T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/865
KARAR NO: 2024/1122
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 26.03.2024
NUMARASI: 2024/106 D.İş - 2024/121 Karar
TALEP: İhtiyati Tedbir
Taraflar arasındaki ihtiyati tedbir talebinin ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ İhtiyati tedbir isteyen vekili, talep dilekçesinde özetle; müvekkili ... Anonim Şirketi ile 24.04.2022 tarihinde ... isimli konveyör yapımı hususunda bir sözleşme akdettiklerini ve bu sözleşmenin garantisi için ... Bank’a ait 2.987.312 Euro ve 759.403,20 Euro bedelli iki adet teminat mektubunu ... Bankası kontrgarantör yapılarak davalıya verdiğini, müvekkili ... şirketin ... Anonim Şirketi ile 25.04.2022 tarihinde ASRS tipi otomasyonlu raf sistemi için ... isimli yeni bir sözleşme akdettiğini ve bu sözleşmenin garantisi için yine Alman ...’a ait 607.127,70 Euro ve 527.985,00 Euro bedelli iki adet teminat mektubunu ... Bankası kontrgarantör yapılarak davalıya verdiğini, ... söz konusu teminat mektuplarının ifası için ... Bankası ile anlaştığını ve kendisinin beyanı ile söz konusu bedeli ... Bankası’nın kontrgarantör sıfatıyla teminat mektubu alacaklısına ödemesini kararlaştırdığını, dolayısıyla söz konusu teminat mektubunun muhatap bankası Türkiye’de ... Bankası olarak belirlendiğini, söz konusu iki sözleşmenin ortak 4.2.1 maddeleri uyarınca ...’in müvekkile yapacağı %15’lik ödeme ile beraber bir teminat mektubu sunmasının kararlaştırıldığını, müvekkili AFT firmasının, iş bu iki sözleşme ve bunlara ait projeleri hakkıyla ifa ettiğini, sözleşmelerin sorunsuz biçimde sonlandırılması için basiretli bir tacire yakışacak şekilde üstün gayretle çalıştığını, ne var ki...gerek IP konveyör yapım sözleşmesinde gerekse ASRS tipi otomatik raf sistemlerinin yapım ve kurulumu işinde üstüne düşen yükümlülükleri sürekli bir biçimde aksattığını, müvekkili adına çekilen ihtarnameler ile bu eksikliklerin giderilmesi, ASRS sözleşmesinde eğri bırakılan zeminin düzeltilerek iş yapmaya hazır hale getirilmesi; IP konveyör sözleşmesinde ise yine eksik işler tamamlanarak müvekkiline hak edişleri karşılığı ödenmeyen 1.615.670 Euroluk bedelin ödenmesinin istenildiğini, ... bu taleplerini karşılıksız bıraktığını, ... tarafından söz konusu sözleşmesel yükümlülükler yerine getirilmediği için müvekkilini daha fazla mağdur etmemek adına her iki sözleşmenin de taraflarınca 22.01.2024 tarihinde haklı sebeple tek taraflı olarak fesih edildiğini, taraflarınca ... aleyhine zararlarının tespit edilmesi amacıyla Kocaeli 4. Sulh Hukuk Mahkemesinde 2024/13Değişik İş; 2024/14 Değişik İş dosya numaralı delil tespiti davaları açıldığını, ... ait fabrikada bilirkişilerin katılımı ile 08.03.2024 tarihinde keşif yapıldığını ve dava sonucunda alacak davası açılması kararı alındığını, sözleşmenin taraflarınca fesih edilmesinden yaklaşık iki ay sonra 15.03.2024 tarihli Kadıköy .... Noterliği ... ve ... keşide numarası ile düzenlenen iki adet ihbar ile IP konveyör ve ASRS sözleşmelerinin ... tarafından da fesih edildiğinin taraflarına bildirildiğini, söz konusu ... keşide numaralı ... projesine dair fesih ihbarında ...’in banka teminat mektuplarını tasfiye sürecini başlattığı, 417.000 Euro cezai şart miktarını teminat mektuplarından tahsil edeceğinin açıkça belirtildiğini, yine ... keşide numaralı IP konveyör sözleşmesine dair ihbarda ise ...’in banka teminat mektuplarını tasfiye sürecini başlattığını, 483.000 Euro cezai şart miktarını teminat mektuplarından tahsil edeceğinin belirtildiğini, tüm bu nedenlerden dolayı; müvekkili ... şirketinin mevcut mağduriyetinin daha da artmaması, telafisi mümkün olmayan itibar kaybı ve önemli maddi kayıplara uğramaması için söz konusu teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesi konusunda ihtiyati tedbir kararı alınarak müvekkilinin teminat mektubunun ödenmesinin durdurulmasını talep etmek zorunluluğu doğduğunu, bir Türk bankasının yabancı bankanın kontrgarantisine dayanarak teminat mektubu vermesi durumda, ihtiyati tedbir talebinin Türk mahkemelerinden Türk bankasına karşı alınması gerekli olduğundan Alman ... Bank’ın kontrgarantörü olan ... Bankası’na ait 2.987.312 Euro ve 759.403,20 Euro, 607.127,70 Euro ve 527.985,00 Euro bedelli dört adet teminat mektubunun ödenmesinin ihtiyati tedbir ile durdurulmasına karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Talep, Alman ... kontrgarantörü olan ... Bankası’na ait 2.987.312 Euro ve 759.403,20 Euro, 607.127,70 Euro ve 527.985,00 Euro bedelli dört adet teminat mektubunun ödenmesinin ihtiyati tedbir ile durdurulması istemine ilişkindir. HMK'nın 390/3 maddesinde " Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandırdığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır" şeklinde düzenleme bulunmaktadır.Teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine dair ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için teminat mektubunun iade koşullarının oluştuğunun yaklaşık olarak ispat edilmesi gerektiği ,talep ekinde sunulan belgelerden teminat mektubunun iade koşullarının oluştuğunun yaklaşık olarak ispat edilemediği..." gerekçesiyle, ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, ihtiyati tedbir talep eden vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ İhtiyati tedbir isteyen vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Usule ilişkin olarak; kararın ilk derece mahkemesince gerekçesiz olarak kurulduğunu, bir iki cümlelik formül ifadelerle karar verilmiş olup, mevzuat ve mahkeme kararları ışığında, tatmin edici olmayan bir gerekçenin yasal anlamda gerekçe olarak kabul edilemeyeceği ve hukuka aykırı olduğunu, aynı doğrultuda, Yargıtay içtihatlarında, mahkemelerin kararlarını verirlerken bağımsız ve serbest olsalar da kararlarının hangi temel ya da temellere dayandığını yeterli açıklıkta belirtme yükümlülüğü altında olduklarının altı çizildiğini, Yargıtay kararlarına göre, gerekçe hükümle sebep sonuç ilişkisinin kurulmasını sağlayacak yeterlilikte, açık, anlaşılabilir ve tatmin edici olmalı ve ayrıca hüküm kurulurken neden, nasıl, hangi yasal gerekçeleri ve hangi kanıtların değerlendirildiğini içermesi gerektiğini, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’na göre, hukuka uygunluk denetiminin yapılabilmesi için, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş ve hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren bir gerekçelendirmenin bulunması gerektiğini, somut olayda mahkemenin ret kararı incelendiğinde, mahkeme kararlarının hukukilik ve maddi vakıa incelemelerinden geçtiği sonucuna ulaşılamadığını, Esasa ilişkin olarak ise, dava dilekçesinde belirtildiği üzere ... Otomotiv’in fesih bildirgesinden iki ay sonra sözleşmeyi fesih ettiğini bildirmesinin tümüyle kötü niyetli olup sözleşmeden kaynaklı boşluklardan yararlanarak daha önce açıkça reddettikleri cezai şart faturalarını tahsile yönelik bir hamle olduğunu, davalının bu durumu bilerek ve isteyerek yapması durumunda davacının hak kaybı yaşaması söz konusu olduğunu, bu sebeple hukukumuzca, mahkemelere geçici hukuki koruma önlemleri alarak dava konusunu koruma altına alma yetkisi verildiğini, ... Otomotiv’in yalnızca müvekkilini güç duruma düşürmek ve ileride açılacak alacak davasını zora sokmak için çoktan feshedilen sözleşmeyi tekrar feshetmesi, hukuksuz ve kötü niyetlerini belli etmekle, müvekkili şirketi hem bankalar nezdinde zor durumda bırakacak hem de finansal açıdan olumsuz yönde etkileyecek şekilde, banka teminat mektuplarında borçlunun borcunu ifa etmesine rağmen, muhatapların teminat mektuplarını paraya çevirdikleri veya paraya çevirme tehditleri ile lehdarlar üzerinde baskı kurdukları, haksız taleplerde bulundukları açıktır ve risk teşkil ettiğini, bu sebeple İstanbul 1. Asliye Ticaret mahkemesinin verdiği karar hukuksuz ve gerekçesiz olup, dava dilekçesinde belirtilen sebeplere aykırı bir karar verildiğini, zira Yargıtay, kararında, bankaya ihtiyati tedbir talebinin bildirilmesiyle artık bankanın temerrüdünden söz edilemeyeceğini belirttiğini, (Y.11.Hd. T.17.04.2013, E.2013/7485. K.2013/7548)Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, Alman ... Bank’ın kontrgarantörü olan ... Bankası’na ait 2.987.312 Euro ve 759.403,20 Euro, 607.127,70 Euro ve 527.985,00 Euro bedelli dört adet teminat mektubunun ödenmesinin, HMK'nın 389 vd. maddeleri uyarınca ihtiyati tedbir ile durdurulması istemine ilişkindir.İlk derce mahkemesince tedbir talebinin reddine karar verilmiş, karara karşı talep eden vekilince yasal sürede istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf başvurusu HMK'nın 355. maddesi uyarınca istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzenine aykırılık yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. İhtiyati tedbir talep eden vekilince, sunuluna dilekçede; müvekkili ... şirketinin ... Anonim Şirketi ile 24.04.2022 tarihinde ... isimli konveyör yapımı hususunda bir sözleşme akdettiklerini ve bu sözleşmenin garantisi için Alman ... Bank’a ait 2.987.312 Euro ve 759.403,20 Euro bedelli iki adet teminat mektubunu ... Kredi Bankası kontrgarantör yapılarak davalıya verdiğini, müvekkili ... şirketin ... Anonim Şirketi ile 25.04.2022 tarihinde ASRS tipi otomasyonlu raf sistemi için Automatic Stocking System isimli yeni bir sözleşme akdettiğini ve bu sözleşmenin garantisi için yine ... Bank’a ait 607.127,70 Euro ve 527.985,00 Euro bedelli iki adet teminat mektubunu ... Bankası kontrgarantör yapılarak davalıya verdiğini, ... söz konusu teminat mektuplarının ifası için ... Bankası ile anlaştığını ve kendisinin beyanı ile söz konusu bedeli ... Bankası’nın kontrgarantör sıfatıyla teminat mektubu alacaklısına ödemesini kararlaştırdığını, dolayısıyla söz konusu teminat mektubunun muhatap bankası Türkiye’de ... Bankası olarak belirlendiğini, söz konusu iki sözleşmenin ortak 4.2.1 maddeleri uyarınca ... ’in müvekkile yapacağı %15’lik ödeme ile beraber bir teminat mektubu sunmasının kararlaştırıldığını, müvekkili ... firmasının, iş bu iki sözleşme ve bunlara ait projeleri hakkıyla ifa ettiğini, sözleşmelerin sorunsuz biçimde sonlandırılması için basiretli bir tacire yakışacak şekilde üstün gayretle çalıştığını, ne var ki ... gerek IP konveyör yapım sözleşmesinde gerekse ASRS tipi otomatik raf sistemlerinin yapım ve kurulumu işinde üstüne düşen yükümlülükleri sürekli bir biçimde aksattığını, müvekkili adına çekilen ihtarnameler ile bu eksikliklerin giderilmesi, ASRS sözleşmesinde eğri bırakılan zeminin düzeltilerek iş yapmaya hazır hale getirilmesi; IP konveyör sözleşmesinde ise yine eksik işler tamamlanarak müvekkiline hak edişleri karşılığı ödenmeyen 1.615.670 Euroluk bedelin ödenmesinin istenildiğini, ... Otomotiv bu taleplerini karşılıksız bıraktığını, ... tarafından söz konusu sözleşmesel yükümlülükler yerine getirilmediği için müvekkilini daha fazla mağdur etmemek adına her iki sözleşmenin de taraflarınca 22.01.2024 tarihinde haklı sebeple tek taraflı olarak fesih edildiğini, sonrasında ise ... Otomotiv tarafından sözleşmenin fesh edildiğinin bildirildiğini ileri sürerek ve bankayı hasım göstererek ihtiyati tedbir talep edildiği anlaşılmaktadır. İlk derece mahkemesince, teminat mektubunun nakde çevrilmesinin önlenmesine dair ihtiyati tedbir kararı verilebilmesi için teminat mektubunun iade koşullarının oluştuğunun yaklaşık olarak ispat edilmesi gerektiği ,talep ekinde sunulan belgelerden teminat mektubunun iade koşullarının oluştuğunun yaklaşık olarak ispat edilemediği gerekçesiyle talebin reddine karar verildiği anlaşılmakla, davalı vekilinin ilk derce mahkemesince gerekçesiz şekilde talebin reddedildiği yönündeki istinafı yerinde görülmemiştir.HMK'nın 390/3 maddesinde " Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandırdığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır" şeklinde düzenleme bulunmaktadır. Banka teminat mektubu, bizzat lehtarın veya üçüncü bir kişinin verdiği kontrgaranti karşılığında bankanın muhataba karşı, belli bir paranın, muhatabın ilk yazılı talebi üzerine ödemesi hakkındaki taahhüdüdür. Buna göre, lehtarın muhataba olan borçlarının yerine getirilmemesi hâlinde bankanın bağımsız olarak yüklendiği bir borçtur. Bankanın bu borcu, üçüncü kişinin fiilini taahhüt niteliğinde olup üçüncü kişinin (lehtarın) borcunu yerine getirmemesi hâlinde, hatta yerine getirilmediğinin muhatap tarafından beyan edilmesi hâlinde, salt bu soyut beyan üzerine mektup bedelinin ödenmesi yükümlülüğünü doğurur. Bu nedenle de bankanın borcunun, lehtarın muhatap ile olan borç ilişkisinden bağımsız ve asli bir niteliğinin olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte, muhatapla lehtar arasındaki uyuşmazlıkta, teminat mektubunun banka tarafından ödenmesinin durdurulması konusunda ihtiyati tedbir talep edilebilir. Böyle bir talep hâlinde mahkemece, HMK'nın 391/3. maddesi uyarınca yaklaşık ispatın aranması gerekir. Ancak teminat mektubunun yukarıda açıklanan özelliği nedeniyle, burada aranacak yaklaşık ispat, seviyesi yükseltilmiş bir yaklaşık ispat olmalıdır (Müjgan TUNÇ YÜCEL, "Banka Teminat Mektuplarının İhtiyati Tedbire Konu Olması Üzerine Medeni Usul Hukuku Bakış Açısından Bir İnceleme", Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C:8, S: 107-108, Temmuz- Ağustos 2013, s.9-18). Eldeki uyuşmazlıkta belirtilen şekilde de bir ispat olgusunun bulunduğundan söz edilemeyeceğinden ve iddialar ispata muhtaç olup yaklaşık ispat koşulu gerçekleşmediğinden, tedbir talep eden vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 ve 391/3. maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-HMK'nın 353/1.b.1, 391/3 maddeleri uyarınca, ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Talep eden tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,3-Talep eden tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.1, 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 11.07.2024 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.