T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1692
KARAR NO: 2022/1449
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 21/06/2022
NUMARASI: 2021/334 E. - 2022/392 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Gemi Ve Yük Alacaklılığından Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle dava şartı yokluğundan davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, dava dışı sigortalı ... Gıda Endüstrisi Tic. Ltd. Şti.'ne ait emtianın müşterek sigortacılarından olduğunu, emtianın nakliyat emtia sigorta poliçesi ve abonman sözleşmesi ile taşıma rizikolarına karşı %32,5 oranında teminat altına alındığını, Sırbistan'ın Novi Sad Limanından sigortalıya ait dökme ayçiçek tohumu emtiasının 856.610 KG'lık kısmın 21.09.2019 tarihinde ... numaralı mavnaya, 823.380 KG'lık kısmının 25.09.2019 tarihinde ... numaralı mavnaya ve 833.000 KG'lık kısmının 30.09.2019 tarihinde ... numaralı mavnaya yüklendiğini, araçların nehirden seyrederek 16.10.2019 tarihinde Constanta/Romanya limanına ulaştığını, emtianın Constanta limanında ... numaralı konşimento tahtında Romanya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere ... Imo numaralı "..." gemisine yüklendiğini, sigortalı şirket tarafından görevlendirilen ... isimli gözetim firmasının Constanta Limanında düzenlediği raporda, ... ve ... numaralı mavnalarda, özellikle ... no'lu mavnada bulunan emtianın sertleşmiş, topaklaşmış, küf kokulu, yer yer filizlenmiş olduğu ve emtianın artı 41 derece ısıda olduğunun tespit edildiğini, 16.11.2019, 18.11.2019 tarihlerinde dava konusu emtianın Bandırma limanındaki tahliye işlemlerinin bitmesinin ardından ekspertiz incelemesi yapıldığını ve gemiden boşaltılan emtianın 249.380 kg'lık kısmının kızışma hasarına uğradığının tespit edildiğini, ödenen hasar bedelinin tahsili amacıyla borçlular aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile başlatılan takibe yönelik davalı itirazının haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep etmiştir. Davalılara izafeten ... Ltd Şti. vekili, savunmasında özetle; sigortalının satın aldığı dökme Ayçiçek tohumu emtiasının 856.610 Kg'lık kısmının 21.09.2019 tarihinde ... numaralı mavnaya, 823.380 Kg'lık kısmının 25.09.2019 tarihinde ... numaralı mavnaya ve 833.000 Kg'lık kısmının 30.09.2019 tarihinde ... numaralı mavnaya yüklendiğini, üç mavnanın Sırbistan'dan hareket ederek 16.10.2019 tarihinde Constanta/Romanya Limanı'na ulaştığını, bu hususların dosyada mübrez ..., ..., ... no'lu sevkiyat notlarından anlaşıldığını, emtianın Constanta Limanında tahliye edildiğinde emtianın hasarlı olduğunun belirlendiğini, davacı tarafın dosyaya sunulan ... Şirketi'nin hazırlamış olduğu raporda sigortalı ... tarafından ...'a çekilmiş protesto mektubunda ...' gemisinin kaptanının hazırlamış olduğu 09.11.2019 tarihli protesto mektubundan anlaşılacağını, bunun üzerine emtianın maliki olan sigortalı tarafından geminin donatanı ... Ltd.'ye garanti yazısı verildiğini, 1 no'lu davalının Romanya'dan Türkiye'ye taşıma yapan geminin donatanı ...'e izafeten ... Ltd. Şti. olduğunu, 2 no'lu davalı davacının sigortalısı ... Şirketi'nin ...'a çekmiş olduğu Protesto Mektubu'ndan ve dosyada mübrez ...'ın düzenlemiş olduğu navlun faturasından emtianın Sırbistan'dan Türkiye'ye taşınmasını organize eden şirket Agent Plus'a izafeten Polat Denizcilik olduğunu, 3 no'lu davalı ise yine davacının dosyaya sunmuş olduğu ..., ..., ... no'lu sevkiyat notlarından yükü Sırbistan'dan Romanya'ya taşımış olan mavnaların maliki olan ...'e izafeten ... olduğunu, ...'in ise dava konusu taşıma ile ilgisi sadece imzalanan recapler uyarınca tahliye limanı acentesi olan ... Denizcilik A.Ş.'ye tahliye limanı olan Bandırma Limanında verdiğini, sunulan recapler uyarınca, ...'in hizmet sunmuş olduğu ... Şirketinin ise tahliye limanı acentesi olduğunu, müvekkilinin tahliye limanı acentesi olmadığı gibi diğer davalılarla bir acentelik ilişkisi bulunmadığını savunarak davanın husumet yönünden reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafından davalılar ... Gemisi donatanı ... Ltd. , ... ve ... borçlu gösterilerek ödeme emrine ilişkin tebligatı davalılara izafeten ... Limited Şirketi ne yapıldığı görülmüştür. Davalı vekili cevap dilekçesinde taşımaya aracılık edilmediğini, ...'in ise dava konusu taşıma ile ilgisinin sadece İmzalanan recapler uyarınca tahliye limanı acentesi olan ... A.Ş.'ye (...) tahliye limanı olan Bandırma Limanı'nda vermiş olduğu hizmetler olduğunu, bu nedenle izafeten dava yöneltilemeyeceğini belirtmiştir. Dosyaya sunulan belgelerin incelenmesine emtianın Sırbistan'dan Türkiye'ye taşınmasını organize eden şirketin ... olduğu, buna ilişkin olarak Nova Said- Bandırma açıklamalı fatura düzenlemiş olduğu, ..., ..., ... no'lu sevkiyat notlarından yükü Sırbistan'dan Romanya'ya taşımış olan mavnaların malikinin ... olduğu, konişmentonun donatan adına kaptan tarafından düzenlendiği görülmüştür. Buna göree davanın akdi taşıyan, donatan ve nehir taşımasını yapan şirkete izafeten ...e yöneltildiği görülmüştür. TTK105/ 1 maddesine göre acenteye dava açılması için dava konusu taşımaya aracılık etmesi gerekmekte olup öncelikle ...in acente olup olmadığı ve taşımaya aracılık edip etmediğinin tespiti gerekmektedir. Davacı tarafça ... Limited Şirketi nin davalıların acentesi olduğuna dair delil sunulmadığı görülmüştür. Davacı taraf olay çizelgesinin ... tarafından düzenlendiğini belirtmiş ise de dosyaya sunulan gemi kira sözleşmesinde tahliye limanı acentesinin ... olduğnun belirtildiği, ... tarafından ... Acenteliği adına klavuzluk, fener ücreti gibi açıklamalı fatura düzenlemiş olduğu, faturaların genel gemi acentelik hizmetlerine ilişkin olup taşımaya ilişkin olmadığı, Bandırma Liman Başkanlığının 16/03/2022 tarihli yazı cevabı ekinde gönderilen belgelerde gemi acentesinin ... Ticaret Ltd.Şti. Olarak belirtildiği, Bandırma Gümrük Müdürlüğünden gönderilen özet beyanın da yine ... tarafından düzenlendiği görülmekle ...'e izafeten dava yöneltilemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu durumda davalılara usulüne uygun bir ödeme emri tebliği ve buna göre geçerli bir icra takibinin bulunduğundan söz edilemeyeceği, itirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı olup, geçerli bir icra takibinin bulunmasının HMK'nın 114/2.maddesi anlamında özel dava şartı olduğu, tamamlanamayan bir dava şartı eksikliği bulunduğu görülmekle davalılara izafeten açılan davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine" gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Dava dilekçesindeki açıklamaları aynen tekrarla, 1 numaralı davalının, konşimentoyu düzenlemek ve taşıma işlemini fiilen gerçekleştirmek suretiyle somut olaya konu taşımada TTK'nın 1191.maddesi gereğince "fiili taşıyan" olarak konu hasardan sorumlu olduğunu, 2 numaralı davalının navlun faturası düzenlemesi nedeniyle TTK'nın 1138.maddesi ve Yargıtay içtihatları gereğince somut olaya konu taşımada "akdi taşıyan" olarak hareket etmiş olduğundan sorumluluğu bulunduğunu, 3 numaralı davalının ise ..., ... ve ... numaralı sevkiyat notlarını düzenleyerek ve emtianın Sırbistan'dan Romanya'ya nehir yoluyla getirilmesi ve Constanta limanında aktarma yapılarak Bandırma/Türkiye'ye taşınmasını üstlenmesi nedeniyle TTK'nın 1191.maddesi geriğince "fiili taşıyan" sıfatıyla hasardan sorumlu olduğunu, mahkemenin 2021/363 Esas sayılı dosyasında davalıların acente sıfatını haiz olduklarını kabul etmesine rağmen, bu uyuşmazlıkta kabul etmemesinin hukuka aykırı olduğunu, ... Şirketinin dava konusu taşımaya aracılık etmesi nedeniyle acente sıfatı bulunduğunu, deliller arasında bulunan Statement Of Facts (Olaylar Çizelgesi) evrakının geminin yükleme/tahliye limanında taşımaya aracılık eden "acente tarafından" düzenlendiğini, acentenin tahliye limanında taşımaya aracılık ettiğini aslında taşıma organizasyonun bir kısmını gerçekleştirdiğini gösterdiğini, SOF evrakının ... tarafından düzenlenerek acente sıfatıyla kaşelenip imzalandığını, davalılarca asıl acentenin ... firması olduğu ileri sürülmesine rağmen bu hususun dahi ...'in acente olduğunu ikrar anlamına geldiğini, ...'in ...'a düzenlediği faturadan da ... firmasının acentelik işlemini ... Denizciliğe yaptırdığının anlaşıldığını, karara dayanak olan Bandırma Liman Başkanlığının gönderdiği belgelerde gemi acentesinin ... Nak. Tic. Ltd. Şti. olarak belirtildiğini, ancak bir taşımayla ilgili birden fazla acente ile anlaşma yapılmasının denizcilik sektörü uygulamalarından olduğunu, bu sektörde taşıma işinin acenteler vasıtasıyla yürütüldüğünü, bir acentenin SOF düzenlemesi ve tahliye işlemlerine aracılık etmesi ve bu SOF'un aynı zamanda gemi tarafından kaşelenerek imzalanması acentenin taşımaya zaten aracılık ettiğini gösterdiğini, davalının sunduğu recaplerden de açıkça görüleceği üzere hem navlun faturasını düzenleyen ... hem de donatan ... LTD imzaladığı sözleşmelerde acente ... olup aslında her iki sözleşme için de yukarıda bahsedilen fatura gereği ...'in acentelik ettiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne, karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, davacı sigortacı tarafından nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında sigortalıya yapılan ödemenin rucuan tahsili amacıyla taşıyan ve acentesi aleyhine başlatılan takibe vaki itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın usulden reddine, karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. TTK'nın 105.maddesinde; "Acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili her türlü ihtar, ihbar ve protesto gibi hakkı koruyan beyanları müvekkili adına yapmaya ve bunları kabule yetkilidir. Bu sözleşmelerden doğacak uyuşmazlıklardan dolayı acente, müvekkili adına dava açabileceği gibi, kendisine karşı da aynı sıfatla dava açılabilir. Yabancı tacirler adına acentelik yapanlar hakkındaki sözleşmelerde yer alan, bu hükme aykırı şartlar geçersizdir. Acentelerin ad ve hesabına hareket ettikleri kişilere karşı Türkiye’de açılacak olan davalar sonucunda alınan kararlar acentelere uygulanamaz." düzenlemesi bulunmaktadır. Davacı tarafından İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında, 34.137,97 Euro alacağın tahsili amacıyla taşıyıcılara izafeten acente hakkında takip başlatılmıştır. Acentenin itirazı üzerine takibin durduğu ve eldeki itirazın iptali davasının açıldığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, acentenin taşıma ilişkisine aracılık etmediği ve acentenin davalıların acentesi olduğuna ilişkin kanıt sunulmadığı gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir. TTK'nın 105.maddesine göre acente, aracılıkta bulunduğu veya yaptığı sözleşmelerle ilgili işlemleri de müvekkili adına yapmaya yetkili olduğu belirlenmiştir. Eldeki uyuşmalıkta, dosyaya sunulan belgelerden, ... Şirketinin davalıların acentesi olmadığı ilk derece mahkemesince hadise şeklinde incelenerek belirlenmiştir. Davacı, boşaltma limanı acentesinin tahliye işlemlerini ... Şirketine yaptırması nedeniyle, anılan şirketin taşımada acente sıfatı ile hareket ettiğini ileri sürmektedir. Ancak, sunulan fatura ve olay çizelgesinden ... Şirketinin acente olarak hareket etmediği, boşaltma limanı acentesine bir kısım hizmetler verdiği anlaşılmıştır. Bu durumda, anılan şirketin bu taşıma ilişkisi bakımından acente sıfatını kazanmadığına ilişkin ilk derece mahkemesi tespiti yerindedir. Ancak, davacı tarafından acenteye izafeten taşıyıcı şirketlere karşı takip başlatılıp dava açılmıştır. Acente bu tür uyumazlıklarda taşıyıcının temsilcisi/vekili olup, kendisine doğrudan talep yöneltilemez. Ancak müvekkiline izafeten dava veya takip yöneltilebilir. Bu durumda ilk derece mahkemesince doğru hasma dava açıldığı gözetilerek, ... Şirketinin acente/temsilcilik sıfatının bulunmadığının belirlenmesi nedeniyle, davanın doğru hasımlara yöneltildiği dikkate alınarak, doğru acentenin gösterilmesi veya davalı asillerin adreslerinin bildirilmesi istenerek, sunulması halinde bu kişilere yönelik davaya devam edilmesi gerekirken, dava şartının hatalı değerlendirilerek doğru hasma açılan davanın usulden reddine karar verilmesi doğru görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.a.4. maddesi uyarınca, işin esası incelenmeksizin, İlk Derece Mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, ilk derece mahkemesince, talep halinde iadesine, 4-Davacı tarafından istinaf kanun yolu aşamasında yapılan yargılama giderlerinin, İlk Derece Mahkemesi tarafından, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine, 5-Gerekçeli kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine dair; HMK'nın 353/1.a.4 maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.03.11.2022
KANUN YOLU: HMK'nın 353/1.a. maddesi uyarınca karar kesindir.