T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/650
KARAR NO: 2024/882
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 08/01/2024 tarihli Ek Karar
NUMARASI: 2024/16 D.İş - 2024/36 K.
DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz (Finans)
İlk derece mahkemesince verilen ihtiyati haciz kararına karşı, borçlu vekilinin itirazının reddine dair ek kararın, itiraz eden borçlu vekili tarafından istinaf edilmesi üzerine Dairemize gönderilmiş olan dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden alacaklı vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin arasında bulunduğu dört banka ile borçlu arasında genel kredi sözleşmesi kapsamında kredi kullandırıldığını, kredinin teminatını oluşturmak üzere bir adet taşınmazın dört banka lehine birinci dereceden 1.170.000,00 USD, ikinci dereceden 260.000.000,00 TL bedelle ipotek tesis edildiğini, borçlu tarafından açılan konkordato talepli davanın Gebze Asliye Ticaret Mahkemesince reddedildiğini, konkordato talebinin rehinli alacaklar yönünden reddedilmesi üzerine müvekkili bankanın aralarında bulunduğu dört alacaklı banka tarafından 16.01.2023 tarihinde kat ihtarnamesi düzenlendiğini, borcun ödenmemesi üzerine ipotek akit tablosunun 4.3. maddesindeki ipotek alanların her birinin kendi ipotekleri için takip yapabilecekleri hükmü gereğince, ipoteğin paraya çevrilmesini teminen 27.04.2023 tarihinde İstanbul Gayrimenkul Satış İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında takip başlatıldığını, kıymet takdirinde taşınmazın değerinin 9.852.963.675,79 TL olarak belirlendiğini, dört bankanın eşit payları nedeniyle müvekkilin payına 2.462.500,00 TL düştüğünü, oysa konulan birinci derece ipoteğin başvuru tarihindeki TL karşılığının 34.910.109.000,00 TL, ikinci derece karşılığının 260.000.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin alacağının daha fazla olduğunu ve artan kısmın rehinle temin edilmediğini, müvekkilince kullandırılan kredinin 10.000.000,00 USD'lik kısmının 03.01.2024 tarihindeki kur karşılığı olan 298.377.000,00 TL borcun ödenmediğini ve bu kısım için ihtiyati haciz talep edildiğini ileri sürerek, ihtiyati haciz kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi haciz talebini değerlendirdiği 08.01.2024 tarihli ara kararında; ihtiyati haciz talebinin kabulü ile alacaklının 298.377.000,00 TL alacağının tahsilini teminen İİK'nın 257/1.maddesi uyarınca borçlunun ve üçüncü kişilerin muhtemel zarar ve ziyanlarına karşı %15 oranında (44.756.550,00-TL) teminat yatırılması suretiyle tahsilde tekerrür olmamak üzere, borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü şahıslardaki hak ve alacaklarının borca yeter miktarının ihtiyaten haczine, karar verilmiştir.Bu karara karşı, borçlu vekili tarafından, İİK'nın 265. maddesi uyarınca, süresinde itiraz edilmiştir İhtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili, itiraz dilekçesinde özetle: müvekkili şirketin, alacaklı banka ile birlikte ... Bankası A.Ş., ... Bankası A.Ş. ve ... Bankası T.A.O'dan ortak proje kredisi kullandığını, kredinin teminatını teşkil etmek üzere mülkiyeti müvekkiline ait ... İlçesi, ... Köyü, ... ada, ... parselde 1.derecede 1.170.000.000,00-USD ve 2. derecede 260.000.000,00 TL bedelli 4 banka lehine garame ipoteği kurulduğunu, ayrıca mülkiyeti ... şirketine ait nominal değeri 58.000.000,00 TL ve sermaye artışı sonrası ilave 126.000.000,00 TL tutarında, mülkiyeti ...'ya ait nominal değeri 86.586.600,00 TL, sermaye artışı sonrası ilave 188.101.848,00 TL tutarında, mülkiyeti ... ait nominal değeri 137.800,00 TL tutarında, sermaye artışı sonrası ilave 299.384,00-TL tutarında, mülkiyeti ... ait nominal değeri 137.800,00 TL, sermaye artışı sonrası ilave 299.384,00 TL tutarında, mülkiyeti ... ait nominal değeri 137.800,00 TL, sermaye artışı sonrası ilave 299.384,00 TL tutarında, toplamda 145.000.000.TL + 315.000.000 TL= 460.000.00.TL tutarında müvekkilinin hissesi üzerine alacaklılar lehine rehin bulunduğunu, alacaklı bankanın bu rehinleri mahkemeye bildirmediğini, alacağın rehinle temin edilmiş olduğunu belirterek, ihtiyati haciz kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi ihtiyati hacze itirazı değerlendirdiği 08.01.2024 tarihli ek kararında; " Talep, genel kredi sözleşmesine dayanarak verilen ihtiyati haciz kararına itiraz istemine ilişkindir.İİK. 265/1. maddesine göre; 'Borçlu kendisi dinlenmeden verilen ihtiyati haczin dayandığı sebeplere, mahkemenin yetkisine, teminata karşı; huzuriyle yapılan hacizlerde haczin tatbiki, aksi halde haciz tutanağının kendisine tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde mahkemeye müracatla itiraz edilebilir.' İİK'nın 265/1 maddesinde ihtiyati hacze itiraz düzenlenmiş olup, itiraz sebepleri mahkemenin yetkisine, teminata ve ihtiyati haczin sebebine ilişkin olarak sınırlandırılmıştır. Bu kapsamda yapılan değerledirmede; ihtiyati haciz talep eden tarafından dosyaya sunulan Genel Kredi Sözleşmesi ve ekleri, 16.01.2023 tarihinde Beyoğlu .... Noterliği'nin ... yevmiye nolu hesap kat ihtarnamesi ve tebliğine ilişkin belgeler, alacaklının borçludan ihtarnamede belirtilen miktar kadar alacaklı olabileceği hususunda kanaat verecek nitelikte delil mevcut olduğu, bu anlamda 2004 Sayılı İİK'nun 257 ve devamı maddelerinde ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için öngörülen şartların oluştuğu, ihtiyati hacze itiraz edenin diğer itiraz sebeplerinin İİK 265. maddesinde açıklanan tahdidi itiraz sebepleri arasında yer almadığı, borca karşılık taşınmaz ipoteği ve hisse rehni verildiği belirtilmişse de, söz konusu ipotek ve hisse rehinlerinin birden çok banka için tesis edildiği, borç miktarları ile ipotekli taşınmazın ve hisse rehinlerinin dosyaya yansıyan bedelleri dikkate alındığında, ipotek ve hisse rehinlerinin borcu karşılamaya yetmediği, bu aşamada ihtiyati hacze itiraz talebi bakımından alacak ve borç miktarının tespiti ve ipotekli taşınmazın değerinin tespitinin yaptırılmasının mümkün bulunmadığı anlaşıldığından..." gerekçesiyle ihtiyati hacze yönelik itirazın reddine, karar verilmiştir.Bu ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati hacze itiraz eden vekili istinaf başvuru dilekçesinde ; Müvekkili şirketin büyük sanayi bölgelerinin elektriğini sağlayan kombine çevrim doğalgaz elektrik santrali işlettiğini ve aralarında ... Bankası A.Ş'nin bulunduğu dört bankadan proje kredisi kullandığını, kredinin teminatını teşkil etmek üzere bankalarca itiraz dilekçesinde belirtilen ipotek ve hisse senedi rehininin tesis edildiğini, bu kapsamda toplamda 145.000.000 TL + 315.000.000 TL= 460.000.000.00 TL tutarında müvekkili şirketin hissesi üzerine alacaklılar lehine rehin bulunduğunu, alacaklının talebinde hisse senedi rehninden söz etmeyerek mahkemeyi yanlış yönlendirdiğini, Müvekkil şirketin ...'den olan alacaklarından 28.000.000.000,00 TL kısmının Beyoğlu .... Noterliğinin 11.07.2014 tadil tarihli sözleşmesi ile alacaklılara temlik edildiğini, 2023 yılında bile bu temlikten toplam 56.000.000,00 TL tahsilat sağlandığını, bu tahsilattan da söz edilmeden talepte bulunulduğunu, belirtilen belgelerle itiraz edilmesine rağmen talibin reddine karar verildiği, Talepte bulunanın tüm alacağının rehinle temin edildiğini, müvekkilinin borç alacak dengesinin bozulması üzerine Gebze Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/468 Esas sayılı dosyasında konkordato talep edildiğini, konkordato projesinin 19.12.2022 tarihinde tasdik edildiğini, verilen karar ile rehinli mal varlığının satışının bir yıl süre ile ertelendiğini, alacaklı bankanın, tüm alacaklarının rehinle temin edilmesi nedeniyle konkordato nisabına dahil edilmemesine karar verildiğini, erteleme kararına rağmen alacaklı bankalardan ... Bankası A.Ş. ve .. A.Ş. tarafından "Teminat temsilcisi " sıfatıyla hemen tasdik kararı sonrasında 16.01.2023 tarihinde Beyoğlu ... Noterliğinin ihtarı ile borcun ödenmesinin istendiğini, ihtara itiraz edildiğini, alacaklı tarafından bunun üzerine İstanbul Gayrimenkul İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyasında ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapıldığını, talep dilekçesinde 6.484.607.372,00 TL alacaktan söz edilmesine rağmen bu alacağa ilişkin olarak banka tarafından iki ihtiyati haciz kararı gereği yapılan ilamsız takiplere itirazlarımız dosyaya sunulduğunu, müvekkilince açılan takibin iptali davalarının derdest olduğunu, ipotekli taşınmaza ilişkin kıymet takdir raporunun henüz kesinleşmediğini, İİK'nın 45/1 maddesi uyarınca rehinle temin edilen bir borç için başka bir takip yapılamayacağını, rehine müracaat zorunluluğu nedeniyle ihtiyati haciz talebinin reddi gerektiğini, bir çok Yargıtay kararında rehinle temin edilmiş alacak için öncelikle rehnin paraya çevrilmesi yolu ile takip yapılması gerektiğinin belirtildiğini, alacaklının kesinleşmiş bir alacağı bulunmaması ve bu alacağın tamamının da ipotek ve hisse rehniyle teminat altına alınması nedeniyle alacak için ilamsız takip yapılmasının yasanın emredici düzenlemesine aykırı olduğunu, rehinin alacağı karşalamayacağının iddia edilmesine rağmen, kesinleşen bir alacak veya kesinleşen bir kıymet takdiri raporu veya kesin yahut gecici rehin açığı belgesi bulunmadığını, usule aykırı ihtiyati haciz kararı nedeniyle müvekkil şirketin faaliyetlerini yapamayacak hale geldiğini, alacaklının kötü niyetli davranarak bu kez İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesinde 250.000.000,00 TL için ihtiyati haciz talebinde bulunduğunu ve 2023/1333 D.iş 2023/1416 K.nolu kararı ile ihtiyati haciz kararı alındığını, bu karara yönelik itirazın, itirazın iptali davasını gören mahkemece değerlendirileceğini, Mahkemenin gerekçeli kararında teminatların borcu karşılamaya yetmediğinden söz edilmesine rağmen, somut bir hesap veya gerekçeye dayanmayan bu hesaplama tarzının afaki olduğunu, ipotekli taşınmazlar için henüz kesinleşen bir kıymet takdiri bulunmadığı gibi hisse senedi rehinleri için de bir takip yapılmadığını, hisse senetlerinin değerinin tespit ettirilmediğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve talebin reddine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, İİK'nın 265.maddesi uyarınca ihtiyati hacze itirazın reddi kararının istinafına iilişkindir. İlk derece mahkemesince borçlu vekilinin ihtiyati hacze itirazının reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz eden borçlu vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.İİK'nın 258. hükmüne göre, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için mahkemenin alacağın varlığı hakkında kanaat edinmiş olması yeterlidir. Mahkemenin alacağın varlığına kanaat getirmesinden anlaşılması gereken alacağın usul kurallarına göre kesin bir şekilde ispat edilmesi değildir. Bu hükme göre alacaklının, alacağının varlığını ve muaccel olduğunu tam ve kesin olarak ispat etmesi aranmamakta, bu konuda mahkemeye kanaat verecek delilleri göstermesi yeterli kabul edilmektedir. İİK'nın 257. maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için alacağın muaccel ve rehinle temin edilmemiş olması gerekmektedir. Somut olayda, alacaklı vekilinin talep dilekçesi ve eklerinin incelenmesinde, borçlu şirket ile aralarında alacaklı bankanın bulunduğu, banka konsorsiyumu arasında düzenlenen kredi sözleşmesi kapsamında proje kredileri kullandırıldığı görülmektedir. Talep dilekçesinde, borç nedeniyle verildiği sabit olan Dilovası Çerkeşli köyünde bulunan doğalgaz çevrim santrali ve arsası üzerinde tesis edilen ipotek değerinin esas alındığı, buna ilişkin olarak İstanbul 21.İcra Hukuk Mahkemesinin 2023/324 Esas sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporuna göre, taşınmazın kıymetinin belirlendiği ve bu rapora göre bakiye alacak bulunduğu, belirtilerek ihtiyati haciz talep edilmiştir. Talep dilekçesinde, alacak nedeniyle borçlunun vermiş olduğu şirket hisseleri üzerindeki rehinler dikkate alınmamıştır. İlk derece mahkemesinin gerekçeli kararında ipotek ve rehin miktarının borcu karşılamaya yetmediği belirtilmiş ise de borçlu tarafından sunulan rehin tablolarına göre 315.000.000,00 TL ve 145.000.000,00 TL bedelli hisse rehinin bulunduğu görülmektedir. Talep dilekçesinde istenilen ihtiyati haciz ise, 298.377.000,00 TL'dir. Bu nedenle gerekirse alacaklıdan açıklama istenerek, hisse rehinleri ile ilgili bilgi alınması ve bu rehinler için takip başlatılıp başlatılmadığının sorulması, yeterli bir rehin bulunması halinde bu rehinlerin miktarının da dikkate alınması gerekmektedir. İİK'nın 45.maddesi "Rehinle temin edilmiş bir alacağın borçlusu iflasa tabi şahıslardan olsa bile alacaklı yalnız rehinin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapabilir. Ancak rehinin tutarı borcu ödemeğe yetmezse alacaklı kalan alacağını iflas veya haciz yoliyle takip edebilir." hükmünü haiz olup, bu hükümde amaç bir borcun ipotekle temin edilmesi halinde alacaklının öncelikle ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip yapmasının zorunlu olduğudur. Ancak ipotek tutarının borcu ödemeye yetmemesi halinde alacaklı tahsilde tekerrür olmamak koşulu ile aşan kısım için haciz yolu ile takip yapabilir. İİK'nın 45. maddesi hükmü, rehin ile teminat altına alınan alacağın, borçlusuna ilişkin düzenlemeyi içermektedir. Bu nedenle, anılan madde ile İİK'nın 257/1. maddesi kapsamında, borcun yaklaşık olarak ispat edilen miktarı ile taşınmaz ipoteğinin kıymet takdiri ile belirlenen değerinin yanı sıra, borçlu tarafından, alacaklı bankalara verilen hisse rehinlerinin değerlerinin ve bu değerden alacaklı bankaya düşen miktarın belirlenerek, rehinle temin edilmemiş alacak üzerinden ihtiyati hacze yönelik itirazın değerlendirilmesi gerekmektedir.Mahkemece belirtilen şekilde bir inceleme yapılmadan ihtiyati hacze yönelik itirazın reddine karar verilmesi doğru görülmediğinden, borçlu vekilinin istinaf başvurusun kabulü ile borçlu vekilinin ihtiyati hacze yönelik itirazın reddine ilişkin 29.02.2024 tarihli ihtiyati haciz kararına itirazın değerlendirilmesine ilişkin gerekçeli ara kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, işin esası incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu itiraz başvurusunun değerlendirilmesine ilişkin 08.01.2024 tarihli ek kararın kaldırılmasına ve itirazın belirtilen şekilde değerlendirilmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-İhtiyati hacze itiraz eden tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-İhtiyati hacze itiraz eden tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 23.05.2024 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.