T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2019/1355
KARAR NO: 2021/1235
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/02/2019
NUMARASI: 2017/222 E. - 2019/74 K.
DAVANIN KONUSU:Tazminat (Rücuen Tazminat)
Taraflar arasında görülen tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen hükme karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından nakliyat sigorta poliçesi ile nakliyat rizikolarına karşı sigortalanan, dava dışı sigortalı ... Gıda San ve Tic. A.Ş.'ye ait dökme Brezilya soya fasulyesi türü emtiasının davalı ...'e ait olan ... gemisi ile Brezilya'dan Bandırma Limanı'na taşındığını, nakliye sonrası yükte 388.600 kg eksiklik olduğunun tespit edildiğini, eksiklik sebebiyle müvekkilinin müşterek sigorta poliçesindeki % 15 payına isabet eden 18.827,77 USD hasar bedelini sigortalısına ödeyerek sigortalının haklarına halef olduğunu, taşıyanın teslim aldığı emtiayı sağlam ve eksiksiz olarak teslim etme yükümülüğü bulunduğunu, taşıma sırasında yükte oluşan hasar veya zıyadan taşıyıcının sorumlu olduğunu, davalı taşıyıcının yurt dışında yerleşik olması nedeniyle tahliye limanında davalı acentenin acentelik hizmeti vermesi nedeniyle müvekkiline izafetten acenteye husumet yöneltildiğini ileri sürerek, 56.091,69 TL (18.827,77 USD karşılığı) tazminatın, temlik tarihi olan 21.09.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalıdan alınıp davacıya verilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ve Tic. Ltd. Şti.'nin dava konusu olayda acentelik yaptığını, TTK'nın 105 ve devamı maddeleri gereğince acente sıfatıyla yapılan işlemlerin, adına hareket edilen kişi adına hüküm doğuracağını, acentenin herhangi bir mali mesuliyeti ve hukuki sorumluluğunun bulunmadığını, bu nedenle hasardan dolayı sorumlu tutulamayacağını, hükmün asıl taşıyıcıya izafeten verilmesi gerektiğini savunarak, acente aleyhine açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda ; "...Dosya kapsamı ve bilirkişi raporuna göre davacının sigortalısı olan ... San ve Tic AŞ'nin Brezilya'dan satın aldığı soya fasulyesi türü emtianın ... gemisi ile Brezilya'dan Bandırma Limanına taşındığı, konişmentoda bürüt ağırlığı 1.563.948 mt olarak belirtilen yükün alıcısına 388.600 kg eksik olarak teslim edildiği, TTK'nun 1178.maddesine göre deniz taşımasında eşyanın ziya veya hasarından yahut geç tesliminden doğan zararlardan ziya, hasar veya teslimde gecikmenin eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla taşıyanın sorumlu olduğu, TTK'nun 1182.maddesinde de taşıyanın kusursuzluk ve uygun illiyet bağı karinelerinden yararlanacağı hallerin düzenlendiği, TTK'nun 1182.maddesi "f" bendinde hacim veya tartım itibariyle kendiliğinden eksilme veya eşyanın gizli ayıpları yada eşyanın kendisine özgü doğal cins ve niteliğinin taşıyanın sorumsuzluk halleri arasında sayıldığı, somut uyuşmazlıkta gemi ambarlarında depolanarak taşınan ve dökme yük sınıfına giren soya fasulyesinde yükün niteliğinden kaynaklanan eksilmenin söz konusu olabileceği, bu kapsamda taşıma sırasında meydana gelebilecek eksilme ile ilgili olarak otoritelerce belli fire oranlarının kabul edildiği, yükün tahliye limanı olan Bandırma'nın ticaret borsası tarafından soya fasulyesi için depo stok fire oranının % 1 - 1,5 olarak belirlendiği, Konya ve İstanbul Ticaret Odaları tarafından ise gemiden boşaltma sırasındaki fire oranının % 1, dökme depolama fire oranının ise % 0,5 olarak tespit edildiği, buna göre Konya ve İstanbul Ticaret Odalarının verilerine göre gemi ambarlarında depolama ve gemiden boşaltma fire oranları toplamının da % 1,5 'a (% 1 + % 0,5) tekabül ettiği dava konusu yükte taşıma sırasında ortaya çıkan eksilmenin % 1,18 olduğu, dolayısıyla % 1,18 olan eksilme yani firenin gerek Bandırma Ticaret Borsası tarafından gerekse Konya ve İstanbul Ticaret Odaları tarafından soya fasulyesi için belirlenen % 1,5 fire oranı içerisinde kaldığı anlaşılmış olup, bu durumda TTK'nun 1182.maddesine göre söz konusu eksilmeden dolayı taşıyanın sorumlu tutulamayacağı..." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davalı tarafından deniz yoluyla taşınan dökme soya fasülyesi emteasından oluşan eksiklik sebebiyle fire üstü kalan eksikllik tutarının davalı taşıyandan rücuen tahsili amacıyla dava açıldığını, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda gemi ile taşıma değil, depolama aşamasındaki fire oranı dikkate alınarak, eksikliğin fire altı kaldığı ve taşıyanın sorumlu bulunmadığının bildirildiğini, rapora itiraz dilekçesinde muhtelif ticaret odalarından alınan hububat sınıfı dökme soya fasülyesinin gemi ile taşıması için öngörülen fire oranlarının %1 olduğu, ancak gemi boşaltma ve depolama fire oranları toplanarak %1,5 olduğu açıklanarak, taşımada %1,18 fire gerçekleştiğinden taşıyanın sorumlu olmayacağına ilişkin kanaatte ısrar edildiğini ve mahkemece rapora uyularak karar verildiğini, ticaret odalarının açıkladığı fire ve randıman oranlarının hammaddelerin ambalajlı olup olmama, gemi ile taşıma, kamyon ile taşıma ve depolama evresinde oluşmasına göre muhtemel fire oranlarının ayrı ayrı verildiğini, dökme soya fasulyesinin gemiden boşaltmasında beklenen fire oranı da %1 olarak belirlendiğini, davaya konu taşımada yüzde 1 oranına göre 58.600 kg malın zayiinin fire üstü kaldığını, bunun gemi boşaltmada oluşan eksikliğe ilişkin olması nedeniyle ve ayrıca malın depolamasında oluşması beklenen stok firesi de eklenerek eksikliğin tamamının fire altında kaldığının kabulünün yerinde olmadığını belirterek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, nakliyat sigorta poliçesine dayalı olarak deniz yoluyla yük taşıyan aleyhine açılmış bir rücuen tazminat davasıdır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili tarafından, yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı tarafından nakliye rizikolarına karşı 11.05.2016 tanzim tarihli nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigorta örtüsü altına alınan 4950 M.ton dökme cinsi Brezilya soya fasulyesi emtiasının, Brezilya'dan Bandırma limanına kadar davalıya ait ... gemisi ile taşındığı ve emtianın hasarsız şekilde alıcıya teslim edildiği sabittir. Boşaltma limanında teslim alınan hasarsız emtianın 388,600 kg eksik olması nedeniyle, hasar dosyası oluşturulmuş, davacı tarafça poliçe teminatında kalan 18.827,77 USD hasar bedeli ödenerek sigortalının haklarına halef olunmuş, sigortalı tarafından dava hakları sigortacıya temlik edilmiştir. Poliçeye göre, davacı hasarın yüzde 15'inden sorumlu olup müşterek sigorta poliçesinin bulunduğu anlaşılmıştır. Dosya içerisinde bulunan konşimentoya göre, alıcının sigortalı şirket olduğu, boşaltma limanının Bandırma limanı olduğu ve emtianın davalı şirkete ait gemiyle taşındığı anlaşılmıştır. İlk derece mahkemesince alınan kök raporda, toplam 33 M.Kg dökme soya fasulyesinin varma yerinde 32.611.400 Kg olarak alıcısına teslim edildiği, 388.600 Kg eksilmenin ürünün %1.18'i olduğu anlaşılmıştır. Bandırma Ticaret Borsası Meclisinin 28.11.2013 tarihli kararıyla tespit edilen fire oranlarına göre, soya fasulyesinin fire ve zayiat oranlarının depo ve stok için %1-1,5, işletme mamul firesinin %4-5, mamul depo stok firesinin %2 olduğu, belirtilen firenin ticaret borsası oranlarına uygun olduğu, dökme olarak gemi ambarında depolanarak taşınan soya fasulyesinin taşınma esnasında %1,18 oranında fire vermesinin normal olduğu, belirtilen fireden TTK'nın 1182 ve 1178. maddeleri gereğince taşıyıcının sorumlu olmadığı bildirilmiştir. Bilirkişi raporuna itiraz sonucu, başka illerdeki hububat fire oranları getirtilmiş, ek raporda değerlendirilmiştir. Anılan yazıların incelenmesinde İTO Başkanlığınca soya fasulyesinin ambalajı dökme gemi firesinin %1 oranında olduğu, Konya Ticaret Odası tarafından belirlenen oranın ise gemi boşaltmaları için % 1 oranında olduğu anlaşılmıştır. Bilirkişi ek raporunun incelenmesinde, gemide dökme olarak yapılan taşıma sırasında her üç ticaret borsasınca belirtilen oranların birbirine yakın olduğu, deniz taşımacılığında limanda ekipmanla yapılan boşaltma sırasında, gemi deposunda oluşan kayıpların iade edilerek hasarın belirlendiği, Konya Ticaret Odası kayıtlarında, gemi boşaltma ve depolaması için ayrı ayrı % 1 ve %05 oranında fire öngörüldüğü, geminin yurda girdiği Bandırma ticaret borsasınca taşıma ve stok firesinin toplam olarak %1,5 oranında ifade edildiği belirtilmiştir. TTK'nın 1178. maddesi gereğince; taşıyan, navlun sözleşmesinin ifasında özellikle eşyanın yükletilmesi, istifi, elden geçirilmesi, taşınması, korunması, gözetimi ve boşaltmasında tedbirli bir taşıyandan beklenen dikkat ve özeni göstermekle yükümlü olduğu, eşyanın zıyaı veya hasarında yahut geç tesliminden doğan zararlardan, ziya, hasar veya teslimde gecikmenin, eşyanın taşıyanın hakimiyetinde bulunduğu sırada meydana gelmiş olması şartıyla sorumludur. Maddenin devamında ise taşıyıcının emtia üzerindeki hakimiyetinin sona erme halleri düzenlenmiştir. Taşıyan, kendisi ve adamlarının kastından veya ihmalinden doğmayan sebeplerle ileri gelen zararlardan sorumlu değildir. Somut olayda, emtiadaki firenin taşıyanın veya adamlarının TTK'nın 1179. maddesinde düzenlenen şekilde kastından veya ihmalinden meydana geldiği kanıtlanmamıştır. TTK'nın 1182. maddesinde taşıyanın kusursuzluk veya uygun illiyet bağı karinelerinden yararlandığı haller düzenlenmiş olup, zararın aşağıdaki sebeplerden ileri gelmesi halinde taşıyan ve adamlarının kusursuz sayılacağı belirlenmiştir. Maddenin f fıkrasında hacim veya tartı itibariyle kendiliğinden eksilme veya eşyanın gizli ayıpları yada eşyanın kendine özgü doğal cinsi ve niteliği gereği meydana gelen eksilmelerden taşıyanın sorumlu olmadığı kabul edilmiştir. Somut olayda, emtianın boşaltma limanı olan Bandırma Ticaret Borsası kararına göre, soya fasulyesinin depo stok firesinin % 1-1,5 olduğu, İstanbul Ticaret Odası kayıtlarına göre, dökme gemiyle soya fasulyesinin taşınmasında %1 depolamasında % 0,5 fire olabileceği, Konya Ticaret Odası kayıtlarına göre, geminin boşaltmasında % 1, depolanmasında % 0,5 oranında fire olabileceği değerlendirilmiştir. Denetime elverişli bilirkişi raporunda yükün dökme halinde gemi ambarında taşınması ile teknik aletlerle limanda yapılacak tahliye sırasındaki toplam firenin %1-1,5 olduğu, bu oranın getirtilen her üç kayıtla örtüştüğü, yükteki firenin belirtilen sınırları içinde %1,18 olduğu anlaşılmakla, davacı vekilinin tüm istinaf başvuru nedenleri yerinde görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle HMK'nın 353/1.b.1.maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harçlarının Hazineye irad kaydına, bakiye 14,90 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline,3-Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvuru için yapılan masrafların kendi üzerlerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.14.10.2021