T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/628
KARAR NO: 2024/805
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 12. Asliye Ticaret Mahkemesi
TARİHİ: 19.02.2024 tarihli ara karar.
NUMARASI: 2024/106 Esas
DAVA: Alacak
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sırasında davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen ara karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalının sözleşme hükümlerine aykırı hareket edip müvekkilinin maddi olarak zararına neden olduğunu, akde aykırılık nedeniyle Akşam Lisesi'nin gelirlerinin yasal faiziyle birlikte ödenmesini, Akşam Lisesi’nin adının bir önce değiştirilmesini sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın ödenmesini aynen ifanın ile sözleşmeye ayırıkların giderilmesini, okul işletme ruhsatının devrinin 3. kişilere yapılmasını önlemek adına öncelikle ve ivedilikle Ruhsat Denetim Müdürlüğünden, Milli Eğitim Bakanlığından, İl Milli Eğitim Müdürlüğünden ve İlçe Milli Eğitim Bakanlığından müzekkere yazılarak ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sırasında verilen 19.02.2024 tarihli ara kararla; "...İhtiyati tedbire esas olan hakkın iyi belirlenmesi gerekir. Taraflar arasında çekişmeli olan şey veya yargılama konusunu oluşturan hak, aynı zamanda tedbirin konusu hakkı da oluşturacaktır. Kanun, "uyuşmazlık konusu hakkında" diyerek bu hususa vurgu yapmıştır (m. 389/1). Ancak, özellikle dikkat edilmesi gereken husus, diğer geçici hukuki korumaların alanına giren konularda ihtiyati tedbire karar verilmemesidir. HMK 389. Maddesi gereğince yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı..." gerekçesiyle ihtiyati tedbirin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davalı tarafın, sözleşme gereği yükümlülüklerini yerine getirmemiş olup, temerrüte düştüğünü ve borca aykırılık yer aldığı açıkça görüldüğünü, dava dilekçesinde yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; davalı tarafın müvekkili şirkete ait işletmeyi kiraladığını, mahkeme kararında her ne kadar ihtiyati tedbirin uyuşmazlık konusu hakkında olduğu ve yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı gerekçesi ile tedbirin reddine karar verilmiş ise de; somut olay değerlendirildiğinde ihtiyati tedbir talep edilen hususun dava konusu olmadığı sonucuna ulaştırmadığı, dosya kapsamında ihtiyati tedbir şartları oluştuğu ve bu şartların varlığının ispat edildiğinin sabit olduğunu, İş bu davanın konusu davalı tarafın müvekkili ile akdetmiş olduğu ticari işletme kirası sözleşmesinin ihlal edilmesi hususu söz konusu olduğunu, davalı tarafın ise ticari işletme kirasına dayanarak ticari işletme ruhsatını 3. kişilere devretme riski bulunduğunu, davalı tarafın, ticari işletme ruhsatını 3.kişilere devretme riskli ve durumunun iş bu davanın konusu olmadığının düşünülemez olduğunu, Zira iş bu dava ticari işletmeye ilişkin sözleşmeden kaynaklı olarak davalı tarafın borçlarını ifa etmemesi, borca aykırı davranışı sebebi ile talep edilen aynen ifa ve gecikme tazminatı ile birlikte sözleşmeye aykırılıkların giderilmesi olduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin, dava dilekçesi ve dosya kapsamında dayandıkları deliller incelendiğinde de açıkça görüleceği üzere davalı taraf sözleşmeye aykırı davrandığı sabit olup sözleşmeye aykırı hareket etmekten çekinmediğini, Sözleşme incelendiğinde de görüleceği üzere 4.7. Maddesinde "Akşam lisesinin ruhsatı her ne kadar Anadolu Lisesinin ruhsatı ile beraber ... Kurumlarına devir edilse bile, Akşam Lisesi Karakter Eğitim Kurumları tarafından işletilecektir. Bunun için kira bedelinin /4’ü Karakter Eğitim Kurumları tarafından ödenecektir. " hükmü sabit olduğunu, Davaya dayanak olarak sundukları ve dava konusu edilen sözleşmede açıkça işletme ruhsatına ilişkin madde bulunuyorken, davalı tarafın sözleşme maddelerini ihlal etmiş olduğu ve bu hali ile yine sözleşmeye aykırı davranarak işletme ruhsatını 3.kişilere devretmesi riski bulunmakta iken ve sözleşmelerin nispiliği gereği işletme ruhsatının devredildiği 3.kişilere karşı sözleşme maddeleri ileri sürülemeyeceğinden ve sonuç olarak müvekkilinin haklarının geri dönüşü olmayacak şekilde zarara uğrayacağı hususu bir arada değerlendirildiğinde müvekkili şirketin telafisi mümkün olmayacak zararlara uğrayacağı, ticari işletmesinin işletilmesinin engelleneceği ve ruhsat devredildikten sonra müvekkilinin iş bu dava kapsamında haklı olduğu sabit olsa bile bu hakkının tabiri caizse kağıt üstünde kalacağı ve bu hakkını elde edebilmesinin imkansız hale geleceği de sabit olduğundan mahkemece ihtiyati tedbir için yaklaşık ispat koşulunun sağlanmadığı de dava konusu olmadığından bahisle verilen ihtiyati tedbir talebimizin reddi yönünde tesis etmiş olduğu karar açık bir şekilde usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, İş bu yargılama ile birebir emsal teşkil eden İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2024/109 E. Sayılı dosyası ile ihtiyati tedbir kararı verildiğini, aynı konu ve aynı olayla ilgili olarak uyuşmazlık konusu ile meydana gelebilecek kayıplar ve mevcut risklerin ortadan kaldırılması için ve davayı kazanmaları halinde dava konusu olan şeye kavuşmanın dava sırasında güvence altına alınmasını sağlamak adına hukuka uygun olarak ihtiyati tedbir kararı verildiğini, aynı olay ile ilgili olarak farklı mahkemelerin farklı kararlarının olması yargı kararları arasında istikrarsız kararların varlığına sebep olabileceği ve ekte sunmuş oldukları kararın emsal olarak göz önünde tutularak işbu yargılama kapsamında da telafisi mümkün olmayacak zararların doğmasını önlemek adına ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini talep etme zorunluluğu hasıl olduğunu, İhlallere derhal son verilmesine ve fazlaya ilişkin talep ve sair talep ve dava hakları saklı kalmak üzere; hiçbir haklı sebep bulunmaksızın sözleşmeden doğan yükümlülükleri ifa etmesi ve öncelikli olarak müvekkile taahhüt edilen akşam lisesinin işletilmesini engelledikleri için ihlalleri ve sözleşmeye aykırılıklarını giderilmesini, vadesi geçmiş borcunuzu faizi ile birlikte ödenmesini ve davalı yanın okul işletme ruhsatının devrinin önlenmesi adına öncelikle ve ivedilikle ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini, Dairenin aksi kanaatte olması durumunda ise davalıdır şerhi konmasına karar verilmesini talep etme zorunluluğu doğduğunu, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu ara kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, ara kararın kaldırılmasına ve ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, asıl dava içinde ihtiyati tedbir talebinin reddine dair verilen ara kararının HMK'nın 391/3 maddesi uyarınca istinafına ilişkinidir. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf başvuru nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı eldeki davada, taraflar arasındaki işletme devrine ilişkin sözleşmenin davalı tarafından ihlal edildiğini iddia ederek, sözleşmedeki seçimlik hak kapsamında sözleşmenin aynen ifasına , değiştirilen okul isminin sözleşmeye uygun şekilde ... Kolleji ve ... Akşam Lisesi olarak değiştirilmesine, işletme gelirleri kapsamında 10.000 TL nin tahsiline, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise sözleşmenin feshi ile menfi zararların hüküm altına alınmasını talep etmiş, açılan dava içinde, okul ruhsatının 3. Kişilere devrinin önlenmesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiştir. İlk derce mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verilmiş, davacı vekilince tedbirin reddine dair verilen kararın istinaf edildiği anlaşılmıştır. HMK'nın 389. Maddesi uyarınca; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme sebebiyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkansız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyat tedbir kararı verilebilir ". Aynı Yasa'nın 390/3 maddesi,'' Tedbir talep eden taraf, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkca belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorundadır'' düzenlemesini içermektedir. HMK'nın 390/3. maddesinde yaklaşık ispat koşulu aramıştır. Ancak bu ispat koşulunun mutlak bir ispat olarak anlaşılmaması gerekir. Somut olayda, davacı iddiası ve davalı vekilinin cevap dilekçesi ile tedbirin değerlendirildiği tarih itibariyle deliller ışığında HMK kapsamında ve talebin niteliği gereğince yaklaşık ispat için yeterli olduğunun kabulü mümkün görülmemiştir. Kaldı ki yargılama aşamasında değişen delil durumuna göre talep hâlinde ilk derece mahkemesince her zaman tedbir konusunda değerlendirme yapılması mümkündür. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1, 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-HMK'nın 353/1.b.1, 391/3. maddeleri uyarınca, ihtiyati tedbir talep eden davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru harçlarının Hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 5-Dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1, 391/3 maddeleri uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 16.05.2024 tarihinde oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.