T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2020/1736
KARAR NO: 2023/1821
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 08.07.2020
NUMARASI: 2019/431 E. - 2020/354 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı/borçlu hakkında İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı takip dosyası ile başlattıkları icra takibine davalı tarafından yapılan vaki haksız itirazın iptaline, alacaklarının % 20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili savunmasında özetle; davacının talepleri bakımından zamanaşımı süresinin dolması sebebiyle davanın reddine, davanın yetkisizlik nedeniyle reddine, davacının aktif husumet ehliyetini kanıtlamamış olması nedeniyle davanın reddine, müvekkilinin söz konusu hasardan sorumluluğunun bulunmaması sebebiyle davanın reddine, davacının icra inkâr tazminatı talebinin reddi ile davacı tarafından takibe konu alacağın %20’sinden az olmamak üzere kötü niyet tazminatının müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dolayısıyla TTK'nun 855. maddesi uyarınca eşya taşımadan kaynaklı talepler 1 yıllık zamanaşımı süresine tabi olup, dosya kapsamına göre dava konusu taşıma işinin 09/01/ 2018 tarihinde meydana geldiği, dosya içerisinde bulunan dava dışı ... AŞ'nin 10/01/2018 tarihli ihbar yazısına göre eşyanın en geç 10/01/2018 tarihinde teslim edildiği, ancak iptal talebine konu icra takibinin 08/04/2019 tarihinde başlatıldığı, bu nedenle yasanın açık hükmü gereği belirlenen 1 yıllık hak düşürücü sürenin dolduğu ve dava konusu talebin zamanaşımına uğradığı, davalı tarafın süresinde zamanaşımı definde bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmakla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin 2018/196 Esas, 2018/928 Karar sayılı ilamı da dikkate alınarak ..." gerekçesiyle, TTK'nın 855/1 ve 2 maddeleri uyarınca zamanaşımı süresi dolduğundan davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, dava konusu taleplerinin ,TTK 855/1 ve 2.maddeleri uyarınca 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğu, davalı tarafın süresinde zamanaşımı definde bulunduğu gerekçesiyle reddedildiğini iddia ederek kazanın 09.01.2018 tarihinde meydana gelmesinin ardından aracın davalı şirket tarafından Samandıra Fabrikasına getirildiğini, şoföründe imzaladığı hasara ilişkin tutanak tutulduğunu, sigortalı şirkete ihbar edildiğini, yük ve hasarlı konteynerin yerinde incelendiğini, hasar bedelinin tespit edildiğini, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete 07.03.2018 tarihli ihbarname ve rücu bildirimi yapıldığını ve icra takibi başlatıldığını, dava konusu olayda müvekkili sigorta şirketine zarar gören yükün alıcısı ... Şirketine ait tazminat hakkının olmayıp dava dışı sigortalı akdi taşıyıcı ...Taşımacılık şirketinin davalı fiili satıcıya karşı sahip olduğu rücu hakkının intikal ettiğini, mahkeme tarafından somut olaya konu müvekkili şirket ile dava dışı sigortalı arasında geçerli sigorta türünün müvekkiline intikal eden rücu ve tazmin hakkında TTK 855/3.maddesinde belirtilen zamanaşımı süresinin dikkate alınmadığını, bu hüküm uyarınca zarar karşılayan akdi taşıyıcının zarara sebebiyet veren alt taşıyıcıya rücunda bir yıllık zamanaşımı süresinin bildirimi yapılması koşuluyla asıl/akdi taşıyıcıya karşı mahkeme kararının kesinleştiği günden, karar yoksa asıl/akdi taşıyıcının tazminatı ödediği tarihten itibaren işlemeye başlayacağını, bir taşıyıcının diğer bir taşıyıcıya olan rücu taleplerinde zamanaşımının başlangıcının TTK 855/1'den farklılık gösterdiğini, doğrudan TTK 855/3 maddenin uygulanması gerektiğini, sorumluluk sigortacısının akdi/asıl taşıyıcı adına zarar gören tarafa tazminat ödemek suretiyle sigortalısı asıl taşıyıcı yerine geçmesi durumunda sigorta şirketinin alt taşıyıcısına başvurusunun rücuya dair TTK 855/3 maddesinin kapsamına girdiğini, bu hususun Yargıtay içtihatı birleştirme genel kurulunun 17.01.1972 tarihli kararında kabul edildiğini, 07.03.2018 tarihli noter ihtarı ile davalıya rücu edildiğini, TTK 855/3 maddede öngörülen 3 aylık süre içerisindeki rücu borçlusuna bildirimde bulunma şartının yerine getirildiğini, 16.07.2018 tarihinde sigortalı asıl taşıyıcı şirket adına emtia sahibine söz konusu zarar bedelinin ödendiğini, ödeme neticesinde alt/fiili taşıyıcı şirket sorumluluğunda gerçekleşen zarardan dolayı dava dışı sigortalı şirketin rücu hakkının müvekkili sigorta şirketine intikal ettiğini, borcun ifa edildiği 16.07.2018 tarihinden itibaren 1 yıllık zamanaşımı süresinin başlayacağı dikkate alındığında icra takibinin 03.04.2019 tarihinde başlatıldığını ve davanın 1 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan açıldığını, ayrıca davalı taşıyıcının zarara sebep veren hareketinin pervasızca bir davranışla işlemiş bir fiil olduğunu TTK 855/3.maddesi uyarınca 3 yıllık zamanaşımının geçerli olduğunu iddia ederek kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, taşıyıcının sorumluluğu sigorta poliçe kapsamında ödenen hasar bedelinin fiili taşıyıcıdan rücuen tazmini amacıyla başlatılan icra takibine karşı itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, sigorta poliçesinin varlığı, meydana gelen hasar ve ödemeler konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir.Uyuşmazlık, iş bu davada uygulanması gereken zamanaşımına dair yasal düzenlemedir. Dosya kapsamından, dava dışı ... AŞ ile davacı sigorta şirketi arasında 01.09.2017 başlangıç, 01.09.2018 bitiş tarihli yurtiçi taşıyıcının sorumluluğu blok sigorta poliçesinin düzenlendiği, dava dışı ... Jeneratör Şirketinin alıcı dava dışı Çin devletinde yerleşik firmanın satıcı olduğu, Bir set Soğutucu Ünite ve Ekipmanların 16.11.2017 tarihli fatura ile satın alındığı, söz konusu emtianın Çin'den İzmit'e kadar olan deniz yolu ile nakliyatının dava dışı firma tarafından gerçekleştirildiği, 01.01.2018 tarihinde geminin İzmit'te yerleşik Evyap Limanına geldiği, koyteynerlerin gemiden tahliye edildiği, ...AŞ tarafından, sigortalı ... AŞ firmasının görevlendirildiği, sigortalı yetkilileri tarafından 1 nolu konteynerin Evyap limanından ... firmasının Sancaktepe'de yerleşik fabrikasına karayolu ile nakliyesinin yapılması maksadı ile alt nakliyeci ... Ltd şirketi görevlendirildiği, firma tarafından ... plakalı aracın şoför idaresinde 09.01.2018 tarihinde limana gönderildiği, bir koyteyner ile yüklü aracın TEM Samandıra gişelerinden çıktıktan sonra TEM'in altından geçen alt geçite geldiğinde ünitenin alt geçidin tavanına sert bir şekilde vurması neticesinde ünite ve ünitenin geriye kaymasına bağlı olarak konteynerin kapak kısmında ağır hasar meydana geldiği, aynı gün aracın ... Fabrikasına geldiği, yetkilileri tarafından taşıma irsaliyesi üzerine rezerv notu yazılarak şoför tarafından imzalanan tutanak ile birlikte konteynerin teslim alındığı, söz konusu tutanakta konteynerdeki malzemenin ... Sancaktepe Fabrikasına sevki esnasında gişeler çıkışından sonra köprü altından geçerken çarpma sonucunda malzemenin hasar gördüğünün belirtildiği, ihbar üzerine ekspertiz raporu düzenlendiği, 12.02.2018 tarihli ekspertiz raporu ile hasarın belirlendiği, davacı sigorta şirketi tarafından dava dışı sigortalı ... AŞ şirketine 16.07.2018 tarihli dekont ile 59.198,51 USD'ye hasar bedelinin ödendiği, dava dışı sigortalı ... AŞ tarafından davalı şirkete Üsküdar .... Noterliğinde düzenlenen ihtarname ile hasar sorumluluk hususunun bildirildiği, davacı sigorta şirketi tarafından 07.08.2018 tarihli yazı ile davalı şirketten dava dışı sigortalı ... AŞ ye 59.198,51 USD ödendiği, TTK gereğince sigortalı haklarına halef olunduğu belirtilerek ödemenin hesaba yapılması aksi takdirde takip ve yasal işlem başlatılacağının belirtildiği ve davacı sigorta şirketi tarafından davalı şirket hakkında, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyasında, 04.04.2019 tarihinde 59.198,51 USD asıl alacakla birlikte toplam işlemiş faiz olan 2.539,86 USD'nin tahsili olmak üzere 61.738,37 USD alacak için ilamsız icra takibi başlattığı, davalı borçlu şirket tarafından takibe ve borca itiraz edildiği, davacı şirketin İİK 67.maddesi gereğince 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde 16.10.2019 tarihinde iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır. Taşıma işlerinde zamanaşımı TTK'nın 855. maddesinde düzenlenmiştir. Maddenin birinci fıkrasında, bu kitap yükümlerine tabi taşımalarda yolcunun bir kaza sonucu ölmesi veya bedensel bütünlüğü zedeleyen bir zarara uğraması halinde istem haklarının on yılda, diğer zararlarda ise bir yılda zamanaşımına uğrayacağı; ikinci fıkrasında ise bu sürenin, eşya taşınmasında eşyanın gönderilene teslimi, yolcu taşımasında yolcunun varma yerine ulaşma tarihinden başlayacağı, eşyanın tamamen zayi olmuş veya yolcunun gideceği yere ulaşamamış olması halinde zamanaşımı süresinin eşyanın teslimi veya yolcunun ulaşması gereken tarihten itibaren işlemeye başlayacağı; üçüncü fıkrada ise rücu haklarına ilişkin zamanaşımının rücu alacaklısının zararı ve rücu borçlusunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde rücu borçlusuna bildirimde bulunmuş olması şartı ile rücu alacaklısına karşı mahkeme kararının kesinleştiği günden kesinleşmiş mahkeme kararının bulunmadığı hallerde ise rücu alacaklısının borcu ifa ettiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı hüküm altına alınmıştır. TTK'nın 855/3. maddesi, taşıyıcının bir diğer taşıyıcıya rücuu ile ilgilidir. Somut davada davacı sigorta şirketi akdi taşıyanın sigorta şirketi olup fiili taşıyandan rücu talebinde bulunmuş olması nedeniyle söz konusu maddenin uygulanması gerekir. Zamanaşımı TTK m. 855.maddenin 3.fıkrasında düzenlenmiştir. Söz konusu düzenlemede rücu haklarına ilişkin zamanaşımının rücu alacaklısının zararı ve rücu borçlusunu öğrendiği tarihten itibaren 3 ay içinde zarar hakkında rücu borçlusuna bildirimde bulunmuş olması şartıyla rücu alacaklısına karşı mahkeme kararının kesinleştiği günden, kesinleşmiş mahkeme kararı bulunmayan hallerde ise rücu alacaklısına borcu ifa ettiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı düzenlenmiştir. Yani, 6102 sayılı TTK 1472. maddesi gereğince yasal halefiyet hakkına sahip olan davacı, selefi bulunduğu kişi davayı hangi zamanaşımı süresi içinde açması gerekiyorsa davayı o süre içinde açması gerekir. Dosya kapsamına göre; davacı tarafça sigorta sözleşmesine göre sigortalısına yapılan ödeme tarihi 16.07.2018'dir. Zamanaşımı süresi TTK 855/3. maddesine göre bu tarihte başlaması gerekecektir. Davacı tarafça zamanaşımı süresi dolmadan 04.04.2019 tarihinde takip başlatılmıştır. TBK m. 154/2 fıkrası kapsamında icra takibinde bulunmakla zamanaşımı bu tarihi itibariyle kesilmiştir. Aynı yasanın 156/1 fıkrasında zamanaşımının kesilmesiyle yeni bir sürenin başlayacağına yer verilmiştir. TBK 157/2 fıkrasında ise zamanaşımının icra takibi ile kesilmesiyle alacağın takibine ilişkin her işlemden sonra yeniden işlemeye başlayacağına yer verilmiştir. Davacı tarafça, takibin kesilmesiyle birlikte yeniden işlemeye başlayan yasal süre içerisinde 16.10.2019 tarihli dilekçeyle iş bu davayı açmıştır. Kaldı ki dava tarihinden önce 03.05.2019 tarihinde arabulucuk sürecine başlanmıştır. 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabulucuk Kanunun 18/A maddesinin 15.bendi gereğince arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlenme tarihine kadar geçen sürede zamanaşımının duracaktır. Bu nedenle, davanın 1 yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açılmış olduğunun ve takip konusu alacağın rücu alacağı olduğu dikkate alınarak işin esası incelenmek suretiyle uygun sonuç çerçevesinde karar verilmesi gerekirken somut olayda, uygulanma yeri bulunmayan yasal düzenleme kapsamında davanın zamanaşımı yönünden ret kararı isabetli görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR Yukarıda açıklanan gerekçelerle:1-HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların yatıran taraflara iadesine,5-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair; HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 16.11.2023