T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/769
KARAR NO: 2024/748
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/10/2020
NUMARASI: 2020/187 E. - 2020/666 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Davalı yan tarafından keşide edilen ... Bankası, Maltepe şubesine ait 30.04.2016 tarihli, 12.068,00 TL bedelli çekin muhtelif cirolardan sonra son olarak dava dışı ... Kargo şirketinden olan alacağa karşılık alındığını ancak çekin günü geldiğinde ödenmediğini, çekin bankaya ibrazı sırasında İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016-74721 soruşturma dosyası ile verilmiş tedbir kararı bulunduğunun öğrenildiğini, çekin polis merkezine teslim edileceğinin müvekkiline bildirildiğini, çek aslına el konulduğundan adliyenin emanet memurluğunda bulunduğunu, çekin suretinin alınmasından sonra davalı ile çekteki diğer cirantalar aleyhine icra takibi başlatıldığını, bunun üzerine davalının çekin çalıntı olduğu iddiası ile İstanbul 10.İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/1608 esas sayılı dosyasında takibin iptali davası açtığını, davalının ihtiyadi tedbir talebinin mahkemece reddidedilmesinden sonra 16.068,60 TL tutarın 31.01.2014 tarihinde yatırıldığını, yapılan yargılama sonucunda "dava konusu takibe konu borcun borçlu tarafça yatırıldığı'' nedeni ile davanın konusunun kalmadığına karar verildiğini, mezkur kararın davalı tarafından temyiz edildiğini ve istinaf mahkemesinin takibin davalı yönünden iptaline karar verldiğini ve davalının yatırdığı 16.068,60 TL'nin ÎİK 361 maddesi uyarınca iadesi için kendilerine muhtıra gönderildiğini, bilahare 14.700,00 TL'nin icra dosyasına iade edildiğini, bunun üzerine davalının çek bedelini ödemeyerek sebepsiz zenginleştiğini, zira çekin davalı tarafından keşide edildiğin ve çekteki imzaya itiraz edilmediğini, çeki çaldırdığını iddia eden ... firmasının takibe konu çekin zayi nedeniyle iptali için İstanbul 8.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016-200 esas sayılı dosyası ile açtığı davanın 12.608,00 TL çek yönünden reddedildiğini beyan ederek, davalı itirazının iptali ve takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; Davacı tarafından müvekkili şirket aleyhine ilk olarak İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus icra takibi başlatıldığını, işbu takibine konu çekin çalıntı olması nedeniyle İstanbul 10.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016-1608 esas sayılı dosyası ile iptal davası açıldığını, bunun üzerine istinaf mahkemesinin kararı üzerine 30.04.2016 tarih ve 12.068,00 TL bedelli çekin kambiyo senedi vasfı taşımadığından takibin iptaline karar verildiğini, davacının işbu belgeye dayanarak takip başlatmasının mümkün olmadığını, zira takip konusı belgenin adi havale niteliğinde olduğunu, davacı ile müvekkili şirket arasında herhangi bir ticari ilişkinin de bulunmadığını, dolayısı ile davacının kötü niyetli olduğunu savunarak davanın reddine karar verilmelini talep etmiştir. İhbar olunan ... Tic Ltd Şirket yetkilisi ihbara beyan dilekçesinde; dava konusu çekin ticari ilişki neticesinde davalı şirketten alındığını, ancak hırsızlık vakası neticesinde çalındığını, davalı ile çalışmalarının uzun yıllar öncesine dayandığını, bu nedenle kendilerinin çekin çalıntı olduğunu belirtip ödeme yapmamaları gerektiğini belirttiklerini, davalının yasal yollara başvurarak çeki iptal ettirdiğini, söz konusu çek bedelini şirkete ödediğini, bu nedenle şirketin çek nedeniyle alacağının bulunmadığını beyan etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Kural olarak çek yasal süresinde ibraz edilmediği takdirde TTK 808. Madde gereğince hamil, kambiyo hukukuna dayalı müracaat hakkını kaybeder. Bu durumda müracaat hakkını yitiren hamilin alacağına kavuşabilmesi için aralarında temel ilişki bulunan keşideciye yada cirantaya karşı çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanmak suretiyle dava açması gerekecek, yada TTK 818. madde atfıyla çeklerde uygulanması gereken 732. Madde uyarınca sebepsiz zenginleşme hükümleri doğrultusunda keşideciden alacağını talep etmesi gerekecektir. Çeki ciro yolu ile devralan davacı hamil ile davalı keşideci arasında temel ilişki bulunmayıp, alacağını ancak TTK 732. madde çerçevesinde tahsil edebileceği değerlendirilmiştir.Haklı bir sebep olmaksızın ,bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen bu zenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.Sebepsiz zenginleşmeye ilişkin talebin bulunduğu uyuşmazlıklarda sebepsiz zenginleştiği iddia edilen sebepsiz zenginleşmediğini ispatla mükelleftir.Sebepsiz zenginleşen ,zenginleşmenin geri istenmesi sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısmın dışında kalanı geri vermekle yükümlüdür.Zenginleşen,zenginleşmeyi iyi niyetli olmaksızın elden çıkarmışsa veya elden çıkarırken ileride geri vermek zorunda kalacabileceğini hesaba katması gerekiyorsa ,zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür.Davalı vekili 30/04/2019 tarihli duruşmada çek bedelinin müvekkili tarafından çek lehtarına ödendiğini bildirmiş ve bu hususun çek lehtarına sorulmasını talep etmiştir.09/08/2019 tarihli dilekçe ile dosyaya beyan sunan çek lehdarı ... Tic.Ltd.Şti. Yetkilisi çek bedelinin davalı tarafça kendilerine ödendiği bildirmiş ve buna ilişkin muavin defter kayıtlarını gösterir kayıtları sunmuştur.Çek lehdarının beyan dilekçesi incelendiğinde davacı tarafından kendilerine yapılan ödeme tarihi 31/12/2018 olmakla davacının sebepsiz zenginleşmeye dayalı takip tarihi 26/04/2018 tarihidir.Görüldüğü üzere çek keşidecisi tarafından çek lehtarına yapıldığı dile getirilen ödeme takip tarihinden sonradır.Yukarıda belirtildiği üzere sebepsiz zenginleşen zenginleşmeyi iyi niyetli olmaksızın elden çıkarmışsa zenginleşmenin tamamını geri vermekle yükümlüdür.Nitekim kambiyo senedi vasfını kaybetmiş çeke dayalı olarak keşideciden sebepsiz zenginleşmeye göre talep edilen çek bedelinin ,çek keşidecisi tarafından davacının başlattığı takipten sonra lehtara ödenmesi iyi niyetli olarak değerlendirilmemiş ve sbeepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca 6102 sayılı TTK'nın 732.maddesi göz önüne alınarak çek bedeli kadar davacıya borçlu olduğu kabul edilmiştir.Davalı vekili tarafından cevap dilekçesi ile zamanaşımı defi ileri sürülmüştür.6102 sayılı TTK'nın 732.maddesine göre zamanaşımı çekin zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden tarihten itibaren 1 yıldır.6102 sayılı TTK'nın 814.maddesi uyarınca çekin ibraz süresinin bitim tarihinden itibaren 3 yıl geçmekle çek zamanaşımına uğrar.Dolayısıyla TTK 814 ve TTK 732.maddeleri birlikte değerlendirildiğinde davaya konu uyuşmazlıkta zamanaşımı süresi, çekin ibraz süresinin bitiminden itibaren 3 yıl ve bu sürenin bitiminden itibaren başlayan 1 yıllık sürenin sonunda tamamlanacaktır.Dolayısıyla takip ve dava tarihi itibariyle zamanaşımı süresi dolmamıştır.Kısa kararın verilmesinden sonra gerekçeli kararın yazılmasından önce 17/10/2020 tarihli dilekçesi ile davacı vekili icra-inkar tazminatı talepleri olmasına rağmen bu konuda mahkemece olumlu veya olumsuz bir karar verilmediğini belirterek 7251 sayılı kanunla 6100 sayılı HMK'nın 305/A maddesine eklenen ek fıkra uyarınca ek karar verilmesini talep etmiştir.Her ne kadar kısa kararda icra-inkar tazminatına ilişkin karar verilmemişse de 6100 sayılı HMK'nın 305/A maddesi uyarınca icra inkar tazminatına ilişkin gerekçeli kararda değerlendirme yapılmıştır.Kambiyo senedi vasfını kaybeden çek nedeniyle takip başlatıldığı ve takip itibariyle alcağın belirli ,likid olduğu gözetilerek asıl alacak miktarı olan 12.068,00 TL üzerinden hesaplanacak %20 icra-inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.Takip talebinde asıl alacağa takip tarihinden itibaren %9 faiz işletilmesi talebi olduğu görülmekle takip tarihinden itibaren asıl alacağa talep doğrultusunda %9 temerrüd faizi işletilmesi uygun bulunmuştur.Davacı tarafından dava esas değeri olarak 12.068,00 TL'nin gösterilmiş olması nedeniyle yalnızca asıl alacağa yapılan itirazın iptalini talep ettiği anlaşılmış ve bu nedenle dava dilekçesi ile harçlandırdığı miktar olan yalnızca asıl alacak yönünden itirazın iptaline karar verilmiştir. Yukarıda belirtilen gerekçeler ışığında Davanın kabulü ile İstanbul anadolu ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline(yalnızca asıl alacak yönünden ) ,asıl alacak miktarı olan 12.068,00 TL üzerinden hesaplanacak %20 icra-inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş..." gerekçesiyle davanın kabulü ile İstanbul anadolu ... İcra müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptaline, asıl alacak miktarı olan 12.068,00 TL üzerinden hesaplanacak %20 icra inkâr tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Müvekkili ile davalı arasında herhangi bir ticari ilişkinin söz konusu olmadığını, müvekkilinin ... Şirketine çeki ödeme karşılığı olarak verdiğini, buradan söz konusu çekin çalındığını, olayların ve davanın açılmasında müvekkilinin dahili ve kusurunun olmadığını, çalıntı çekin kötü niyetli kişilerce sahte cirolar halinde davacı eline geçtiğini, davacı eline geçen tek çalıntı çekin bu olmadığını, aynı olayda çalınan çekinde davacı eline geçtiğini, müvekkilinin kendisiyle ticari ilişki içerisine girdiğini ve çekin çalındığını bile bile kötü niyetli kişilere ödeme yapamayacağını ve gerçek alacaklıyı bir kez daha mağdur edemeyeceğini bu sebeple gerekli her türlü yasal yollara başvurulduğunu, davacı tarafından ilk olarak kambiyo senetlerine mahsus takip başlatıldığını, başlatılan takibe itiraz üzerine kambiyo senedi vasfı taşımadığı ve adi havale olduğu gerekçesiyle takibin iptaline karar verildiğini, davacı tarafından bu kez ilamsız icra takibi başlatıldığını ve itiraz üzerine iş bu davanın açıldığını, davacının temel ilişkiyi ispat edemediğini, ticari ilişkiyi ispat etmesi gerektiğini, davacının kötü niyetinin dikkate alınmadığını, davaya konu çek hakkında mağdur olan çek lehtarı ... Şirket yetkilisinin şikayeti üzerine, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/74721 sayılı dosyasında davacınında aralarında bulunduğu şüpheliler hakkında soruşturma açıldığını, müvekkili şirketin hem ticari ve insani değerler doğrultusunda kendisinden ürün aldığı şirketle uzlaştığını ve ödeme hususunda mutabakata vardığını, gerçek mağdurun ... İnşaat Şirketi olduğunu, diğer taraftan davacının kendisinden önceki cirantanın çek bedelini ödediğini ilişkin beyanını dikkate sunduklarını, davacının çek bedelini tahsil ettiğini, ciro zincirine göre kendisi gibi ticari ilişkisi olan cirantaya tek kelime etmediğini, hukuki girişinde bulunmadığını, bilirkişi raporunun dikkate alınmadığını, müvekkili şirketin sebepsiz zenginleşmediğini, davacı haklı olsa dahi 6 ay ve 1 yıllık süreler dolduğundan davanın zamanaşımına uğradığını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının hukuka aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, çekten kaynaklanan alacağın sebepsiz zenginleşme nedeniyle tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine karşı itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Dosya kapsamından, takibe konu edilen çekin hırsızlık sonucunda çalınmış olduğu, çalınma olayından dolayı soruşturma başlatıldığı, dava konusu çekin keşidecisinin davalı şirket olduğu, çekin ... Bankası Maltepe Şubesine ait 30.04.2016 keşide tarihli 12.068,00 TL bedelli çek olduğu, çekin davacı eline ciro yolu ile geçtikten sonra çekin vadesinde takasa girmesi için ... Üsküdar Şubesine teslim edildiği, çek bedelinin ödenmediği, davacı tarafça karşılıksız çıkan çek bedelinin tahsili amacıyla icra takibi başlatmak için çeki bankadan almak istediğinde savcılığın soruşturma dosyasından tedbir kararının bulunduğu belirtilerek çekin polis merkezine teslim edileceğinin beyan edildiği, bunun üzerine çek aslının soruşturma dosyasına gönderildiği, İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığının 2016/74721 Soruşturma nolu dosyasında, adli emanete alındığı, çekin onaylı suretinin alınarak davacı tarafça davalı ve diğer cirantalar aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında kambiyo senetlerine mahsus takip başlatıldığı, davalı şirket tarafından İstanbul 10. İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/1608 Esas sayılı dosyasında takibin iptali davasının açıldığı, borçlu şirketin takibe konu borcu 16.068,60 TL olarak 31.01.2017 tarihinde icra dosyasına ödediği, mahkemece yargılama sonucunda dava konusu borcun borçlu tarafça yatırıldığı gerekçesiyle konusunun kalmadığına karar verildiği, kararın davalı tarafça istinaf edildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 2017/1809 Esas sayılı dosyasında, verilen kararın kaldırılarak, takibe konu çekin arkasında çekin muhatap bankaya ibraz edildiğine dair herhangi bir şerh ve ibraz tarihi bulunmadığı, bu nedenle ilgili belgenin kambiyo senedi vasfını taşımadığı nedenleri ile davanın kabulüne, takibin borçlu davalı şirket yönünden iptaline karar verildiği, mahkeme kararına istinaden davalı şirket tarafından yatırılan bedelin iadesi için İİK 361.maddesi uyarınca davacıya muhtıra gönderildiği, muhtıraya istinaden 17.04.2018 tarihinde 14.700,00 TL'nin icra dosyasına iade edildiği, bunun üzerine davalı tarafın çek nedeniyle sebepsiz zenginleştiği iddiasına istinaden davacının davalı ve ... AŞ aleyhinde İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 12.06.2018 tarihinde 12.068,00 TL asıl alacak, 22,88 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 12.090,88 TL alacağın tahsili amacıyla ilamsız icra takibi başlattığı, davalı şirket tarafından takibe karşı itirazda bulunulduğu, davacının ise İİK 67.maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlık, sebepsiz zenginleşme şartlarının oluşup oluşmadığı, davacının iddiasını ispat edip edemediği, davanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı ile kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. 09.09.2019 tarihli bilirkişi raporunda; davacı yan tarafından, davalı aleyhine, 30.04.2016 tarihli, 12.068,00 TL bedelli çekten dolayı icra takibi başlatıldığının görüldüğü, huzurdaki davanın, davalı tarafından takibe itiraz edildiği, dolayısı ile çek bedelinin tahsili amacı ile ikame edildiğinin anlaşıldığı, davalı yan savunmasında; işbu takibe konu çekin çalıntı olması nedeniyle İstanbul 10.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/1608 esas sayılı dosyası ile iptal davası açıldığını, bunun üzerine istinaf mahkemesinin kararı üzerine 30.04.2016 tarih ve 12.068,00 TL bedelli çekin kambiyo senedi vasfı taşımadığından takibin iptaline karar verildiğini, davacının işbu belgeye dayanarak takip başlatmasının mümkün olmadığını beyan ettiği, bahse konu çekin, 30.04.2016) keşide tarihli, ... çek numaralı, 12.068,00 TL tutarlı olduğu, çekin davalı tatafından dava dışı ... firmasına keşide edildiğini, bu şirketten ... ciro edildiği, bu şahıstan ... Tic. Ltd. Şt.'ye ciro edildiği,| bu şirketten .... Ltd. Şti.'ye ciro edildiği, bu şirketten ... firmasına ciro edildiği, bu firmadan .... Tic. Ltd. Şti.'ye ciro edildiği, bu şirketten de davacı yana ciro edildiğinin tespit edildiği, dava konusu takip dayanağı çek ile ilgili olarak İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 20.Hukuk Dairesi'nin 2017/1089 esas ve 2018/239 karar sayılı ilamı ile çekin kambiyo senedi vasfı taşımadığindan takibin iptaline karar verildiğinin tespit edildiği, davaya konu somut olayın aydınlatılabilmesi için çek silsilesi içerisindeki davacı ile dava dışı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği, mahkemenin 30.04.2019 tarihli celse kararında iki haftalık kesin süre vermiş olduğu ve tarafların duruşmaya katılarak bu karara muttali olduğu, iş bu raporun kaleme alındığı tarih itibari ile davacı, davalı veya dava dışı şirketin ticari defterlerini ibraz etmediği bu hususun hukuki yorum ve takdirinin mahkemeye ait olduğu, tarafların ticari defterlerini sunmaması hakkında takdirin mahkemeye ait olduğu, davaya konu somut olayın aydınlatılabilmesi için çek silsilesi içerisindeki davacı ile dava dışı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği, iş bu raporun kaleme alındığı tarih itibari ile davacı, davalı veya dava dışı şirketin ticari defterlerini ibraz etmediği, bu hususun hukuki yorum ve takdirinin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Davacı vekili rapora beyan dilekçesinde; bilirkişinin raporunda somut olayın aydınlatılması için davacı ile dava dışı şirketin ticari defterlerinin incelenmesi gerektiği, mahkemenin bu konuda taraflara kesin süre verdiği, taraflarca herhangi bir ticari defterin ibraz edilmemiş olduğu belirtilmiş ise de bilirkişinin bu tespitinin dosya kapsamına uygun olmadığını, çünkü davada taraflar arasındaki temel ilişkiye dayanılmadığını, hukuki dayanağın sebepsiz zenginleşme olduğunu, davalı tarafın sebepsiz zenginleşmediğini ispatla yükümlü olduğunu, davalının herhangi bir delil bildirmediğini, davalı tarafça keşide edilen ve ciro yoluyla müvekkiline geçen dava konusu çekin yasal sürede muhataba ibraz edilmediğinden kambiyo senedi vasfını yitirdiğini, bu sebeple buna mahsus icra takibinin başlatılamadığını, davalı tarafın keşide ettiği çek bedelini ödemeyerek sebepsiz zenginleştiğini belirtilerek ,davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 21.09.2018 tarihli dilekçede; davanın dava dışı şirkete ihbarı ve ihbara karşı cevap dilekçesine yönelik beyanda bulunarak, dava dışı ... İnşaat Şirketince verilen cevap-beyan dilekçesini ve dilekçe ekindeki hesap özetini kabul etmediklerini, davalı şirketle dava dışı şirketin birlikte hareket ettiklerini, hesap özetinden dava konusu çekin huzurdaki davadan sonra ödendiğinin görüldüğünü kabul etmediklerini, dava tarihiden sonra düzenlendiğini belirterek davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Asliye hukuk mahkemesi tarafından bilirkişi raporu sonrasında görevsizlik kararı verilmiştir. Görevli mahkemece yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın kabulüne dair hüküm tesis etmiştir. TTK'nın 732/1. maddesinde, zamanaşımı sebebiyle veya poliçeden doğan hakların korunması için gerekli olan işlemlerin yapılmasının ihmal edilmiş olması dolasıyla, düzenleyenin veya kabul edenin poliçeden doğan yükümlülükleri düşmüş bile olsa, bunlar poliçenin hamiline karşı, onun zararına zenginleşmiş olabilecekleri kadar borçlu kalırlar. Bu durumda hamil, kambiyo hukukununa göre takip hakkını yitirmesi nedeniyle TTK'nın 732. maddesinde düzenlenen sebepsiz zenginleşme davası açabilir. TTK'nın 818/1 maddesi atfı gereğince, bu hüküm çekler hakkında da uygulanır. Süresinde ibraz edilmeyen çekle ilgili olarak kambiyo hukukundan kaynaklanan hakların yitirileceği ve taraflar arasında temel ilişki varsa alacaklının bu çeke yazılı delil başlangıcı olarak dayanabileceği, alacağını her türlü delille kanıtlayabileceği, temel ilişki bulunmaması halinde ise; hamilin dava tarihinde yürürlükte olan 6102 sayılı TTK'nın 732. maddesinde öngörülen sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanarak keşideci hakkında alacak talebinde bulunması mümkündür. Somut olayda, taraflar arasında herhangi bir temel ilişki mevcut değildir. Bu sebeple sebepsiz zenginleşme hukuksal nedenine dayanılarak iş bu dava açılmıştır. Dava konusu çekin keşide tarihi 30.04.2016'dır. Davacı hamil tarafından İstanbul .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan icra takibi sonucunda davalı şirket tarafından takip dosyasına 31.01.2017 tarihinde 16.068,60 TL ödenmiştir. Ne var ki, söz konusu takibin davalı tarafın şikayeti üzerine İstanbul Bölge Mahkemesi 20. Hukuk Dairesinin 2017/1809 Esas sayılı dosyasında yapılan inceleme neticesinde kaldırılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine söz konusu takip dosyasında dosyaya yatırılan bedel İİK 361 maddesi gereğince davacı tarafça 17.04.2018 tarihinde iade edilmiştir. İş bu dava ise 19.06.2018 tarihinde açılmıştır. TTK'nın 796. maddesine göre çek düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün içinde muhatap bankaya ibraz edilmelidir. Dava konusu çek, soruşturma nedeniyle muhatap bankaya ibraz edilememiş ve çek üzerine bankaya ibraz edildiğine dair herhangi bir şerh ve ibraz tarihi işlenmemiştir. Ve çek bedeli ödenmemiştir. Dava konusu çek 30.04.2016 tarihinde keşide edilmiş olup çekin zamanaşımı süresi üç yıldır. Dava konusu çekin ibraz süresinin bitimi olan 09.05.2016 tarihinden itibaren üç yıl sonrasında yani 09.05.2019 tarihinde zamanaşımına uğrayacaktır. Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 18.02.2015 tarihli, 2014/16708 Esas, 2015/2183 Karar sayılı kararı ile 08.10.2012 tarihli, 2011/9357 Esas, 2012/15396 Karar sayılı kararlarında da belirtildiği üzere; çeklerde sebepsiz zenginleşmenin gerçekleştiği tarih, çek ibraz edildiği takdirde ibraz günü, ibraz edilmemişse ibrazı gereken son gün olarak kabul edilir.Bu bilgilere göre somut olayın değerlendirilmesinde; dava konusu çekin süresi içinde ibraz edilmediği, sebepsiz zenginleşmenin çekin ibrazı tarihi olan 09.05.2016 tarihinde gerçekleştiği görülmektedir. Davalı tarafça, 6102 sayılı Yasa'nın 732/4. maddesi gereğince davanın zamanaşımı nedeniyle reddi istenmiştir. TTK'nın 732/4 maddesi gereğince sebepsiz zenginleşmeye dayalı çekten kaynaklı alacağın bir yıllık süre içinde talep edilmesi gerekir. Zamanaşımı süresi, alacağın zamanaşımına uğradığı tarihi takip eden günden itibaren bir yıldır. Dava konusu çek TTK'nın 814 maddesi gereğince üç yıllık sürenin geçmesi ile birlikte 09.05.2019 tarihinde zamanaşımına uğramıştır. Dava ise 19.06.2018 tarihinde açılmıştır. TTK'nın 732/4 maddesi gereğince bir yıllık zamanaşımı süresi içerisinde açılmış olduğu belirlenmiştir.Diğer yandan dava, çek nedeniyle alacağın tahsiline yönelik icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkindir. TTK’nın 732. maddesi uyarınca, süresinde ibraz edilmeyen çekler yönünden taraflar arasında temel ilişki bulunmaması halinde yetkili hamil sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre keşideciden alacağın tahsilini isteyebilir. Sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükümlülüğü davalı keşidecide olup, keşideci sebepsiz zenginleşmediğini kanıtlamalıdır. Somut olayda davalı keşidecinin sebepsiz zenginleşmediğini ispat yükünü yerine getiremediği kanaatine varılmış, bu nedenle davalı vekilinin istinaf başvurusunun reddi gerekmiştir.Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 563,87 TL istinaf karar harcının davalıdan tahsiline,3-Davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353.1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 09.05.2024 tarihinde, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.