T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
13. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2022/2169 Esas
KARAR NO:2025/825 Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
NUMARASI:2020/710 Esas-2022/811 Karar
TARİHİ:21/09/2022
DAVA:İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:15/05/2025
İlk derece Mahkemesinde yapılan inceleme sonucunda verilen karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dava dosyası incelendi:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMASININ ÖZETİ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin çeşitli şirket ve ülke savunma sanayi şirketlerine uçak aksamında kullanılan yedek parçaların tamir, tedarik ve bakım hizmeti verdiğini, davalı şirket ile yapılan sözleşme ile 27.08.2019 tarihli... no.lu poliçe ile uçak makineleri, uçak yedek parçaları ve uçak kimyasalları cinsi emtiaların 3.360,00.- USD bedelle sigorta güvencesine alındığını, davacı tarafından bakımı yapılarak Endonezya’ya sevki için gönderilen... uçağına ait fren asamblesinin Amerika dan Endonezya ya sevki sırasında ... Şirketi tarafından Eylül 2019 tarihinde kaybolması neticesinde davalı şirketin acentesine hasar başvurusu yapıldığını, yapılan ekspertiz neticesinde kaybolan malzemenin tazmin tutarının 10.660,00.- USD olduğu belirtilmiş olmasına rağmen konunun sigorta tazminatı dışında kaldığı belirtilerek tazmin talebinin kabul edilmediğini, alacağın tahsili için ... Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalı şirketin icra takibine haksız itiraz ettiğini beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile ... Sayılı dosyasına yapılan itirazın iptali ile %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini, yarılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket tarafından ... no.lu ve 27.08.2019-27.08.2020 vadeli Nakliyat Blok Sigorta Poliçesinin tanzim olunduğunu, şirketlerinin sorumluluğunun 27.08.2019 tarihinden sonraki sevkiyatları sigorta güvencesine aldığını, davacının tazmini talep ettiği ... uçağına ait fren asamblesinin davacıya ait olmadığı, Pakistan Hava Kuvvetlerine ait olduğu, emtianın kaybolmasından doğan zararın Pakistan Hava Kuvvetlerine ait olduğunu, davacının bu kayıp sebebiyle Pakistan Hava Kuvvetlerine bu zararı ödediğine ilişkin belge sunmadığını, davacının talep edebileceği zararı olmaması sebebiyle aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, meydana gelen zararın poliçe vadesinde meydana gelmediğini, poliçe vade başlangıcının 27.08.2019 olduğunu, dava konusu emtianın Pakistan'dan Endonezya ya taşınmak üzere ilk sevk tarihinin 17.07.2019 – 23.07.2019 olduğunu ve poliçe vadesini kapsamadığını, şirketlerinin zarar sorumluluğunun bulunmadığını, davacı tarafın poliçe hükmü gereğince malın tesliminden itibaren 3 gün içerisinde taşıyan ve yetkili temsilcisine noter vasıtasıyla eksik teslimi ihtar ettiğini ispatlaması gerektiğini, davacının bu hususu belgeleyici delil sunmadığını dava konusu alacağın likit olmaması sebebiyle icra inkar tazminatı talebinin reddi gerektiğini, talep edilen faiz ve başlangıç tarihinin kabul edilmediğini tüm bu nedenlerle davanın reddi ile yargılama gideri vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesi 21/09/2022 tarih ve 2020/710 Esas-2022/811 Karar sayılı kararında;"...Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 27/08/2019-27/08/2020 vade tarihli ... nolu nakliyat blok sigorta poliçesi ile uçak makineleri yedek parçaları, uçak kimyasallarının gemi, kamyon, tır, uçak ile taşınmasının teminat altına alındığı, emtianın davacı sigortalının onarım hizmeti verdiği müşterisi olan Pakistan hava kuvvetlerine ait 1 koli 22 kg ağırlığında 2. el kullanılmış ...uçak fren asamblesinin onarımının yapılması için Endonezya'ya gönderilmek üzere emtianın Pakistan- İstanbul-ABD-Singapur-Endonezya aktarmalı olarak Endonezya'ya gönderildiği, 17/07/2019 tarihinde Pakistan'dan ABD'ye gönderilmek üzere taşıyıcıya teslim edilidği, 23/07/2019 tarihinde nakliyesci ...'ye teslim edildiği, 13/09/2019 tarihinde Singapur'a taşıyacak olan... servis newyork deposuna, depodan tekrara fedex memphis tn deposuna sevk edildiği ve bu depodan emtianın kaybolduğu, davacı tarafından Pakistan hava kuvvetlerine bedelsiz fatura düzenlendiği, fren takımına 14.126,40 USD ödeme yapıldığı, kaybolan eşya bakımından davacının zarara uğramış olduğu ve iş bu davayı açmakta menfaatinin bulunduğu, sigorta hukukunda sevkiyatın başlamasından sonra poliçe düzenlenmesine engel bir durum olmamasına istinaden poliçenin 5.1 maddesi, poliçenin yürürlükte olduğu dönemde başlamış olan sevkiyatın, poliçenin yürürlükten kalktığı anda henüz varma yerinde gönderilen yük teslim edilmese bile, taşıma konusu eşyayı varma yerinde teslimine kadar sigorta güvencesini devam ettirdiği yönünde yorumlanmış olup, davacının davalıdan alacaklı olduğu anlaşılmış, davalının haksız itirazının iptaline, alacak likit olduğundan icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir..."gerekçesi ile, ''1-Davanın KABULÜ ile, .. sayılı takip dosyasındaki 10.660,00 USD asıl alacağa ilişkin itirazlarının iptali ile takibin 10.660,00 USD'ye 3095 sayılı kanun 4/A maddesi uyarınca faiz işletilmesi suretiyle devamına, Fazlaya ilişkin istemin reddine, 2-Kabul edilen dava değeri olan 10.660,00 USD'nin takip tarihi itibariyle TL karşılığı olan 79.843,4 TL üzerinden taktiren %20 oranında hesaplanan 15.968,68 TL inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, '' karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşımanın "transit taşıma" olması ve transit taşımanın, poliçe vade başlangıcından önce başlamış olması sebebiyle, davanın, kök raporda yer alan değerlendirme ve tespitler uyarınca esastan reddi gerekirken ek rapordaki hatalı değerledirme sonucunda müvekkil şirket aleyhine hüküm kurulduğunu, Karar dayanağı ek-raporu hazırlayan bilirkişi heyetinin ek raporun 2.sayfasında; "Burada temel husus, “transit klozu”na ilişkin poliçede yer alan 5.1. Maddenin yorumlanması meselesidir. İtiraz üzerine Heyetimiz tarafından yapılan değerlendirme neticesinde, maddenin poliçenin yürürlükte olduğu dönemde başlamış olan sevkiyatın, poliçenin yürürlükten kalktığı anda henüz varma yerinde yük gönderilene teslim edilmese bile, taşıma konusu eşyayı varma yerinde teslimine kadar sigorta güvencesini devam ettirdiği yönünde yorumlanması gerektiğine kanaat getirilmiş" olduğunu belirtmiş olduğunu ve bu kanaatinin dayanağı olarak da müvekkil şirket ekspertiz raporu olan ... Sigorta ... ŞTİ'nin 21.04.2020 tarihli .. Numaralı Nakliyat Ekspertiz Raporunu gösterdiğini, ek rapordaki kanaat dayanağı ekspertiz raporunun, müvekkil şirketin talebi üzerine hazırlanmış olduğunu, bu raporun içerdiği tespit ve kanaatlerin müvekkil şirketi tamamen bağlayacağı ve ve tamamen doğru olacağı anlamına gelmediğini, zira söz konusu raporun, müvekkil şirketin talebi ile hazırlanmış olsa dahi bağımsız eksper tarafından kendi yorum ve tespitleri doğrultusunda; "ilgili sigorta poliçe genel ve özel şartlarını hiçbir şekilde haleldar etmemek kayıt ve şartı ile" düzenlenmiş ve raporda nihai değerlendirmenin sigorta şirketi taktirinde olduğunun belirtildiğini, ayrıca transit klozu, poliçe vade başlangıcından sonra başlayan fakat emtea alıcıya henüz teslim edilmeden vadesi dolan taşımalar için yapılan poliçeler için söz konusu olduğunu ve olayda ek rapordaki yorum ile uygulanmasının mümkün olmadığını, olaydaki transit taşımanın ise vade başlangıcından önce (sigorta koruması henüz başlamadan) 17.07.2019 tarihinde başladığını, müvekkil şirket tarafından yapılan değerlendirme sonucunda ise "Abonman Poliçe başlangıç tarihinin 27.08.2019 olması ve ilgili emteanın ilk Pakistan-ABD sevkiyat tarihinin 17.07.2019 – 23.07.2019 tarihinde yapılması nedeniyle poliçe vadesini kapsamadığı" değerlendirmesi yapıldığını,Bilirkişi kök raporunda bilirkişi heyeti bildirdiği kanaat ve değerlendirmelerin hukuka uygun olduğunu, davacı vekilinin sunmuş olduğu belgelerin (davacının sigorta edilen emtia üzerinde menfaatinin bulunmadığına ilişkin) görüşü dışında kalan diğer değerlendirmeleri etkilemesinin mümkün olmadığını, bu nedenle teminat kapsamına ilişkin görüş değişikliğinin kabul edilemeyeceğini, Zira davacı tarafın kök rapora itiraz dilekçesi ekinde sunmuş olduğu belgelerin, dava konusu taşımanın transit taşıma olduğu, dava konusu taşımanın 17.07.2019 tarihinde başladığı ve poliçe vade başlangıç tarihinin 27.08.2019 olduğu hususunu değiştirmediğini, müvekkil şirketin nezdindeki poliçe sebebiyle herhangi bir zarar tazmin sorumluluğunun olmadığını, talep edilen hasarın, poliçe vadesi kapsamında olmadığını, müvekkil şirket nezdindeki ... Sigorta Poliçesi sebebiyle bir sorumluluğunun doğabilmesi için öncelikle taşınan emtianın taşınmak üzere sevk tarihinin poliçe vade başlangıcı olan 27.08.2019 tarihinden sonra olması gerektiğini, bu tarihten önce sevkiyatı yapılan emtianın, poliçe vadesi kapsamında teminat altına alınmadığını, dava konusu emtianın Pakistan'dan Endonezya'ya taşınmak üzere sevk tarihi 17.07.2019 olduğunu ve poliçe vade başlangıç tarihi olan 27.08.2019'dan önce olduğunu, Abonman Poliçe başlangıç tarihinin 27.08.2019 olması ve ilgili emteanın ilk Pakistan- ABD sevkiyat tarihinin 17.07.2019 – 23.07.2019 tarihinde yapılması nedeniyle poliçe vadesini kapsamadığını, dolayısıyla dava konusu kayıp emtea ile ilgili zarardan dolayı müvekkil şirketin davacıya karşı herhangi bir zarar tazmin sorumluluğunun bulunmadığını,İlk derece mahkemesince aktif husumet itirazlarının dikkate alınmadığını, bu sebeple kararın ortadan kaldırılması gerektiğini, davacı tarafın tazminini talep ettiği dava konusu ...uçağına ait fren asemblesinin, davacıya ait olmadığını, Pakistan Hava Kuvvetlerine ait olduğunu, dolayısıyla söz konusu emtianın kaybolması sebebiyle meydana gelen zararın Pakistan Hava Kuvvetlerinin zararı olduğunu, davacı tarafın, söz konusu kayıp sebebiyle, mal sahibi Pakistan Hava Kuvvetlerine bu zararı tazmin ettiğini iddia etmediği gibi zararın kendisi tarafından mal sahibine ödendiğini belgeleyen herhangi bir belge / delil de sunmadığını, dolayısıyla, davacı tarafın tazminini talep edebileceği bir zararı oluşmadığından aktif husumet ehliyetine sahip olmadığını,İhtar şartı gereğince davacı tarafın dava konusu kayıpla ilgili durumu malın tesliminden itibaren 3 gün içinde taşıyan ve yetkili temsilcisine noter vasıtasıyla ihbar ettiğini ispatlaması gerektiğini, davacı tarafın bu durumu ispat edici delil sunmamış olduğunu,Poliçe hükümleri dikkate alınmaksızın müvekkil şirket aleyhine hüküm kurulduğunu, alacağın varlığı ve miktarı yargılamayı gerektirdiğinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesinin yanlış olduğunu, alacak likit olmadığından, icra inkar tazminatına hükmedilebilmesi için alacağın likit olması gerektiğini, hem alacakların miktarı hem de alacakların teminat kapsamında olup olmadığı hususunun ihtilaf konusu olduğunu, alacağın varlığı ve miktarın yargılamayı gerektirdiğini belirterek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ:HMK'nın 355. maddesine göre istinaf incelemesi; istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırılık görüldüğü takdirde ise resen gözetilmek suretiyle yapılmıştır.Dava, taşıma sözleşmesine konu eşyanın alıcısına teslim edilmemesi nedeniyle uğranılan zararın sigorta şirketinden tazmini istemi ile başlatılan icra takibine itiraz üzerine açılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Mahkemece, davanın kabulüne, karar verilmiş ve karara karşı davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. Davacı taraf , kendisi tarafından bakımı yapılarak Endonezya'ya sevki için gönderilen Pakistan Hava Kuvvetlerinin maliki olduğu ...uçağına ait fren asemblesinin Amerika'dan Endonezya'ya sevki esnasında Fedex nakliye şirketi tarafından Eylül 2019 tarihinde kaybolması neticesinde 10.660,00 USD tutarında zararın meydana geldiği iddiası ile bu tutarın davalı şirket nezdindeki ... nolu ... Sigorta Poliçesinden tazminini talep ettiği, davalı taraf ise, davacının aktif husumet ehliyetinin olmadığını ve dava konusu emtianın Pakistan'dan Endonezya'ya taşınmak üzere sevk tarihinin 17.07.2019 olup poliçe vade başlangıç tarihi olan 27.08.2019'dan önce olduğunu, ...aşlangıç tarihinin ise 27.08.2019 olması ve ilgili emteanın ilk Pakistan- ABD sevkiyat tarihinin 17.07.2019 – 23.07.2019 tarihinde yapılması nedeniyle poliçe vadesini kapsamadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece, bilirkişi heyetinden kök ve ek rapor alınmak suretiyle istinafa konu karar verilmiştir. Davalı ... A.Ş. tarafından sigortalısı ... ŞTİ. ( ek sigortalı... ) adına 27.08.2019/27.08.2020 vade tarihli ve ... nolu Nakliyat Blok sigorta poliçesi ile “ uçak makineleri, uçak yedek parçaları, uçak kimyasalları” nın gemi- kamyon- tır- uçak ile taşınmasını teminat altına almıştır. Dava konusu emtia paketinin 17.07.2019 tarihinde taşıyıcı tarafından teslim alınarak ABD/ Newyork'a sevk edildiği, Newyork'ta 23.07.2019 tarihinde nakliyeci ...'ya teslim edildiği, ... kuryesi tarafından nakliyeci deposundan alınarak 13.09.2019 tarihinde Singapur'a taşımayı yapacak olan ... deposuna, depodan yine ... deposuna sevk edildiği , bu depoda emtianın kaybolduğu, ... nolu abonman poliçe 27.08.2019- 27.08.2020 tarihleri arasındaki sevkiyatları kapsamakta olup 17.07.2019 sevkiyat başlangıç tarihli poliçenin PAKİSTAN - ... / ... deposu sevkiyatını kapsamadığı, ancak ... deposundan yüklemesi yapılarak ... İLE SİNGAPUR'A yapılan 13.09.2019 başlangıç tarihli 2. aktarma sevkiyatının abonman poliçe vadesi içinde olduğu tespit edilmiştir. Davalı taraf, 17.07.2019 sevk tarihininden sonra poliçenin düzenlendiğini belirterek hasarın teminat kapsamında olmadığını ve bilirkişi kök raporunda bilirkişi heyetinin bildirdiği kanaat ve değerlendirmelerin hukuka uygun olduğunu ileri sürmüş ise de, bilirkişi ek raporunda ise;''Kök rapor hazırlandıktan sonra dosyaya sunulan belgelerden zararın davacının malvarlığında ortaya çıktığının ve sigortalı emtia üzerinde menfaatinin bulunduğunun anlaşıldığını, zarara sebep olan rizikonun sigorta güvencesi kapsamında kaldığını, 27.08.2019- 27.08.2020 tarihleri arasında geçerli poliçenin 17.07.2019 tarihinde Pakistan’dan başlayıp New York’ta biten ilk sevkiyatı güvence altına almadığını, ancak buradan yapılan 13.09.2019 tarihli sevkiyatı güvence altına aldığını, sair yönlerden kök raporda değişikliğe gidilmesine gerek olmadığı ,'' yönünde görüş ve kanaat bildirdikleri, ayrıca HMK 266.maddesinde, bilirkişiye başvurulmasını gerektiren haller başlığı altında, mahkemenin çözümü hukuk dışında özel veya teknik bilgiyi gerektiren hallerde taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği, ancak genel bilgi veya tecrübe ile ya da hakimlik mesleğinin gerektirdiği hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı ifade edilmiştir. Somut olayda, sigorta poliçesi ve poliçe genel, özel şartlarının diğer delillerle birlikte değerlendirilmesi hukuki bilgi ile çözümlenmesi mümkün olan konulardandır. Bu nedenle, davalı vekilinin söz konusu savunmasının dosya kapsamına uygun düşmediği ve sigorta hukukunda sevkiyatın başlamasından sonra poliçe düzenlenmesine engel bir durum olmadığı, aksinin davalı tarafça ispat edilmesi gerektiği, emtianın sigorta poliçesi düzenlendikten sonra taşımanın 2. Aşamasında 13.09.2019 tarihinde zayi olduğu tespit edilmekle, hasarın sigorta teminatı kapsamında olduğuna ilişkin mahkeme tespiti usul ve yasaya uygun olup davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Davacı taraf ek sigortalı olup aynı zamanda , mahkemece verilen ara karar uyarınca ibraz ettiği dilekçe ekindeki belgelere göre davacı yanın Pakistan Hava Kuvvetlerine bedelsiz fatura düzenlediği, fren takımına 14.126,40 USD ödeme yaptığı gözetildiğinde davacının aktif husumeti olduğuna yönelik mahkeme tespiti yerinde olup davalı vekilinin bu yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.Davacı sigortalının başvurusu üzerine davalı sigorta şirketi tarafından exper raporu alındığı, raporda hasar miktarı tespit edilip dosyaya ibraz edilen e posta yazışmalarına göre bu hususta davalı taraf 20 Nisan 2020 tarihli mutabakat yapılıp sonradan zararın teminat dışında kaldığından bahisle davacı tarafa ödeme yapılmadığı ve davacı tarafında bu mutabakattaki miktara göre takip başlattığı gözetildiğinde, dava konusu alacak lilit olduğundan mahkemece icra inkar tazminatına hükmedilmesi yerinde olup aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.İlk Derece Mahkemesine sunulan deliller, exper raporu ve bilirkişi ek rapor içeriğindeki tespitler ışığında mahkemece verilen kararda yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, mahkemenin kabulüne yönelik davalı vekilinin aksi yöndeki istinaf sebepleri yerinde görülmemiştir.Sonuç itibariyle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK 353/1-b1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM:Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalının istinaf başvurusunun 6100 Sayılı HMK' nın 353/1-b1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE, 2-Harçlar Kanunu gereğince istinaf eden tarafından yatırılan istinaf kanun yoluna başvurma harcının hazineye gelir kaydına, 3-Karar tarihi itibariyle Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 5.618,10-TL istinaf karar harcından istinaf eden davalı tarafından peşin olarak yatırılan 1.404,53-TL harcın mahsubu ile bakiye 4.213,57-TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, 4-İstinaf yargılama giderlerinin istinaf talep eden üzerinde bırakılmasına, 6-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğe gönderilmesine, Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 15/05/2025 tarihinde HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince kesin olarak oy birliği ile karar verildi.