T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2385
KARAR NO: 2023/2064
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 5. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 13/04/2023
NUMARASI: 2022/843 2023/378
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Satım ve Taşıma Sözleşmelerinden Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle mahkemenin yetkisizliğine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin internet üzerinden ... platformu üzerinden elektronik aletler sattığını, bu şekilde satışa sunulan ... marka ... model Espresso makinesinin davalı ... tarafından 17.02.2022 tarihinde 12.969,00 TL bedelle satın alındığını, ürünün alıcıya teslim edilmesi için ... firmasının anlaşmalı olduğu davalı taşıyıcının Yenisahra şubesine sağlam şekilde teslim edildiğini, davalı ...'nin 21.02.2022 tarihinde müvekkiline gönderdiği mesaj ile ürünü teslim aldığını, ancak üründe kırık olduğunu beyan ettiğini, müvekkilinin ise ürünün kargo firmasından teslim alırken hasar konusunda tutanak düzenlenmesi gerektiği, aksi takdirde iade işlemi yapılamayacağını bildirdiğini, bu nedenle teslim sırasında tutanak düzenlenmediğinin anlaşıldığını, ürünün sağlam şekilde alıcıya teslim edildiğini, daha sonra davalıların birlikte teslim işlemi yapılmamış gibi tutanak düzenlemesi nedeniyle ürün bedelinin ... tarafından davalı alıcıya iade edildiğini ileri sürerek, makinenin kırılmasından dolayı uğranılan zararın tespiti ile davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... vekili, savunmasında özetle; davanın görevli mahkemede açılmadığını, müvekkilinin tüketici olduğunu, müvekkilinin yerleşim yeri itibariyle Denizli Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. Davalı ... Kargo Servisi AŞ. vekili, savunmasında özetle; mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin İstanbul mahkemeleri olduğunu, müvekkilinin taşıma sözleşmesinden kaynaklanan edimini yerine getirdiğini, alıcı tarafından kabul edilmeyen ürünün davacıya teslim edildiğini, kargonun taşıma sırasında hasara uğradığına ilişkin somut bir delil sunamadığını, kargonun hasarlı olarak teslim edildiğine ilişkin ihbarın en geç teslim anında ileri sürülmesi gerektiğini, ancak bu şekilde bir ihbarda bulunulmadığını, ambalajdan kaynaklı hasarların her halükarda gönderene ait olduğunu, ürünün bedelinin iadesine karar verilmesi halinde ürünün de müvekkiline teslimi gerekiğini, müvekkilinin taşımadan kaynaklanan sorumluğunun sınırlı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava, taraflar arasındaki satış sözleşmesine konu kahve makinasının taşınması sırasında meydana gelen hasar ve maddi zararın davalılardan tahsili talebine ilişkindir.Davacı, taraflar arasındaki satış sözleşmesine konu kahve makinasının kırılmasından/zarar gömrmesinden dolayı uğranılan zarar miktarının tespiti ile maddi tazminat bedelinin tazminine karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar, ayrı ayrı davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan usul hükümleri doğrultusunda basit yargılama usulüne tabi olarak oluşturulan tensibe istinaden yargılamaya başlanmış yöntemine uygun ön inceleme duruşması açılarak öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, hukuki ihtilaf noktaları belirlenmek suretiyle tahkikat aşamasında deliller toplanmış, İstanbul Ticaret Odasından davacının ticari sicil kayıtları celp edilmiş, davalı ... A.Ş'ye ve ... A.Ş'den dava konusu 17.02.2022 tarihli 12.969,00-TL bedelli ... marka ... model kahve makinesine ilişkin tüm kayıtlar celp edilmiş ve dava sonuçlandırılmıştır. Yetkinin kesin olmadığı ve birden fazla mahkemenin yetkili olduğu durumlarda kural olarak yetkili mahkemenin belirlenmesinde seçme hakkı davacıya aittir. Davacı tarafından yetkili mahkemede dava açılması halinde ilgili mahkeme yetkili hale gelmekte olup, davalı tarafından itiraz edilse dahi bu itirazın hukuken dinlenmesi söz konusu değildir. Ancak yetkinin kesin olmadığı ve birden fazla yetkili mahkemenin bulunduğu hallerde davacı tarafından yetkili mahkemede dava açılmaması halinde, seçim hakkı davalıya geçmekte olup, davalı tarafından belirtilen mahkeme yetkili hale gelmektedir. (Yargıtay 19. HD. 2016/14467 Esas 2017/8125 Karar sayılı ilamı) Somut olayda, dava konusu kahve makinasının davacı tarafından davalı ...'ye satışının yapıldığı ve diğer davalı ... Kargo tarafından taşınması sırasında hasara uğradığı anlaşılmakta olup taraflar arasındaki satış sözleşmesinin ifa yeri davalı ...'nin ikametgahı yani Merkezefendi/Denizli'dir. Diğer davalı ... Servisi A.Ş'nin ikametgahı ise Sarıyer/İstanbul'dur. Bu itibarla davalıların her ikisinin de yetki itirazının yerinde olduğu anlaşılmakla mahkememizin yetkisiz olup HMK 6, 7, 10. maddeleri gereğince davaya konu uyuşmazlığı incelemeye yetkisinin taktiren davalı ...'nin ikametgahı olan Denizli Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne (sözleşmenin ifa yeri olması nazara alınarak) ait olduğu değerlendirilmiş, mahkememizin yetkisizliğine..." gerekçesiyle mahkemenin yetkisizliğine, yetkili mahkemenin takdiren Denizli Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunun tespitine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı ... Kargo Servisi AŞ vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı ... kargo Servisi AŞ vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; HMK'nın 5.maddesine göre diğer kanunlarda belirtilen yetki hükümleri saklı olmak üzere bu kanuna göre belirlendiğini, uyuşmazlığın taşıma sözlemesinden kaynaklanması nedeniyle TTK'nın 890. maddesinde düzenlenen yetki kuralına göre, malın teslim alındığı veya teslim için öngörülen yer mahkemesinin de yetkili olarak kabul edilmesi nedeniyle bu kuralın uygulanarak taraflar için ortak olan yetkili mahkemenin belirlenmesi gerekirken, genel yetki kuralına göre karar verilmesinin hatalı olduğunu, her iki davalı için İstanbul mahkemesinin ortak yetkili mahkeme olması nedeniyle HMK'nın 7. maddesi uyarınca tüm davalılar yönünden dosyanın İstanbul mahkemesine gönderilmesi gerektiğini, zira gönderinin İstanbul'dan teslim alındığını ve TTK'daki yetki kuralı gereğince bu mahkemenin yetkili olduğunu, HMK'nın 16. maddesi uyarınca haksız fiilden doğan davalarda zararın doğduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu, zararın doğduğu yerin tam olarak belli olmamasına rağmen kapalı ambalaj içerisinde teslim edilen üründe bulunan hasarın müvekkil şirkete tesliminden önce gerçekleşme ihtimali göz önünde bulundurularak İstanbul mahkemelerinin her iki davalı yönünden yetkili olduğunun kabulü ile karar verilmesi gerektiğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve dosyanın yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, taşıma ve satım sözleşmeleri kapsamında uğranılan zararların tazmini istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda mahkemenin yetkisizliğine , karar verilmiş; bu karara karşı, davalı ... Kargo Servisi AŞ vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı satıcı olup, davalılardan ...'e sattığı kahve makinesini, alıcıya teslimi için davalı kargo şirketine teslim etmiştir. Kargo şirketince davalı alıcıya teslim edilen makinenin hasarlı olduğunun belirlenmesi üzerine alıcı ve kargo şirketi çalışanları tarafından tutanak düzenlenmiştir. Davacı emtianın hasarsız şekilde taşıyıcıya teslim edildiğini, hasara ilişkin tutanağın usulsüz düzenlendiğini ve hasarın taşıma sırasında oluştuğunu ileri sürerek alıcı ve taşıyıcıdan ürün bedelinin tazminini talep etmiştir. Eldeki davada davalılar arasında mecburi veya ihtiyari dava arkadaşlığı bulunmamaktadır. Her bir davalının sorumluluğu farklı sözleşme türünden kaynaklanmaktadır. Davacının elektronik aletleri mesleki ve ticari amaçla satması, davalı taşıma şirketinin tacir olması ve taşımanın TTK'da düzenlenmesi nedeniyle taşıma ilişkisinden kaynaklı davanın ticari dava olduğu açıktır. TTK'nın 890. maddesine ... taşımalar konusunda özel bir yetki şartı getirilmiş ve davanın HMK'da düzenlenen genel yetki kurallarının yanında, bu maddede düzenlenen yetkili mahkemede de açılabileceği düzenlenmiştir. Davacı ile davalı şirket arasında taşıma ilişkisi bulunması nedeniyle para alacağı konusunda davacının yerleşim yeri mahkemesi HMK'nın 10 ve TBK'nın 89. maddeleri uyarınca yetkilidir. Ayrıca TTK'nın 890. maddesi uyarınca taşınan emtianın teslim edildiği yerin de davacının yerleşim yeri olan Kadoköy Yenisahra olması nedeniyle ilk derece mahkemesinin taşıyan bakımından yetkili olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle HMK'nın 7. maddesinin eğerlendirilerek diğer davalı yönünden de mahkemenin yetkili olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. Ancak satım sözleşmesinin tarafı olan davalı ...'ün mesleki veya ticari bir amaçla hareket ettiğine ilişkin bir iddia bulunmadığından bu davalı yönünden tüketici işlemi bulunup bulunmadığının ve bu kapsamda mahkemenin görevli olup olmadığının öncelikle değerlendirilmesi gerekir. HMK'nın 138. maddesinde, mahkeme, öncelikle dava şartları ve ilk itirazlar hakkında dosya üzerinden karar verir; gerektiği takdirde kararını vermeden önce, bu konuda tarafları ön inceleme duruşmasında dinleyebilir düzenlemesi karşısında mahkemece öncelikle dava şartlarının incelenmesi gerekir. Görev dava şartı olup, yargılamanın her aşamasında kendiliğinden dikkate alınmalıdır. Bu nedenle göreve ilişkin değerlendirme yapılarak tüketici işlemi bulunması halinde bu davanın tefrik edilerek görevsizlik kararı verilmesi, mahkemenin elinde kalan dava yönünden yetkili olduğunun dikkate alınması, tüketici işlemi bulunmaması halinde HMK'nın 7. maddesinin davalı ... yönünden değerlendirilerek değerlendirilme yapılması gerekmektedir. Bu hususta istinaf başvurusu bulunmamakla birlikte görev hususunun kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle HMK'nın 33 ve 355. maddeleri uyarınca istinaf incelemesi sırasında Dairemizce dikkate alınması gerektiği anlaşılmakla, ilk derece mahkemesi kararının bu nedenlerle kaldırılması gerekmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK’nın 33, 355 ve 353/1.a.6 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.a.6.maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davalı ... Kargo tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince bu davalıya iadesine, 4-İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair; HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 14.12.2023
KANUN YOLU:HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca karar kesindir.