T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/207
KARAR NO: 2025/999
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/11/2024
NUMARASI: 2024/217 Esas - 2024/1180 Karar
DAVANIN KONUSU: Zayi Belgesi Verilmesi
Taraflar arasındaki zayi belgesi verilmesi davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ortağı ...'ın 04.03.2024 tarihinde ... Mahallesi ... Caddesinde bulunan pazar yerinde bulunduğu sırada, müvekkili şirkete ait karar defterinin de içinde bulunduğu çantasını tüm dikkatine rağmen çaldırdığını, şirket ortağının Safaköy Polis Merkezi Amirliğine gidilerek şikayetçi olduğunu ileri sürerek, TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belge verilmesini talep ve dava etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava, TTK'nun 82.maddesinden kaynaklı zayii belgesinin verilmesi istemine ilişkindir. Dava dilekçesi incelendiğinde; davacı şirketin hissedarı ...'ın 04.03.2024 tarihinde ... Mah. ... Caddesi üzerinde bulunan pazar yerinde bulunduğu sırada davacı şirkete ait karar defterinin de içinde bulunduğu çantasını tüm dikkatine rağmen çaldırdığını bu sebeple zayi belgesi verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.Olay ile ilgili Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/19466 soruşturma sayılı dosyasında soruşturma yapılmış; 'Olay günü müştekinin pazar yerinde bulunduğu sırada iş yerine ait bir kısım resmi belgeler ve karar defterinin bulunduğu çantayı kaybettiği, aramasına rağmen bulamadığı, evraklarının bulunması halinde tarafına teslim edilmesini istediğini beyan ettiği olayda, müştekinin kaybettiği iş yerine ait bir kısım resmi belgeler ve karar defterinin bulunduğu çantanın bir başkası tarafından bulunup kullanıldığına veya çalındığına dair herhangi bir delil bulunmadığı, soruşturma konusu suçun unsurlarının oluşmadığı anlaşılmakla, olay hakkında Kamu Adına Kovuşturma Yapılmasına Yer Olmadığına' dair karar verildiği ve kararın kesinleştiği anlaşılmıştır. TTK'nun 82 maddesi 7.bendi, 'Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgeler, yangın , su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanunun saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer mahkemesinde kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.' hükmünü içermektedir. Mahkememizce yapılan yargılama, dosya içinde bulunan bilgi ve belgeler, dava dilekçesinin içeriği, Küçükçekmece CBS, Ticaret Sicil ve Vergi Dairesi Müdürlüğü cevapları nazara alınarak, zayi belgesi verilmesi talep edilen defterlerin pazar yerinde kaybolduğu, defterlerin kaybolma sebebi olarak kanun maddesinde tahdidi olarak sayılan yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık durumlarından hırsızlık sonucu çalındığının davacı tarafından ispatlanamaması sebebiyle ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Zayi belgesi verilmesine ilişkin tüm şartların oluşmasına rağmen mahkemece bu hususlar gözetilmeden ve gerekli araştırmalar yapılmadan karar verildiğini, şirket ortağına ait çantadan pazar yerinde çalınan defterin tüm aramalara rağmen bulunamadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve müvekkil şirkete ait karar defterinin zayi olduğuna dair belgenin verilmesine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Talep, TTK'nın 82/7.maddesi uyarınca, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmiş, bu karara karşı davacı vekili tarafından, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuştur. 05.07.2022 tarihli ve 31887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7417 sayılı Kanunun 55.maddesi ile değişik TTK'nın 82/7. maddesi uyarınca, bir tacirin saklamakla mükellef olduğu defter ve kâğıtlar; hırsızlık veya yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi bir afet sebebiyle ve kanuni müddet içinde ziyaa uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerin yetkili mahkemesinden kendisine zayi belgesi verilmesini isteyebilir. Mahkeme, lüzumlu gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir. Böyle bir vesika almamış olan tacir defterlerini ibrazdan kaçınmış sayılır. Re'sen araştırma ilkesi TTK'nın 82/7.madesinde de belirtilmiştir. Kanunda ''isteyebilirler'' denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir. TTK'nın 82/7.maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Madde metninde yangın, su baskını veya yer sarsıntısı ibarelerinden sonra yer alan "gibi" sözcüğüyle, benzer olaylar kastedilmiştir. Somut olayda davacı tarafından karar defterinin, pazar yerinde şirket ortağının çantasından çalındığı belirtilerek suç duyurusunda bulunulmuştur. Soruşturmanın Küçükçekmece Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/19466 sayılı dosyasında yürütüldüğü anlaşılmaktadır. HMK' nın 385/2 maddesi uyarınca eldeki uyuşmazlık re'sen araştırma ilkesine tabidir. Yukarıda belirtildiği gibi, ticari defterlerin zayi olma şekli yasada tahdidi olarak da sayılmamıştır. Ancak, zayi belgesi verilmesi için ticari defter veya belgenin asada sayılan hal veya buna eşdeğer bir halde zayi olması gerekmektedir. Somut olayda, sayılan hal yasada sayılan hallere uygun olmadığı gibi, olayın oluş şekline göre davacı şirket yetkililerinin de ticari defterlerin muhafazası için yeterli önlem aldıklarından söz edilemez. Bu nedenle ilk derece mahkemesince talebin reddine karar verilmesi yerinde olduğundan, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, davacı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan inceleme sonucu, ilk derece mahkemesi karar ve gerekçesinde yasa ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca reddine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.03.06.2025