara ve vicdani kanaatlere aykırı olduğunu, Ayrıca davacı taraf ile yapılan sözleşme / protokol gereği olarak giderler düşüldükten sonra üçer aylık dönemler halinde elde edilen karın %50 - %50 olarak pay edileceği, müvekkillin SGK'lı olarak göreve başlatılacağı yönünde anlaşılmasına ve müvekkilin emeği karşılığı 7000 TL aylık maaşla 6 ay çalışmasına rağmen hiçbir ödememe yapılmadığını, aralarındaki anlaşmaya rağmen hiçbir şekilde kar payı ödemesi de yapılmadığını, bu sebeplerle sözleşme şartlarına uymayan tarafın müvekkil olmadığını, aksine sözleşmeye aykırı olarak hareket edenin davacı taraf olduğunu belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:
HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır. Dava; davacı tarafından davalıya verilen dava konusu çekler ve nakit paradan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve ödenen bedelin istirdadına karar verilmesi talebine ilişkindir. Mahkemece yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili ve davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Davacı vekili, taraflar arasında 28/06/2019 tarihli protokolün imzalandığını, bu protokole göre davalının kendisini protokole konu makinelerin leasing sözleşmesi tarafı olarak gösterdiğini, protokol kapsamında davalıya 350.000,00 TL tutarlı çek verildiğini, protokole göre davacının davalıya 350.000,00 TL bedelli ödeme yapılacağının ve sonradan bu bedelin davacıya iade edileceğinin kararlaştırıldığını, ancak davalı ile protokolün imzalanmasından sonra makinelerin gerçek sahibinin dava dışı ... Grafik ...Ltd.Şti. olduğunun öğrenildiğini ve makinelerin alınmasının önlenmesi için bu şirket ile 17/10/2019 tarihli "Makine Satış Sözleşmesi" imzalandığını ve makineler için tekrar ödeme yapılmak zorunda kalındığını, davacının davalıya bir kısmı hatır çeki, bir kısmı protokolde yazan tutar olmak üzere toplam 383.600,00 TL bedelli çek ve 20.000,00 TL bankadan ödeme yapıldığını, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve ödenen bedelin istirdadına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı süresince cevap dilekçesi sunmamış ve iddia edilen vakıalar inkar edilmiş olup, yargılama aşamasında sunmuş olduğu beyan dilekçesinde, protokol konusu makinelerin alım satımı ile ilgili olarak davalı ve dava dışı ... Grafik ...Ltd.Şti.arasında 22/12/2017 tairhli "Makine Satım Sözleşmesi" akdedildiğini, bu sözleşmeye göre makinelerin bedeli olarak 300.000,00 USD kararlaştırıldığını, davalı tarafından 145.000 USD ödeme yapıldığını, ancak davalının bakiye bedeli ödeyememesi üzerine dava dışı şirketin yönlendirmesi ile davacı ile aralarında 28/06/2019 tarihli kar ortaklığı protokolünün imzalandığı, bu protokolden önce taraflar ve dava dışı ... Grafik ...Ltd.Şti.arasında 01/07/2019 tarihli protokolün imzalandığı ve buna göre leasing sözleşmesinin borçlusunun dava dışı şirket olduğunun açık olduğu ve davacı tarafından bilindiği, davacı tarafın davalıyı zarara uğratmak için daha sonra dava dışı şirketle de makine satış sözleşmesi imzaladığını, davacının aralarındaki kar payı ortaklığı sözleşmesine ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu sebeple davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. 6100 sayılı HMK'nın 297 ve 298. maddeleri uyarınca mahkeme kararları, asgari olarak iki tarafın iddia ve savunmalarının özetlerini, incelenen maddi ve hukuki olayın özünü, mahkemeyi sonuca götüren gerekçelerin neler olduğu hususlarını ihtiva etmeli, kararın sonuç kısmında taleplerden her biri hakkında verilen hüküm açık ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmelidir. Gerekçeli karar, tefhim edilen hüküm sonucuna aykırı olamaz. Mahkemece, davacı tarafın dava dilekçesinde davalı olarak gösterdiği tüm kişiler hakkında ileri sürdüğü talepleri ile ilgili olumlu/olumsuz bir karar verilmemesi, talep sonucunun karşılanmaması açık bir kanuna ve kamu düzenine aykırılık hali olup, istinaf aşamasında re’sen nazara alınması gerekmektedir.6100 sayılı HMK'nın 140 maddesine göre, Hâkim, ön inceleme duruşmasında, dava şartları ve ilk itirazlar hakkında karar verebilmek için gerekli görürse tarafları dinler; daha sonra, tarafların iddia ve savunmaları çerçevesinde, anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususları tek tek tespit eder. Ön inceleme duruşmasının sonunda, tarafların sulh veya arabuluculuk faaliyetinden bir sonuç alıp almadıkları, sonuç alamadıkları takdirde anlaşamadıkları hususların nelerden ibaret olduğu tutanakla tespit edilir. Bu tutanağın altı, duruşmada hazır bulunan taraflarca imzalanır. Tahkikat bu tutanak esas alınmak suretiyle yürütülür.Somut uyuşmazlıkta, davacı vekili dava dilekçesinde davacının davalıya bir kısmı hatır çeki, bir kısmı protokolde yazan tutar olmak üzere toplam 383.600,00 TL bedelli çek ve 20.000,00 TL bankadan ödeme yapıldığını, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve ödenen bedelin istirdadına karar verilmesini talep ettiği, ön inceleme duruşmasındaki beyanında müvekkili tarafından davalı tarafa teminat amacıyla verilen çeklerin bir kısmı dava açıldıktan sonra tahsil edildiğini, bir kısmında ise tahsilatın olmadığını, söz konusu çeklerin teminat amacıyla verildiği için dava dilekçesinde belirtilen çeklerden dolayı davacının borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ettiği, davalı vekili tarafından uyuşmazlığın esasına ilişkin bir beyanda bulunulmadığı, davacı şirket yetkilisi ise isticvap beyanında makinelerin tesliminden sonra davalının paraya ihtiyacı olması nedeniyle kendisine çek ve nakit olmak üzere toplam 403.000,00-TL ödeme de bulunduğunu beyan etmiştir. Mahkemece ön inceleme duruşmasında tarafların beyanının alınmasıyla yetinildiği, ancak tarafların uyuşmazlığın esasına ilişkin detaylı beyanlarının alınmadığı, taraflar arasındaki uyuşmazlığın esasına, uyuşmazlığa sebep olan hukuki ihtilafa, tarafların anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususların neler olduğuna ilişkin bir tespit yapılmadığı gibi iddialara ilişkin hukuki nitelemenin ne olduğunun ve tahkikatın taraflar arasındaki hangi uyuşmazlık/uyuşmazlıklar üzerinden yürütüldüğünün tespit edilmediği, bu haliyle usulüne uygun bir ön inceleme yapılmadığı, gerekçeli kararda da uyuşmazlığın ve davanın konusunun ne olduğunun, hangi sebeplerden kaynaklandığının açıklanmadığı, davacı vekili tarafından dava dilekçesinde nakit para ve bir kısım hatır çeki, bir kısım sözleşme kapsamında verilen çeklerden dolayı borçlu olunmadığı ileri sürülmesine rağmen, ön inceleme duruşmasında sadece çeklerden bahsedildiği ve teminat amacıyla verildiğinin ileri sürüldüğü, şirket yetkilisinin isticvap beyanında ise davalının paraya ihtiyacı olması sebebiyle çeklerin ve nakit paranın verildiğinin ileri sürüldüğü, davacı istinaf dilekçesinde de hatır çeki olarak verilen teminat senedi denildiği, bu haliyle davacı tarafça aşamalarda farklı hukuki sebeplere dayanıldığı, Mahkemece ise söz konusu çelişki giderilmeden ve hangisine itibar edilerek tahkikatın yürütüldüğü ve buna göre ispat yükünün belirlendiği ve sonucuna gidildiği açıklanmadığı için anlaşılamamıştır. Yine Mahkemece tarafların ticari defterlerinin ibrazı için taraflara süre verildiği, davacı tarafından ticari defterlerinin ibraz edilmesi üzerine yapılan incelemede davacının davalıdan 403.600,00 TL alacaklı olduğunun tespit edildiği, davalının ticari defterlerinin ibraz edilmemesi sebebiyle de HMK 222 maddesi uyarınca davacının ticari defterlerine itibar edilerek bu alacağın kabul edildiği, ancak davalı gerçek kişi olup davalının tacir olduğuna ve ticari defter tutma yükümlülüğü bulunduğuna ilişkin dosyada bir araştırma ve değerlendirmenin bulunmadığı, tacir olup olmadığı, ticari defter tutma yükümlülüğü bulunup bulunmadığı tespit edilmeyen davalı hakkında tacirler hakkında uygulama yeri bulunan HMK 222 maddesi uyarınca sonuca gidilmesi mevzuata uygun olmadığı gibi, Mahkemece gerekçesi açıklanmadan taraflar arasındaki sözleşmeye göre davacıya teslim edilen ve iade edilmeyen makinelerin bedeli davacı alacağından mahsup edilerek hüküm kurulması usul ve yasaya uygun olmamıştır. Dosya arasında bulunan 28/06/2019 tarihli ve 01/07/2019 tarihli Protokoller dikkate alındığında taraflar arasında adi ortaklık ilişkisinin bulunduğunun kabulünün gerektiği, buna göre Mahkemece taraflar arasında akdedilen sözleşmeler dikkate alınarak tarafların hak ve yükümlülüklerinin, tarafların dava konusu makineler için ödediği ve ödemesi gereken bedellerin, protokol kapsamında tarafların yükümlülüklerine göre ödediği ve ödemesi gereken bakiye bedellerin, tarafların tüm iddia ve savunmalarının değerlendirilmek suretiyle adi ortaklığın tasfiyesine gidilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve değerlendirme ile karar verilmesi yerinde olmamıştır. Sonuç itibariyle; tarafların istinaf başvurusunun yukarıda açıklanan sebep yönünden kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nun 297, 353/1-a6 maddesi uyarınca kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde işleme yapılarak sonucuna göre karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Tarafların istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 07/12/2022 tarih ve 2019/871 Esas ve 2022/1150 Karar sayılı kararının HMK'nın 297. ve 353/1-a6 maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA, dosyanın mahkemesine İADESİNE,2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf edenler tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harçlarının hazineye gelir kaydına, 3-İstinaf talep edenler tarafından yatırılan istinaf karar harçlarının talep halinde yatıran tarafa iadesine, 4-İstinaf başvurusu için yapılan yargılama giderlerinin esas hükümle birlikte ilk derece mahkemesince yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Artan gider avansı bulunması ve talep halinde yatıran tarafa iadesine, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 16/10/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-g maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.