T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/208
KARAR NO : 2025/1606
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ... 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 21/10/2021
NUMARASI : 2017/1419 E. - 2021/1112 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Taşıma sözleşmesinden kaynaklı)
Taraflar arasındaki tazminat davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen hükme karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirkete ait 8 adet ... ... Marka Otomobillerin davalı şirket tarafından taşınırken hasarlandığını, ...Innovators Şirketince düzenlenen müfettiş raporuna göre araçlarda 95.000,00 Euro zarar oluştuğunu, davalı taşıyıcı ... Şirketi ile ... ... arasında .... Karayolu ile yapılan uluslar arası Emteia Taşıması Nakliyeci Sorumluluğu Sigorta Sözleşmesinin bulunduğunu, hasar bedelinin ödenmesi için davalı şirkete İstanbul 17. Noterliğince tanzim 11/04/2013 tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnemeyi gönderdiklerini, 95.000,00 Euro'luk zararın ödenmesini talep ettiklerini, davalı şirketin, müvekkil şirkete gönderdiği cevabı ihtarname ile müvekkil şirketin alacağı olduğunu ikrar ettiğini , müvekkilinin zararının henüz karşılamadığını iddia ederek, 95.0000,00 Euro'nun davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkili şirketin sözleşmeye istinaden taşıma işini ifa ettiği sırada taşıma işini yapan firmaya ait TIR'ın 27/06/2012 tarihinde kazası sonucu taşınan sekiz adet aracın hasar gördüğünü, taşıma işinin uluslararası kara yolu taşımasına ilişkin olduğundan ihtilafın çözümünde ... hükümlerinin uygulanacağını, ...'nin 32/1. maddesinde belirlenen bir yıl içerisinde dava açılmadığını savunarak, öncelikle davanın zamanaşımından reddine karar verilmesini talep etmiştir.İlk derece mahkemesinin 20.03.2017 tarihli kararıyla, davanın zaman aşımından reddine karar vermiştir. Bu karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunmuştur. Dairemizin 2017/772 Esas, 2017/796 Karar ve 30.11.2017 tarihli kararı ile zamanaşımı definin süresinde olmadığı gerekçesiyle ve işin esasının incelenmesi için ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmsaına karar verilmiştir. Eldeki istinaf incelemesine konu karar, anılan kaldırma kararından sonra ilk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Davacı tarafça davalı tarafından fiilen taşınan araçların hasarına ilişkin olarak ... sigortacısı tarafından davalıya ödenen bedelin tahsilinin talep edildiği, davalı tarafça öncelikle davanın usulden kabul görmediği takdirde de esastan reddine karar verilmesinin talep edildiği, dosyaya sunulan ve ... uzmanı bilirkişi tarafından düzenlenmiş olan 28/04/2021 tarihli bilirkişi raporunun gerekçeli, bilimsel ve denetime uygun olmakla hükme esas alındığı, istinaf kararı sonrası taraflarca dosya içerisinde sunulan tercüme evrakları da incelenmek suretiyle raporun düzenlendiği, dosya içerisinde davacı adına düzenlenmiş nakliyat emtia sigortası mevcut olmadığını, ancak davalı ...adına dava dışı ... A.Ş tarafından düzenlenmiş ...-1 poliçe nolu ... Karayolu ile Yapılan Uluslararası Emtia Taşıması Nakliyeci Sorumluluğu Sigorta Sözleşmesinin 20/06/2012-20/06/2013 tarihleri arasında geçerli olduğunun dosya kapsamında sabit olduğu, poliçenin her bir araç için olay başına 1.000.000,00 Euro bedelinde teminat sağlandığı, her bir hasarda fiziksel hasar ve kayıplar için 500,00 Euro tenzili muafiyetin bulunduğu, poliçenin 24. maddesinde ''Sigorta İran Hükümeti, İran uyruklu kişiler ve İran menşeli şirketler sigorta konusu menfaat veya sigortanın sağladığı hak veya hakların sahibi durumuna geldikleri andan itibaren geçersiz sayılır'' şeklinde bir hükmünde bulunduğu, ancak poliçedeki bu hükme rağmen davalının sigorta şirketince ödeme yapıldığının davalı tarafın ikrarı ile de sabit olduğu, dosyada bulunan davalı ... AŞ'nin 17/05/2013 tarihli cevabi ihtarnamesinde de, davalı şirkete dava dışı ... A.Ş tarafından 91.963,00 Euro tazminat ödemesi yapıldığının beyan edildiği, poliçenin 24.maddesine rağmen sigorta şirketinin davalıya ödeme yaptığının dosya kapsamına sabit olduğu, dava dışı gönderici İtalyan ... S.R.L firması ile davalı ... AŞ arasında 18/06/2012 tarihli taşıma sözleşmesinin bulunduğu, davalının dava dışı İtalyan firma ile satmış olduğu araçları Ortadoğu ülkelerine taşıma üzerine anlaşmış olduğu, dosya mevcut 27/06/2012 tanzim tarihli kaza tesbit tutanağına göre ... - ... plakalı aracın sürücüsünün tam kusurlu olarak kazaya sebebiyet verdiği, kaza sonrası araçta bulunan otomobillerin tırın üzerinden düştüğü, dava dosyasına sunulan tüm belge ve delillerin incelenmesi sonucunda davaya konu olayın İtalya'daki dava dışı firmanın Suriye'deki firmaya sattığı, daha sonra da Suriye'deki firmanın İran ülkesindeki davacıya sattığı 8 adet aracın davalının taşıması sırasında davalı taşıyıcının sürücüsünün kusurlu davranışı sonucu trafik kazasının meydana geldiği ve taşınan emtianın hasarlandığı, davacının beyanları ve davalının ikrarı ile davalının kendi ... sigortasından tahsil ettiği hasar bedelini zarar sahibi olan davacıya ödemediğinin de sabit olduğu, bu durumda davacının da kendisinin tespit ettirdiği zarar tutarını davalıdan talep etmesi olduğunu, dosyaya sunulan belgelere göre hasara konu araçların üretici olan İtalya'da yerleşik ... tarafından Suriye'de yerleşik... firmasına 03/05/2012 tarihli fatura ile satıldığı, 05/05/2012 tarihinde araçları mülkiyetinde bulunduran Suriye firmasının ise aynı şase numarasına sahip araçları bu kez davacı İran firmasına sattığı, dosyada sunulu belgelerden Suriye firmasının İtalyan ... firmasına ödeme yaptığının da sabit olduğu, yine dosyaya sunulu belgelerden hasar gören otomobillerin İran Gümrüğü tarafından davacı adına tescil edildiğinin de sabit olduğu, bu durumda hasar gören araçların malikinin de davacı olduğu , davacının tazminat talebini dayandırdığı hasarın uluslararası karayolu taşıma işi sonucunda ortaya çıktığından, alıcının gönderenin veya onlardan birinin sigortacısının taşıyıcıya rücu edebileceği tazminat alacağının olup olmadığı, varsa miktarı tayininde, ... konvansiyonunun gözetilmesi gerektiği mahkememizce anlaşılmış dava konusu olayda davalı ... Tic. AŞ'nin mülkiyeti davacıya ait olan emtianın fiili taşıyıcısı olduğu, taşıma işinde meydana gelen hasarın ... Konvansiyonu 23.ve 25.madde kapsamında net 95.000,00 Euro olduğunun dosya kapsamında sabit olduğu , zararın davalı fiili taşıyıcının sorumluluğunda olan taşıma sırasında davacının elemanı olan sürücünün hatasından meydana geldiğinin de kaza tesbit tutanağından anlaşıldığı, davacının usulüne uygun olarak gönderdiği ihtarname ile kesilen zaman aşımının davalının cevabi ihtarnamesi ile yeniden başladığı dosya kaspamından anlaşılmakla, davanın ... 32/1 gereği 1 yıllık zamanaşımı süresi dolmadan ikame edildiğinin mahkememizce kabul edildiği, tekmil dosya kapsamından davacının maliki olduğu dosya kapsamında sübüt eden emtiada meydana gelen hasar tutarı olan 95.000,00 Euro'yu davalıdan talep edebileceği, davalının talep edebileceği 95.000,00 Euro'ya ... Konvansiyonu 27.maddesi gereğince temerrüt tarihi olan 11/04/2013 tarihinden itibaren yıllık %5 oranında faiz de isteyebileceği..." gerekçesiyle, davanın kabulü ile 95.000 Euro tazminatın 11/04/2013 tarihinden itibaren işleyecek yıllık %5 faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, karar verilmiştir.
Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;
... sigorta poliçesinin sigortalısının hasarlı araçların taşıyıcısı ve ilgili tırın sahibi olan ... Otomotiv Taşıma Hizmetleri AŞ olduğunu, nitekim ... poliçesinin sigortacısı ... Sigortanın 91.963,00 EURO hasar ödemesini .... AŞ'nin banka hesabına yattığını, mesajın mevcut olduğunu, davacı tarafından unvan benzerliğinden dolayı davayı müvekkiline tevcih ettiğini, ... sigorta sözleşmesinin tarafının ... Otomotiv AŞ ile müvekkili şirketlerin farklı tüzel kişilikleri olduğunu, husumetin kamu düzeninden olduğunu, bir itiraz olmasa dahi resen incelenmesi gerektiğini, dilekçe ekinde sicil kayıtlarının olduğunu, zamanaşımı yönünden savunmalarının BAM Kararında hatalı değerlendirildiğini, HMK 127.maddesinin çıkarılış amacına göre ek cevap süresinin sürenin uzatıldığına ilişkin kararın tebliğinden itibaren başlayacağını, yasal sürenin tebliğ ile başlaması gerektiğini, davanın zamanaşımı nedeniyle reddi gerektiğini, davacının ihtarname ile 11.04.2013 tarihinde zararın tazmini için başvurduğunu, bu tarihte zamanaşımının durduğunu, 17.05.2013 tarihli cevabı ihtarname ile zamanaşımının kaldığı yerden değil yeniden bir yıl olarak başladığını, bilirkişi raporundaki zamanaşımının durduğu tespitinin doğru olduğunu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2013/11872 Esas sayılı ve 2014/1837 Karar sayılı kararında ... 32/2.fıkrasına göre taşıyıcıya böyle bir talep yapıldığında kural olarak taşıyıcının buna cevap verene kadar zamanaşımının duracağı yönünde olduğunu, bilirkişi raporunda zamanaşımının kaldığı yerden değil yeniden bir yıl olarak başlayacağı yönündeki tespitin tamamen hatalı olduğunu, hasar tarihinin 27.06.2012, davacının ihbar tarihinin 11.04.2013, davalının cevap tarihinin 17.05.2013, dava tarihinin ise 02.12.2013 olduğunu, davacının ihbar tarihinden zamanaşımı durduğundan hasar tarihinden itibaren 9 ay 14 günlük sürenin geçtiğini, 02.08.2013 tarihinden kalan zamanaşımı süresinin dolduğunu, yasal süreler geçtikten sonra dosyaya ibraz edilen belge ve delillere muvafakat edilmediğini, mahkeme kararına dayanak olduğunu, HMK'nın ilgili maddesinde bu hususun düzenlendiğini, sonradan usulsüz olarak dosyaya giren belgelerin İran'daki ithalat karnesi, gümrük belgesi gibi evraklar olduğunu, araç mülkiyetlerinin İranlı firmaya kazadan sonra geçtiğini, bu evrakların araçların nakliye ve kaza tarihinde İranlı firmanın mülkiyetinde olduğunu ispat gücü bulunmadığından, davacının hasarlanan araçlar için ödeme yaptığını ve bu ödeme sebebi ile zarara uğradığını ispat etmesi gerektiğini, denetime elverişli ödeme belgesini dosyaya sunmadığını, zararın ispatlanması gerektiğini, raporlar arasındaki çelişki giderilmeksizin karar verildiğini, ... Sigorta Sözleşmesinin 24.maddesine göre İranlı davacı şirketin hak sahibi olamayacağını, müvekkili şirketin ... Marka araçların İtalya'dan Ortadoğu ülkelerine taşınma işini organize edilmesi ile ilgili olarak İtalya ... Şirketi ile sözleşmesel bir ilişki içinde olduğunu, müvekkili şirketin taşıma işlerini organize ederek araçların nereye taşındığı veya nihai alıcının kim olduğuna ilişkin olarak ancak ... tarafından kendisine verilen resmi belgelerdeki bilgilere sahip olduğunu, davacının hiçbir resmi belgede yazılı olmadığını, müvekkilinin davacının nihai alıcı olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını, BM'nin ambargo kararı ve ... poliçesi gereği İranlı firmaların kapsam dışı bıraktığını, BM ambargosu ve ... 24 madde gereği taşıyıcının sigorta sorumluluğunu hukuki olarak ortadan kaldırdığını, gümrüklere sunulan faturalara göre satıcı firmanın İtalyan olduğunu, alıcı firmanın ise Suriye'li olduğunu, nakliye sözleşmesinin İtalyan firma ile yapıldığını, İranlı firma ile yapılan hiçbir sözleşme olmadığını, ... Firmasının hiçbir evrakta görülmediğini, İranlı bir şirketin hak sahibi olarak ortaya çıktığı anda ... Poliçesinin iptal olacağını, ... sözleşmesinden kaynaklanan sorumluluğun yasal olarak ortadan kalkacağını, müvekkili şirketin sorumluluğunun sözleşme içerisinde bulunduğu İtalyan Şirketine karşı olduğunu, müvekkili şirketin uluslararası kombine taşıma işlerinde organizatörlük yapan bir şirket olduğunu, müvekkili şirket ile İtalyan şirketinin 2012 yılında Fıat şirketine ait ... araçların ortadoğu ülkelerine nakliye işinin organize edilmesi için anlaşma yapıldığını, müvekkili şirketin araçların taşınması için ana taşıyıcısı olan dava dıışı İtalyan ... Şirketinden alacaklı olduğunu, 2012 yılında protokol ve ek protokol imzalandığını, İtalyan ... firmasının navlun borcunu ödememek yönünde gösterdiği tavrın kötü niyetli olduğunu, dava açıldıktan sonra ... Şirket yetkilisinin göndermiş olduğu mailde sigortadan paranın aylar önce alındığını öğrendiğini, açık hesap nedeniyle ... tarafından mahsup edildiğini, bakiye 51.000,00 EURO ödemeyi hazır olduklarını bildirdiğini, mailden anlaşılanın dava dışı ... Şirketinin sigortadan paranın tahsil edildiğini ve taşıma alacağının mahsup edildikten sonra bakiyenin ödeneceğinin davacı ...'ya bildirildiğini, öte yandan davanın önce reddedilmesi sonucunda geçen zaman zarfında müvekkili şirketin navlun alacağı olan 39.500,00 EURO'yu İtalyan ... Firmasından sigorta tutarından mahsuplaşmak haricinde başka bir yöntem ile tahsil edebilme imkanınında malesef önüne geçildiğini, ... Sözleşmesinden kaynaklı olarak EURO bazında %5 yıllık faizin fahiş oranda olduğunu, şirketin mahvına yol açacak nitelikte olduğunu iddia ederek, kararın kaldırılıp davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İstinaf dilekçesine ekli olarak 16.08.2011 tarihli dava dışı ... Otomotiv... AŞ'ye ait Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi örneği ile İngilizce yazılı swift mesaj örneğinin eklemiş olduğu, söz konusu mesajın dava dışı ... Otomotiv AŞ'ye dava dışı ... Sigorta AŞ tarafından 91.963,00 EURO tutarında hasar ödemesine ilişkin olduğu, tarihinin ise 12.11.2012 olduğu anlaşılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, uluslararası kara yolu taşıması sırasında, taşınan eşyada meydana gelen zararın davalı taşıyandan tahsili istemiyle açılmış bir maddi tazminat davasıdır.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dosya kapsamından, davalı taşıma şirketi ile dava dışı ... Sigorta Şirketi arasında 20.06.2012 başlangıç, 20.06.2013 bitiş tarihli ... Kara Yolu İle Yapılan Uluslararası Emtia Taşıması Nakliyeci Sorumluluğu Sigorta Sözleşmesinin kurulduğu, sözleşmede geçerlilik alanının Avrupa, Ortadoğu ülkeleri ve bağımsız devletler topluluğu olarak belirtildiği, 27.06.2012 tarihinde düzenlenen trafik kaza tespit tutanağında, Tercan ilçesi istikametinden seyreden ... plakalı çekici, ... ... plakalı römorkun araç sürücüsünün gidiş istikametine göre sağ şarampole yoldan çıkarak aracının devrilmesi neticesinde yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiği, davacı ve dava dışı ... İnternational Transport ... Ltd vekillerinin davalı şirket ve dava dışı ... Anonim ... Şirketi'ne 10.04.2013 tarihinde ihtarname düzenlediği, söz konusu ihtarnamede, mülkiyeti ... AŞ'ye ait 8 adet aracın muhatap ... Firmasına ait TIR ile taşınırken Erzincan ilinde TIR şoförünün trafik kural ihlali sonucunda taşınan otomobillerin devrildiği ve 95.000,00 EURO zarar oluştuğu, muhatap tarafından hasarlı şekilde müvekkillerine teslim edildiği, müvekkillerinden ... Blue Firmasının taşıyıcı firma olan ... firmasından zararı talep ettiğinden kendilerinin sigortalı olan bu araçların hasar bedellerinin ... Sigorta tarafından ödeneceğinin belirtilmesi üzerine söz konusu firmanın mail adresi ile ... Firması ile yapılan yazışmalarda ... Firmasının paranın müvekkillerine ait olduğunu, çeşitli defa talep edilmiş olmasına rağmen her türlü belgenin gönderilmiş olmasına rağmen sigorta firmasının herhangi bir bedel ödemediğini, hasar bedeli olan 95.000,00 EURO'nun müvekkilinin banka hesabına gönderilmesinin talep edildiği, davalı şirket tarafından 17.05.2013 tarihli Üsküdar 10. Noterliğinde düzenlenen cevabı ihtarname ile müvekkili şirketin ... marka araçların İtalya'dan Türkiye'nin Doğusundaki ülkelere nakliyesi için İtalya menşeli ... Şirketi ile sözleşme yaptığını, bu sözleşmeye istinaden taşıdığı araçlardan 8 adetinin taşıyıcı şirkete ait olan tırın devrilmesi sonucunda hasar gördüğünü, araçlar için ... Anonim Sigorta Şirketi tarafından 91.963,00 EURO tazminatın sigorta ettiren nakliyeci şirkete ödendiğini, bu şirketinde silsile yoluyla söz konusu meblağı müvekkili şirkete ödediğini, müvekkilinin muhatabının sözleşmenin tarafı olan İtalya ... Şirketi olduğunu, müvekkili şirketin 22.11.2012 tarihli ihtarnamesi ile aynı zamanda ... Şirketininde vekili olan muhatapların vekiline sigortadan 91.963,00 EURO'nun ödendiğini, taraflar arasındaki 19.06.2012 tarihli protokolden kaynaklanan 39.500,00 EURO'nun müvekkili şirket alacağının hasar bedeli olan 91.163,00 EURO'dan mahsubu ile bakiye 51.663,00 EURO'nun ... Şirketi tarafından tanzim edilecek fatura mükabilinde ödeneceğinin ihbar edildiğini, muhatapların ... Motor AŞ'nin araçların kendisine ait olduğunu ihtar etmekte ise şirketlerin müvekkili şirketin muhatabı olmadığını, hasar bedelinin kendilerine ödeneceği konusunda belgenin olmadığını ayrıca sigorta poliçesinin 24.maddesinde, İran menşeli şirketler için konulan ambargo sebebiyle bu şirketlere ödeme yapılamayacağının belirtildiğini, müvekkili şirketin İtalyan ... Şirketi ile mevcut sözleşmesi ve sigorta poliçesinin 24.maddesi gereğince muhataplara ödeme yapılmasının mümkün olmadığını, İtalyan ... Şirketinin tanzim edeceği 91.163,00 EURO tutarındaki hasar faturası mukabilinde bakiye 51.663,00 EURO meblağın kendisine veya muvafakatı ile vekile ödemeye ve Ümraniye 1. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasının temlik etmeye hazır olduklarını bildirdiği, 11.04.2013 tarihli ihtarnamede davacı ve dava dışı ... Blue Şirketinin davalı ve dava dışı sigorta şirketine göndermiş oldukları ve ihtarnamede 8 adet aracın tır şoförünün kural ihlali sonucunda aracın devrilmesi ile zarar gördüğü, hasarlı şekilde teslim edildiği belirtilerek 95.000,00 EURO'nun ödemesinin talep edildiği, 05.05.2012 tarihli faturanın Fiat ... tarafından düzenlendiği 95.200,00 EURO tutarındaki 8 adet araca ait fatura olduğu, faturada ... ... ... unvanında İran'da mukim şirketin gösterilmiş olduğu, davacı şirket tarafından ihtarnameler neticesinde hasar bedelinin ödenmediği iddiası ile söz konusu faturaya dayanılarak davalı taşıyıcı şirkete karşı iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır. Uyuşmazlık, davalı savunmasının süresinde olup olmadığı, davanın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, davacının davalıya husumet yöneltmesinin usulüne uygun olup olmadığı, davacının oluşan zarardan dolayı aktif dava ehliyetinin olup olmadığı, dosyaya delillerin süresinden sonra ibraz edilip edilmediği, bilirkişi raporlarının yetersiz olup olmadığı, raporlar arasında çelişki bulunup bulunmadığı, uygulanan faiz oranının yerinde olup olmadığı, ... Hükümleri gereğince verilen kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Davalı vekilinin istinaf konusu yapmış olduğu davanın zamanaşımı ile ilgili istinaf nedenleri, Dairemizin 2017/772 Esas, 2017/796 Karar sayılı ilamı ile cevaplandırılmış olduğundan ve işin esasını incelenmesine dair karar verilmiş olduğundan zamanaşımına dair istinaf nedenlerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.Tarafların delillerini dosyaya ibraz etmesi ile bilirkişi raporları alınmıştır. 26.12.2014 tarihli bilirkişi heyet raporunda; araçların İtalya'daki üretici firmadan Suriye'deki temsilci firmaya satıldığı, Suriye'deki temsilci firma tarafından da İran'daki davacı firmaya satıldığının anlaşıldığı, araçların İtalya'dan yola çıktığı Suriye'ye hiç gitmeden transit olarak Türkiye üzerinden İran'a gitmekte iken Erzincan'da 27.06.2012 tarihinde kaza meydana geldiği, kaza sonucunda araçlar için hak sahibi olduğunu öne süren davacı yararına tanzim edilmiş olan nakliyat muhtıralarını sigorta korumasına alan nakliyat sigorta poliçesine rastlanmadığı, davacı firmanın dosyaya sunduğu İran Resmi Makamlarınca düzenlenmiş belgelere göre de 02.12.2012 tarihli gümrük belge tarihi ile aynı şase numaralarına ait 8 adet ... aracın davacı firma tarafından ithal edildiği, Tahran Gümrüğünde tahsis edildiği, İran Ticaret ve Madenler Odası belgesinin olduğu, davacı firmanın ödemelere dair iki adet belge sunduğu, 1.belgenin e-posta yazışması olduğu, ... Motor yetkilisinin 14.03.2012 tarihinde e-posta ile önce 386.300,00 EURO sonra da 258.000,00 EURO ödeme talimatının ilettiği, talimat altında söz konusu ödemenin ... firmanın banka hesabına yapılmasına dair bilginin mevcut olduğu, ikinci belgenin ise 27.10.2011 tarihli ödeme dekontu olduğu, söz konusu dekontta yine Fiat SPA Firmasına 392.625,00 EURO ödeme yapıldığı, ancak dosyaya delil olarak iki belgeden hareketle cari hesap hareketi incelenmeden denetime elverişli şekilde 8 adet araç bedelinin tanzimli 01.05.2012 tarihli fatura karşılığı olarak fatura tarihinden yaklaşık 6 ay önce ödendiğini söyleyebilmenin mümkün görülmediği, davanın uluslararası karayolu taşıma işi icra edilirken vuku bulan maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle taşınan yük üzerinde ortaya çıkan zararın taşıyıcıdan tazmini istemine ilişkin ve bağlamda davacı tarafın özetle davalı taşıyıcının bu taşıma işinde üzerine düşebilecek mesuliyete sigorta güvencesi sağlayan sigortacıdan tahsil ettiği bedeli kendisine ödenmesini talep ettiği, davalı tarafın ise, davacının taşıma ilişkisinin tarafı olmadığı gibi, taşınan mal üzerinde hak sahibi olduğunun da sübuta ermediğini, bu durumda oluşan zararın tazminini isteyemeyeceğini, kaldı ki taşımanın tabi olduğu ... Konvansiyonu hükümlerine göre derdest davaya konu edilmiş olan tazminat talebinin zamanaşımına uğradığını öne sürüp davacının talebine karşı çıktığı, davada tartışılan maddi hasarlı kaza sonucunda taşınan 8 adet araç üzerinde oluşan hasarın davalı taşıyıcının icra edeceği uluslar arası karayolu taşımalarında ... Konvansiyonu hükümlerine göre üzerine düşebilecek mesuliyete sigorta güvencesi sağlayan sigortacı tarafından tazmin edildiğinin çekişmesiz olduğu, bu nedenle somut olayda çözülmesi gereken tazmin edilen bu bedeli davacının zarar sorumlusu olan davalı taşıyıcıdan talep edip edemeyeceği ve derdest davanın zamanaşımı süresi içinde açılıp açılmadığına ilişkin olduğu, davacının sorumluluğu altında icra edilen ... Konvansiyonuna tabi uluslararası kara yolu taşıma işi sırasında dava konusu maddi hasarlı trafik kazası 27.06.2012 tarihinde vuku bulduğu, davacının davalı taşıyıcıya keşide ettiği İstanbul 17. Noterliğinin 11.04.2013 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile uğradığını öne sürdüğü 95.000,-Euro zararın kendisine ödenmesi istemine dair yazılı istemin davalı taşıyıcının geri çevirdiği tarihe kadar somut olay için (trafik kazasında araç sürücünün asli kusurlu olması, Y.11.HD 25.06.2009 tarih, E.2007/12693-K.2009/7793 Sayılı ilamında “...Dava konusu taşımayı gerçekleştiren tır, seyir sırasında takla atarak ters dönmüş olup, bilirkişi raporunda, ağır yüklü bir durumda aşın süratle seyreden tır sürücüsü tam kusurlu bulunmuştur. ağır kusur kavramı bir özel hukuk kavramı olup, kasıt olmamakla beraber kasta yakın bir kusurun mevcudiyetini ifade eder. Dava konusu olayda ise, tır sürücüsünün Yİ0O kusurlu bulunması, başlı başına kasıtlı ya da ağır kusurlu olduğu anlamına gelmez.” denmek suretiyle vurgulandığı üzere taşıyıcının ağır kusurlu olduğu anlamına gelmeyeceğinden) 1 yıl olması gereken zaman aşımı süresi ... md.32/2 uyarınca ertelenmiş, dolayısıyla 02.12.2013'de davalı aleyhine ikame edilmiş olan dava da, takdiri Mahkeme'ye ait olmak üzere, ertelenen zaman aşımı süresi dolmadan açılmış durumda olduğu, ancak derdest dava zamanaşımı müddeti dolmadan açılmış olsa bile, “somut olayda taşıma ilişkisinin tarafı olmayan davacının” zarar sorumlusu olan davalı taşıyıcıdan tazminat talep edebilmesi ve/veya onun mesuliyetine güvence sağlayan ... sigortacısının ödediği tazminat üzerinde hak iddia edebilmesi, evvelemirde davalı taşıyıcının sorumluluğu altında taşınan araçlarüzerinde “gerçek hak sahibi olduğunu” ve bu sıfatıyla da, bedelini eksiksiz olarak ödediği araçlar üzerinde oluşan hasardan dolayı maddi yönden menfaatinin zarar gördüğünü kanıtlaması şartına bağlı olacağı, bu bağlamda davacı tarafın cari hesap ilişkisini tevsik eden herhangi bir kaydı delil olarak sunmadan sirf adına tanzimli faturadan ve bu fatura tarihinden 6 ay önce yapılmış bir transfere ait dekonttan hareketle, davalı taşıyıcının sorumluluğu altında taşınan araçlar üzerinde davacının “gerçek hak sahibi olduğunu” ve bu sıfatıyla da, bedelini eksiksiz olarak ödediği araçlar üzerinde oluşan hasardan dolayı maddi yönden menfaatinin zarar gördüğünü dosya münderecatı üzerinden, “denetime elverişli bir şekilde" söyleyebilmek mümkün görünmediği, tarafların dosyaya sunmuş olduğu belgeler ve sair evraklara göre, yukarıda açıklanan nedenlerle; taşıyıcıdan tazminat istemi ile ikame edilmiş olan davanın ... md.32/2 nazarından süresinde açıldığı ancak, somut olayda taşıma ilişkisinin tarafı olmayan davacının uluslararası karayolu taşıma sırasında hasar gören araçlar üzerinde hak sahibi olduğunu “denetime elverişli” bir şekilde ortaya koymadan davalı taşıyıcının mesuliyetine sigorta güvencesi sağlayan ... sigortacısının somut olay için ödediği tazminatın kendisine ödenmesini isteyemeyeceği belirtilmiştir. Davacı vekili rapora itiraz dilekçesinde; raporun hukuka uygun olmadığını, gerçeğe aykırı olduğunu, İran İslam Cumhuriyeti Gümrük İthalat Belgeleri, araç gümrük belgesi vb belgelerden davalı tarafından yapılan taşıma sırasında hasarlanan araçların şase numaraları belirtilmek suretiyle müvekkili şirketçe gümrükten teslim alındığı ve bu araçların müvekkili tarafından ithal edildiğini, İran Devleti Resmi Makamlarının yazıları ile ispatlandığını, dosya içeriğinde müvekkili şirketin araçları Suriye Firması olan Al Khouli Motor'dan alındığına dair faturanında sunulduğunu, bu belgelerden müvekkilinin hasarlanan araçlarının hak sahibi olduğunu, Suriye Firmasına fatura gereği ödemenin yapıldığına dair ödeme talimatınında sunulduğunu, firmanın keşide ettiği faturanın ödendiğini, bir an için ödenmediği kabul edilse dahi menkul malların mülkiyetinin zilyetliğinin teslimi ile müvekkiline geçtiğini, bedelin ödenip ödenmemesinin davada tartışma konusu olmadığını, zaten davalı tarafından ... Sigortacısından hasar bedelinin tahsili için aranan belgelerinde taraflarınca ulaştırıldığını belirterek yeniden rapor alınmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili rapora itiraz ve beyanlarında; raporun eksik düzenlendiğini, davanın zamanaşımına uğradığını belirtmiştir. 06.10.2015 tarihli ek bilirkişi raporunda sonuç olarak kök rapordaki görüşte değişikliğe gidilmesine gerektirir bir durumun olmadığını, zamanaşımı yönünden yapılan itirazın haklı ve yerinde olduğu belirtilmiştir. Mahkemece, 20.06.2017 tarihli verilen kararla davanın zamanaşımı nedeniyle reddine dair hüküm tesis edilmiştir. Dairemizin kaldırma kararı sonrasında ise yeniden değerlendirme ve bilirkişi raporu alınmıştır. Dosyaya ibraz edilen ... belgesinden, gönderen şirketin ... Ulus.. Ltd. Şirketi, alıcının ... Blue Ltd. olduğu, yükün teslim yerinin Tahran, yükün teslim alındığı yerin İtalya Torina olduğu, 8 aracın yer aldığı ... belgesinde taşıyıcı şirketin ... Lojistik...AŞ şirketi, gönderinin talimatının ... Blue... Ltd Şirketi, İran'daki adresinin yazılı olduğu, davalı şirket tarafından dosya içerisine ibraz edilen özel sözleşme başlıklı sözleşmenin tercümesinden, 18.06.2012 tarihinde davalı şirket ile dava dışı ... ... SRL arasında gerçekleştirilen sözleşme konusunun, 1.maddede; fabrikalardan otomobil gemileri ile limana taşıma hizmetleri, liman masrafları, bağlama, muamele ve konşimento masrafları, Türkiye'nin Derince Limanına Ro-ro sevkiyatı teslim emri ücreti, Derince/Türkiye'deki transit formaliteleri ve liman masrafları ve ... yükümlülüğü kapsamında Derince'den Türkiye'nin doğusundaki komşu ülkelere otomobil gemileri ile taşıma dahil ... marka araçların İtalya'dan Türkiye aracılığı ile Türkiye'nin doğusundaki komşu ülkelere nakliyesi olarak açıklandığı, 5.maddede; Matriksin İtalya'da araçların alınma tarihinden hemen sonra taşıma faturalarını düzenleyeceği, 3.maddede; Navlun bedelinin belirtilmiş olduğu, 19.06.2012 tarihinde davalı ile ... arasında özel sözleşmenin ek ödeme protokolünün düzenlendiği, söz konusu protokolde Matriksin 19.06.2012 tarihi itibariyle Derince Limanında olan 32 aracın başka gecikme olmaksızın en kısa sürede taşıyıp teslim etmeyi kabul edip onayladığı hususlarına ve diğer hususlara yer verilmiş olduğu, 8 adet hasarlanan araç için dava dışı ... Anonim Sigorta Şirketine 91.963,33 EURO tutarında faturanın düzenlenmiş olduğu, 15.11.2012 tarihli faturanın dava dışı ... Şirketi tarafından düzenlendiği anlaşılmıştır. 28.04.2021 tarihli bilirkişi raporunda; dava konusu olayda, davalı ... AŞ'nin, mülkiyeti davacıya ait olan emtianın fiili taşıyıcısı olduğu, taşıma işinde meydana gelen hasarın ...'nin 23'üncü ve 25'inci madde kapsamında net 95.000,00 EURO olduğunun sübuta erdiği, sorumluluğunda olan taşıma sırasından taşıyanın hatasından meydana geldiği, davacının usulüne uygun olarak gönderdiği ihtarname ile kesilen zaman zararın davalının cevabi ihtarnamesi olmakla, davanın ...'nin 32 .madde 1. Paragraf gereği bir yıllık zamanaşımı süresi dolmadan ikame edildiği, davacının maliki olduğu anlaşılan emtiada meydana gelen hasar tutarı olan 95.000,00 Euro'yu davalıdan talep edebileceği, davalının talep edebileceği gerçek zarar tutarı olan 95.000,00 EURO'ya ... Konvansiyonu 27'nci maddesi gereğince temerrüt tarihi olan 11.04.2012 tarihinden itibaren yıllık % 5 oranında faiz talep edebileceği belirtilmiştir. Mahkemece, yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın kabulüne dair hüküm tesis edilmiştir. Dava konusu taşıma Türkiye-İran arasında yapılmakta olup taşımanın ...'nin 1.maddesin uyarınca, bu Konvansiyon hükümlerine tabi olduğu görülmektedir. ...'nin 17/1. maddesine göre, taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur. 17/2. maddesinde ise eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut da taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise taşımacının sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir. Taşıyıcının anılan madde uyarınca sorumluluktan kurtulabilmesi için hasarın önlenmesine imkan bulunmayan bir hâlden yahut gönderenin veya alıcının talimatından meydana geldiğini kanıtlaması gerekir. Zira, taşıyıcının sorumluluğu ispat külfeti ters çevrilmiş bir kusur sorumluluğudur. Dosya kapsamından, davalı şirket ile dava dışı İtalya'daki yerleşik ... ... Şirketi arasında 18.06.2012 tarihinde özel sözleşme başlığı ile taşıma sözleşmesinin kurulduğu, sözleşmenin 3. maddesinin (c) bendinde; uygun faaliyetler için ...'in Türkiye acentesi ... ile belgelendirme konusunda iş birliğinde bulundurmanın davalı şirketin taahhütleri ve sorumlulukları arasında yer verildiği aynı maddede haftalık düzenli şekilde Livorno'dan Derince/Türkiye'ye Ro-Ro sevkiyatı dâhil İtalya'dan Türkiye'nin doğusundaki komşu ülkelere uygun taşıma hizmetinin sağlanmasının belirtildiği, bu kapsamda İtalya'dan Türkiye'ye getirilen ve dava dışı Suriye'deki mukim şirket tarafından alınmış olduğu anlaşılan 8 adet araçla ilgili olarak ... belgesinin düzenlendiği, ... Belgesinde, gönderenin dava dışı sözleşmenin tarafı İtalya Şirketi ... Şirketinin acentesi olan .... Ltd Şirketi olduğu, alıcının, dosyadaki maillerden anlaşıldığı üzere İtalya'daki ... Firmasının İran'daki acentesi ... Transport Ltd Şirketi olduğu, taşıyıcı firmanın ise davalı şirket olduğu, dava konusu araçların taşınması sırasında 27.06.2012 tarihinde meydana gelen hasar sonucunda araçların hasara uğradığı, araçların hasarlı şekilde İran Gümrüğünde 02.07.2012 tarihinde tesliminin yapıldığı, davalı taşıyıcı şirkete dava dışı ... Sigorta Şirketi ile ... Kara Yolu ile Yapılan Uluslararası Emtia Taşıması Nakliyeci Sorumluluğu Sigorta Sözleşmesi kapsamında 91.693,00 EURO hasar bedelinin 13.11.2012 tarihinde ödendiği, davacı İran'da yerleşik olan şirketin söz konusu sigorta şirketinin yapmış olduğu ödemelerin kendisine yapılması gerektiğini, davalı şirketin ödemeleri alabilmesi için yapmaları gereken her şeyin kendileri tarafından yapıldığını belirterek davalı şirketten sigorta şirketinden tahsil edilen bedelin kendilerine ait olduğunu iddia ederek iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmaktadır. Davalı şirket ile dava dışı ... Sigorta AŞ arasında gerçekleştirilen ve 20.06.2012 ile 20.06.2013 tarihleri arasında geçerli olan sigorta sözleşmesinin 24.maddesinde; " Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 09.06.2010 tarih ve 1929 sayılı kararı ile İran Hükümeti, İran uyruklu kişiler ve/veya İran menşeli kişiler için ekonomik ve ticari ambargo konmuş bulunmasından dolayı İran Hükümeti, İran uyruklu kişiler ve/veya İran menşeli şirketlerin sigorta sözleşmelerinde baştan itibaren veya sonradan herhangi bir şekilde hak sahibi olmaları mümkün değildir. İran Hükümeti, İran uyruklu kişiler ve/veya İran Menşeli şirketli poliçelerlde sigorta ettiren, sigortalı, rehinli alacaklı ve/veya sair surette hak sahibi olarak gösterilmiş veya sigorta konusu menfaat sonradan kendilerine ait olmaya başlamış veya herhangi bir şekilde sigortadan doğan haklar kendilerine hangi şekilde olursa olsun devredilmiş veya intikal etmiş bulunduğu takdirde, sigorta şirketi her türlü teminat sağlama ve ödeme yükümlülüğünden kurtulmuş olup ve hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz. Sigorta, İran Hükümeti, İran uyruklu kişiler ve/veya İran menşeli şirketler sigorta konusu menfaat veya sigortanın sağladığı hak veya hakların sahibi durumuna geldikleri andan itibaren geçersiz sayılır." düzenlemesine yer verilmiştir. Taraflarında kabulünde olduğu üzere, davacı İran'da mukim şirket ile davalı şirket arasında herhangi bir sözleşme mevcut almadığı gibi, davacı şirket ... Belgesinde de gerek gönderen gerekse alıcılar arasında yer almamaktadır. Taşınan eşyaların sahibi olduğuna dair fatura ve bir kısım bilgi ve belgelerin mevcut olmasının davacı tarafa gerek ... gerekse de TTK'daki taşıma hukukundan kaynaklanan alacak talebinde bulunma hakkının olup olmadığının tartışılması gerekecektir. ...'nin 4.maddesinde; taşıma mukavelesinin akdedilmesi ve uygulanmasına dair düzenlemelere yer verilmiştir. Sözleşmede gönderici ve alıcı söz konusudur. Taşımacının sorumluluğu ise aynı yasanın 17. maddesinde düzenlenmiştir. ... Hükümleri gereğince malın alıcıya teslim edilmesi gerekmektedir. Davacı ... hükümleri kapsamında kabul edildiği üzere, taşıma sözleşmesinin tarafları arasında yer almamaktadır. Bu durumda, davacının söz konusu Konvansiyon hükümleri gereğince davalı taşıyıcıdan talepte bulunma hakkının bulunmadığı, diğer bir deyişle davacı sıfatının yani aktif dava ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermek gerekirken davanın kabulüne karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur. Bu neden davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü gerekmiştir.Davacı, taşıma ilişkisinin tarafı olmayıp taşıma sözleşmesi uyarınca taşıyandan tazminat talep hakkı yoktur.Açıklanan bu gerekçelerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.2 maddesi gereğince kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca kabulü ile ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, davanın esası hakkında Dairemizce yeniden hüküm verilmesine, bu doğrultuda;1-Davanın aktif husumet ehliyeti yokluğu nedeniyle reddine,2-Hüküm tarihinde yürürlükte bulunan 492 sayılı Harçlar Kanunun göre alınması gereken 615,40 TL'nin peşin olarak yatırılan 4.462,15 TL'den mahsubu ile artan 3.746,75 TL harcın, hüküm kesinleştiğinde ve talep hâlinde davacı tarafa iadesine, 3-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince belirlenen 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 4-Davacının yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, 5-HMK'nın 333. maddesi gereğince kararın tebliğ gideri karşılanarak hükmün kesinleşmesinden sonra, artan gider ve delil avanslarının yatıran taraflara iadesine, 6-İstinaf aşamasındaki harç ve yargılama giderleri yönünden;a-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru harcının Hazineye gelir kaydına; davalı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince davalıya iadesine,b-Davalı tarafından harcanan 220,70 TL istinaf başvuru harcı gideri ile 88,60 TL posta gideri olmak üzere toplam 309,30 TL kanun yolu giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,7-Gerekçeli kararın Dairemiz Yazı İşleriMüdürlüğünce taraf vekillerine tebliğine,8-Karar kesinleştikten sonra dosyanın, kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353/1.b.2 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 16.10.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve temyiz yolu açık olmak üzere karar verildi.
KANUN YOLU: HMK'nın 361. maddesi uyarınca, iş bu gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğ tarihlerinden itibaren iki haftalık süreler içinde temyiz yolu açıktır.