T.C. ...12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T. C.
A N K A R A
12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA
YARGILAMA YETKİSİNİ KULLANAN MAHKEMEMİZCE VERİLEN KARAR
ESAS NO: 2023/17
KARAR NO: 2023/859
HAKİM: Dr. ... ...
KATİP: ... ...
DAVACI : ... - ... ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVALI : ... - ...
VEKİLİ: Av. ... -
DAVA: Tazminat
DAVA TARİHİ: 16/09/2014
KARAR TARİHİ: 28/12/2023
GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ : 09/01/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...Büyükşehir Belediye Başkanlığı ...Genel Müdürlüğünce Mücavir alan sınırları içerisinde hastahane, okul önlerinde yayaların can ve mal güvenliği açısından 5 kalem malzeme satın alınması için ihale yapıldığını, davacı ile davalı arasında kauçuk hız kesici malzemelerinin temini için sözleşme imzalandığındı, davalı tarafça temin edilen hız kesicilerin bir kısmının parçalandığı, reflektif mazlemelerin standartlara uygun üretilmemesi sonucunda kasislerin işlevsel halini kaybettiğinin tespit edildiğini, sözleşme gereğince malda oluşacak hasarların giderilmesinden yüklenicinin sorumlu olduğunu, bu nedenle malın aynısı ile ücretsiz olarak değiştirmesi gerektiğini, buna ilişkin davalı tarafa ihtarat yapıldığını, ancak davalının her hangi bir değişim yapmayacağını bildirdiğini, oysa şartnameye göre davalının teslim ettiği kauçuk hız kesicilerin esnek, hafif ve dayanıklı kauçuktan imal edilmesi gerektiğinin açık olduğu, buna rağmen bu şartnameye uygun teslim yapmadığını belirterek uğradıkları zarar nedeni ile 287.000,00 TL nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 09/10/2009 tarihinde mal alım sözleşmesi yapıldığını, davalının sözleşmedeki malların tamamını davacıya teslim ettiğini, davacının muayene ve kabul işlemleri yaptığını, buna istinaden ODTÜ Mühendislik Fakültesi Kimya Mühendisiliği bölümünde inceleme yapılarak satılan malların şartnameye uygun olduğunun tespit edildiğini, bu hususta davacının muayene kabul komisyonu tutanağı düzenlediğini ve buna istinaden malları kabul ettiğini, daha sonra davacı tarafın kötü niyetli olarak hareket ettiğini ve sözleşme konusu mallar üzerindeki reflektif malzemelerin standartlara uygun üretilmediğini beyan ettiğini, oysa şartnamede reflektif bant bulunmadığını, ayrıca koptuğu iddia edilen bariyerlerin toplam iş miktarına göre çok küçük bir kısım olduğu, bu kopmaların montaj hatasından meydana gelebileceğini, kendilerinin sadece mal teslimi yaptığını, malzemenin montajının davacı tarafça gerçekleştirildiğini, zararın bir kısmının da bariyerlerin yol kenarındaki çevre halk tarafından sökülmesinden kaynaklandığını, ayrıca teknik şartnamede çekme mukavemetine ilişkin her hangi bir şart bulunmadığını, meydana gelen zararda kendilerinin kusuru olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dosyanın ...18. (Kapatılan) Asliye Ticaret Mahkemesinin 28/08/2014 tarihinde 2011/179 Esası ile açıldığı, Ankara (Kapatılan) 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin HSYK 'nın 28/08/2014 tarih ve 1876 nolu kararı ile faaliyetinin durdurulması ve bir kısım dosyaların devrinin mahkememize yapılması nedeniyle dosyanın mahkememizin 2014/917 esasına kaydedildiği, mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 13/05/2015 tarihinde davanın reddine karar verildiği, davacı tarafca bu karar temyiz edilmiş olmakla Yargıtay 15. HD'nin 2015/4284 esas 2016/3707 karar sayılı ilamı ile mahkememiz kararının bozulmasına hükmolunduğu, bozma sonrası karar düzeltme aşamasına gelindiğinde aynı daire tarafından istemin reddine karar verildiği, akabinde dosyanın mahkememizin 2017/916 esasına kaydı yapıldığı, bu esas üzerinden 24/12/2020 tarihinde karar verildiği, verilen karar taraf vekillerince temyiz edilmiş olup Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/1314 esas 2022/2750 karar sayılı ilamı ile verilen kararın bozulduğu, yine Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2022/4424 esas 2022/5927 karar sayılı ilamı ile taraf vekillerinin karar düzeltme istemlerinin reddine karar verildiği anlaşılmış olup, dosyanın mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydının yapılarak yargılamaya devam olunduğu görülmüştür.
Bozma sonrası ...9. İcra Dairesine ve Bakırköy 8. İcra Dairesine müzekkere yazıldığı görülmüştür.
Bozma sonrası bilirkişi İbrahim Kaymaz, Bahattin Turan ve Nuray Işıklar'dan 05/06/2023 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır. Rapora göre; Dava konusu malzemelerin hasar görmesinin ana sorumluluğunun davacı kurum olduğu ve kusur oranın %100 olduğu,
Davalı kurumun, davacıya teslim ettiği / temin ettiği malzemeleri şartnamesine uygun olarak teslim ettiği, dava konusu hız kesicilerin hasar görmesinde bir kusurunun olamayacağını rapor etmişlerdir.
Bilirkişi ... ... 'dan 05/06/2023 tarihli bilirkişi ek raporu aldırılmıştır. Ek rapora göre; ...6. Sulh Hukuk Mahkemesi 2010/820 D.İş. tespit davası dosyasına sunulan Bilirkişi raporunda sadece yapılan incelemeler sonucunda incelenen hız kesici kasislerin kullanım amacına hizmet edemeyecek şekilde işlevlerini kaybettiği tespit edilip belirtilmiş olup, taraflara bir kusur atfetmediğinin anlaşıldığı, ana raporlarının Yargıtay Hukuk Dairelerine göre gerekli değelendirme ve kanaat oluşturulduğu, davalı idarenin %100 kusurlu olduğu, davalının ise ilgili hız kesicilerin montaj ve kullanımında bir dahilinin olmadığı anlaşıldığından kusurunun olamayacağını rapor etmişlerdir.
Dava, kauçuk hız kesiciler imâl ve temini için yapılan eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup hız kesicilerin ayıplı olarak imâl edilmesi nedeniyle uğranılan zararın giderilmesi istemine ilişkindir.
Yukarıda belirtilen Yargıtay 6. HD'nin 2021/1314 esas 2022/2750 karar sayılı ilamında; ''...Dosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma ilamı gereğince inceleme yapılıp hüküm verilmiş olmasına, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacı vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazlarının reddine karar verilmiştir. Davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının incelenmesine gelince; Taraflar arasında 09.10.2010 tarihli kauçuk hız kesici orta gövde, başlık, vida, dübel, güneş enerjili üçgen flaşör reflektifli uyarıcı dikmesinin imâl ve temin işi ile ilgili sözleşme imzalanmış olup davacı iş sahibi hız kesicilerin ayıplı olarak imâl edilmesi nedeniyle uğranılan zararın giderilmesini talep etmiştir. Davalı ise edimlerin şartnameye uygun olarak yerine geitirildiği, malzemenin davacı tarafından alındığını belirterek davanın reddini savunmuştur. Mahkemece, davanın reddine dair verilen kararın temyizi üzerine dairemizce davalı yüklenicinin, iş sahibini temin ettiği malzemeler, yaptığı tasarlama ve proje ile şartname konusunda genel ihbar mükellefiyetini yerine getirmemesi sebebiyle 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 357/III. maddesi hükmünce bunun sonuçlarından sorumlu olacağı, davacı iş sahibi de montaj hatası ve uyarı levhaları koymamak suretiyle hız kesicilerin hasarlanmasında kusurlu olduğundan kusur konusunda inceleme yapmayan 2. ve 3. bilirkişi kurullarından davacı iş sahibi ile davalı yükleniciye izafe edilebilecek kusur oranları ve her üç bilirkişi kurulundan tespit edilecek kusur oranlarına göre davacı iş sahibinin uğradığı zarar ve istemekte haklı olduğu tazminat miktarı konusunda gerekçeli ve denetime elverişli ek rapor alınıp değerlendirmek suretiyle sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekçesi ile bozulmuştur. Yargıtay'ın bozma kararı nedeniyle kazanılmış hak iki tür olup, birincisi mahkemenin Yargıtay’ın bozma kararına uyması ile oluşan ve bozma kararı lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak, ikincisi bazı konuların bozma kararının kapsamı dışında kalması ile doğan usuli kazanılmış haktır. Bozma kararına uymuş olması halinde mahkeme, bu uyma kararı ile bağlı olup, usuli kazanılmış hak ilkesi uyarınca lehine bozulan taraf yararına araştırma ve inceleme yapmak zorundadır (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK). Bu anlatım çerçevesinde somut olay incelendiğinde; mahkemece 2. ve 3. bilirkişi heyetlerinden kusur oranlarının belirlenmesine yönelik rapor alınmış, raporlarda heyetler görüşlerini tekrarlayıp yüklenicinin kusursuz olduğunu belirtmişlerdir. Bu durumda; raporlar arasında çelişki meydana gelmiş olup mahkemece de raporlar arasındaki çelişki giderilmeden ve bozma ilamına uyulmasına rağmen bozmadan önceki ilk rapordaki kusur oranı kabul edilerek tazminat miktarı konusunda gerekçeli ve denetime elverişli ek rapor alınmadan re'sen yapılan hesaplama ile karar verilmesi doğru olmamıştır. Mahkemece yapılacak iş; yeniden oluşturulacak konusunda uzman bilirkişi kurulundan raporlar arasındaki çelişkiler ve taraf itirazları giderilecek şekilde, davacı iş sahibi ile davalı yükleniciye izafe edilebilecek kusur oranları ve dosyada mevcut tespit raporunda belirtilen hususlar da dikakte alınarak davacı iş sahibinin uğradığı zarar ve istemekte haklı olduğu tazminat miktarı konusunda gerekçeli ve denetime elverişli rapor almak ve sonucuna göre hüküm kurmaktan ibarettir. Açıklanan nedenlerle raporlar arasındaki çelişki giderilmeden ve tazminat konusunda bozma ilamına uygun şekilde rapor alınmadan karar verilmesi hatalı olmuş, kararın bozulması gerekmiştir..'' şeklinde gerekçeye yer verilerek mahkememiz kararının bozulmasına hükmolunmuştur.
Dosyada mevcut Yargıtay 15. Hukuk Dairesinin 2015/4284 esas sayılı bozma ilamında "...Bu durumda mahkemece davalı yüklenicinin, iş sahibini temin ettiği malzemeler, yaptığı tasarlama ve proje ile şartname konusunda genel ihbar mükellefiyetini yerine getirmemesi sebebiyle 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 357/III. maddesi hükmünce bunun sonuçlarından sorumlu olacağı, davacı iş sahibi de montaj hatası ve uyarı levhaları koymamak suretiyle hız kesicilerin hasarlanmasında kusurlu olduğundan..." denildiği, bununla birlikte yine dosyada mevcut Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 2021/1314 esas sayılı bozma ilamında "...Davacı iş sahibi ile davalı yükleniciye izafe edilebilecek kusur oranları ve dosyada mevcut tespit raporunda belirtilen hususlar da dikkate alınarak davacı iş sahibinin uğradığı zarar ve istemekte haklı olduğu tazminat miktarı... " denildiği, mahkememizce uyma kararı verilen ve yukarıda belirtilen Yargıtay bozma ilamına karşı bilirkişilerce de bir değerlendirme yapılamayacağı, yukarıda belirtilen hususların artık tartışma konusu olmaktan çıktığı dolayısıyla bilirkişilerin mahkememize bu kabul görmüş ve tespit edilmiş hususları dikkate alarak bir kusur oranı belirleyip davacı iş sahibinin uğradığı zararın tespitine ilişkin bir bilirkişi raporu hazırlamakla görevli olduğu belirtilerek bozma ilamı doğrultusunda rapor hazırlanması için mahkememizce talimat verilen ve bilirkişiler İbrahim Kaymaz, Bahattin Turan ve Nuray Işıklar'dan oluşturulan bilirkişi heyetinden 02/11/2023 tarihinde aldırılan ek rapora göre; Davacının dava konusu kasisleri korumak için gerekli uyarı işaretlerini koymadığı hem tespit raporunda hem de dava konusu sözleşmede bulunan güneş enerjili flaşörlerden de anlaşıldığı,
Zira güneş enerjili flaşörleri "Dubalı uyarı direği" ile birlikte kullanılarak kasis olduğuna dair sürücülerin uyarılmasını sağladığından, bu uyarı malzemelerin kullanılmadığının anlaşıldığı gibi, dava konusu malzemeleri fenni usullere göre montajının da yapılmadığı anlaşıldığından davacının %90 kusurlu olabileceği,
Yapılan hesaplamalar sonucu; toplamda hasar bedelinin 54.254,40+5.874,00 = 60.128,40-TL olarak hesaplandığı, davalının %10 kusurlu olabileceği takdir edildiğinden, davalının talep edebileceği tazminat hasar bedelinin (sözleşme tarihi itibariyle) 6.012,84-TL olarak hesaplandığını rapor etmişlerdir.
Deliller değerlendirilmiştir.
Dosyada mevcut Yargıtay bozma ilamlarında da belirtildiği üzere, dosya kapsamı ve düzenlenen tutanaklar, ...6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2010/820 değişik iş sayılı delil tespit dosyası, yazışmalar ve alınan bilirkişi raporuna göre davalı yüklenici tarafından temin ve imal edilip davacı iş sahibine teslim edilen ve onun tarafından montajı yapılan hız kesicilerin bir kısmının reflektif malzemelerinin kısmen veya tamamen çıktığı, bir kısmının kauçuk malzemelerinin az veya çok hasar gördüğü, hız kesici kasislerin işlevini tamamen kaybettikleri, malzemelerin çekme dayanımlarının düşük olup, fiziksel olarak kopmalara karşı dayanıksız oldukları ve bu haliyle hasar gördükleri, davacı iş sahibi tarafından davalıya ayıp ihbarında bulunulduğu gibi sözleşmenin 16.7.1. maddesine göre hasarın, malların 06.01.2010 tarihinde kabulünden itibaren 12 aylık garanti süresi içinde 30.06.2010 tarihinde ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Sözleşmenin 16.7. maddesinde garanti süresinde ortaya çıkacak hasar ve ayıplarla ilgili bakım ve onarım hususları düzenlenmiş, 40. maddesinde de kabulden sonraki hata ve ayıplardan dolayı yüklenicinin sorumluluğu kabul edilmiş, işin idare tarafından kabul edilmesi, üretim aşamasında ya da teslim öncesi imalat aşamasında denetlenmiş olması veya işin kabul edilmiş olmasının yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağı kabul edilmiştir. Sözleşme ve eklerine göre malzemenin temini, yapılacak hız kesicilerin tasarımı ve montajı da iş sahibine aittir. Yüklenici sadece sözleşme, proje ve eklerine göre hız kesicilerin imâlini ve teminini üstlenmiştir.
Bozma ilamı, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporları, taraflar arasındaki sözleşme, ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı iş sahibi, davalı yüklenici olup, davalı yüklenici davalı iş sahibi ile imzaladığı 06.10.2009 tarihli sözleşme ile kauçuk hız kesici orta gövde, başlık, vida, dübel, güneş enerjili üçgen flaşör reflektifli uyarıcı dikmesinin imâl ve temin işini üstlendiği, davalı yüklenici tarafından ise sözleşme konusu işlerin tamamlanarak teslim edildiği, montajının yüklenici tarafından değil davacı iş sahibi tarafından yapıldığı anlaşılmaktadır. Davalı tarafından sözleşme, proje ve eklerine göre imal edilip, davacı tarafından malzemenin temini, tasarımı ve montajı yapılan hız kesicilerinin kullanım sonrası hasarlandığı, bu hasarların dava konusu malzeme üzerinde tespit edilen hatalı tasarlanmış olan reflektif malzeme ve kullanım şartları ile montajından kaynaklandığı, diğer yandan ...6. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2010/820 değişik iş sayılı dosyasında da tespit edildiği üzere kasis gövde başlıklarının teknik şartnameye uygun olmakla birlikte esasında olması gereken düzeyde olmadığının belirtildiği, bu suretle davalının tasarlanan imalatın belirtilen malzeme ile yapılıp yapılmayacağı, yapılması halinde işlevini yerine getirip getiremeyeceği konusunda olay tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK nun 357/3 maddesindeki genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmediği, son olarak hasarın tasarım ve proje dışında hatalı montaj ve uyarı levhalarının konulmamasından da kaynaklandığı hususları sabittir.
Dolayısıyla davacı iş sahibinin hatalı montaj yapması, uyarı levhaları koymaması, davalı yüklenicinin ise yukarıda detayları belirtildiği üzere temin ettiği malzemeler, davacı yanca yapılan tasarım, proje ve şartname konularında iş sahibine karşı kanun gereği bulunan genel ihbar yükümlülüğünü yerine getirmemesi sebebiyle davaya konu oluşan hasardan karşılıklı sorumlu bulunduğundan bu hususların mahkememizce yukarıda belirtilen bozma ilamına uyulmasıyla birlikte tartışma konusu olmaktan çıktığı, esasında bilirkişilerden istenilenin bozma ilamında da belirtilen bu hususlar nazara alınarak tarafların yüzdesel olarak kusur durumu ve zararın tespitine yönelik bilirkişi raporu hazırlamaktan ibaret olduğu, bu doğrultuda bilirkişi heyetinden aldırılan 02/11/2023 tarihli ek raporda davacının yüzde 90, davalının yüzde 10 kusurlu olduğunun tespit edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin birim fiyatlı olarak toplam 359.000,00-TL olarak akdedildiği, dava konusu teşkil eden (teklif birim fiyat cetveli dosyada tespit edilememekle birlikte) 10.000 adet kauçuk hız kesici orta gövdenin bedeli 254.000,00-TL ve 2.000 adet kauçuk hız kesici başlığın bedeli 33.000,00-TL olmak üzere toplam 287.000,00-TL olduğu konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığından ve bu duruma itiraz olunmadığından hareketle davalı tarafa düşen kusur oranı dikkate alındığında davacının davalıdan kullanılamayan ve zarar gören malzeme karşılığı 28.700,00-TL talep edebileceği, davacının fazlaya ilişkin talep hakkının bulunmadığı, tespit olunan bu tutara dava dilekçesinde belirtilen ticari avans faizi şeklinde bir faiz türü bulunmadığından dava tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesi gerektiği anlaşılmış olup, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulması gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Açılan davanın KISMEN KABULÜ İLE, 28.700,00-TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,
2-Alınması gereken 1.960,50-TL harçtan peşin alınan 4.261,95-TL harcın mahsubu ile bakiye 2.301,45-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 17.900,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibarıyla geçerli AÜT gereğince 40.745,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama gideri olarak 17,15-TL başvurma harcı, 4.261,95-TL peşin harç, 2,75-TL vekalet harcı, 129,20-TL keşif harcı toplamı 4.391,15-TL ile;
Davacı tarafından yapılan posta masrafları toplamı 463,43-TL, bilirkişi ücreti 15.350,00-TL olmak üzere toplam 15.813,43-TL'nin kabul red/oranına göre 1.581,34-TL'nin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, geri kalan miktarın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan 143,00-TL posta masrafının kabul/red oranına göre 128,70-TL'nin davacıdan alınarak davalıya ödenmesine, geri kalan miktarın davalı üzerinde bırakılmasına,
7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince yatırılan gider avansından kalanın karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay temyiz kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.28/12/2023
Katip ...
✍e-imzalıdır
Hakim ...
✍e-imzalıdır