T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1697
KARAR NO: 2023/783
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/02/2022
NUMARASI: 2021/125 E. - 2022/54 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle dava şartı yokluğu nedeniyle reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... San. Ve Tic. AŞ'nin ... numaralı Nakliyat Emtia Abonman Sigorta Poliçesi ile müvekkilinin sigortalısı olduğunu, dava dışı sigortalının, yine dava dışı ... yerleşik ... firmasına 18.10.2018 tarih ve ... numaralı fatura ile 29.952,00 USD tutarında, 1248 koli "Sofralık Yumurta" emtiası sattığını, emtiaların Türkiye'den Dubai'ye sevkiyatı için akdi taşıyan ... Tic. Ltd. Şti.ile anlaşma yapıldığını ve dava dışı ...’nın ise fiili taşıyan olduğunu, emtiaların 22.10.2018 tarihinde İzmir Aliağa Limanından ... ve ... numaralı konteynerlere yüklendiğini, ... adlı gemi ile ... numaralı konşimento tahtında taşındığını, emtiaların alıcının adresine teslim edildiğinde, ... numaralı konteyner sorunsuz şekilde tahliye edildiğini, ... numaralı konteynerin ise içine sular aktığının tespit edildiğini, yapılan hasar bildirimi sonrasında ... numaralı hasar dosyasının açıldığını, ... numaralı ekspertiz raporunun hazırlandığını, ekspertiz raporunda konteyner tabanının tamamen su ile kaplı olduğunu, konteynerin alt sırasında istif edilmiş olan yumurta kolilerinin ıslandığı ve değişik oranlarda lekelenmiş ve ezilmiş olduklarının tespit edildiğini, gümüş nitrat testinde tuza rastlanılmadığını, hasar tespitinde 254 kolinin ıslak ve nemli olduğunu, kutularda mantar ve küf oluşumunun başladığını, hasar nedeninin konteyner soğutma ünitesinin su kaçırması olduğunun belirtildiğini, nakliye aşamasında oluşan hasarın poliçe kapsamında olduğunu, poliçe kapsamında sigortalıya yapılan 19.205,00 USD hasar tazminatı ödemesinin davalı taşıyanın kusurundan kaynaklandığını, davalı hakkında İzmir ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası üzerinden takip başlatıldığını, itiraz üzerine takibin durduğunu, itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile %20 oranından az olmayacak icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Gemisi Donatanına İzafeten ... AŞ vekili, savunmasında özetle; müvekkilinin ... AŞ'nin acentesi olup, davalı geminin sicile kayıtlı donatanı ve/veya işleteni şirketin acentesi olmadığını, dolayısı ile ancak fiili taşıyan ...'ya izafeten ... AŞ'ye husumet yöneltilmesi ve dava dilekçesinin tebliğ edilmesinin mümkün olduğunu, ancak müvekkiline acentesi olmadığı halde gemi donatanına izafeten husumet yöneltilmesinin doğru olmadığını, davacı, dava dilekçesinde ...'nın fiili taşıyan olduğunu belirtmekle birlikte bu şirketi davalı olarak göstermediğini, ... tarafından dava konusu taşıma ile ilgili olarak düzenlenmiş olan ... nolu konişmentoda, işbu konişmento tahtında taşıyana karşı doğan tüm talepler ve uyuşmazlıkların Marsilya Ticaret Mahkemeleri tarafından başkaca hiçbir ülke mahkemesinin yetkisi olmaksızın münhasıran çözüme kavuşturulacağının öngörüldüğünü, takibin yetkisiz icra dairesinde başlatıldığını, ... nın konişmentosunun 30. nolu klozunda, işbu konişmento tahtında doğan ihtilaflar bakımından Fransız hukukunun uygulanacağının kararlaştırıldığını, davacının aktif husumet ehliyetinin de bulunmadığını, müvekkilinin kusuru bulunmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava; sigortalıya ödenen hasar bedelinin rücuan tahsili talebiyle başlatılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.Davacı taraf, emtia nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan ... San. Ve Tic. A.Ş. Ait "sofralık yumurta" cinsi emtiaların, taşıma sırasında hasarlandığı iddiası ile sigortalısına ödediği hasar bedelinin tazminini talep etmektedir. İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde davacı tarafından davalı ... Gemisi Donatanına İzafeten ... A.Ş. ve diğer takip borçlusu aleyhine 19.250,00 USD alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinde borçlu olarak ... Gemisi Donatanına İzafeten ... A.Ş. nin borçlu gösterilerek donatan yönünden tebligatın ... A.ş. ye yapıldığı görülmüştür. Davalı vekili cevap dilekçesinde geminin sicile kayıtlı donatanı ve/veya işleten şirketin acentesi olmadığını, donatana izafeten ... A.Ş. ye husumet yöneltilmesi ve dava dilekçesinin tebliğinin usule uygun olmadığını savunmuştur. Dava dilekçesinde asıl davalı donatının kimliğinin belirtilmediği görülmekle Mahkememizin 01/11/2021 tarihli celsesinde davacı vekiline HMK 119/2 Maddesi gereğince davalıyı bildirmesi için süre verildiği, davacı vekilinin 03/11/2021 tarihli dilekçesi ile davalı donatanın ... Ltd. olduğunu belirttiği görülmüştür. TTK 105.maddesine göre acentenin ancak doğrudan aracılık ettiği sözleşmeler nedeniyle müvekkiline izafeten kendisine karşı dava ya da takip yöneltilebilecektir. Davacı tarafça donatana izafeten ... A.Ş. ye dava yöneltilebileceğini gösterir delil sunulmadığı görülmüştür. Bu durumda donatana usulüne uygun bir ödeme emri tebliği ve buna göre geçerli bir icra takibinin bulunduğundan söz edilemeyeceği, itirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı olup, geçerli bir icra takibinin bulunmasının HMK'nın 114/2.maddesi anlamında özel dava şartı olduğu, tamamlanamayan bir dava şartı eksikliği bulunduğu görülmekle donatana izafeten açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiştir." gerekçesiyle, davalı ... Ltd'ye izafeten açılan davanın HMK 114/2 ve 115/2 maddeleri gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; her ne kadar ... Gemisi donatanı ... olsa da, konu taşımaya ilişkin emtiaların, fiili taşımasının "..." firması tarafından yapılmış olduğunu, tüm taşıma organizasyonunun acente olarak hem gemi adına hem de "..." firması adına Türkiye'de mukim ... AŞ tarafından yapılmış olduğu gerçeğini değiştirmeyeceğini, ...'yı temsilen ... AŞ'nin taşıyan sıfatı ile sorumluluğunun hem Türk hukuku kapsamında hem de 1924 tarihli Lahey Kuralları kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, uyuşmazlık konusu olayda, emtia gemiye tam ve sağlam olarak yüklenmiş olup aksi yönde herhangi bir tutanak ve şerh de mevcut olmadığını, gerek Yargıtay Kararları gerekse ilgili Kanun hükümlerinde izah edildiği üzere, taşıyan tarafın sorumluluğunda iken meydana gelen zararlardan taşıyan tarafın kusursuz sorumluluğu bulunduğunu, taşıyan tarafından kendisinden beklenen dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranılarak, yüke ihtimam borcunun yerine getirilmediğini, taşıyan tarafın kendi sorumluluğunda meydana gelen hasarlardan asli ve kusursuz olarak sorumlu olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davacı sigortacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya yapılan ödemenin rücuen tahsili amacıyla başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.
Davacı tarafından İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında, 19.205,00 USD alacağın 918.68 USD işlemiş faizi ile tahsili amacıyla ... Gemisi donatanına izafeten acente sıfatıyla ... AŞ ile ... Ltd. Şti.aleyhine icra takibi başlattığı, davalı borçlunun itirazı üzerine takibin durduğu ve eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında bulunan ... sayılı konişmentoda alıcının ..., yükleyicinin sigortalı ... AŞ olduğu, konişmentonun ... tarafından düzenlendiği, adına acentesi ... tarafından imzalandığı, navlun faturasının sigortalıya hitaben dava dışı ... Ltd. Şti.tarafından düzenlendiği, bu şirketin akdi taşıyan, dava dışı ...'nın fiili taşıyan olduğu anlaşılmaktadır. Mahkemece, davacı vekiline davalı geminin dontanın açık kimlik bilgilerinin bildirilmesi için süre verilmiş olup davacı vekilince sunulan ''...'' belgesine göre davalı ... gemisi donatanının ''... Ltd'' olduğu anlaşılmaktadır. Ancak somut olayda, davalı ... AŞ'nin davalı geminin donatanı ... Ltd'in acentesi olduğuna dair dosya kapsamında bir bilgi ve belge bulunmamaktadır. Bu durumda davacı tarafından dava, davalı gemi donatanına izafeten acentesine yöneltilmekle birlikte donatan olan ''... Ltd''nin acentesinin ... AŞ olmadığı anlaşıldığına göre mahkemece HMK'nın 119.maddesine göre davalı olarak ''... Ltd''ne dava dilekçesi tebliğ edilerek taraf teşkili sağlanıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken mahkemece taraf teşkili sağlanmadan yazılı şekilde, davadan usulüne uygun şekilde haberdar edilmeyen ve davalı gemi donatanı ''... Ltd''ne açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesi doğru olmamıştır. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinaf konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.a.4. maddesi uyarınca, işin esası incelenmeksizin, İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, ilk derece mahkemesince, talep halinde iadesine, 4-Davacı tarafından istinaf kanun yolu aşamasında yapılan yargılama giderlerinin, İlk Derece Mahkemesi tarafından, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Gerekçeli kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine dair;
HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 03.05.2023
KANUN YOLU: HMK'nın 353/1.a. maddesi uyarınca karar kesindir.