T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1593
KARAR NO: 2022/1100
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24.06.2022 tarihli Ara Karar
NUMARASI: 2022/132 E.
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
Taraflar arasında görülen istirdat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sırasında davacı vekili tarafından talep edilen ihtiyati tedbirin, kararda yazılı nedenlerle reddine dair ara kararının davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; mülkiyeti müvekkiline ait olan ve şirketin demirbaş listesinde kayıtlı olan ... makinelerinin, ... Tedarikçi Satın Alma Esas Sözleşmesi gereğince davalıya teslim edildiğini, makinelerin davalı tarafından satılan boyaların karıştırılmasında kullanıldığını, emtiaların sözleşme süresince kullanılmak üzere teslim edildiğini, buna rağmen davalının 6.576.352,17 TL cari hesap borcunu ödemediğini, müvekkilince verilen sürede borcun ödenmemesi halinde sözleşmenin feshedileceğinin ve makinelerin iadesinin isteneceğinin Kadıköy ... Noterliğinin 13.01.2022 tarihli ihtarıyla davalıya bildirildiğini, ancak süresinde ödeme yapılmadığı gibi Kadıköy ... Noterliğinin 26.01.2022 tarihli ihtarıyla talep edilen emtiaların da iade edilmediğini, cari hesap alacağının tahsili amacıyla İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas ... Esas sayılı dosyalarında takip başlatıldığını, TMK'nın 989.maddesi uyarınca, taşınırı iradesi dışında elinden çıkan zilyedin iade davası açabileceğini, emtiaların taraflar arasındaki sözleşme kapsamında davalıya teslim edildiğini, sözleşmenin feshi nedeniyle davalının haksız zilyet konumunda olduğunu, davalının müvekkiline ve başka şirketlere borcu bulunması nedeniyle mallarını kaçırma veya gizleme ihtimali bulunduğu gibi, emtianın üçüncü kişilerce haczedilme ihtimali de bulunduğunu, müvekkiline ait olup haksız şekilde davalının elinde bulunan emtianın satılma veya haciz tehdidi altında olması nedeniyle muhafazası gerektiğini ileri sürerek, mülkiyeti davacıya ait olan dava dilekçesinin ekindeki listede bulunan ... makinelerinin iade ve teslimi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebi 31.03.2022 tarihli ara kararıyla değerlendirilerek, yaklaşık ispat ölçüsünde kanıtlanamayan tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine, Dairemizin 07.07.2022 tarih ve 2022/1174 Esas, 2022/987 Karar sayılı kararıyla, istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Davacı vekilince sunulan 25.05.2022 tarihli talep dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesince dava dilekçesiyle ileri sürülen tedbir talebinin yaklaşık ispat koşulunun yerine getirilmemesi nedeniyle reddine karar verildiğini, müvekkilinin davalıya, tedarikçi satın alma esas sözleşmesi gereğince, mülkiyeti müvekkiline ait olan ... makinelerinin teslim edildiğini, davalının, müvekkili şirkete olan 6.576.352,17 TL cari hesap borcunun ödenmesi için süre verildiğini ve borcun ödenmemesi halinde sözlemenin feshedilerek, fesihle birlikte müvekkili şirkete ait ancak davalının elinde bulunan ... makinelerinin iadesinin talep edildiğinin Kadıköy ... Noterliğinin 13.01.2022 tarihli ihtarıyla bildirildiğini, ihtarın tebliğine rağmen makinelerin teslim edilmediğini ve borcun ödenmediğini, bu nedenle İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... ve ... esas sayılı dosyalarında takip başlatıldığını, davalının makineleri ticari ilişki kapsamında müvekkilinden teslim aldığına ilişkin yazıların mahkemeye sunulduğunu, ihtiyati tedbir kararı verilmemesi halinde müvekkilinin haklarının zarar göreceğini, ... cihazının devamlı olarak çalışır durumda bulunması gereken, devamlı bakım ihtiyacı olan teknolojik bir cihaz olduğunu, sözleşmede bu hususun belirtildiğini, makinenin temiz ve çalışır durumda muhafaza edilmesi koşuluyla karşı tarafa teslim edildiğini, aktif olarak çalıştırılmaması halinde makinenin işlevini yerine getiremez hale geleceğini ileri sürerek, teminatsız olarak veya teminat karşılığında ... tüm cihazları ile birlikte müvekkiline teslimi konusunda ihtiyati tedbir kararı verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi tedbir talebini değerlendirdiği 24.06.2022 tarihli ara kararında; "..Mevcut davada davacının sunduğu belgeler ve beyanlar ile özellikle ikinci kez tedbir talebine dayanak olarak sunulmuş olan 23/04/2022 tarihli davacı ve davalı tarafın da kaşe ve imzalarının bulunduğu bazı makinelerin davalıya teslim edildiğine belge fotokopisi incelenmiş olup, davalı tarafın cari hesap borcu olduğu, davalıya gönderilen ihtara rağmen bu borcu ödemediği, borcun ödenmemesi üzerine malların tesliminin talep edildiği işbu davada, davalının muaccel cari hesap borcunun olup olmadığı var ise miktarı esas hakkında yargılamaya muhtaçtır. Yine davacı tarafından sunulan sevk irsaliyelerinde teslim alan imzası bulunmadığı, bazılarının okunaklı olmadığı gibi sevk irsaliyelerindeki ve davacı tarafça sunulan demirbaş listesindeki makinelerle, ikinci kez tedbir talebine dayanak olarak sunulmuş olan (13/04/2022 tarihli) davacı ve davalı tarafın da kaşe ve imzalarının bulunduğu bazı makinelerin davalıya teslim edildiğine belge fotokopisinde bulunan listedeki makinelerin aynı makineler olup olmadığının net olarak anlaşılamadığı, demirbaş listesinde makinelerin seri numaralarının bulunmadığı, bazı teslim tarihlerinin örtüşmediği ayrıca sunulan sözleşmede davalıya teslim edildiği iddia olunan makinaların nitelikleri belirtilerek teslimine dair bir düzenlemenin bulunmadığı, talep eden davacı vekilince sunulan 13/04/2022 tarihli belge içeriğinde yer alan makinaların mülkiyetinin ...'a ait olduğunun belirtilmesine rağmen, 26/05/2022 tarihli ... vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde mülkiyetin ...'a ait olduğunun kabul edilmediği, ispatlanması gerektiğinin ileri sürüldüğü hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde netice olarak davacı iddiaları ve bu kapsamda talebinin yerinde olup olmadığı mahkememizce yapılacak yargılama ile belirlenecek olup, sunulan belgelerin bu aşamada yaklaşık ispat için yeterli olmadığı kanaatine varılmış ve davacı tarafın tedbir talebinin reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle talep eden vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine, karar vermiştir. Bu ara karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati tedbir talep eden davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; İlk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebi hakkında gerekli ve yeterli inceleme yapılmaksızın karar verildiği, taraflar arasındaki Tedarikçi Satın Alma Esas Sözleşmesi gereğince ekli listede bulunan ve mülkiyeti davacıya ait olan... makinelerinin davalıya teslim edildiğini, davalının sözleşmeden kaynaklanan 6.576.352,17 TL cari hesap borcu sebebiyle, bu bedelin ödenme aksi halde makinelerin iadesi için Kadıköy .... Noterliğinin 13.01.2022 tarihli ihtarının keşide edildiğini, ihtara rağmen ödeme yapılmadığı gibi, sözleşme konusu makinelerin de iade edilemediğini, Kadıköy ... Noterliğinin 26.01.2022 tarihli ihtarıyla sözleşmenin feshedilerek makinelerin iadesinin istenildiğini, makinelerin iadesi için eldeki davanın açılarak tedbir talep edildiğini, dava konusu makinelerin müvekkilinin demirbaş listesinde yer aldığını ve mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunu, mevcut durumun müvekkilinin mülkiyet hakkını ihlal eder boyuta geldiğini, davalının mal kaçırma ve mallarının haczi ihtimalinin yüksek olduğunu, davalı aleyhine çok sayıda takip başlatılması nedeniyle müvekkiline ait makinelerin haczedilme ihtimali bulunduğunu, bu durumun dahi başlı başına ihtiyati tedbir için yeterli olduğunu, makinelerin iade edilmemesi nedinle bu makinelerden müvekkilinin yararlanma hakkının engellendiğini, sözleşme ilişkisinin sona ermesine rağmen makinelerin temizlenmeden bekletilmesi halinde arıza meydana geleceğini, makinelerin bakımlarının yapıldığına ilişkin ciddi endişeler bulunduğunu, önemli mali değere olan makinelerin sözleşmenin feshine rağmen davalının uhdesinde bırakılmasındaki hukuki yararın anlaşılamadığını, cihazların teknik yapısı itibariyle temiz ve sürekli çalışır halde tutulması gerektiğini, mahkemece yapılacak yargılamada ilk oturum günün dahi belirlenmediğini, arada geçecek sürede makinelerin bozulması veya haczedilmesi ihtimali bulunduğunu, başka bir davalı uhdesinde bulunan makinenin tedbiren teslimine ilişkin olarak Gebze 1. Sulh Hukuk Mahkemesi ve Gebze 2. Asliye Hukuk Mahkemesince tedbir taleplerinin kabulüne karar verildiğini, teslim belgelerinde makinelerin mülkiyetinin müvekkiline ait olduğunun kabul edildiğini, sevk irsaliyelerinde teslim alan imzası bulunmamasın rağmen, somut olayda sevk irsaliyelerine konu teslimin müvekkil şirketçe yapıldığının tartışmasız olduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir talebinin kabulüne, karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, taraflar arasında düzenlenen tedarikçi satın alma sözlemesi kapsamında davalıya teslim edilen emtianın, sözleşmenin feshi nedeniyle iadesi istemine ilişkindir. Davacı vekili, zilyetlik hukuki sebebine dayalı olarak açtığı dava içinde, emtianın tedbiren davacıya teslimini istemiştir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İhtiyati tedbir kararı verilebilmesinin en önemli şartı bir ihtiyati tedbir sebebinin mevcut olmasıdır. Kanunda bu husus genel olarak düzenlenmiş, hâkime oldukça geniş bir takdir alanı bırakılmıştır(m. 389/1). Kanun, burada "mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından" söz etmektedir. Bu hüküm dikkate alındığında, mevcut durumun değişmesi halinde, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşması, hakkın elde edilmesinin tamamen imkânsız hale gelmesi, gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğması tehlikesi varsa, ihtiyati tedbir sebebi var kabul edilecektir. Hâkim kararında somut sebep gösteremiyor, bunu en azından açıklayacak veya asgari ölçüde ikna edecek delil değerlendirmesi yapamıyor, yaklaşık ispat ölçüsünü yakalayamıyorsa tedbire karar vermemelidir. Ancak bu da hiçbir zaman tam bir ispat seviyesinde ispat şartına dönüşmemelidir. Kural olarak bir davada tarafların ileri sürdüğü iddia ve savunmaların ispatı için tahkikat yapılması ve delillerin toplanması gerekir. Hakim tüm delilleri inceleyip değerlendikten ve tam bir karara ulaştıktan sonra nihai kararını verir. Bu husus asıl davanın kabulü için geçerli olup, bu nedenle tam ispat aranır. İhtiyati tedbirlerde ise tam değil yaklaşık ispat yeterli olacağı HMK'nın 390/3. maddesinde düzenlenmiştir. Değişik ifadeyle, ihtiyati tedbire karar verebilmek için iddia olunan vakıanın subutu yönünde gerçeğe yakın bir ispatın başarılması yeterlidir. Somut olayda davacı, taraflar arasındaki ... tedarikçi satın alma sözlemesi kapsamında, davacı vekili, mülkiyeti davacıya ait olan ... makinelerinin davalıya teslim edildiğini, davalının cari hesap borcunu ödememesi üzerine keşide edilen ihtarla borcun ödenmemesi halinde sözleşmenin feshedileceğinin bildirilerek makinelerin iadesinin istendiğini, ihtara rağmen borcun ödenmemesi nedeniyle davalı hakkında takip başlatıldığını ve sözleşmenin feshine rağmen makinelerin iade edilmediğini ileri sürerek, TMK'nın 989.maddesine göre teslim edilen emtianın iadesini ve tedbir talep etmiştir. Dosyada bulunan cevap dilekçesinde ise sözlemede teslim edildiği belirtilen makinelerle ilgili bir düzenleme bulunmadığı ve teslimi gereken bir makine bulunmadığı belirtilmiştir. Satım sözleşmesi kapsamında teslim edilen emtianın, sözleşmenin feshi nedeniyle iadesi talebi yönünden delillerin toplanmadığı bir aşamada mahkemece, yaklaşık ispat olgusunun gerçekleşmemesi nedeniyle ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmesi yerindedir. Yargılama sırasında delillerin toplanmasından sonra ve talep halinde ilk derece mahkemesince her zaman ihtiyati tedbir talebinin değerlendirilebileceği de göz önüne alındığında, yerinde görülmeyen davacı vekilinin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerleHMK'nın 391/3. maddeleri uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harçlarının Hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerlerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.2.ve 391/3. maddeleri uyarınca, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 15.09.2022 tarihinde oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.
KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.f ve 391/3. maddeleri uyarınca karar kesindir.