T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1108
KARAR NO : 2025/1435
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/02/2022
NUMARASI : 2020/651 Esas - 2022/93 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki satım sözleşmesinden kaynaklı itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ...vb. meşrubatların münhasır satıcılığı için direkt satış sözleşmesinin 7. maddesine aykırı şekilde müvekkilinin yazılı onayını alınmadan satış mahallinin kapatıldığını, sözleşmenin 3. maddesine göre 1.500 koli ürünün satılması ile sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğini, sözleşmenin özel hükümler bölümünün 1. maddesine göre, ürünlerin etkin satışı için ve sözleşmenin erken feshi halinde geri alınmak üzere davalıya 15.000,00 TL ödendiğini, sözleşmenin özel hükümler bölümünün 2. maddesi uyarınca davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranması neticesinde sözleşmenin süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi halinde iade edilmek koşuluyla, davalıya sözleşmede yazılı ürün ve malzemelerin promosyon amacıyla %100 iskontolu olarak verildiğini, sözleşmenin 3. maddesinde davalının satın alacağı bazı ürünler için iskonto uygulanacağı, ancak davalının sözleşme hükümlerine aykırı davranması nedeniyle sözleşmenin süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi halinde bu malzeme ve ürünler için geçmişte uygulanmış iskontolar toplamının KDV'si ile birlikte davacıya ödeneceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin davalı tarafından uygulanmadığının ve işletmenin kapatıldığının Antalya 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/70 D.İş dosyası ile tespit edildiğini, tespitten sonra gönderilen İzmir 7. Noterliğinin 23.10.2017 tarihli ihtarı ile sözleşmenin fesih edilerek sözleşmeden doğan hak ve alacakların 8 gün içerisinde ödenmesinin ihtar edildiğinin, sözleşmenin ihlali sebebiyle 13.600,00 TL pazarlama faaliyetlerine katkı payı bedeli, 1.328,38 TL bedelsiz ürün bedeli ile 230,23-TL ihtar giderinin tahsili amacıyla İzmir 27. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu ileri sürerek, itirazın iptali ile takibin devamını ve %20'den az olmamak koşuluyla icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşme kapsamında müvekkilince 1.500 koli mal alınarak sözleşmenin ifa edildiğini, emtianın davacı şirketin Antalya bölge bayii olan ... İnş. Taah. San. Tic. A.Ş.'den aldığını, malların davacı şirketin yetkili bayisinden alınamayacağına ilişkin bir kısıtlama olmadığını, sözleşmenin özel hükümlerinde geçtiği gibi 1.500 koli ... ml (24lü) ürün alımıyla müvekkilinin yükümlülüklerini tamamladığını savunarak, davanın ... A.Ş.'ye ihbarı ile reddine ve kötü niyet tazminatına karar verilmesi talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "Davalı vekilinin cevap dilekçesi ile taraflar arasındaki sözleşmenin ve özel hükümlerin kabul edildiği, sözleşme kapsamında davacının yetkili Antalya Bölge Bayisi olan ...... Şirketinden ürün alımının yapıldığının belirtildiği, sözleşmeye göre 1500 koli ürün alımının yapıldığından sözleşmenin süresinin beklenmediği ve iş yeri devrinin kabul edildiği, davalı tarafın da kabulünde olan sözleşme ve eki olan Özel Hükümlerde sözleşmenin 1500 koli ... ml (24lü) ürün alımı ile sona ereceğinin yazılı olduğu, mahkememizce talimatla dava dışı ...... Şirketinin ticari defterleri incelenerek aldırılan rapora göre davalının sözleşme kapsamında 1500 koli ... ml (24lü) ürün alımını gerçekleştirmediğinden taahhüdünü yerine getirmediği, sözleşme sona ermeden davalı şirketin iş yerini devir suretiyle faaliyetini sona erdirmesi nedeniyle davacı şirketin sözleşmeyi feshinde haklı olduğu, davacı şirketin taraflar arasında ihtilaf bulunmayan sözleşmenin haklı feshinden doğan takip ve dava konusu bedelleri talep edebileceği,Alacağın sözleşmeden kaynaklandığı, alacağın belirli ve bilinebilir olduğu, davalı (dava dışı ... ... Şirketinin) ticari defterinde yapılan incelemede sözleşmede yazılı ... ml (24lü) ürünlerin davacı şirketten alınmadığı, itirazın haksız olduğu, icra inkar tazminatı koşullarının oluştuğu anlaşılmakla..." gerekçesiyle, davanın kabulü ile davalının İzmir 27.İcra Müdürülüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazının iptali ile takibin devamına, asıl alacak miktarı olan 15.158,61 TL'nin %20'si oranında icra inkâr tazminatının davalıdan tahsiline, karar verilmiştir.
Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkemece hükme esas alınan raporun eksik olduğunu ve rapora itiraz edilmesine rağmen ek rapor alınmadığını, mahkemenin sözleşmenin süresi konusunda hataya düştüğünü, raporda belirtildiği üzere müvekkili şirketin 2.165 ve 1.314 koli olmak üzere toplam 3.506 koli alım yaptığını, sözleşmede çeşit ayrımı olmadığını, ifa edilen sözleşmenin sona erdiğini, bilirkişi raporunun sonuç kısmının 5.bendinde, sözleşmede 1.500 koli ile ilgili ... ml 24'lük ürünlerden oluştuğu ile ilgili bir ibare olmadığını, raporun hükme esas alınabilmesi için 5. maddesinin dikkate alınması gerektiğini, miktar hesaplanırken özel maddelerde yazıldığı üzere pet 1 litre ürünlerin sayılacağı ve diğer ürünlerin de 2 kolisi 1 koli sayılacağının bilirkişi raporunda incelenmediğini, müvekkilin faaliyetlerini sona erdirmesinin sözleşmeyi sona erdiren bir sebep olduğunu, sözleşmeye göre yasak olanın devir ve temlik etmeme, satış noktasını kapatmak ve faaliyet türünün değiştirilmesi olduğunu, cezai şartın uygulanmasında satın alınan ürünlerin düşülmesinin hakkaniyet gereği olduğunu, inkar tazminatı koşullarının oluşmadığını, icra dosyasına yönelik itiraz hakkında bir karar verilmediğini, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasında imzalanan direkt satış noktası sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine yapılan itirazın İİK'nın 67.maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında 25.06.2011 tarihli Direkt Satış Sözleşmesi ve eki özel hükümlerin imzalandığı hususunda ihtilaf bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı tarafın sözleşme gereği edimlerini yerine getirip getirmediği ile sözleşmenin taraflarca ifa edilerek sona erme koşullarının oluşup oluşmadığı noktasında toplanmaktadır.Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin Genel Hükümler başlığının 7. Maddesinde "işletmeci, şirketin yazılı onayını almadan, bu sözleşme ve oluşmuşsa eklerindeki hak ve/veya yükümlülüklerini başkasına devir veya temlik etmemeyi, sözleşme süresince satış noktasında sözleşmenin devam ettirilmesine etki edecek hiçbir değişiklik (satış noktasını kapatmak, devretmek faaliyet türünü değiştirmek vb) yapmamayı kabul ve taahhüt eder." denilerek davalı şirketin davacı şirketin yazılı onayını almadan satış noktasını kapatmaması hüküm altına alınmıştır.Sözleşmenin 8.maddesinde işletmeci, sözleşme ve eklerinde yer alan yükümlülüklerin herhangi birine uymaması halinde davacı şirketin uyarıda bulunması veya süre verilmesine gerek olmaksızın sözleşmeyi tek taraflı feshederek 15.000,00 TL cezai şart talep edebileceği talep edilmiştir. Sözleşmenin 3.maddesinde işletmeci, haksız bir nedenle şirkete iade etmemek koşuluyla toplam 1500 koli ürünü müşterine satmayı planlamaktadır. Sözleşme herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın işbu satış miktarının tamamlanması ile birlikte kendiliğinden sona erecektir, düzenlemesi bulunmaktadır. Sözleşmenin 4.maddesinde işletmenin satacağı ürün ve markalar ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Taraflar arasında imzalanan 25.06.2011 tarihli (Gazlı ve Gazsız Ürün-Miktar) Direkt Satış Sözleşmesinin ayrılmaz bir parçası ve eki olarak taraflarca imzalanan Özel Hükümlerde satılacak ürünlerin türü ve niteliklerine ilişkin özel düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre şirketin, işletmeciye ürünlerin etkin satışını sağlamak amacıyla yapacağı her türlü pazarlama faaliyetlerine katkıda bulunmak için bir defaya mahsus olarak faturaya karşı 15.000,00 TL ödeyeceği, ancak işletmecinin, sözleşmede öngörülen yükümlülüklerine aykırı davranması nedeniyle süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi halinde bu meblağın tamamını KDV'si ile birlikte şirkete iade edileceği kararlaştırılmıştır. Sözlemenin özel hükümlerinde ayrıca, işletmecinin sözleşmede öngörülen yükümlülüklerine aykırı davranması neticesinde süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi üzerine, davacı şirkete KDV'siyle birlikte derhal iade edilmek üzere davalı şirkete bir miktar ürünün promosyon amacıyla %100 iskontolu olarak verileceği, ancak işletmecinin sözleşmedeki yükümlülüklerine aykırı davranması nedeniyle sözleşmenin süresinden önce sona ermesine sebebiyet vermesi üzerine, bu malzeme ve ürünlerin rayiç değeri toplamı KDV'si ile birlikte davacı şirkete iade edileceği kararlaştırılmıştır. Özel düzenlemedeki bir başka hükme göre, davalı şirketin alacağı bedelin 15 koli ... ml 24'lü ürün alımını 1 koli bedelsiz ... ml 24'lü aynı üründen aktarılacağı belirlenmiştir. Bu özel hükümlere göre sözleşme 1.500 koli ... ml (24lü) ürün alımında sona ereceği kabul edilmiştir. Davacı, davalının sözleşmede belirlenen menfaatleri temin etmesine rağmen, sözleşmedeki asgari alım taahhüdünü yerine getirmeden ticari işletmesini kapattığı iddiasıyla esas sözleşme kapsamında ödemiş olduğu 15.000,00 TL katkı payının 13.600,00 TL'si ile promosyon olarak bedelsiz verilen ürün karşılığı 1.328,38 TL'nin tahsilini ayrıca 230,23 TL ihtar giderinin de davalıdan alınmasını istemiştir. Davalının sözleşmeye konu işletmesini kapattığı Antalya 2.Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/70 D.İş sayılı dosyası ile belirlenmiştir. Sözleşmede yer alan menfaat ve promosyonların davacı tarafından davalıya verildiği sabittir. Davacı tarafından düzenlenen 23.10.2017 tarihli İzmir 7.Noterliğinin ihtarı ile iş yerinin kapatılması nedeniyle sözleşmenin haklı nedenle feshedildiği belirtilerek, dava konusu ödemelerin iadesi istenmiştir. Davalı sözleşmenin özel hükümlerine bahsi geçen 1500 koli ürünü satın alınarak sona erdiği ve sözleşmenin bakiye süresinin beklenmesine gerek olmadığı savunulmuştur. Mahkemece daha önce verilen karar üzerine icra dairesinin ve mahkemenin yetkisi ile ilgili hususlar Dairemizce çözülmüştür. İlk derece mahkemesince alınan bilirkişi raporuna göre, davalı şirketin doğrudan davacı şirketten 79 koli ... ml (24lü) ürün aldığı ve 1500 koli ürün taahhüdünün yerine getirilmediği ve sözleşmeye göre davacının talep ettiği bedelleri isteyebileceği bildirilmiştir. Raporda, davalı şirketin, davacıdan direk olarak 1341 koli ürün aldığı ve bu ürünler arasında ... ml 24'lük ürününün 79 koli olduğu belirlenmiştir. Raporun devamında sözleşmenin 3.maddesindeki 1500 koli genel ürün alınacağına ilişkin bir düzenleme bulunmasına rağmen özel hükümlerde 1500 koli ... ml 24'lük ürünün alınacağı belirlenmiştir. Bilirkişi tespitine göre, davacının esas sözleşmedeki 3.maddede yazılı olan 1500 koli ürünü davacı ile yetkili bayisi olan ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret AŞ'den aldığı anlaşılmaktadır. Ancak sözleşmenin özel hükümlerindeki düzenleme dikkate alındığında asgari alım miktarının sözleşme kapsamındaki tüm ürünler bakımından mı yoksa sadece özel hükümlerde düzenlenen ... ml 24'lük ürün bakımından mı geçerli olduğunun değerlendirilmesi gerekmektedir. Davalı, davacı ve dava dışı bayiden toplam 129 koli ... ml 24'lük ürün almıştır. Sözleşmenin eki ve ayrılmaz parçası olan özel hükümler taraflarca imzalanmış olup, özel hükümlerin varlığı davalı tarafından kabul edilmektedir. Her ne kadar sözleşmede 1500 koli ürün alınması ile sözleşmenin sona ereceği belirlenmiş ise de özel hükümlerde sözleşmenin 1500 koli ... ml 24'lük ürün alımında sona ereceği kararlaştırılmıştır. Belirtilen düzenleme taraflar arasında imzalanmakla geçerli olup, belli bir ürüne ilişkin özel düzenleme içeren bu hükmün dikkate alınması gerekir. Özel hükümlerde düzenleme durduğu halde genel hükümlerdeki düzenlemeye itibar edilemez. Davalı özel düzenlemede yükümlülüğünü ihlal ettiğinden mahkemece davanın kabulüne karar verilmesi yerindedir. Yetkisizlik kararı daha önce Dairemizce incelenmiş olup, bu kararda vekalet ücretine ve yargılama giderlerine hükmedilemeyeceği, süresi içerisinde gönderme talebinde bulunmaması halinde mahkemece verilecek ek kararda bu hususların dikkate alınacağı, vekalet ücreti ve yargılama giderine ilişkin istinafın, daha önceki incelemede değerlendirildiği ve bu hususların incelenen karara ilişkin olmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin yerinde görülmeyen tüm istinaf başvuru nedenlerinin reddine karar verilmiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, davalı vekilinin istinaf başvuru nedenleri ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin kararında ve gerekçesinde yasaya ve usule aykırılık bulunmadığı gibi kamu düzenine aykırılık da görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan bu gerekçelerle;
1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,2-Davalı yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 777,00 TL istinaf karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,3-Davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353.1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 18.09.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.
KANUN YOLU : HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca dava değeri itibariyle karar kesindir.