T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/824
KARAR NO : 2025/1538
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/01/2022
NUMARASI : 2018/406 E. - 2022/17 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Deniz yoluyla yük taşımadan kaynaklı)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davacı ve davalı vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket tarafından, davalı hakkında, İstanbul 21.İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını , davalı tarafından icra dairesinin yetkisine ve borca itiraz edildiğini, davalının yaptığı itiraz üzerine, Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğü'nün ...E. sayılı dosyası ile takibe geçilmiş olduğunu, davalı tarafından borca itiraz edilmesi üzerine huzurdaki davanın ikame edildiğini, dava konusu ithalata konu olan emtiaların, müvekkili şirketin acentesi olduğu armatör tarafından ... nolu 21.10.2017 tarihli konşimento kapsamında ... 'dan İstanbul limanına tam ve eksiksiz olarak taşındığını, HLXU ... nolu konteynerin; müvekkili şirketin acentesi olduğu armatör ... ... tarafından; ... nolu, 21.10.2017 tarihli konşimento kapsamında 16.11.2017 tarihinde tahliye edildiğini, 24.11.2017 tarihinde davalı firma tarafından yük teslim belgesi (ordino) alındığını, mezkur taşıma kapsamında taşınan HLXU 3366058 nolu konteynerin 14.02.2018 tarihinde boşaltıldığını, davalı firma tarafından yük teslim belgesi alınmış olmasına rağmen, konteynerin geç boşaltılması nedeniyle oluşan demuraj ücretine ilişkin işbu taşımadan kaynaklanan 15.02.2018 tarihli ve 4815 USD meblağlı faturanın müteaddit görüşmelere rağmen ödenmediğini, işbu faturanın davalı firmaya tebliğ edildiğini ve davalı firma tarafından iade edilmesi üzerine, yasal sürecin başlatıldığını, davalı hakkında, Büyükçekmece 2.İcra Müdürlüğünün... E. sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalı tarafından yapılan borca itiraz üzerine, işbu davayı açma zarureti doğduğunu iddia ederek, ; Büyükçekmece 2.İcra Müdürlüğü ...E. sayılı dosyasına davalının yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; Dava Konusu ithalata konu olan Firmaları adına CMA CGM ... adlı ve 2488 sefer sayılı gemi ile gelen ve ... Limanına boşaltılan ... sayılı ana konşimentolu ... numaralı yük ile ilgili olarak; süresi içinde İhbarı bildirilen (15.11.2017) ancak davacının yaptığı yanlış tescil nedeni ile davacı ... Firması ile Gümrük Müdürlüğü arasında yaptığı yazışmaların uzun sürmesi ve firmalarınca 02.02.2018 tarihinde kendilerine bildirmesi ile müdahil olamayacakları geçen günler için taraflarına DEMORAJ faturası kesildiğini, haklı olarak faturaya itiraz edildiğini, işlemin düzeltilmesi için defalarca davacı ile yazışmalar, görüşmeler yapıldığını buna rağmen düzeltme işleminin sonuçlandırılması işleminin davacı tarafından 2018 şubat ayı içinde yapıldığını, bu konu ile ilgili araştırmalarında; davacı firmanın yanlış tescil ettiği IM107939 /15.11.2017 sayı ve tarihli özet beyanının iptal edilmesi için17.Kasım.2017 tarihinde Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'ne dilekçe verildiğini ve dilekçenin aynı tarihte gümrük tarafından kayda alındığını, davacı tarafından 01.12.2017 tarihinde yanlış verilen tescilin yerine taraflarınca verilen tescilin işlenmesi için Ambarlı Gümrük Müdürlüğü'ne yazılı talepte bulunulduğunu, davacı Gemi Acentesi ... Llyod Firmasının yanlış tescil işlemi yapması nedeni ile bu işlemi iptal ettirmesi, doğru tescilin yapılma işlemlerinin uzaması ve neticelendirilememesi sonucu Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından firmalarına ayrıca noksanlık takibatı 02.02.2018 tarihinde “sehven ... GEMİ ACENTESİ tarafından 17431001M107939 sayı ve 15.11.2017 tarihli özet beyanı verildiği tespit edilmiştir” denilerek kaldırıldığını, davacı tarafından yanlış özet beyan verilmesi ile başlayan sürecin, Ambarlı Gümrük Müdürlüğünün'de yazısında belirttiği gibi “sehven özet beyan” verdiği göz önünde bulundurulduğunda, iradeleri dışında gelişen sürenin davalı firmadan değil davacı şirket tarafından kaynakladığının açıkça anlaşılmakta olduğunu, bu nedenle iradeleri dışında gelişen süre için taraflarına demoraj faturası keserek haksız bir kazanç elde etmek istemesi nedeni ile taraflarına kesilen bedele ve %20 den fazlasına itiraz ettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ
İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dosyaya sunulan e posta yazışmaları ile dosyaya gelen tüm müzekkere cevapları incelendiğinde, davalı tarafın özet beyan ve tescil işlemleri için süresinde girişimde bulunduğu ancak, gerek tarafların farklı yöntem ve tescil şekli üzerinde durulan görüş ayrılıkları, gerekse davacı tarafın kurumsal beyan sistemi/web-sitesi linki üzerinden yapılmasını bildirdiği beyan giriş işlemlerinin Davalı tarafça teknik olumsuzluğa vurgu yapılarak tam ve davalıya bildirilen süre içerisinde yapılamamasından kaynaklı olarak karşılıklı anlaşmazlık, gecikme ve olumsuzluklar silsilesinin başladığı, davacı taraf ve özet beyan/gümrük tescil işlemlerini ifa eden acentesi - alt yüklenici kuruluşun, Davalı tarafın (taraflarca ayrıca anlaşmazlık konusu olan doğru veya yanlış tescil edildiği tartışılan) özet beyanın, esas nitelik arz eden gümrük gemi varış bildirimine sehven eklememesinden (ve sonrasında özet beyan düzeltme talebi ile mübrez) kaynaklı gecikmeye davalının kendisine bildirilen süre içerisinde özet beyan için gerekli evrakları hazır ederek davacıya sunmamasından kaynaklandığı anlaşılmakla, davalı tarafça zaman kazanarak oluşabilecek benzeri sorunları bertaraf edebilmek adına işbu beyan işlemlerine haftalar öncesinden de başlanılabileceğine dair bilirkişi raporu tespitleri bir arada değerlendirildiğinde, demuraj ücretinin oluşmasına her iki tarafın eylemlerinin sebep olduğu mahkemece kabul edilmiştir. Davacı tarafın fiili taşıyan ve dava konusu faturayı tanzim eden taraf olduğundan konteyner demuraj alacaklısı olduğu, davalı tarafın gönderilen sıfatında olduğundan ve konteyneri teslim aldığından TTK hükümleri gereğince ve konşimento çerçevesinde konteyner demuraj borçlusu olduğu, Konteyner beklemesinin her iki tarafın da ortak ihmali ve anlaşmazlıklar bütününden kaynaklandığına ve bu sebeple oluşan demuraj alacağının taraflara eşit orandaher iki tarafın da ortak ihmali ve anlaşmazlıklar bütününden kaynaklandığına ve bu sebeple oluşan demuraj bedelinin taraflara eşit oranda dağıtılması gerektiği mahkemece kabul edilmiştir. Her ne kadar dosya kapsamında alınan bilirkişi raporları arasında davacının demuraj ücreti talep edip edemeyeceği bakımından görüş farklılıkları bulunsa da, mahkemece özet beyan verilme sürecinin ayrıntılı olarak açıklanması görevlendirmesi sonrası düzenlenen 02/08/2021 tarihli bilirkişi raporundaki değerlendirme ve tespitler mahkemece denetime ve hükme elverişli bulunup, gerekçeleri ile vardıkları sonuç bakımından ise isabetli bulunmakla düzenlenen bu bilirkişi raporu esas alınmıştır. Anılı bilirkişi raporunda yapılan hesaplama neticesinde davaya konu 4.815 USD demuraj ücretinin uygun bulunması tespiti karşısında davanın kısman kabulüne dair... " gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile Büyükçekmece 2. İcra Müdürlüğü'nün... esas sayılı icra takip dosyasına yönelik itirazın kısmen iptali ile takibin 2.407,5 USD bakımından devamına, asıl alacağın icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi uyarınca USD faizi uygulanmasına, fazlaya dair davanın reddine, şartları oluşmadığından icra inkâr tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, her iki taraf vekillerince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;
Mahkemece kısmen kabul kararı verildiğini, mahkeme tarafından davalının kendisine bildirilen süre içerisinde özet beyan için gerekli evrakları hazır etmediği tespitine rağmen tarafların ortak ihmal ve kusurlu olduğunun kabulüne dair karar verildiğini, müvekkili şirketin acentesi tarafından 21.10.2017 tarihli konşimento kapsamında taşınan konteynerin tahliye edildiğini, davalı tarafından yükün teslim belgesi ile alındığını, davacı tarafından süresi içerisinde konteyner boşaltılmadığından oluşan demuraj ücretinden kaynaklı dava açtığını, mahkemece rapor kapsamında hüküm tesis edildiğini, davalı tarafın ithalatçı olarak özet beyan verilmesini talep ettiğini, bu yönüyle tescil işlemlerinin yapıldığını, akabinde davalı tarafından forwarder olarak özet beyan girişinin yapılacağı iletilmiş ise de süresinde evrakların temin edilmediğini, davalı tarafa geminin varış bildirimi alınacağı sırada tescil yapılmadığından mail yoluyla bildirim yapıldığını, dönüş alınamayınca telefon görüşmesi yapılarak müvekkilinin özet beyan işlemlerini yapan .... AŞ'ye davalının ithalatçı olarak belirtilmesi gerektiğinin iletildiğini, davalı tarafından müvekkili şirketin telefonla aranarak forwarder olarak işlem yapacaklarının iletildiğini, alınan yeni talimat kapsamında ithalat tescil özet beyandan çıkartılıp forwarder tescilinin varış bildirimine eklenmesi gerektiğini, davalıya tescil girişi ve sürelere ilişkin varış ihbarının gönderildiğini, davalının yükün tescilini kendileri tarafından yapılacağını, şirkete tescilin son tarihinden sonra bildirdiğini, hukuki sorunun davalının ilk başta ithalatçı olarak özet beyan girişlerinin yapılması akabinde davalı tarafından forwarder olarak girişinin yapılmasını talep etmesi, ancak buna ilişkin evrakları süresinde teslim etmemesi olduğunu, özet beyan işlemlerini yapan alt acente tarafından düzeltme talebinde bulunulduğunu, hükme esas alınan raporda hatalı değerlendirme yapıldığını iddia ederek, kısmen ret kararın kaldırılmasını ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kısmen kabul kararının hatalı olduğunu, icra takibine dayanak fatura gereği davacının demuraj ücreti talep edip edemeyeceğinin dava konusu olduğunu, davacı yanın mı davalı müvekkilinin mi Gümrük Müdürlüğüne ibraz edilen özet beyanın sunulmasında kusurlu olup olmadığının tespiti amacıyla dört kez rapor alındığını, üç raporda da müvekkilinin dava konusu konteynerin geç tesliminde herhangi bir kusuru bulunmadığına detaylı ve denetime açık raporla kanaat getirildiğini ancak son raporda hatalı ve elverişli olmayan uzmanlıktan ve teknik değerlendirmelerden uzak beyanlarla müvekkiline kusur izafe edildiğini, mahkeme tarafından son tarihli raporun hükme esas alındığını, son tarihli raporun hükme esas alınmasının abesle iştigal olduğunu, davacının davasının temelini müvekkilinin varış ihbarı doğrultusunda süresinde özet beyan vermediğine dayandığını, davacının ispatlamakla yükümlü olduğunu, yasal süre içerisinde varış ihbarını müvekkiline ilettiğine ilişkin delili dosyaya sunmadığını, davacı tarafça dosyaya sunulan bir varış ihbarı ve ihbarın ne zaman yapıldığını, ispatlayıcı bir delilin bulunmadığını, mail adresinden müvekkilinin yazılı talimatı olmasına rağmen ithalatçı olarak dikkate alındığını ve bu şekilde beyan edildi ifadesi ile ve devamındaki yazışmalardan da davacı şirketin işlemini hatalı gerçekleştirdiğini ve düzelteceğine yönelik mailler attığının dosyada mevcut olduğunu, yazılı bildirimlere rağmen hatalı özet beyan vermesinin Gümrük Müdürlüğündeki olaylar silsilesini başlattığını bu nedenle konteynerin tesliminin geciktiğini, müvekkiline kusur izafe verilmesinin ve bu şekilde karar verilmesinin yerinde olmadığını iddia ederek, kararın kaldırılmasını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE
Dava, demuraj alacağına dair fatura bedelinin tahsili için başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67.maddesi iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davacı ve davalı vekillerince, yasal süreleri içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, davacının ithal ürünleri deniz yolu ile taşınmasını sağladığı konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir.Uyuşmazlık, tarafların olaydaki kusur oranlarının yerinde olup olmadığı, bilirkişi raporlarının ve mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir.Dosya kapsamından, dava dışı ABD'de mukim şirketin yükleyici, davalının alıcı, davacının taşıyıcı olduğu, gemi ile Norfork Limanından İstanbul'daki tahliye limanına kadar emtiaların taşınması için deniz konşimentosunun düzenlendiği, düzenleme tarihinin 21.10.2017 olduğu, konşimentoda taşıyıcı tarafından yükleyiciden alınan ve taşıyıcı tarafından alınan konteyner veya paket sayısı başlığı altında belirtilen toplam konteyner veya diğer paketler veya birimlerin düzen ve durumda uygulanabilir olan tahliye limanı ya da yükleme limanından taşıma için koşullar ve taşıyıcı uygulanabilir tarifesine ilişkin hüküm ve koşullar dahil olmak üzere yazılı tüm koşulların tabi olduğunun açıklandığı, konşimento navlun ön ödemeli demuraj maddesinin düzenlemede yer aldığı, açıklamada demuraj süresinin konteynerlerin taşıyıcı terminaline boş olarak iade edildiği güne kadar Türkiye tahliye limanına varış itibariyle hesaplandığı, liman ardiyesi, ülke yönetmelikleri uyarınca yerel makamlara doğrudan alıcı tarafından düzenleneceği, masrafların ülke yönetmelikleri uyarınca yerel makamlara doğrudan alıcı tarafından düzenleneceğinin belirtildiği, 4.sayfada taşınan emtiaların oranı, birim fiyatları, ön ödeme fiyatlarının yazılı olduğu, multi modal veya limandan limana sevkiyat açıklamasının yer aldığı, 16.11.2017 tarihinde konşimento kapsamında yükün teslim edildiği, dava konusu konteynerin 14.02.2018 tarihinde boşaltıldığı, davacı şirket tarafından davalı adına 15.02.2018 tarihli demuraj masraflarına ilişkin olarak toplam 4.815,00 USD tutarında 18.284,00 TL karşılığı fatura düzenlendiği, fatura alacağının tahsili amacıyla davalı şirket hakkında 4.815,00 USD alacağın tahsili amacı ile ilamsız icra takibi başlattığı, takipte alacak gerekçesinin konşimento gereğince demuraj ücreti ve fatura olarak açıklandığı, davalı şirket tarafından icra takibine karşı itiraz edildiği, itiraz dilekçesinde borcun kabul edilmediği ve gerçekleştirilen mail yazışmalarında alacağın kabul edilmediğinin belirtildiği, davacı tarafça İİK 67.maddesi gereğince itirazın iptali davasının açıldığı, taraf şirket yetkilileri tarafından karşılıklı çok sayıda mail yazışmalarının mevcut olduğu anlaşılmıştır.Tarafların delillerini dosyaya ibraz ile birlikte ilgili belgelerin dosya içerisine celbi sonrasında bilirkişi raporları ve ek raporları alınmıştır.19.08.2019 tarihli bilirkişi raporunda; özet beyan, T.C. Gümrük Bölgesine giren eşyanın emniyet ve güvenlik yönlerinden risk analizine tabi tutulması amacıyla, eşyanın T.C. Gümrük Bölgesine girmesinden/çıkmasından önce elektronik yolla verilen ve taşıt aracı ile eşyaya ilişkin genel bilgilerin yer aldığı beyan olduğu, deniz taşımacılığında dökme ve ambalajlı eşya için, gemi ilk varış limanına gelmeden en az 4 saat önce, özet beyan verilmesi gerektiği, özet beyanın, eşyayı T.C. Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi tarafından verilebileceği, bu kişilerin yükümlülükleri saklı kalmak kaydıyla özet beyanın bu kişiler adına hareket eden kişi, eşyayı yetkili gümrük idaresine sunabilen veya eşyanın sunulmasını sağlayan kişi ya da bu sayılan kişilerin temsilcisi tarafından verilebileceği, bu çerçevede, taşıma şekline göre farklılık arz etmeksizin, eşyayı T.C. Gümrük Bölgesine getiren taşıma aracının kullanıcısı/işleticisi tarafından özet beyan verilebileceği gibi, taşıyıcı dışında taşıyıcının temsilcisi tarafından da verebileceği, bunun yanında, özet beyan, taşıyıcı (eşyayı T.C, Gümrük Bölgesine getiren veya eşyanın gümrük bölgesine taşıma sorumluluğunu üstlenen kişi) dışında üçüncü kişilerce de verilebileceği, bu durumda, özet beyanın taşıyıcı adına değil, onun yerine veriliyor demek olduğunu, davacının yükün geliş ihbarını 15.11.2017 tarihinde saat 11.05 davalıya yapmış olduğu aynı gün davalının 11.09 da davacıya mail ile geri dönüş yaparak taraflarınca tescil alınacağı ve konteynerin dışarı çıkarılacağı bilgi ve talimatını davacı yetkilisine iletildiği, gümrük belgeleri dilekçeler ve mail yazışmalarından da açıkça görüleceği üzere davacı davalının bu talimatını almasına ve onaylamasına rağmen davalının kendisinden kaynaklanmayan bir sebeple konteynerin limandan çıkışına izin verilmediği, gümrük yazısı bu konuda yeterli açıklamayı verdiği, söz konusu yazıda; "Davacı acentesi ... Gemi Acentesi tarafından Müdürlüğümüzce onaylı ... sayı ve 15.11.2017 tarihli özet beyan verildiği tespit edilmiştir. ... Denizcilik ve Nakliyat A.Ş. firması tarafından verilen 17.11.2017 tarih ve 29629037 sayılı dilekçe ile ... özet beyana kapatılarak -... sayılı özet beyan açıldığı tespit edilmiş olup" denildiği, ... Denizcilik ve Nakliyat A.Ş. firması tarafından verilen 17.11.2017 tarih ve 29629037 sayılı dilekçede ise bu işlemin sehven yapıldığı ise açıkça ikrar edildiği, olayda alt üst taşıma ilişkisi kurulduğundan Gümrük Müdürlüğünün sadece ... Denizcilik ve Nakliyat A.Ş. firmasının dilekçesini yeterli görmediği, fiili taşıyan "... Acenteliği A.Ş." de konu ile ilgili 01.12.2017 tarihinde ayrıca açıklayıcı dilekçe vermek durumunda kaldığı, gecikmenin oluşmasında davalının bir kusuruhnun tespit edilemediği, gecikmenin esas sebebinin davacı acentesinin davalının talimatlarına uymaması olduğu, dava dosyasına ara konşimento sunulmadığı, ancak yukarıda belirtildiği üzere davacının akdi taşıyan davalının ise fiili taşıyan sıfatına haiz olduğu kanaatine varıldığı, konteynerlerin iadesindeki gecikme sebebiyle bir bedel isteyebilecek kişinin, navlun sözleşmesi uyarınca “taşıyan” olduğu, söz konusu taşıyanın taşıma işini fiilen yerine getirmiş olan kişi olduğu, dava konusu olayda davacının demuraj ücreti talebinde bulunabilmesinin bir diğer koşulunun da konteynerin geç teslimi ile oluşan demuraj ücretlerini fiili taşıyana ödediğini ispat etmesi gerektiğini, bu koşulun da davacı tarafından yerine getirilmediğini, mahkemece davacının demuraj alacağına hükmedilmesi durumunda; davacının demuraj alacağının; 16.11.2017- 22.11.2017 tarihleri arasında, 7 günlük free time (ücretsiz süre) 23.11.2017- 27.11.2017 tarihleri arasında, 5 günlük süre için, 30 USD X 5 — 150 -USD 28.11.2017- 02.12.2017 tarihleri arasında, 5 günlük süre için, 45 USD X 5 - 225- USD, 03.12.2017- 14.02.2018 tarihleri arasında, 74 günlük süre için, 60 USD X 74 - 4.440-USD toplamı 4.815- USD ye tekabül ettiği, davacının demuraj ücreti talebinde bulunabilmesinin koşullarının oluşmadığı, konteyner teslimindeki gecikmenin sebebinin davacı acentesinin beyannameyi sehven davalının talep ve talimatlarına uymayan bir şekilde düzenlemesi olduğu, gecikme nedeniyle davalının kusur ve sorumluluğunun bulunmadığı, davacının dava konusu demuraj bedelini fiili taşıyana ödediğini ispat etmesi gerektiği, mahkemece davacının demuraj alabileceğine hükmedilmesi durumunda bunun 4.815 USD ye tekabül etmekte olduğu belirtilmiştir. Davacı vekili rapora itiraz dilekçesinde; raporda tescil işlemlerinin ve gümrük müdürlüğü yazısının hatalı değerlendirildiğini, davalıya geminin varış bildirimi alınacağı sırada tescili yapılmadığından mail yolu ile bildirim yapıldığını, davalıdan mail yolu ile geri dönüş alınamayınca telefon görüşmesi yapılarak müvekkili şirketin özet beyan işlemlerini yapan .... AŞ'nin davalının ithalatçı olarak belirtilmesi gerektiğinin iletildiğini, akabinde davalı tarafından müvekkili şirketin telefon ile aranarak "forwarder" olarak işlem yapacaklarının iletildiğini, davalıdan alınan yeni talimat doğrultusunda ithalat tescilinin özet beyandan çıkarılıp forwarder tescilinin varış bildiriminin eklenmesi gerektiğini, müvekkilinin acentesi olduğu armatöre ait konşimento kapsamında taşınan konteynerin ... Limanından yüklenmiş olduğunu, ... Limanından aktarma yapılarak İstanbul Limanına tahliye edildiğini, 09.11.2017 tarihinden davalı firmanın mail adresine varış ihbarının gönderildiğini, ihbarın sağ alt tarafında açıklamaya yer verildiğini, bilgi verildiğini, davalının yükün tescilinin kendileri tarafından yapılacağını müvekkili şirkete tescilin son tarihinden sonra bildirdiğini, raporda belirtilenin aksine müvekkili şirketin hatalı bir beyanname verme durumunun bulunmadığını, aksine tescil süresi geçtikten sonra mail yolu yapılan bildirim bulunduğunu, 14.11.2019 ve 15.11.2019 tarihli maillerin dilekçede sunulduğunu, raporda gümrük müdürlüğünün yazılarında sehven özet beyanı verildiğinden bahisle müvekkili şirketin sorumlu olduğunun açık olduğu belirtilmişse de gümrük müdürlüğünün mevzuat gereği kusur ve/veya sorumluluk araştırması yapmadığı, özet beyan veren firmayı sorumlu tuttuğunu, gümrük müdürlüğünün alıcı firmanın süresinde evrak teslim edip etmemesi, eksik teslim etmesi veya hatalı belge teslim etmesi gibi hususları inceleme konusu yapmadığını, doğrudan kurumu nezdinde işlem yapan firmaları sorumlu tuttuğu, dava konusu taşımanın müvekkili şirketin acentesi olduğu, armatöre ait konşimento kapsamında gerçekleştirildiğini, fiili taşımanında müvekkili şirketin acenteliği yaptığı armatör olduğu, rapordaki nitelendirmelerin hatalı olduğunu, .... AŞ şirketinin yalnızca özet beyan işlemlerini gerçekleştirdiğini belirterek, dosyanın gümrük bilirkişininde olduğu yeni heyete gönderilmesini talep etmiştir. 10.01.2020 tarihli ek bilirkişi heyet raporunda; Gümrük Müdürlüğüne yapılan müracaatlar ve bu müracaatlar sonrası Ambarlı Gümrük Müdürlüğü tarafından yapılan işlem ve karar neticesinde,"... Denizcilik ve Nakliyat A.Ş. tarafından verilen 17.11.2017 tarih ve 29629037 sayılı dilekçe ile ... özet beyana kapatılarak ... sayılı özet beyan açıldığı tespit edilmiş olup” denmekle dilekçelerdeki talebin 02.02.2018 tarihinde uygun görülerek davalı yanın vermiş olduğu alt özet beyanın varış bildirimine eklenerek sorunun çözüldüğünün anlaşıldığı, buradan çıkan sonucun dava dışı eşya sahibinin 02.02.2018 tarihine kadar ithalat ifasında eylemsiz kalmasına neden olayın, davalı “forwerder” firmanın tescil ettiği ... özet beyanı, davacı alt yüklenicisi özet beyan tescil işlemlerini yapan ... firmasının davalı özet beyanının varış listesine sehven eklememesinden kaynaklandığının anlaşıldığı, dolayısıyla, eşyaların Liman sahasından çıkabilmesinin ancak ve ancak 02.02.2018 tarihinden sonra olabileceği, nitekim Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesinin de 08.02.2018 tarihinde tescil edildiği, konteynerin liman sahasından 13.02.2018 günü çıkarılabildiği, davacı beyanlarına göre boş konteynerin 14.02.2018 günü teslim edildiğinin görüldüğü, davacı/acentenin hatası olduğu tespit olunan özet beyan konusunun, 02.02.2018 tarihinde çözülebildiği, bu tarihten sonra dava dışı eşya sahibinin 08.02.2018 tarihinde ithalat beyannamesi tescil ettiği, akabinde tescilden 5 gün sonra konteyneri limandan 13.02.2018 günü çıkardığı, 14.02.2018 günü yani bir gün sonra boş konteyneri davacı yana teslim ettiği, bu halde gümrük idaresince düzeltmenin onaylandığı, 02.02.2018 tarihi ile boş konteynerin teslim edildiği 14.02.2018 tarih aralığında geçen 13 günlük süreden 7 günlük sürenin FREE serbest zaman diliminde olduğu, kalanı 6 günlük sürenin ise davacı hatası nedeniyle yaklaşık 3 ay beklemek zorunda kalan eşya sahibin sair zararları gözetildiğinde (oluşan ardiye v.s) iş bu 6 günlük demuraj ücretinin talep edilmemesi gerektiği, mahkemece aksine kanaat oluşması halinde davacı demuraj tarifesine göre; 02.02.2018-08.02.2018 aralığında 7 gün free tıme (ücretsiz süre) 09.02.2018 İla 13.02.2018 : 5 günlük süre için 30 USDx5 - 150 USD teslim edildiği 14.02.2018 günü için 45 USD Toplam : 195 USD hesaplanmış ise de, anılan nedenlerle demuraj ücretinden bahsedilmemesi gerektiği müşahede edilmekle birlikte, mahkemec demuraj ücreti ödenmesine hükmedilmesine karar verilecek olması halinde, davacı yanın iddia ettiği demuraj ücretini taşıyana ödemiş olduğunu ispat etmesi ile bu bedelden yukarıda hesaplanan 195 USD kısmını davalı yandan talep edebileceği belirtilmiştir. Davacı vekili tarafından ek rapora karşı itiraz edilmiştir. İtiraz dilekçesinde; müvekkili şirketin demuraj ücretini armatöre ödemesini ispatlaması kaydı ile demuraj ücreti değerlendirilebilmesinin hatalı olduğunu, müvekkili şirketin taşıyanın acentesi sıfatı ile nam ve hesabına hareket ettiğini, tahsil edilen demuraj alacaklarını taşıyana aktardığını belirtmiştir. 16.12.2020 tarihli 2.ek bilirkişi heyet raporunda sonuç olarak, davacının demuraj ücreti talebinde bulunabilme koşullarının oluşmadığını, konteyner teslimindeki gecikmenin davacı ve de ifa yardımcısı olan özet beyan tescillerini yapan ... Firmasının davalının tescil ettiği özet beyanı ve gemi varış bildirimine sehven eklememesinden kaynaklı olduğunu davacı taraf ve alt yüklenicisi ... Firmasının vermiş olduğu özet beyan düzeltme talepli dilekçelerden açık ve net anlaşıldığını, davalının kusurunun olmadığını, gecikmeye sebep olay dikkate alınarak davacı yanın demuraj ücretini talep etmekte haksız olduğunu, müşade edilmekle birlikte davacının demuraj bedelinin hak sahibi tarafından dava tarihi itibariyle fatura edilmiş olduğunun ispatı halinde 195 USD = 1.074,45 TL davalı yandan talep edebileceği belirtilmiştir. Rapora itiraz üzerine yeni bir bilirkişi heyet raporu alınmıştır. 30.07.2021 tarihli bilirkişi heyet raporunda; davalı tarafın özet beyan ve tescil işlemleri için süresinde girişimde bulunduğu ancak, gerek tarafların farklı yöntem ve tescil şekli üzerinde durulan görüş ayrılıkları, gerekse davacı tarafın kurumsal beyan sistemi/web-sitesi linki üzerinden yapılmasını bildirdiği beyan giriş işlemlerinin (davalı tarafca teknik olumsuzluğa vurgu yapılarak) tam yapılamamasından kaynaklı karşılıklı anlaşmazlık, gecikme ve olumsuzluklar silsilesinin başladığı, davacı taraf ve özet beyan/gümrük tescil işlemlerini ifa eden acentesi alt yüklenici kuruluşun, davalı tarafın (taraflarca ayrıca anlaşmazlık konusu olan doğru veya yanlış tescil edildiği tartışılan) özet beyanın, esas nitelik arz eden gümrük gemi varış bildirimine sehven eklememesinden (ve sonrasında özet beyan düzeltme talebi ile mübrez) kaynaklı gecikmenin davalı tarafın kusuru olmamakla beraber, zaman kazanarak oluşabilecek benzeri sorunları bertaraf edebilmek adına işbu beyan işlemlerine haftalar öncesinden de başlanılabileceği, davaya konu uyuşmazlık kapsamı ve konteynerin gümrük beyan ve tescil işlemlerindeki gecikmelere bağlı geç teslimindeki kusurların, yukarıda Md.1, Md.2’de ve raporun bütününde detaylı açıklanan her iki tarafın eylemleri ve anlaşmazlıklarından kaynaklandığı, raporun, değerlendirmeler kısmında her yönüyle detaylı yaklaşılarak izah edildiği üzere ve taraflar arasında bu hususta özel bir anlaşma da bulunmadığından hareketle, alacağın konteynerin zamanında taşıyana iade edilmemesinden kaynaklandığı, bu sebeple konteyner demurajı oluştuğu, fiili taşıyan tarifesine göre yapılan hesap sonucu toplam konteyner demuraj tutarının 4.815,00 USD olduğu bu bedelin davacı taraf faturalarıyla aynı olduğu, davacı tarafın fiili taşıyan ve dava konusu faturayı tanzim eden taraf olduğundan konteyner demuraj alacaklısı olduğu, davalı tarafın gönderilen sıfatında olduğundan ve konteyneri teslim aldığından konteyner demuraj borçlusu olduğu, oluşan demuraj alacağından konşimento çerçevesinde sorumlu olduğundan hareketle; konteyner beklemesinin her iki tarafın da ortak ihmali ve anlaşmazlıklar bütününden kaynaklandığına ve bu sebeple oluşan demuraj alacağının taraflara eşit oranda yükletilebileceği belirtilmiştir. Taraflarca bilirkişi raporuna itiraz edilmiştir. Mahkemece, yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden 30.07.2021 tarihli bilirkişi raporu kapsamında davanın kısmen kabulüne dair hüküm tesis edilmiştir. TTK'nın 1203. maddesinde, ödeme yükümlülüğünün doğması başlığıyla, eşyanın taşıtandan başka bir kişiye teslim edilecekse bu kişinin navlun sözleşmesi veya konşimentoya da denizde taşıma senedi uyarınca eşyanın teslimini istediğinden bu istemin dayandığı sözleşmenin veya konşimentonun yahut diğer bir denizde taşıma senedinin hükümlerine göre ödemeye yetkili kılındığı bütün alacakları ödemekle, kendi hesabına gümrük resmi ödenmiş ve başka giderler yapılmış ise bunları da vermekle ve üstüne düşen diğer bütün borçları yerine getirmekle yükümlü olduğu belirtilmiştir. Demuraj tutarı, sözleşme kapsamında belirlenip eşyayı taşıtan tarafından, taşıyana ödenir. Yani taşıtan, meydana gelen demuraj bedelinden sorumlu olur. TTK'nın 1170. maddesinde; "(1) Sözleşmede kararlaştırılmışsa taşıyan, boşaltma süresinden fazla beklemek zorundadır. Fazladan beklenilen bu süreye 'sürastarya süresi' denir.(2) Sözleşmede sürastaryadan veya sadece sürastarya parasından söz edilmiş olup da sürastarya süresi belirtilmemişse, bu süre on gündür.(3)Sürastarya süresi, boşaltma süresi bitince herhangi bir bildirime gerek kalmaksızın işlemeye başlar." düzenlemesi mevcuttur. TTK 1171 madde başlığı ise " Sürastarya parası" olup TTK 1171 maddede; "(1) Sürastarya süresi için taşıyana “sürastarya parası” ödenir.(2) Sürastarya parasının miktarı sözleşme ile kararlaştırılmışsa taşıyan, sözleşmede belirtilen miktarı aşan bir istemde bulunamaz.(3) Sözleşmede miktarı kararlaştırılmamışsa, sürastarya parası olarak, boşaltma süresini aşan bekleme nedeniyle taşıyanın yaptığı zorunlu ve yararlı giderler istenebilir.(4) Boşaltma limanında doğan sürastarya parasının borçlusu taşıtandır.(5) Boşaltma limanında doğan sürastarya parası, sürastarya süresinin hesabında esas alınan zaman biriminin sonunda muaccel olur. Kullanılmayan zaman birimi için sürastarya parası istenemez.(6) Navluna ilişkin hükümler, boşaltma limanında doğan sürastarya parasına kıyas yoluyla bile uygulanamaz." düzenlemesi mevcuttur.Davacı tarafın taşıyanın acentesi olduğu, dava konusu demuraj faturasını düzenlediği, demuraj alacaklısı olduğu, davalı tarafın gönderilen sıfatında olduğu, konteyneri teslim aldığı konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Taraf şirketler arasında çok sayıdaki mail yazışmalarından özet beyan ve tescil işlemleri için süresinde girişimde bulunulmasına rağmen farklı yöntem ve tescil şekli üzerinde durulan görüş ayrılıkları ve kurumsal beyan sistemi üzerinden davacının bildirdiği beyan giriş işlemlerinin davalı tarafın teknik olumsuzluğa vurgu yapılarak tam olarak yapılamamasından kaynaklı şekilde karşılıklı anlaşmazlık, gecikme ve olumsuzlar silsilesinin başladığı, bu nedenle konteynerin zamanında taşıyana iade edilemediği ve konteyner demurajı oluştuğu, her iki tarafın ortak ihmali ve anlaşmazlıkları neticesinde demurajın oluşmuş olduğunun kabulü ile fatura bedelinin yarı oranında davalı tarafın sorumlu olduğuna ilişkin verilen hükümde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir. Hükme esas alınan 30.07.2018 tarihli bilirkişi heyet raporu dosya kapsamına uygun, yeterli ve gerekçelidir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, her iki taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Açıklanan bu gerekçelerle;
1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı ve davalı vekillerinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine,2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 534,70 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,3-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 563,30 TL istinaf nispi karar harcının davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına, 3-Taraflarca yapılan kanun yolu giderlerinin kendilerinin üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraf vekillerine tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair;HMK'nın 353.1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 02.10.2025 tarihinde, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi.
KANUN YOLU : HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca dava değeri itibariyle karar kesindir.