T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/1512
KARAR NO: 2023/1397
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 11.05.2023 tarihli ek karar.
NUMARASI: 2023/35 D.İş- 2023/36 K
DAVANIN KONUSU: İhtiyati Haciz
Taraflar arasındaki ihtiyati haciz talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle ihtiyati haciz kararına itirazın reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati haciz kararına itiraz edenler vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati haciz talep eden vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkilinin uluslararası alanda faaliyet gösteren bir sigorta şirketi olup, karşı tarafın filosunda bulunan gemilerin 2019/2020, 2020/2021 ve 2021/2022 yıllarında sorumluluk sigortacısı olduğunu, karşı taraflardan ... poliçelerin tamamında müşterek sigortalı olarak yer aldığını, karşı tarafını sigorta poliçesinde açıkça yer verilen/atıfta bulunulan ... Kuralları, mevzuat ve poliçelerin tabii olduğu İngiliz Hukuku kural ve uygulamalarına göre hesaplandığını ve poliçe dönemlerine ilişkin olarak hesaplanan poliçeden ve sigorta döneminden doğan bakiye bedellere konu borç dekontlarının vade tarihlerinden önce karşı taraflara gönderildiğini, ancak söz konusu prim borçlarının karşı taraflarca halen ödenmediğini, 25.10.2022 tarihli ihtarname ile poliçe ve sigorta ilişkisinden doğan muaccel ve ödenmemiş borç miktarının ödenmesi için talepte bulunulduğunu, ancak karşı taraf prim borçlarını ödemediğini, ihtarnameye cevap vermediğini, gemilerin sigorta sözleşmelerinin tamamının karşı tarafla müvekkili arasında akdedildiğini, dolayısıyla huzurdaki dosya tahtında ihtiyati haczi istenen geminin malikinin ve ayrıca diğer borçlardan sorumlu gemilerin asıl malikinin ... olduğunu fazlaya ve diğer teminatlara ilişkin her türlü hakları saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydı ile müvekkilinin şimdilik 689.457,52 ABD Doları tutarındaki alacağının teminat altına alabilmesi için bu bedel üzerinden ... IMO Numaralı, Liberya Bayraklı, ... isimli geminin ihtiyaten haczine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece 19.04.2023 tarihli karar ile;"... talebe konu alacağın TTK m. 1352'de sayılan bir deniz alacağı olmasının ihtiyati haciz sebebi olduğuna dair TTK 1353/4 fıkra hükmü ve alacaklının alacağının TTK 1352/1-r maddesinde yer alan listeye girdiği ve parasal değeri hususunda mahkemeye kanaat uyandıracak delil göstermesinin yeterli olduğuna dair TTK 1362 maddesi hükümlerinin gerekçesi ile birlikte değerlendirilmesi sonucu ihtiyati haciz talep edenin alacağı ve miktarı yaklaşık olarak ispat ettiği, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... gemilerle ilgili talep edilen toplam 667.662,521 USD alacak bakımından TTK 1369/1-a ve 1369/2 maddelerinde öngörülen şartların gerçekleştiği, kanaatine varılarak, talebin kısmen kabulü ile 667.662,521 USD alacak ile sınırlı olmak üzere ... IMO numaralı Liberya Bayraklı ... gemi üzerinde ihtiyati haciz konulmasına, karar verilmesi gerekmiş.." Talep edenin talebinin KISMEN KABULÜ ile 667.662,521 USD alacak ile sınırlı olmak üzere ... IMO numaralı Liberya Bayraklı ... isimli geminin İHTİYATEN HACZİNE, fazlaya ilişkin talebin reddine, Türk Ticaret kanununun 1364. Maddesi gereğince "alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren üç iş günü içinde kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki veya geminin bulunduğu yerdeki icra dairesinden kararın infazını istemek zorundadır." hükmü nazara alındığında kararın infazının karar tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde mahkememiz yargı çevresi veya geminin bulunduğu yerdeki icra dairesince yerine GETİRİLMESİNE, karar verilmiştir. 25.04.2023 tarihli ek karar ile;"...Karşı taraf vekilince mahkememize sunulan 25/04/2023 tarihli dilekçesinde; İhtiyati haciz talep eden ...’nın talebi üzerine İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/35 D.İş sayılı dosyası tahtında ... IMO Numaralı “...” gemisinin ihtiyati haczine karar verildiğini, işbu karara istinaden talep eden tarafından İstanbul ... İcra Dairesi ... Esas sayılı dosyası tahtında gemi seferden men edildiğini, ihtiyati haciz talep eden tarafından henüz esas takibe geçilmediğini beyanla İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2023/35 D.İş sayılı ihtiyati haciz kararına karşı her türlü itiraz ve talep hakkımız saklı kalmak kaydıyla TTK Md. 1371 uyarınca “...” gemisi üzerindeki ihtiyati haczin kaldırılması için gerekli teminat miktarının belirlenmerek nakit teminatın depo edilmesini takiben “...” gemisi üzerindeki ihtiyati haciz kararının teminat üzerine kaydırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Talep, ... IMO numaralı Liberya Bayraklı ... isimli gemi hakkında mahkememizin 2023/35 d.iş sayılı dosyasında verilen ihtiyati haciz kararının teminat üzerine kaydırılması istemine ilişkindir. TTK'nun 1371.maddesinde geminin maliki veya borçlu tarafından geminin değerini geçmemek kaydıyla deniz alacağının tamamı, faizi ve giderler için yeterli teminat gösterilerek ihtiyati haczin kaldırılmasının mahkemeden istenebileceği hükmü kabul edilmiştir. Eldeki dosyada alacaklı tarafça henüz esas takibe geçilmediği anlaşıldığından TTK'nun 1371.maddesi gereğince ihtiyati haciz kararının teminat üzerine kaydırılması talebinin kabulüne karar vermek gerekmiştir..." gerekçesiyle TTK'nun 1371 maddesi gereğince geminin maliki veya borçlu geminin değerini geçmemek kaydıyla deniz alacağının tamamı faiz ve giderleri için yeterli teminat göstererek ihtiyatı haczin kaldırılmasını mahkemeden isteyebileceği hükmü nazara alındığında, talep eden vekilinin kabulü ile ihtiyati haczin kaydırılmasını talep eden tarafından ihtiyati haciz talebine konu 667.662,521 USD borç ve %10'u olan 66.766,25 USD toplamı 734.428,77 USD bedelli nakit veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz teminat mektubu yatırıldığında mahkememizin 19/04/2023 tarih 2023/35 d.iş, 2023/36 karar sayılı dosyası üzerinden ... IMO numaralı Liberya Bayraklı ... isimli gemi üzerine konulan İHTİYATİ HACİZ KARARININ TEMİNAT ÜZERİNE KAYDIRILMASINA karar verilmiştir. Borçlular vekili, ihtiyati haciz kararına İİK'nın 265.maddesi uyarınca itiraz etmiştir.İhtiyati hacze itiraz eden borçlular vekili, itiraz dilekçesinde özetle; ... gemisinin ... kayıtları incelendiğinde ihtiyaten haczedilen geminin donatanının ... Ltd olduğu, diğer gemilerin donatanlarının ise tamamen farklı şirketler olduğunu, başkaca gemilerin ve hatta işletenin borcundan dahi ... gemisinin sorumlu tutulmasının, geminin ihtiyaten haczedilmesinin mümkün olmadığını, karşı tarafın iddialarını ve alacağın varlığını kabul anlamına gelmemek üzere karşı tarafında talep dilekçesinde ... gemisinin 89.736,35 USD borcu olduğu iddia edilirken, mahkemece 1369. Maddeye rağmen ... gemisi veya donatanı ile ilgili olmayan borçların da göz önüne alınarak 667.662,521 USD üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmesi ve müvekkilinden bu tutarın %10 dahil edilerek 734.428,77 USD teminat alınmasının hukuka, TTK'ya ve yerleşik içtihatlara aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek üzere, karşı tarafça ... gemisinden alacağının 89.736,35 USD olduğu iddia ediliyorsa, mahkemece de bu tutar üzerinden ihtiyati hacze karar verilmesi ve bir teminat belirlenmesi gerektiğini, karşı tarafça husumetin hem donatanı temsilen hem de işleten olarak müvekkili ...'a yöneltilmesinin usule aykırı olduğunu, müvekkili ...'ın ne ... gemisinin ne de alacak iddia edilen diğer gemilerin donatanı ve işleteni olmadığını, müvekkili ...'un ... gemisinin ISM ve Gemi Yöneticisi olup, ne bu geminin borcundan ne de başka gemilerin borcundan dolayı sorumlu tutulamayacağını ve asaleten husumet yöneltilemeyeceğini, başka şirketlere ait gemilerden doğan borçlar için ... IMO numaralı "..." gemisine ihtiyati haciz konmasının hukuka aykırı olduğunu, gemilerin kardeş gemi olmadığını, her ne kadar ihtiyati haciz talep eden tarafından ...'nin poliçelerde müşterek sigortalı olarak yer aldığı belirtilse de üçüncü kişi lehine yapılan kişi bu işlem ile müvekkili şirketin borç altına sokulamayacağını, müvekkili şirketin kendisine ait olmayan sigorta teminatından yararlanmadığını, başkaca gemilerin iddia edilen borçları sebebiyle sorumlu tutulamayacağını ve pasif husumet ehliyeti olmadığını, ihtiyati haciz talep eden dosyaya ...'ni borç altına sokan, şirket yetklisinin imzası bulunan hiçbir evrak sunmadığını, karşı tarafın kendi kendine düzenlediği evrakların müvekkili şirketi borç altına sokmasının mümkün olmadığını, yaklaşık ispat öngören bir diğer hukuki yol olan ihtiyati tedbirin de ortada esasa dayalı bir incelemenin gerçekleştirilmesi gereken bir durum olduğu halde yaklaşık ispat şartının yerine getirilemediğinin açık bir şekilde anlaşıldığını, mahkemenin ihtiyati haciz kararında adeta tüzel kişilik perdesini aralayarak müvekkili ...'un tüm gemilerin işleteniymiş gibi "..." gemisinin ihtiyaten haczine karar vermek istediğini, ancak şirketler arasında tüzel kişilik perdesinin aralanabilesi için kararda belirtildiği üzere "... görüntüsü sergilemesinin" yeterli olmayıp buna ilişkin yargılama yapılması gerektiğini, sigorta sözleşmelerinden doğan prim alacakları için zamanşımı süresinin 2 yıl olduğunu, zamanaşımına uğramış olan bir alacak için ihtiyati haciz uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu, dava konu alacakların belirtildiği borç dekontları incelendiğinde bunların ne ... adına düzenlenmediğini beyanla itirazları doğrultusunda İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2023/35 D.İş - 2023/36 K. sayılı ve 19.04.2023 tarihli haksız ihtiyati haciz kararının kaldırılmasına, mahkeme aksi kanaatte ise TTK'nın 1369 ve devamı maddeleri gereğince teminatın düşürülerek 89.736,35 USD üzerinden teminatın belirlenmesine karar verilmesini talep etmiştir. Talep eden vekili ihtiyati hacze itiraza cevap dilekçesinde; İhtiyati haciz başvuru dilekçesinin ekinde prim borcu bulunan gemilerin tamamına ilişkin sigorta poliçelerinin dosyaya ibraz edildiğini, söz konusu poliçelerinin üzerinde “For full particulars of Clause(s) included above please refer to current Terms and Conditions” yani “Bahsi geçen Poliçe hüküm(leri)nin tamamı için mevcut Hüküm ve Koşullar’a bakın” ifadesinin yer aldığını, ihtiyati haciz başvurusuna konu aynı filo altında sigortalanmış gemilere ilişkin primlerin ödenmesinde sigorta ettirenlerin müşterek ve müteselsilen sorumluluğu bulunduğunu, fiyat kotasyonu, müşterek sigortalamaya ilişkin özel hükümler ve gemilerin brokeri/acentesi ... Hizmetleri Ltd. Şti ile müvekkili şirket arasında yapılan yazışmalar kapsamında ihtiyati hacze konu alacak kalemlerinin ... Sigortası kapsamında olduğunu ve karşı tarafların poliçe hükümlerince tüm borçtan sorumlu olduğunu, tüm itiraz hakları saklı kalmak kaydıyla mahkemece, ... Gemi İşletmeciliği müşterek sigortalı olduğunu ve gemilerin kaydında ... Manager ve Ship Manager olarak gösterildiğini, her ne kadar gemilerin donatanı farklı şirketler görünse de adresleri ... Gemi İşletmeciliği’nin adresi olup gemilerin ...’a ait olduğunu ve aynı çatı altında faaliyet gösterdiğini, huzurdaki ihtiyati haciz konusu ... isimli geminin donatanı ... LTD ve geminin işleteni ... tarafından verilen dosyada mübrez vekaletnamelerden de görüleceği üzere her iki şirket tarafından verilen vekaletnameler, şirketlerin yetkilisi olarak aynı kişi tarafından imzalandığını beyanla karşı tarafların tüm itirazlarının reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk derece mahkemesi, ihtiyati haciz kararına itirazı değerlendirdiği 11.05.2023 tarihli ek kararıyla; "...İhtiyati haciz kararına itiraz nedeniyle 11/05/2023 tarihinde yapılan mürafa duruşmasında itiraz eden vekili; İtiraz dilekçelerini tekrarladıklarını, husumete ilişkin itirazlarını yinelediklerini, ... gemi işletmeciliği ile ... arasında herhangi bir organik bağ ilişkisi bulunmadığını, ihtiyati haciz kararında belirtilmiş olan gemilerin işletmecileri ile donatanlarının farklı olduğunu, dolayısıyla kardeş gemi olduğu gerekçesi ile ... gemisinin haciz edilmesi de bize göre mümkün değildir zira yasada öngörülen kardeş gemi kuralı gerçekleşmediğini, bunların dışında 10.05.2023 tarihli dilekçesi ekinde sundukları mail yazışmalarından da anlaşıldığı üzere club sigorta poliçelerini yenilememe kararı aldığını, bunun yanı sıra sigorta brokeri ... tarafından sigorta ayrılma pirimi garanti altına alındığını, yani böyle bir hak doğduğu taktirde ... ayrılma pirimini kendisinin ödemeyi taahhüt ettiğini, ayrıca club tarafından ...'ye ilave katkı payının istenmeyeceğinin sözlü olarak söylendiğini de öğrendik, bu hususlar ...'den müzekkere ile de sorulabileceğini, ihtiyati haciz koşulları oluşmadığından haciz kararının kaldırılmasını talep ettiklerini, mahkemeniz aksi kanaatte ise sadece haciz kararına konu olan ... gemisi bakımından haczin devamına karar verilmesini geriye kalan alacak bakımından teminatın taraflarına iade edilmesini talep etmiş olup, ihtiyati haciz talep eden vekili de; İtiraza cevap dilekçelerini tekrarladıklarını, ... müvekkili sigorta şirketinin brokeri olmadığını, karşı tarafın sunmuş olduğu 10.05.2023 tarihli dilekçe ve eklerini inceleyemediğini, ancak beyan edildiği gibi ... ayrılma pirimi ile ilgili bir tahattütte bulunmuş ise buda borcun varlığını ve ihtiyati haciz kararının haklılığını ortaya koyduğunu, hacze konu gemilerle ilgili filo sigortası söz konusu olduğunu, ilgili kloz da filoya tabi olan gemilerin birbirlerinin borcundan sorumlu oldukları kabul ve taahhüdü yer aldığını, dolayısıyla verilen ihtiyati haciz kararı doğru ve yerinde olduğunu, ihtiyati haciz kararının kabulünü talep etmiştir. İhtiyati haciz talebinde bulunan kulüp sigorta şirketinin aynı filo altında sigortalanan, Armador Şirketinin poliçelerde müşterek sigortalı olarak gösterildiği gemilerle ilgili ilave katkı primi, ayrılma primi ve muafiyet bedellerinden oluşan alacak bakımından talep eden tarafça sunulan deliller çerçevesinde TTK m.1352/f.1-(r), TTK'nun 1369/f.1-(a) ve 1369/f.2 maddelerine göre ihtiyati haciz koşullarının oluştuğu kanaatine varılarak, ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ... gemilerden kaynaklanan alacak nedeniyle ... IMO nolu Liberya Bayraklı ... gemisinin 667.662,521 USD alacakla sınırlı olmak üzere ihtiyaten haczine karar verildiği, dosyadaki mevcut delillere göre TTK m. 1362'de öngörülen yaklaşık ispat koşulunun oluştuğu, itiraz eden vekilinin sunmuş olduğu vekaletnamelerden de anlaşıldığı üzere ... Ltd ile ... Ltd. yetkilisinin aynı kişi olduğu, gemilerin equasis kaydında Registered owner/ malik adresi ile ... ve ... olarak kayıtlı olan ... Ltd'nin adreslerinin aynı olmasının, kayıtlı malikin ... şirketi görüntüsünü verdiği, bu değerlendirmeye göre TTK'nun 1369/f.1 maddesinde kardeş gemiler bakımından düzenlenen ihtiyati haciz koşulunun mevcut olduğu, itiraz eden tarafça ileri sürülen itiraz nedenlerini haciz kararının kaldırılmasını gerektirir nitelikte olmadığı, kararın dosya kapsamı ile usul ve yasaya uygun olduğu kanaatine varıldığından... " gerekçesiyle, ihtiyati hacze itirazın reddine, karar verilmiştir.Bu ek karara karşı, borçlular vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati haciz kararına itiraz eden borçlular vekili, istinaf başvuru dilekçesinde; dilekçe ekinde sunulan ... kayıtları incelendiğinde ihtiyaten haczedilen geminin donatanının ... Ltd olduğu, diğer geminin donatanların ise tamamen farklı şirketler olduğunun açıkça görüleceğini, mahkeme tarafından TTK'nın 1369 maddesi gereğince başkaca gemilerin ve hatta işletenin borcundan dahi ... Gemisinin sorumlu tutulmasının geminin ihtiyaten haczedilmesinin mümkün olmadığını, karşı taraf iddialarının varlığının kabul edilmesinde dahi geminin 89.736,35 USD borcu olduğu iddia ediliyor iken mahkeme tarafından geminin veya donatanı ile ilgisi olmayan borçları da göz önüne alınarak 667.662,521 USD üzerinden ihtiyati haciz kararı verilmesi ve müvekkilinden bu tutara %10 dahil edilerek 734.428,77 USD teminat alınmasının hukuka, TTK'ya ve içtihatlara aykırı olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla geminin alacağının 89.736,35 USD olduğunun kabulü halinde bu tutar üzerinden ihtiyati haciz kararının verilmesi ve teminatın belirlenmesi gerektiğini, ... Gemi İşletmeciliği şirketi yönünden husumet yöneltilmesinin usule aykırı olduğunu, müvekkili ... Geminin ne de alacak iddia eden diğer gemilerin donatanı ve işleteni dahi olmadığını, müvekkili ...'un ... Gemisinin ... ve gemi yöneticisi olduğunu, ne bu geminin borcundan ne de başka gemilerin borcundan sorumlu tutulamayacağını, husumet yönetilemeyeceğini, gemilerin kardeş gemi olmadığını, TTK'nın 1369 maddesi uyarınca kardeş gemi olmadıklarını, TTK 1363/1.fıkrası gereğince ihtiyati haciz talebinin incelenebilmesinin ön şartının özel çekme hakkı tutarında teminatın kesin süre içerisinde talep eden tarafından yatırılması, ihtiyati haciz kararına konu alacağın TTK 1352 maddesinde sayılan deniz alacağı olacağını, kardeş gemilerde ihtiyati haciz için TTK'nın 1369 maddesinin 2.fıkrasında öngörülen 2 koşulun birlikte gerçekleşmesi gerektiğini, bu durumda gemilerin donatanlarının birbirinden farklı olması nedeniyle kardeş gemi olmadığı açık olan gemilerin borcu nedeniyle ... Gemisine ihtiyati haciz konulmasının hukuka aykırı olduğunu, ihtiyati haczin uygulandığı andaki gemi malikinin farklı kişiler olduğunu, kardeş gemi olmayan bir geminin ihtiyaten haczinin mümkün olmadığını, ... kayıtlarında görüleceği üzere müvekkili şirketin ... Gemisinin ve diğer gemilerin maliki, donatanı olmadığını olsa olsa yönetici ve gemi/ticari yöneticisi olduğundan ihtiyaten haczedilmeyeceğini, her ne kadar talep eden tarafından ... Gemi İşletmeciliği şirketinin poliçelerde müşterek sigortalı olarak yer aldığı belirtilse de 3.kişi lehine yapılan bu işlemin müvekkili şirketi borç altına sokmayacağını, sigorta ettiren ile sigortalı kavramlarının birbirinden farklı olduğunu, tüm poliçenin sigortalıyı koruduğunu, müvekkili şirketinin kendisine ait olmayan sigorta teminatından yararlanmadığını, başkaca gemilerin iddia edilen borçları sebebiyle sorumlu tutulamayacağını ve pasif husumet ehliyetinin olmadığının izahtan vareste olduğunu, dosyaya ... Gemi İşletmeciliğini borç altına sokan şirket yetkilisinin imzasını taşıyan hiçbir evrakın sunulmadığını ... yöneticisinin gemilerin ilgili uluslararası kurallar uyarınca teknik yeterliliğini sağlamakla görevli olduğunu, ... yöneticisinin can ve mal kaybına ve çevre ve deniz kirliliğine neden olan kazaları en aza indirmek için kazalara neden olan personelin verimli bir şekilde çalışmasını sağlamak olduğunu, bunu temin etmek için gemi işletmesinde güvenli bir ortam sağlaması ve güvenli işletmeciliği hedefleyerek bütün risklere karşı önlemler alması gerektiğini, gemi yöneticisinin TTK'nın 1661 maddesi anlamında donatan olmadığını, geminin yönetimini donatanın adına ve hesabına gerçekleştiren kişi olduğunu, bu bakımdan kural olarak 3.kişiler ile olan ilişkide donatanı temsilen hareket ettiğini, gemi yöneticisinin tek başına sorumluluğun ancak haksız fiil hükümlerine göre sorumluluğun koşulları gerçekleştiğinde mümkün olduğunu, talebin husumetten reddi gerektiğini, ihtiyati haciz müessesi kapsamında tüzel kişilik perdesinin aralanmasının mümkün olmadığını, tüzel kişilik perdesinin yalnızca alacak davası açılmak suretiyle aralanabileceğini, mahkeme tarafından adeta tüzel kişilik perdesi aralanarak müvekkili ...'un tüm gemilerin işleteniymiş gibi ... Gemisinin ihtiyaten haczine karar vermek istediğini, kararın haksız olduğunu, alacak kalemlerini ne müvekkilinin ne de donatanların ödemek zorunda olmadığını, talep eden tarafından ayrılma primi ve ilave katkı primlerinin ödenmediği iddia edilmiş ise de bu kalemlerin ne müvekkili ne de diğer donatanların ödeme yükümlülüğünün bulunmadığını, sigorta sözleşmelerinden doğan prim alacakları için zamanaşımı süresinin 2 yıl olduğunu, zamanaşımına uğrayan alacak için ihtiyati haciz uygulanmasının hukuka aykırı olduğunu, talebin 2019,2020,2021 yıllarına ait sigorta poliçelerinden kaynaklandığı göz önüne alındığında alacağın zamanaşımına uğradığını, teminat alınmasını zorunlu olduğunu iddia ederek, ihtiyati hacze itirazın reddine dair ek kararın kaldırılmasını, itirazın kabulüne karar verilmesini, aksi hâlde TTK'nın 1369 vd maddeleri gereğince teminatın düşürülerek 89.736,35 USD üzerinden belirlenmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, filo sorumluluk sigortası kapsamında sigorta altına alınan gemilere ait ödenmeyen sigorta prim alacakları nedeniyle, TTK'nın 1352. maddesi uyarınca geminin ihtiyaten haczi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince, İİK'nın 265.maddesi uyarınca ihtiyati haciz kararına karşı yapılan itirazının reddine dair verilen ek karara karşı, ihtiyati hacze itiraz edenler vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönleriyle sınırlı olarak yapılmıştır.Gemi üzerinde ihtiyati haciz kurulabilmesi için öncelikle bir deniz alacağının mevcut olması ve alacağın muaccel olması gerekir. Zira gemi hakkındaki ihtiyati haciz ancak bir deniz alacağı için verilebilir. Ayrıca üzerinde ihtiyati haciz kurulabilecek bir geminin mevcut olması, alacaklı tarafından teminat gösterilmesi ve ihtiyati haczi tamamlayan merasimin yerine getirilmesi de ihtiyati haciz kararı verilmesinin diğer şartlarını oluşturmaktadır. Kesin hacizden farklı olarak bir geminin ihtiyati haczi her türlü alacak için değil yalnızca deniz alacakları için istenebilir. Deniz alacakları dışında diğer alacaklar için gemi hakkında ihtiyati haciz kararı verilmesi ve geminin seferden alıkonulması mümkün değildir (TTK m. 1353/3). Ayrıca istisnai haller dışında söz konusu alacağın vadesinin gelmiş olması da gerekir. İhtiyati haciz kararı geçici bir hukuki himaye tedbiri olduğu ve davanın esasına girilmeyeceği için ihtiyati haciz kararı verilmesi için İİK m. 258’ paralel şekilde tam bir ispat aranmamış, alacaklının alacağının deniz alacağı olduğunu ve parasal değeri hakkında kanaat getirecek delil göstermesi yeterli görülmüştür (TTK m. 1362). TTK m. 1352/1.r’de gemi için yapılan sigorta primi alacakları deniz alacakları arasında sayılmıştır. İhtiyati haciz talep edebilmesi için davada haksız çıkması durumunda alacaklının, borçlunun ve üçüncü kişilerin bu yüzden uğrayacakları zararları karşılamak için 10.000 Özel Çekme Hakkı teminat yatırmalıdır (TTK m. 1363). Gemi alacakları ve kanundan veya sözleşmeden doğan rehin hakkına sahip alacaklar dışında bir geminin ihtiyati haczinin istenebilmesi için genel ihtiyati haciz kurallarından farklı olarak hukuki korumanın konusunu oluşturan geminin ihtiyati haczin talep edildiği sırada borçlunun mülkiyetinde ve zilyetliğinde olması ve bu vasıtayla korumanın konusu ile talepte bulunan borçlu arasında maddi hukuk yönünden bir bağ kurulması gerekir (TTK m.1369). Somut olayda talebe konu sigorta pirimi alacakları deniz alacağı niteliğinde olduğundan geminin ihtiyati haczinin talep edilmesi mümkündür. Ancak bunun için talep edenin, alacağının varlığını gösteren belgelerini sunması ve alacağını yaklaşık olarak ispat etmesi gerekir. TTK'nın 1353/4. maddesi uyarınca, ihtiyati haciz kararı verilebilmesi için, talebe konu alacağın deniz alacağı olması yeterlidir. Ancak bu durum, alacaklının alacağını yaklaşık olarak ispatlama yükümlülüğünü ortadan kaldırmaz. Somut olayda, ihtiyati haciz talep eden edilen gemi ... adlı gemidir. Söz konusu geminin yöneticisi/ticari yöneticisi davalılardan ... şirketi, diğer borçlu şirket ise kayıtlı sahibidir. İhtiyati haciz talep eden şirket uluslararası alanda faaliyet gösteren sigorta şirketi olup karşı taraf filosunda bulunan gemilerin 2019 yılından itibaren 2022 yıllarında gerçekleştirilen sorumluluk sigortacısıdır. Sigorta poliçesi ve ilgili evrakların kısmi tercümelerinden, sigorta poliçesinde borçlu şirketlerden ... şirketi ticari işleten olarak müşterek sigortalı şeklinde, diğer şirket ise sigortalı olarak yer almıştır. Alacaklı şirket tarafından borçlu şirketlerden ... şirketine 25.10.2022 tarihli Beyoğlu ... Noterliğinde düzenlenen ihtarname kapsamında ihtiyati haciz konusu bedelin ödenmesini talep edilmiş ve ödemenin gerçekleşmemesi üzerine ihtiyati haciz talebinde bulunulan Liberya bayraklı gemi hakkında alacağın teminatı olmak üzere ihtiyati haciz talebinde bulunulmuştur. Alacaklı tarafça talep dilekçesiyle birlikte TTK'nın 1363 maddenin 1.fıkrasında düzenlenen 10.000,00 özel çekme hakkı tutarında teminat bedeli mahkeme veznesine yatırarak makbuzu dosyaya ibraz edilmiştir. Aynı Yasanın 1061. maddesinde donatan tarif edilmiştir. 1.fıkrada, donatanın gemisini menfaat sağlamak amacıyla suda kullanan gemi malikine dendiği ifade edilmiştir. 2.fıkrada ise, kendisinin olmayan bir gemiyi menfaat sağlamak amacıyla suda kendi adına bizzat veya kaptan aracılığıyla kullanan kişinin üçüncü kişilerle olan ilişkilerinde donatan sayılacağına yer verilmiştir. Yasa'nın 1369. maddesinin 2.fıkrasında ise, ihtiyati haciz hakkının kullanılmasına dair 1.fıkrada sayılanların dışındaki gemilerin [(Sister ships) kardeş gemilerin] ihtiyati haczinin ise haczin uygulandığı sırada gemilerin bu deniz alacağından dolayı sorumlu olan bir kişiye ait ise ve alacak doğduğunda bu kişinin üzerinde deniz alacağı doğmuş olan geminin maliki veya kiracısı veya tahsis olunanı ya da taşıtanı ise mümkün olduğu belirtilmiştir. Yukarıda yer verildiği üzere davalılardan birisi geminin donatanı olduğu gibi diğer davalı ise geminin işleteni olmakla birlikte sigorta poliçesinde müşterek sigortalıdır. Aynı zamanda, mahkeme kararında belirtildiği üzere borçlu şirketlere ait vekaletname örneklerinden şirket yetkililerinin aynı kişi olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, borçlu şirketlerin müvekkillerine husumet yöneltilmeyeceğine yönelik istinaf nedenleri isabetli görülmemiştir. Bu nedenle de TTK'nın 1369 maddesi kapsamında, haciz konulmasına karar verilen geminin sigortalı gemilerden biri olduğu ve filo sigortası kapsamında diğer gemilerle kardeş gemi olarak kabulünde bir isabetsizlik görülmemiştir. Talep eden TTK'nın 1362. maddesi kapsamında belirtilen delillerini dosyaya ibraz etmiştir. Bunlar, gemiyle ilgili bilgi ve belgeler, dekont örnekleri, sigorta poliçe örnekleri, tercüme belgeleri, vekaletname örnekleri, ihtarname örneğidir. Söz konusu delillerin TTK'nın 1362. maddesi kapsamında kanaat getirecek deliller olarak kabulünde isabetsizlik görülmemiştir. Talep eden tarafça talep dilekçesinde, filo sigorta poliçesine dâhil olan gemilerin her birinin adı, alacakla ilgili prim türü, poliçe dönemi, vade tarihleri belirtilerek tüm sigorta prim alacakları toplamı gösterilmiştir. Sonuç olarak, ... isimli gemiye ilişkin olarak 689.457,52 ABD tutarındaki alacak için ihtiyati haciz talep edilmiştir. Talep dilekçesinde, alacakla ilgili çizelgede ihtiyati haciz talep edilen ... gemisine ait toplam alacak tutarı 89.736,35 USD olarak gösterilmiştir. Ne var ki, gemilerin aynı taraflarca işletilmesi, poliçedeki sorumluluğun niteliği gereğince diğer gemilerle ilgili alacak kalemleri içinde ihtiyati haciz talebinde bulunulmuştur. Borçlu şirketlerin ihtiyati haczin teminat karşılığı kaldırılmasına yönelik talepleri ise kabul edilen ihtiyati haciz miktarı üzerinden belirlenmiştir. Borçlu şirket vekillerinin yalnızca ihtiyati haciz kararı verilen geminin borç tutarı kadar ihtiyati haciz kararı verilerek bu miktar üzerinden teminat alınmasına ilişkin talebi de alacaklının talebi ve niteliği dikkate alındığında, yerinde görülmemiştir. Talep eden şirket yabancı menşeili şirkettir. MÖHUK'un 48.maddenin 1.fıkrasına göre, Türk Mahkemesinde dava açan, davaya katılan veya icra takibinde bulunan yabancı ve gerçek tüzel kişilerin yargılama ve takip giderleri ile karşı tarafın zarar ve ziyanını karşılamak üzere mahkemenin belirleyeceği teminatı göstermek zorunda olduğu belirtilmiştir. Somut olayda ise talep, ihtiyati hacizdir. Yasa'da ihtiyati haciz talep edenden yabancılık teminatı alınacağına ilişkin bir düzenleme mevcut değildir. Bu sebeple, borçlu vekilinin talep eden yabancı şirketin yabancılık teminatı yatırma yükümlülüğünü ihlal ettiğine ilişkin iddiası yerinde görülmemiştir. Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen vekilince, sigorta primleri ve eklerinden müvekkillerinin sorumlu olmadığı, sorumlu olduklarının kabulünde ise alacağın zamanaşımına uğradığı ileri sürülmüştür. Aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen vekilinin bu ve benzeri itirazları İİK'nın 265. maddesi kapsamında ihtiyati hacze itiraz kapsamında değerlendirilecek nitelikte itirazlardan olmayıp, yargılamayı gerektirdiğinden ve ilk derece mahkemesince ihtiyati haciz kararı TTK'nın 1363. maddesi uyarınca yasal teminat karşılığı verildiğinden, bu yöndeki istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.İlk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, aleyhine ihtiyati haciz kararı verilen vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri gereğince reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca, ihtiyati hacze itiraz eden borçlular vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-İhtiyati hacze itiraz eden borçlular tarafından yatırılan istinaf başvuru ve karar harçlarının Hazineye irat kaydına; bakiye 89,95 TL istinaf karar harcının borçlulardan tahsiline, Hazineye gelir kaydına, 3-İhtiyati hacze itiraz eden borçlular tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.1 ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.20.09.2023
KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.f ve İİK'nın 265/son maddeleri uyarınca karar kesindir.