T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/911
KARAR NO: 2024/998
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 23/02/2021
NUMARASI: 2019/502 E. - 2021/130 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalılar vekili tarafından ayrı ayrı istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; dava dışı sigortalısı ... T.AŞ'nin İtalyada yerleşik ... firmasından 02.05.2018 tarih ve ... nolu fatura muhteviyatı ... olarak 3 palet /1.592,00 kg refrakter emtiası satın aldığını, emtianın İtalya'dan Türkiye'ye kadar olan karayolu nakliyesi için nakliyeci ... Lojistik AŞ ile anlaşma yapıldığını, ... Lojistik AŞ'nin de taşıma-nakliye işini alt nakliyeci davalı ... Ltd. Şti.'ne verdiğini, davalı ... Ltd. Şti. adına kayıtlı ... – ... plakalı ve ... idaresindeki araca parsiyel yük olarak yüklendiğini, emtianın 11.05.2018 tarihinde Pendik Gümrük Müdürlüğü’nden ... nolu transit refakat belgesi ile Kdz. Ereğli Gümrük Müdürlüğü’ne getirildiğini, Gümrük Müdürlüğünde ... no güvenlik mührü açılarak yapılan kontrollerde 3 palet emtianın tamamının hasarlı olduğunun tespit edildiğini, emtianın ... nolu antrepoya indirilerek antrepo sorumluları ve araç şoförü tarafından tutanak tutularak hasarın sigortalı yetkililerine bildirildiğini, durumdan haberdar olan sigortalının müvekkiline hasar ihbarında bulunduğunu, bunun üzerine müvekkilince 9960760 nolu hasar ve rücu dosyası açıldığını, 06.09.2018 tarihinde Kdz. Ereğli / Zonguldak'ta yerleşik sigortalı tesislerine gidilerek yapılan ekspertiz çalışmasında; emtianın naylon ile sarılarak sandık içerisine konulmuş ve etrafının plastik şerit ile ambalajlanmış olduğu, sandık kasaların birbirlerini üzerine konulmuş ve araç içerisinde kaymış olması nedeni ile üsteki kasaların kenarlarının alttaki kasanın üstündeki tahtaları kırarak alttaki emtiaya hasar vermiş olduğu, 3 palet emtiada kılcal çatlaklar olduğu ve üzerine baskı uygulanmış olması nedeni ile emtianın yüzeyinde kazıntılar olduğu, hasarlı sandık kasa içindeki emtia yüzeyinde kazıntılar meydana geldiği hususlarının tespit edildiği, oluşan hasar sebebi ile hasar gören kap içindeki malzemelerin tümüyle değerlendirildiği, hasarın çekilen fotoğraflarla da belgelendiğini, müvekkilince dava dışı sigortalısına 11.09.2018 tarihinde sigortalı 21.708,16 USD ödeme yapıldığını, hasar bedelinin eksper raporu ile belirlenmesi sebebiyle alacağın likit olduğunu, ödemenin davalılardan tahsili için İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası üzerinden icra takibi başlatıldığını, davalı borçluların icra dosyasına 28.1/.019 tarihinde itirazda bulunduğunu, davalının borca itirazının yersiz olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile davalıların %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Nak. Ltd. Şti vekili, savunmasında özetle; davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacı tarafından geçerli bir sigorta sözleşmesine dayanılarak ödeme yapılmadığını, zira, taşıma başlamadan önce yapılmış spesifik poliçe olmaksızın abonman blok poliçesinin davaya konu hasarı sigorta teminatı altına aldığının kabulünün mümkün olmadığını, teminat kapsamı dışında hatır ödemesi yaptığını, alacağın zamanaşımına uğradığını, emtianın ambalajının yetersiz/hatalı/eksik olması nedeniyle ve müvekkiline taşımaya ilişkin gerekli bilgi ve talimatların verilmemiş olması nedeniyle taşımacı müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, taşıma konusu emtianın ambalajının gönderici tarafından yapıldığını, parsiyel taşıma olarak nakliyesi ile anlaşan gönderici tarafından yükleme ve istifleme ile ilgili gerekli uyarı ve talimatların verilmediğini, tahta sandıkların üst üste konulması halinde zarar göreceği, sandıkların mukavemetinin bu şekilde bir yüklemeye uygunluk arz etmediğinin taşımacıya bildirilmesi, taşımacıdan emtianın kaplayacağı alana istinaden navlun teklifi alması ya da parsiyel taşıma sözleşmesi yapan gönderen tarafından malların üst üste konularak taşınmasına mukavemet gösterecek nitelikte sağlamlıkta ambalaj yapılması gerektiğini, ekspertiz raporunda davaya konu hasarın sandık kasaların birbirlerinin üzerine konulmuş ve araç içerisinde kaymış olması nedeni ile kasaların tahtaları kırarak emtiaya hasar vermiş olduğu belirtilmiş ise de hasarın, olağan koşullarda yol seyrini tamamlayan araç içindeki emtianın ambalaj hatası ve eksikliği ile malın göndereni /alıcısı tarafından istiflemeye dair özel talimat verilmemesinden kaynaklandığını, aracın taşıma sırasında bir rizikoya maruz kalmadığını, parsiyel taşımada emtianın üst üste konulacağı ya da üzerine başka bir yük istiflenebileceğinin gönderen tarafından bilindiğini, parsiyel taşımada birden fazla yük sahibine ait emtianın aynı araçta taşındığını, yüklerin birbirine zarar verebileceği hallerde ise komple taşıma anlaşması yapılmak suretiyle aracın tamamının bu yüke hasredilmesi ya da ambalajın mukavemetinin gönderici tarafından sağlanması gerektiğinin açık olduğunu, mevcut durumda işbu taşımada meydana gelen hasarda taşımacı müvekkiline kusur atfedilmesinin mümkün olmadığını, hasarın CMR Konvansiyonu 17/4-b ve e bentleri ambalaj yetersizliği/eksikliği ve taşıma konusu mala ilişkin taşımacıya özel talimat verilmemesinden kaynaklandığını, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, taşımacıya kusur atfedilmesi halinde ambalaj eksikliği ve yükleme istifleme ile ilgili ambalaj mukavemeti ve ürünün hassasiyeti konusunda bilgilendirme yapmayan göndericinin fiilinden kaynaklanan hasar neden taşımayı yapan aracın hiçbir rizikoya maruz kalmadığı ve ambalaj yüki ile bilgilendirme ve talimat eksikliği göndericide olduğu gözetilerek gerçek zarar miktarının tespitinden sonra kusurun ağırlıklı bölümünün görevini gereği veçhile yerine getirmeyen göndericiye yüklenmesi suretiyle müterafik olarak paylaştırılması gerektiğini, davanın reddi gerekmekle birlikte, aksi kanaatte olunması halinde Konvansiyon uyarınca sınırlı sorumluluk hükümlerinin uygulanması gerektiğini, sovtaj tenzili yapılmadığını, sadece hasarlı olan değil hasarlı olma ihtimali olan ürünler eklenmek suretiyle ve sovtaj olup olmadığı belirlenmeksizin raporda tespit edilen tutarın ve işlemiş faizin talebinin de haksız olduğunu, davacı tarafın Konvansiyonun 27.maddesine aykırı faiz taleplerinin de reddi gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ... Sigorta AŞ vekili, savunmasında özetle; davacı tarafın, davasına dayanak gösterdiği ekspertiz raporundaki tespitlerin kabul edilemeyeceğini, ekspertizin müvekkilinin sigortalısı ... Nakl. Ltd. Şti.'nin yokluğunda yapılmış olduğunu, tek taraflı tespitlerin kabul edilemeyeceğini, müvekkilinin diğer davalı sigortası ile arasında taşıyıcı sorumluluk poliçesi olduğunu, sigorta şirketinin sorumluluğunun, ancak sigortalının kusurlu olması halinde ve kusuru oranında olacağını, taşıma yapılan aracın ani fren veya manevrası sonucu hasarın meydana geldiği yönündeki iddiaların afaki değerlendirmeler olduğunu, somut delille ispatı gerektiğini, kabul anlamı içermemek kaydıyla, zararın belirtilen şekilde meydana gelmiş olması ihtimalinde dahi, hasara sebebiyet veren asıl etkenin emtianın taşıma yapılan alana sabitlenmemesi ve istif ile ambalajlanmasındaki yetersizlik olduğunu, müvekkili ile sigortalısı arasındaki taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigorta poliçesinin özel şartları arasında teminat harici hallerin sayıldığını, özel şartlar 8'de ''Sigortalı tarafından yapılan yanlış yükleme ve/veya birbirini olumsuz etkileme özellikleri bulunan emtiaların birlikte istiflenmesi sonucu meydana gelebilecek tazminat talepleri'' 9'da ''Sigortalı emtianın özelliğine göre yetersiz veya uygun olmayan ambalajlama veya istiflemenin neden olduğu hasar, ziya ve masraflar ile bunlara bağlı oluşan hasarlarla ilgili tazminat talepleri'' 10'da ise, ''Gabari dışı yüklemeye bağlı yükün köprü ve geçitlere çarpması sonucu veya istiap haddinin aşılmasına bağlı yükte meydana gelen hasarlar" ın teminat dışı tutulduğunu, somut olayda sayılan hallerin mevcut olup olmadığının araştırılması, mevcudiyetinin tespitinde ise poliçeden kaynaklı bir sorumluluğun bulunmaması sebebiyle haksız davanın reddi gerektiğini, CMR ve TTK amir hükümlerinde yer alan taşıyanın sorumluluğun sırlandırılmasına ilişkin hükümlerin uygulanması gerektiğini, davacının sigortalısının ihbar yükümlülüklerini usulüne uygun olarak gerçekleştirip gerçekleştirilmediğinin araştırılması gerektiğini, hatır ödemesi yapıldı ise rücu hakkı olmayacağını, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığının araştırılması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... davanın, davacı sigorta şirketine sigortalı dava dışı ... TAŞ'nin İtalyadan satın aldığı malların davalı taşeron taşıyıcı ... tarafından taşındığı esnada hasar gördüğünden bahisle dava dışı sigortalıya ödenen bedelin davalı nakliye firmasından ve nakliye firmasının sigortacısı olan diğer davalıdan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine yönelik itirazın iptali talebine ilişkin olduğu, davacının sigortalısı ... T A Ş.'nin satın aldığı ürünlerin Çek Cumhuriyetinden Zonguldak/Türkiye'ye nakledilmesi için dava dışı sigortalının davacı ... ile nakliye hususunda anlaştığı ve emtiaların 02.05.2018 tarihinde ... tarafından toplamda brüt 1.592 kg/3 kap olmak üzere parsiyal olarak ... plakalı kamyona yüklendiği, emtiaların teslim şekli FCA olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi raporunda da belirtildiği üzere; Taşınacak emtia yüksek fırınlarda kullanılan ve erimiş malzeme ile temas eden 72 adet seramik monoblok tandiş nozul plakasıdır. Birim fiyatı 209,00 Euro olmak üzere toplam mal bedeli 72 x 209= 15.048,00 Euro'dur.CMR belgesindeki " 1 1.05.2018 tarihinde 3 kap hasarlı olarak teslim alındı ibaresi düşülmüş ve imzalanmıştır. Ayrıca antrepo sorumlusu , antrepo ... sorumlusu ve kamyon şolbrü ...'in beraberce düzenleyip imzaladığı 11.05.2018 tarihli tutanakta Karadeniz Ereğli Gümrüğü'nde mührü sökülerek açılan araçta 3 kap eşyanın hasarlı olduğu tespit edilmiştir. Hasarlanan parçaların bedellerinin 15.048 Euro olduğu, navlun vergi, Damga vergileri ve hizmet bedeli ile zarar bedelinin 18.279,02 Euro olduğu; emtiadaki hasarların kılcal çatlaklar şeklinde olduğu bu çatlakların gözle görülebilir olduğu kadar bir kısmının da görülemeyebilir olduğu düşünülürse hiçbir üreticinin bu emtiaları kabul ederek üretimine zarar vereceği nedeni ile üretimine sokmasının mümkün olmayacağı da normal bir davranıştır. Bu tür malzemelerin kullanılamadıktan sonra hiçbir değeri kalmamakta olup eksper tarafından yapılan sovtaj çalışması da bunu teyit etmektedir, Bu nedenle hasarlanan parçaların sovtaj değeri yoktur. Hasar bedeli kadri maruftur. Davalının, hasar bedelinin davacının dosyaya sunmuş olduğu 03.05.2018 tarihli ve 4,476,51 usd bedelli banka ödeme dekontu ile çelişmekte olduğu beyanında bahsedilen 4.476,51 USD'lik ödemenin yine taraflar arası daha önce gerçekleştirilen taşıma esnasında meydana gelen benzer hasarda ödenen hasar bedelidir. Dosyaya sehven konduğu kanaatine varılmıştır. Emtia naylon ile sarılarak sandık içine konduğu, sandık kasalarının birbiri üzerine konulmuş ve araç içersinde kaymış olması nedeni ile kasaların tahtalarının kırılarak emtiaya hasar vermiş olduğu, 3 palet emtiada kılcal çatlaklar olduğu, üzerine baskı uygulanmış olması nedeni ile emtianın yüzeyinde kazınmalar olduğu, sandık içinde yekpare olarak 2 ahşap seperatör ve parçalı 1 kat köpük seperatör bulunduğu, her bir separatör katmanında beher emtia için ayrılan yuvalara yerleştirilmek sureti ile refraktörün istif edildiği, her bir yuvanın 4 farklı noktadan sarsıntıları minimize etmek maksadı ile süngerlerle desteklendiği, beher refraktörün yuvalara yerleştirilmeden önce naylon poşetlerle sarılarak ambajlandığı tespit edilmiştir. Dosyaya konulan delillerden üretici firmanın içsel prosedürü gereği sandıkların nasıl taşınacağını sandık üzerinde işaretlerle anlattığı (fotoğraflarda görülmektedir), ayrıca alıcıya ve nakliyeciye taşıma öncesi bu konuda uyarıcı data shectler göndermekte olduğu anlaşılmaktadır.Üretici firma aynı tür malzemelerin sandıklarının da birbiri üzerine konabileceğini, ancak malzemenin kırılgan hassas malzeme olduğunu gerek ambalaj sandıklarının üzerine gerekse üretici firmanın alıcı ve nakliyeci firmalara gönderdiği data sheetlerden anlaşılmaktadır. Paletler kamyon içinde düzgün yerleştirildiğinde zemine sabitleme yapıldığında ve üstteki paletlerin aracın seyri esnasında araçta oluşacak tren, hız, viraj kuvvetlerinden etkilenip alt palet üstünden kaymamamı için üst paletler arası dolgu vs ile tedbir alınması ile emtianın seyir esnasında hiçbir hasar almadan nakledilebileceği kanaatine varılmıştır. Üretici tarafından yapılan sandıkların üst sıradaki paletlerin kayması ile sandık tahtalarının kırılmasını engelleyebilecek bir yapıda da olmadığı da açıktır. Ancak üretici sandıkların nasıl taşınacağını, sandık üzerine işaretleyerek ve alıcıyı ve nakliyeciye taşıma öncesi bu konuda uyarıcı data sheetler göndererek görevini yapmıştır. Bu konuda herhangi bir sorumluluğu kalmamıştır. Bundan sonraki sorumluluk alıcı ve taşıyıcıya geçmiştir. Gönderici firmanın görevini yaptığı, davaya konu hasarların taşıma kaynaklı olduğu kanaatine varılmıştır. Araçlarda taşıma parsiyal olarak yapılmış olup araçlara başka mal yüklenmiş, nakliye sürecinde araç herhangi bir kazaya karışmamıştır. Taşınan emtiaların hasarları, aracın ilk indirme durağı ... antrepo deposunda tespit edilmiştir.Davaya konu paletlerin hasarsız olarak araçlara yüklendiği, yüklemelerin parsiyel olarak ve paletlerin üst üste yüklendiği ancak paletler arası sabitlenmemiş, üstteki paletlerin arası balon vs dolgularla doldurularak paletlerin kayması engellenmemiş olup aracın seyri sırasında fren, hız, viraj kuvvetlerine maruz kalarak üst paletin kayması ile paletler içindeki kırılgan hassas emtiada davaya konu hasarlar oluşmuştur. Ağır kusur durumu söz konusu değildir. Davacının dava dışı sigortalısı ... TAŞ. nin, ... unvanlı üretici şirketten satın aldığı, 02.05.2018 tarih ... sayılı faturasına göre; satıcının ihraç ettiği ürünlerin gümrük işlemlerini tamamlayıp taşıyıcıya masrafsız teslim ettiği, bu aşamadan sonra taşıyıcının sorumluluğuna geçen malın navlun ücretini ödemeyi ve nakliyat sigortasını sağlamayı "alıcının" üstlendiği teslim şekliyle 15.048,00 Euro olan 72 adet refrakter malzemesinin, 3 palete istiflendiği, brüt 1.592 kiloluk ''parsiyel yük olarak" davalı taşıyıcının düzenlediği, göndereni ..., alıcısı da ... TAŞ olan ... sayılı CMR vc (uluslararası karayolu taşıma belgesine) kayden, onun sorumluluğu altında Türkiye'ye taşındığı, ancak davalı taşıyıcının yüke ve ambalajına çekince koymadan teslim aldığı dava konusu parsiyel yükü alıcısı emrine teslim aldığı haliyle teslim edemediği, taşınan ürünlerin taşıma belgesine ''3 kabın hasarlı teslim alındığına" dair konan meşruhatla ve araç sürücüsünün iştiraki sağlanmak suretiyle 11.05.2018 de düzenlenen hasar tutanağı ile çekinceli olarak teslim edilebildiği anlaşılmıştır. Ayrıca taşıyıcı ister belli bir ücret karşılığında yükü kendi taşısın, ister navlununu ödemek sureliyle alıcı taşıyıcıya taşıtsın Konvansiyonda öngörülen sorumluluk sistemine göre, taşıdığı (ya da alt taşıyıcıya taşıttığı) eşyayı varma yerinde "teslim aldığı haliyle" alıcısı emrine veya onun temsilcisine teslim borcunu üstlendiği gibi "yükün güzergâh üzerinde yaptığı aktarmalar dâhil olmak üzere" taşıma süresi içerisinde eşyayı gözetim sorumluluğunun da altındadır ve kural olarak yükleme yerinden varış mahalline kadar taşıdığı eşyaya gelecek zararlardan mesuldür (CMR md.17/1). Bu sorumluluğun gereği olarak CMR Konvansiyonunun 34'üncü ve takip eden maddelerindeki düzenlemelere göre taşıyıcılar arasında müteselsil sorumluluk bulunduğu gibi, taşımacılardan biri veya birkaçı aleyhine aynı zamanda dava açılması da mümkündür. Taşıyıcının sorumluluğu yönünden hal böyle olmakla birlikte "eğer kayıp ya da hasar yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise (CMRmd.17/2) ya da eğer kayıp veya hasar; hasara uğrayan malların ambalajlanmaması ya da hatalı ambalajlanmış olması, yükün açık araçla sevk edilmesi, alıcı veya bunlar adına hareket eden kişiler tarafından alınması, yüklenmesi, yığılması veya boşaltılması yüzünden yahut da kırılma suretiyle kısmen veya tamamen zarar görebilecek malların özelliğinin doğal sonucu olan (paslanma, vünimc ve benzeri gibi) özel risklerden doğmuş ise, taşımacı zarardan sorumlu tutulamaz (CMRmd. 17/4- a, b, c, d). Bu sorumsuzluğu tespitte ölçü ise "deneyimli vc basiretli bir taşımacının göstermesi gerekli olan" özendir.Bu bağlamda taşıyıcının eşyanın ziya ve/veya hasara uğraması ile taşıma süresinin aşılması sebebiyle sorumluluğu CMR Konvansiyonunun 17. vd maddelerinde "kusursuz sorumluluk ilkelerinden" hareket ile düzenlendiğinden, CMR md.17 ve devamında getirilen mesuliyet sistemine göre kendisine sorumluluk izale edilen taşıyıcı kusursuzluğunu değil "sorumluluğu mucip zararın 17. maddenin 2 ve/veya 4. fıkralarında yer alan hallerden birinden doğduğunu" ispat edebilir ise ancak o zaman tazminat bağlamında sorumluluktan kurtulabilir.Olayımızda tartışılan yük komple kamyon hamulesi olarak değil, parsiyel yük olarak tertiplenip (farklı türdeki emtialarla birlikte aynı araçla) taşındığından, sevk aracına yüklenip, istiflenmesi ve güzergâha uygun bir şekilde araca sabitlenmesi taşıyıcının mesuliyeti altındadır. Bu nedenle araçtaki parsiyel yükün sabitleme, istifleme hatası yüzünden, birbirine çarpıp, sürtünüp, devrilmesi gibi nedenlerle hasar görmesi halinde taşıyıcının nakliye sürecinde zarar gören eşya üzerinde hak sahibi olana karşı tazminat bağlamında sorumluluğu doğabilir.Somut olayda olduğu gibi gönderenden çekincesiz olarak teslim alınan malın, teslim alındığı haliyle alıcısı emrine çekincesiz teslim edilememesi vc kısmen veya tamamen nakliye sürecinde hasar görmesi vc taşıyıcının da; kendisini sorumluluktan kurtarabilecek beyyinelerden istifade edemeyeceği ve nakliye sürecinde meydana gelen zarardan dolayı (veya zarara etkisi nispetinde müterafık kusuru dolayısıyla) alıcıya ya da göndericiye yahut da akdi veya kendisine taşıma işini devreden üst taşıyıcıya veya "onlardan birinin sigortacısına" karşı sorumlu tutulabileceği durumlarda CMR Konvansiyonunun 23/1. maddesi; taşıyıcıyı yükün "kısmen veya tamamen kaybından" dolayı (nakliyat sigortası teminatından ödenen bedele ve/veya hasar yansıtma faturalarının tutarına göre değil) "eşyanın taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre, CMR Md.27 uyarınca, taşıyıcıya keşide edilen yazılı bildirim tarihinden itibaren %5 oranında maktu faiziyle birlikte tazminat ödemekle sorumlu tutmuş ve aynı maddenin 3. fıkrasında tazminat miktarının taşıyıcının CMR md.29 nazarından ağır kusurlu olmadığı durumlarda hasar dolayısıyla "eksilen ya da zayi olan" malın brüt ağırlığının kilogramı başına 8.33 hesap birimini (SDR'yi) aşamayacağı, 23/7-2. Maddesinde de üst sınırın belirlenmesinde kullanılacak olan SDR kurunun, taraflar aksini sözleşme ile kararlaştırmamış ise Mahkemenin karar verdiği tarihteki SDR kuru olması icap ettiği hükme bağlanmıştır. Nakliye sürecinde vuku bulan hasar/zarar/kayıp için taşıyıcının hak sahibine ödeyeceği tazminatın miktarı ise hasar yansıtma faturalarınnı toplamına veya oluşan zararı tazmin eden sigortacının talebine göre değil CMR. md.25/2 - a ve b ve göre "CMR md.23/3'de öngörülen mesuliyet sınırını aşmaması kaydıyla", CMR md.23/1-2 ve 4'e göre belirlenen değerin hasar/kayıp nedeniyle azalmış kısmına göre belirlenir ve bunun için de önce eşyanın taşıyıcı tarafından teslim alındığı yer ve zamandaki hasarsız/noksansız değeri bulunur ve bu değere hasar/noksanlık için ödenen navlun ücreti, varsa gümrük vergileri ve taşıma ile ilgili diğer giderler ilave edilir; taşıyıcı, hak sahibine "bunlar dışında başka tazminat ödemez".(CMR madde 23/4-son) Sigortacının sigortalısına, sigorta sözleşmesinde öngörüldüğü için ödemiş olsa bile % 10 ilave bedelden keza CMR Md.23/4'de ithalde alınan KDV'den bahsedilmediği gibi, piyasa fiyatına, "indirilebilecek nitelikte olan" KDV'nin gider veya maliyet unsuru olarak (gümrük vergisi ve damga vergisi gibi) etkisi de olmayacağından; ithalat aşamasında, gümrük beyannamesinin tahakkuk tablosunda belirlenen miktar üzerinden ithalatçı tarafından ödenen KDV'den, taşıma ile ilgili gider niteliğinde olmayan ithalat gümrükleme hizmeti bedelinden veya ardiye ücrctinden (CMR Md. 23 de yer alan düzenlemelere göre) taşıyıcı mesul değildir. Sonuç olarak, alıcısı emrine hasarlı vaziyette teslim edilen dava konusu "3 palet" içinde bulunan ve teknik özelliği dolayısıyla tam hasarlı hale geldiği belirlenen emtiada nakliyat muhataralarına bağlı zarar dolayısıyla davalı taşıyıcının ve dolayısıyla da onun üzerine düşebilecek mesuliyete sigorta güvencesi sağlayan sorumluluk sigortacısının üstlendiği taşıma işinin tabi olduğu kurallara göre tazminat bağlamında sorumlu tutulabileceği miktar, dava konusu yükün davalıya teslim edildiği yerdeki üretici firmanın fatura birim fiyatı ve hasarın tutanağa bağlandığı 11.05.20I8 de geçerli olan TCMB Bülten No: 2018/92'deki kurlar baz alınmak suretiyle (dava dosyasında yüke eşlik eden ve mala gümrük muafiyeti sağlayan ATR Belgesinin, tescil ettirilen beyannameye eklenmek suretiyle gümrük vergisi ödenmeden ithal edilen mal için davacının sigortalısına, ithalde alınan KDV ve gümrükleme hizmet bedellerinin karşılığı ile birlikte tazminat olarak 21.708,16 USD olarak ödediği bedelden bağımsız olarak) bilirkişi heyetince 18.321,36 USD olarak hesaplandığı, yapılan hesaplamanın gerekçeli ve denetlenebilir olması nedeniyle hükme esas alındığı, bu yöndeki davacı vekilinin itirazlarına itibar edilmediği, Davalı taşıyıcının ve sigortacısının açıklanan nedenlerle 18.821,36 USD zarardan sorumlu oldukları, bakiye talebin reddine karar vermek gerektiği, davacı tarafından davalılara takip tarihinden önce CMR md.27"de öngörülen şekilde gönderdiği yazılı bildirim olmadığından işlemiş faizin reddine karar verilmesi gerektiği, davacı tarafın halefiyet ilkesinden istifade ederek sigortalısına ödediği tazminatın 18.321,36 USD.'lik kısmını davalı taraftan, miktarı infaz aşamasında belirlenmek üzere davanın dayandığı takip tarihinden itibaren işleyecek 3095 SK. Md.4/a ya göre döviz faizi ile değil, CMR Md.27 uyarınca maktu %5 faiziyle birlikte talep edebileceği kanaatine varılarak davanın kısmen kabulü ile davalıların İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazlarının kısmen iptali ile takibin 18.321,36 USD asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık % 5 oranında maktu faiz işletilmesine, bakiye talebin reddine, davacı taraf inkar tazminat talebinde bulunmuş olsa da söz konusu alacak yargılamayı gerektirip likit olmadığından inkar tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Yargılama giderleri ve vekalet ücreti dava tarihindeki TC Merkez Bankası USD efektif satış kuru üzerinden hesaplanarak belirlenmiştir. (dava tarihindeki 1 USD efektif satış kuru: 5.7285 TL) dava değeri: 21.708,16 USD ... " gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, davalıların İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazlarının kısmen iptali ile takibin 18.321,36 USD asıl alacak üzerinden devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık % 5 oranında maktu faiz işletilmesine, bakiye talebin reddine, davacı tarafın inkar tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.Bu karara karşı, davalılar vekilince ayrı ayrı istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı ... Sigorta vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkeme kararında müvekkili sigortacının sorumluluğu olup olmadığına ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadığını, yargılama süresince sadece müvekkilinin sigortalısının sorumluluğuna ilişkin değerlendirme yapıldığını, bu değerlendirmelere ilişkin herhangi bir kabul teşkil etmemek üzere taşıyıcı sorumluluk poliçesi her ne kadar taşıyıcı sigortalının sorumluluğuna ilişkin teminat vermekte olan bir sigorta türü ise de poliçenin tabi olduğu genel şartlar ve özel şartlar gereği, taşıyıcının sorumluluğuna dahil kabul edilse dahi poliçe teminatı dışında değerlendirilmesi gereken haller söz konusu olduğunu, bunun yanı sıra poliçedeki teminatlar, limitler ve muafiyetlerin de ayrıca değerlendirilmesi gerektiğini, ancak mahkemece bu hususlara ilişkin hiçbir değerlendirme yapılmadığını, itirazlarının dikkate alınmadığını, ekspertiz raporunda hasarın sebebinin sandık kasaların birbirlerinin üzerine konulmuş ve araç içindeki kaymış olması nedeni ile kasaların tahtaları kırarak emtiaya hasar vermiş olduğu belirtilmiş ise de hasarın ambalaj hatası/eksikliğine ve malın göndereni/alıcısı tarafından istiflemeye dair özel talimat verilmemesinden kaynaklandığının açık olduğunu, dolaysısı ile hasardan göndericinin kusurlu olduğunun açık olduğunu, bilirkişi raporundaki ''yükün parsiyel yük olarak tertiplenip taşındığından , sevk aracına yüklenip istiflenmesi ve güzergaha uygun bir şekilde araca sabitlenmesinin taşıyıcı mesuliyeti altında olduğu kanaatiyle taşımacıya kusur atfedilmiş, imalatçı firmanın yükleme öncesinde göndermiş olduğu sevkıyatın talimatlarında ve ayrıca sandıkların üzerindeki etiketlerde bu malzemelerin nasıl nasıl istiflenecekleri ve kırılmaya elverişli parça olduklarının açıkça görüldüğü '' şeklindeki tespitlerin hatalı olduğunu, davacının sigortalısı tarafından taşımacıya verilen talimatta aynı nitelikte ambalajlı emtiaların üst üste yüklenebileceğinin bildirildiğini, karara esas alınan bilirkişi raporunda araç içine üst üste istifleme yapan taşımacıya kusur atfedildiğini, esasen taşımacının, göndericinin talimatı ile araç içine istifleme yapmış olduğunun dikkate alınmadığını, davacının sigortalısı gönderici tarafından düzenlenen taşıma talimatında; emtianın üst üste istiflenmesinde bir engel olmadığı ifade edilmiş olmasına karşılık, davacı tarafından aynı yük ve aynı hasar için başka eksper raporlarında aynen belirtildiği üzere emtiaların araç içine yayılarak taşınması gerektiğinin taşımacıya bildirilmediği gibi , aksine üst üste yüklenebileceği yönlü verilen talimat neticesinde doğan hasardan göndericinin sorumluluğu incelenmesi gerekirken işbu hususların dikkate alınmadığını, açıklanan nedenlerle davaya konu hasar tümüyle davacının sigortalısına ait olduğunu, taşımacıya kusur atfedilemeyeceğini, kabul etmemekle birlikte, davalı taşıyıcının hasardan sorumlu olduğu kabul edilse dahi, müvekkili şirketin sorumluluğu olmadığını, poliçe kapsamında bir sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili ile davalı taşıyıcı sigortalısı arasındaki ... sayılı 30/12/2017-30/12/2018 tarihleri arasında tanzim edilmiş taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigorta poliçesinin teminat harici haller başlıklı kısmının 8 ve 9.maddelerinde; "8)Sigortalı tarafından yapılan yanlış yükleme ve/veya birbirini olumsuz etkileme özellikleri bulunan emtiaların birlikte istiflenmesi sonucu meydana gelebilecek tazminat talepleri 9)Sigortalı emtianın özelliğine göre yetersiz veya uygun olmayan ambalajlama veya istiflemenin neden olduğu hasar, ziya ve masraflar ile bunlara bağlı oluşan hasarlarla ilgili tazminat talepleri" şeklinde sıralama yapılarak taşıyıcının neden olduğu ambalajlama, istifleme ve yanlış yükleme hatalarında meydana gelen hasarların teminat dışı olduğunun açıkça belirtildiğini, bu durumda taşıyıcının sorumluluğunu kabul etmemekle birlikte, taşıyıcının hasardan sorumlu olduğuna hükmedilse dahi müvekkilinin sorumlu olmayacağını, poliçede belirtilen muafiyetin uygulanmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek üzere poliçede 500 Euro muafiyet bedeli belirtildiğini, mahkeme tarafından işbu tutar dikkate alınmadan ve muafiyet uygulanmadan karar verildiğini, CMR'nin 27.maddesinde ıllık %5 üzerinden talep edilebilecek faizin, taşımacıya yazılı istem yapıldığı tarihten itibaren başlatılacağının düzenlendiğini, bu nedenle öncelikle uygulanması gereken CMR konvansiyonuna aykırı verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ...Ltd. Şti.vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; emtianın ambalaj mukavemetsizliğine ilişkin eksik değerlendirme yapıldığını, itirazlarının karşılanmadığını, müvekkil tarafından davacının sigortalısına ait aynı cins ve nitelikteki ve şekilde ambalajlı ürünlerin farklı tarih ve farklı araçlarla taşınması sırasında aynen iş bu davada tespit edildiği şekilde hasar iddiası ileri sürüldüğünü, ekspertiz raporunun rücu bilgileri kısmında emtianın alıcıya tam hasarsız teslim edildiği, hasarın nakliye sürecinde meydana geldiği, rücu koşullarının mevcut olduğu şeklinde açıklama yapıldığını, ancak emtianın araç içine ne şekilde yerleştirilmesi gerektiğine ilişkin bir açıklama olmadığını, ekspertiz raporunda sandıkların aracın içine yayılarak taşınması gerektiğine ilişkin izahatın diğer dava dosyalarından farklı olarak çıkarılmış olduğunu, malın gönderici tarafından taşımacı müvekkiline verilen talimatta ise aynı nitelikte sandıkların üst üste istiflenebileceğinin bildirildiğini, mahkeme gerekçesinde "sandıkların üst sırada ki paletlerin kayması ile sandık tahtalarının kırılmasını engelleyebilecek bir yapıda olmadığının açık olduğu , ancak üretici firma tarafından sandıkların nasıl taşınacağı sandık üzerine işaretlenerek ve alıcı ile nakliyeciyi taşıma öncesi bu konuda uyarıcı kata shaatler göndererek görevini yaptığı" belirtildiğini, bu hususlar dikkate alındığında ; bizzat davacının delili olan aynı cins, nitelik ve ambalajlı emtianın araç içine yayılması gerektiği belirtilmiş iken taşımacıya aynı ambalajlı ürünlerin üst üste istifleneceği yönlü taşıma talimatı verilmesinin açıkça göndericinin kusuru olduğunu, araç içine yayılması gerektiği belirtilen yük için taşımacıya verilen talimatın neticesi, hiçbir rizikoya maruz kalmadığı halde araç içinde olağan seyir sırasında frene viraj vb sarsıntılar sebebiyle malın hasarlanmasından sadece taşımacıya kusur atfedilmesinin hatalı olduğunu, araç içine yayılmak suretiyle taşınması gereken yük için parsiyel taşıma anlaşması yapılmasının da gönderici / alıcının kusuru olduğunu, emtiaların istiflendiği tahta sandıkların, taşımacıya verilen üst üste istiflenebilir talimatı ile bağdaşmayacak kadar mukavemetsiz olduğu anlaşıldığından taşımacıya atfedilen tam kusurun hatalı olduğunu, taşımacıya verilen talimat gereği yüklenen emtianın olağan seyir sarsıntılarına mukavemet gösteremeyecek sandıklarda taşındığının sabit olduğunu, gözle görülemeyen hasar iddiası ile tüm malı hasarlı / pert kabul eden göndericinin, emtiayı olağan seyir rizikolarına mukavemet gösterecek şekilde ambalajlamadığının açık olduğunu, mevcut halde göndericinin kusurunun hiç dikkate alınmadan taşımacıya tam kusur atfının açıkça usul ve yasaya aykırı olduğunu, aracın seyir sırasında rizikoya maruz kalmadığını, üst üste istiflenen emtiların olağan seyir sarsıntıları nedeni ile zarar gördüğünü, o halde emtianın parsiyel yüklemenin doğası gereği üst üste yükleme ve elleçleme gibi işlemler görmeye mukavemetli olmadığını, öte yandan taşınan emtianın niteliği gereği en küçük bir kusurun bile tam zayi sayılması ve ve oluşan zararın fahiş olması bakımından eşyanın niteliğinin zararın meydana gelmesi ve artışında esaslı etkide olduğunu, sandık içinde istifli taşımaya alınan yükün sandık içinde tamamen zayi sayılması ancak sandıkta da hasar ile mümkün olabileceğini, ekspertiz raprunda hasarın nedeni konusunda çelişki mevcut olduğun, davacının delili olan eksper raporunun hasar sebebine ilişkin 2 ayrı izahat yapıldığını, 4.sayfasında; "..hasarın muhtemelen araç emniyete almanın yetersizliği, gaz/ fren ivmelenmesi ve/veya aktarım tahliye operasyonları sırasında kaba elleçleme hasarlanmış olabileceğinin belirtiliğini, sandıkların araç içinde kaydığına dair bir tespit olmayı ihtimallerin sıralandığını, 3.sayfada ise; sandık kasaların birbiri üzerine konulmuş ve araç içinde kayması neticesinde kasaların birbirine zarar verdiğinin ifade edildiğini, o halde mahkemenin kabulünde olan "kasaların kayması" olgusunun bir dayanağı bulunmadığını, raporda hasarın sebebi bir ihtimaller silsilesi ile açıklandığını, doğrudan hatalı istifleme ve sandık kayması neticesi şekilinde kabulün dosya münderecatına aykırı olduğunu, gözle görülemeyen ve mevcudiyeti teknik kontrol ile denetlenmeyen hasarların var olduğu kabul edilerek hüküm kurulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, sigortacının ancak gerçek ve tespit edilebilen zararı rücu edebileceğini, bu davada taşımacının gözle görülmeyen ve teknik inceleme ile mevcudiyeti tespit edilmeyen hasardan sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, pert kabul edilen emtianın imha edilip edilmediğinin, ne şekilde tasarruf edildiğinin belli olmadığını, pert kabul edilen ve sovtajı olmadığı iddia edilen emtiaların bedelinden sorumlu tutulan müvekkilinin bu mal üzerinde hak sahibi olması gerektiğini, emtiaya ilişkin imha belgesi olmadığını, ne şekilde tasarruf edildiğinin belli olmadığını, bu hali ile davacı ve sigortalısı için sebepsiz zenginleşme söz konusu olduğunu, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, emtia blok abonman sigorta poliçesi kapsamında davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödenen hasar bedelinin, taşıyan ve taşıyanın taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigortacısından rücuen tahsili istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalılar vekillerince yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosya kapsamında bulunan İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı takip alacaklısı tarafından davalı takip borçlusu aleyhine 21.708,16 USD hasar kaydı, 438,92 USD işlemiş faiz, ve 667,53 USD faiz olmak üzere toplam 22.814,61 USD alacak yönünden 14.01.2019 tarihinde icra takibi başlatıldığı, takip dayanağı olarak ... Sigorta AŞ 9960760 no'lu hasar dosyası rücu alacağının gösterildiği, ödeme emrinin davalı ... AŞ'ye 23.01.2019 tarihinde, davalı ...Şti ise 25.01.2019 tarihinde tebliğ edildiği, davalı borçlularca verilen itiraz dilekçesi ile takibin durduğu ve eldeki davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davacı sigorta şirketi ile dava dışı sigortalısı ... AŞ arasında 01/09/2017-01/10/2018 tarihlerini kapsar şekilde emtia blok abonman poliçesi düzenlendiği, davacının dava dışı sigortalının Almanya ülkesindeki bir firmadan satın aldığı 3 kap/1592 kg refraktör emtiasının 08.05.2018 tarihinde İtalya'dan Türkiye'ye kadar olan kara yolu taşıma işinin dava dışı ... Lojistik AŞ'ye verildiği, bu firmanında taşıma işini davalı ... Ltd. Şti.'ne yaptırdığı, buna göre davalı şirketin fiili taşıyan olduğu, emtianın Karadeniz Ereğli Gümrük Müdürlüğü'ne geldiği, gümrüklü antrepoda güvenlik mührünün açılarak yapılan kontrollerde 3 kap emtianın hasarlandığının tespit edildiği, bu hususta 11.05.2018 tarihinde araç şoförü ile antrepo görevlilerince tutanak tutulduğu, tutanakta 3 kap eşyanın hasarlı olduğunun ve fotoğraflarının çekildiğinin belirtildiği, sunulan fotoğraflardan yükün içinde bulunduğu kasanın kırılmış olduğu ve malzeme üzerine hasar bulunduğunun görüldüğü, dava dışı taşıtan sigortalı tarafından davalı akdi ve fiili taşıyanları taşıyıcıya 15.08.2018 tarihli yazı ile durumun ihbar ediliği, davacı tarafça sigortalısına 11.09.2018 tarihinde 21.708,16 USD tutarında tazminatın ödendiği, bu hasar tazminatının tahsili amacıyla takip başlatıldığı, davalıların borca itirazı üzerine takibin durduğu ve süresi içinde eldeki itirazın iptali davası açılmıştır. Davalı sigorta şirketi, diğer davalı taşıma şirketin taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigortacısıdır. Bu davalı ile sigortalısı diğer davalı arasında 30.12.2017-30.12.2018 tarihleri arasında geçerli olmak üzere taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigortası yapılmıştır. Bu tespitler ışığında somut olayın değerlendirilmesinde; mahkemece, davalı taşıyıcı ... Ltd. Şti.yönünden değerlendirme yapıldığı, ancak bu davalının taşıyıcı sorumluluk sigortacısı davalı ... Sigorta AŞ yönünden hiç bir değerlendirme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Davacı, davalı ... Ltd. Şti.'nden taşıma sözleşmesi kapsamında talepte bulunmuş, diğer davalı sigorta şirketinden ise davalı taşıyanın sorumluluk sigortası kapsamında talepte bulunmuştur. Davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna ilişkin olarak davalı taşıyan ile arasındaki 30.12.2017-30.12.2018 tarihleri arasında geçerli olmak üzere düzenlenmiş taşıyıcı sorumluluk blok abonman sigortası kapsamında inceleme ve değerlendirme yapılması gerekirken, mahkemece gerekçeli kararda sadece davalı taşıyan yönünden değerlendirme yapılması usul ve yasaya aykırı olmuştur. Bu nedenle, ilk derece mahkemesince davalı sigorta şirketinin sorumluluğuna ilişkin olarak inceleme ve değerlendirme yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesi için kararın kaldırılmasına karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, esasa dair istinaf nedenleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu hükmünün kaldırılarak, davanın yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davalılar tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-Taraflarca İİK'nın 36.maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine 5-Davalılar tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair; HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.12.06.2024