T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1333
KARAR NO: 2024/1247
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 01.08.2024 tarihli ara karar.
NUMARASI: 2024/531 E.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
Taraflar arasında görülen menfi tespit talepli davada ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ara kararda yazılı nedenlerle ihtiyati tedbir isteminin reddine dair verilen 01.08.2024 tarihli ara karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, ihtiyati tedbir talepli dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin metal yay üretim işiyle uğraştığını, davalının da metal tel satış ve pazarlama işi yaptığını, tarafların arasında 3 yıllık ticari ilişkisi nedeniyle, davacının davalıya güven duyduğunu, bu güvene dayanarak dava tarihinden yaklaşık dört ay öncesinde davalı yetkilisinin 1.700.000 TL miktarında metal teli en geç 1 ay içerisinde müvekkiline teslim edeceğini, bu doğrultuda da 9.ve 10.ayda ödenmek üzere sıralı çekler istediğini, müvekkilinin de duyduğu güven sebebiyle henüz teslim alınmayan mallara istinaden toplam değeri 1.700.000 TL olan 5 adet sıralı çekin davalıya teslim edildiğini, davalınına en son çekin tesliminden itibaren en geç 2 ay içerisinde metal tellerin teslimi konusunda anlaşmaya vardığını, yani davalı 18.06.2024 tarihine kadar almış olduğu çeklerin karşılığı olan metal telleri teslim etmesi gerektiği halde bu süre geçmiş olmasına rağmen taahhüdünü tam olarak yerine getirmediğini, bu süreçte davalının 30.03.2024 tarihli, 808.736,88 TL, 18.04.2024 tarihli, 504.948,80 TL'lik, 20.04.2024 tarihli, 233.596,50 TL'lik fatura olmak üzere toplam 1.547.322,18 TL bedelli faturaları kestiğini, irsaliyelerden de anlaşılacağı üzere 24.05.2024 tarihine kadar toplam 405.305,88 TL'lik metal telin teslim edildiğini, n keşide edilen çeklerden geriye kalan 1.294.694,12 TL'lik metal telin aradan geçen zaman dilimine kadar teslim edilmediğini ve çeklerin bedelsiz kaldığını, davalının anlaşmaya aykırı davrandığını, 1.294.694,12 TL bedelli çeklerin davacıya iadesi gerektiğini ileri sürerek, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptaline, karşılığında mal verilmeyecek olan ... seri nolu 26.09.2024 vade tarihli, ... seri nolu, 05.10.2024 vade tarihli, ... seri nolu, 17.10.2024 vade tarihli ve ... seri nolu, 19.10.2024 vade tarihli 4 adet çekin davacıya iadesine, 4 adet çekin üçüncü kişilerce tahsil edilmesi halinde ise tahsil tarihinden itibaren ticari faiziyle çek bedellerinin iadesine, karar verilmesini talep ve dava etmiş, ayrıca, 4 adet çekin sadece davanın tarafları arasında geçerli olmak üzere üçüncü kişilere devir, ciro ve temlik edilmemesi ve muhatap bankaya ibraz edilmesinin tedbiren durdurulmasına, karşılıksız kalan çek bedelleri kadar davalı şirketin mal varlığı üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilmesini istemiştir. Davalı, henüz davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ ARA KARARI ÖZETİ İlk Derece Mahkemesi ihtiyati tedbir talebini değerlendirdiği 01.08.2024 tarihli ara kararda özetle; "...İhtiyati tedbirin şartları 6100 Sayılı Hukuk Muhakemesi Kanununun 389/1 maddesinde genel olarak düzenlenmiştir. Bu yasa hükmüne göre mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından yada tamamen imkansız hale geleceğinden veya geçikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir.İhtiyati tedbirde asıl olan, ihtiyati tedbire esas bir hakkın varlığı ve bir ihtiyati tedbir sebebinin bulunmasıdır.HMK'nun 390/3 maddesine göre tedbir talebi eden taraf, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak yasal delillerle ispat etmek zorundadır.Burada sözü edilen ispatın ölçüsü ise, "yaklaşık ispat" kuralına göre belirlenir.Yaklaşık ispat kuralının uygulanmasında iddianın ağırlıklı ihtimal olarak doğruluğunun kabul etmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimalini de gözetmelidir. Bu nedenle ihtayit tedbire karar verilirken haksız olma ihtamali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır.Geçici hukuki koruma kararlarından olan ihtiyati tedbir kararı verirken asıl uyuşmazlığı çözecek içerikte bir karar verilmemelidir.Bununla birlikte, ihtiyati tedbire karar verirken tarafların çıkar dengesini ve ihtiyati tedbirin amacını gözetilmesi gerekli ve zorunludur.Kanun koyucu, ihtiyati tedbir hakkında karar verecek olan Hakime geniş bir taktir alanı bırakmış ise de, Hakim her somut olayda, ihtiyati tedbir şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini dikkatlice incelemeli ve hangi yasal sebebe ve hangi somut duruma göre, ihtiyati tedbir kararı verdiğinin kararında belirtilmelidir, ihtayit tedbir şartları mevcut değilse kanunun ön gördüğü ölçüde ıspat edilememişse, veya yaklaşıkda olsa ıspatı yargılamayı gerekiyorsa ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmelidir.HMK'nun 389. Maddesindeki şartların mevcut olması ve talep halinde ihtiyati tedbire karar verilmelidir.İhtiyati tedbir talep edenin yaklaşık olarak malları teslim almadığını ispatlayamadığı ... " gerekçesiyle, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmiştir.Bu ara karara karşı, davacı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; müvekkilinin henüz teslim almadığı mallara ilişkin avans çeki vermiş olup karşılığında metal tel alması gerekirken tellerin süresinde teslim edilmediğini, bu hususun davalı tarafından ispat edilmesi gerektiği halde malların teslim edilmediğinin ispatının müvekkilinden beklenemeyeceğini, avans çekleri bakımından mal alınmayan kısmıyla ilgili olarak ihtiyati tedbir kararı verilmemesi durumunda telafisi güç ve hakkın elde edilmesinin imkansız bir hal alacağını, müvekkilinin bu durumu ispat edebilmesi bakımından dava dosyasına sunulan whatsApp uygulaması üzerinden kendisine gönderilen mesajlardan metal telleri tam olarak teslim almadığını ispat ettiğini, davalı firma yetkilisinin de bunu kabul ettiğini, davalının eğer malları teslim etmiş olsa idi buna ilişkin malların teslim edildiğini ve herhangi bir mal teslimi ile ilgili borcu olmadığını yazışmalarda ifade edeceğini, ancak böyle bir itirazı bulunmadığını, kaldı ki davalının malların tamamının teslim edildiğine dair imzalı sevk irsaliyelerinin bulunması gerektiğini, böyle bir şeyin de söz konusu olmadığını, müvekkilinin iyi niyetli olarak kısmen teslim aldığı mallara istinaden sevk irsaliyelerini dosya arasına ibraz ettiğini, müvekkilinin iyi niyetinin davalı tarafından suistimal edildiğini, tedbir verilmediği durumda çeklerin tahsil edileceğini ve müvekkilinin almadığı malların parasını ödeme durumunda kalacağı gibi çeklerin ciro edilmek suretiyle 3. bir şahsın eline geçebileceğini, müvekkilinin telafisi zor maddi ve manevi bir durumla karşı karşıya kalacağını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, ticari satım sözleşmesi kapsamında verildiği ileri sürülen avans çeki nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespiti ile çeklerin istirdadı istemine; istinaf ise, ihtiyati tedbir isteminin reddi ara karara ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sırasında ihtiyati tedbir isteminin reddine dair 01.08.2024 tarihli ara karar verilmiş; bu ara karara davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasındaki uyuşmazlık, avans çeki olarak verildiği ancak karşılığı malların teslim edilmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığı iddia edilen çekler nedeniyle açılan menfî tespit ve çeklerin istirdadı davasında çeklerin ciro edilmesi ve ibraz edilmesinin önlenmesi yönünde ihtiyatî tedbir kararı ile davalının mal varlığı üzerine ihtiyati tedbir konulmasına karar verilip verilmeyeceği noktasında toplanmaktadır. Dosya kapsamının incelenmesinde; dava konusu ... 12.09.2024 tarihli, 300.000 TL bedelli, ... seri numaralı; 26.09.2024 tarihli, 300.000 TL bedelli, ... seri numaralı; 05.10.2024 tarihli, 400.000 TL bedelli, ... seri numaralı;17.10.2024 tarihli, 300.000 TL, ... seri numaralı; 19.10.2024 tarihli, 400.000 TL bedelli, ... seri numaralı çeklerinin keşidecisinin davacı, lehdarının davalı şirket olduğu, davacı vekilince çeklerin mal alım satımı için avans olarak verildiği ancak ... seri numaralı çek karşılığında kısmen mal teslimi yapıldığını, ancak kalan çekler karşılığında mal tesliminin yapılmadığının ileri sürüldüğü, karşılıksız kalan çeklerin ciro edilmemesi ve muhatap bankaya ibraz edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi ile ayrıca davalı şirketin malvarlığı üzerine ihtiyati tedbir konulması yönünde karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır. HMK'nın 389/1.maddesi ''Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hâllerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. '' hükmünü, 390/3.maddesi "Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' hükmünü, 391/1.maddesi ise '' Mahkeme, tedbire konu olan mal veya hakkın muhafaza altına alınması veya bir yediemine tevdii ya da bir şeyin yapılması veya yapılmaması gibi, sakıncayı ortadan kaldıracak veya zararı engelleyecek her türlü tedbire karar verebilir" hükmünü içermektedir. HMK'nın 390/3.maddesinde de belirtildiği üzere ihtiyati tedbire karar verebilmek için yaklaşık ispat gerekli ve yeterli görülmüştür. Bu ilke ve esaslar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde; çek bir ödeme aracı olup davacının menfi tespit talebine dayanak yaptığı bedelsizlik iddialarının ispata muhtaç olduğu, davanın mevcut aşaması itibariyle HMK'nın 390/3. maddesinde aranan yaklaşık ispat koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Öte yandan, davacı vekilince davalı şirketin malvarlığı üzerine ihtiyati tedbir konulması talep edilmiş ise de, anılan maddelerde de belirtildiği üzere ihtiyati tedbir uyuşmazlık konusu hakkında verilebilecek olup eldeki davanın konusu olmayan davalı mal varlığı üzerine ihtiyati tedbir konulamaz. Bu nedenlerle ilk derece mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddedilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesince verilen istinafa konu 01.08.2024 tarihli ara karar usul ve yasaya uygun olup, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR; Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3. maddeleri uyarınca, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2- İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından yatırılan istinaf harçlarının Hazineye gelir kaydına, 3- İhtiyati tedbir talep eden davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1. ve 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.19.09.2024
KANUN YOLU:HMK'nın 362/1.f ve 391/3. maddeleri gereğince karar kesindir.