T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/1737
KARAR NO: 2025/982
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/05/2022
NUMARASI: 2021/704 2022/440
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari satımdan kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü nezdinde ikame etmiş oldukları ... E sayılı 7 örnek-ilamsız icra takibinde; ... teklif numaralı, 08.06.2018 tarihli teklif mektubu neticesinde anlaşılan sipariş ile ilgili %30 nakit avans olarak ödenen 37.450,20 Euro bedelin iadesi olan muaccel ve ödenmeyen toplam 382.976,98 TL’nin [37.450,20 Euro (TCMB 13.07.2021 tarihli 1 EURO x 10.2263 (efektif satış kuru) = toplam 382.976,98 TL] (faiz ve masraflar hariç) tahsilinin istenmiş olduğu, davalı-borçlu tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığı gibi 29.07.2021 tarihli itiraz dilekçesi ile borcun tamamına itiraz edildiğini ve takibin durdurulduğunu, davalının icra takibine yapmış olduğu itirazının haksız ve hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, itirazının iptaline, İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... E. nolu icra dosyasındaki takibin devamına, alacak likid ve muayyen olduğundan davalı/borçlunun, alacak miktarı üzerinden %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına karar verilmesini vekaleten talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; davacının dava dilekçesinde; taraflar arasında toplam bedeli KDV dahil 147.304,12 EURO tutarlı bir alım satım sözleşmesi akdedildiğini, sözleşme gereği sözleşme bedelinin %30'una tekamül eden 37.450,20 EURO'yu ödediğini ancak geçen zamana karşın malların teslim edilmediğini, ödediği %30 peşin kısmını iade istediğini, bu uğurda İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğü'nün ... E sayılı dosyası ile icra takibine geçtiğini, takibe itiraz edilmesi ve zaruri arabuluculuk görüşmesinde anlaşılamadığını bu sebeple itirazın iptali ve takibin devamı için huzurdaki davayı ikame ettiklerini dava dilekçelerinde bildirdiğini, davacı şirket, ... projesinde uygulanmak üzere tamamen kendisine özel olarak üretilmek üzere bazı ürünlerin satışı için müvekkil şirket ile görüşüldüğü ve teklif talebinde bulunduğu, müvekkil şirket tarafından davacıya 08/06/2018 tarih ve ... teklif no.lu teklif metni iletmiş ve bu metin üzerinde mutabakat sağlandığını savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğü ... Esas Sayılı İcra Dosyası Üzerinde yapılan incelemede, 382.976,98 TL alacağın tahsili için davacı vekilinin 14.07.20221 tarihinde davalı hakkında icra takibine giriştiği, davalının itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmaktadır. Yukarıda da belirtildiği üzere davacı alacağın iadesi için davalıya '7' günlük süre vermiştir. Paranın iadesi için yapılan ihtarname davalıya 09/07.2022 tarihinde tebliğ edilmiştir. Dolayısıyla söz konusu alacak 17.07.2022 tarihinde muaccel hale gelmektedir. Ancak davacı vekili, söz konusu alacağın tahsili için 14.07.2022 tarihinde takip başlatmıştır. Dolayısıyla henüz verilen süre sona ermeden takip başlatılmış olup bu aşamada başka bir incelemeye gerek duyulmadan takip tarihi itibarı ile davacının davalıdan muaccel bir alacağının bulunmaması nedeniyle..." gerekçesiyle davanın reddine, karar verilmiştir.Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirketin şantiyeye gönderilmek üzere 13.06.2018 tarihli sipariş formu ile davalı şirket tarafından 128.834,00 EURO tutarında malzeme siparişi verildiğini, malzemenin sevkiyatının nasıl yapılacağının düzenlendiğini, teklif mektubuna istinaden müvekkili tarafından gönderilen 13.06.2018 tarihli sipariş formu ve sevkiyat tarihlerini içeren malzemeler listesi üzerinden %30 nakit avans ve bakiye mal tesliminde 30 günlük çek ile ödenmek suretiyle anlaşıldığını, teslim süresi 12 - 15 hafta olarak mutabık kalındığını bunun üzerine siparişle ilgili %30 nakit avans olan 37.450,00 EURO olarak davalı tarafa geçtiğini, sözleşmenin kurulması ile birlikte müvekkili tarafından mutabık kalınan edimin ifa edildiğini, davacı tarafça herhangi bir teslimat yapılmadığı gibi görüşmelerde 37.450,00 EURO bedelin iadesi konusunda mutabık kalındığını ancak iade gerçekleşmediğini, avans iadesi yönünden İzmir ... Noterliğinin 08.07.2021 tarihli ihtar edildiğini, davalının cevaben 12.07.2021 tarihli ihtarı gönderdiğini, davalıya iade için 7 günlük süre verildiğini, muacceliyetin gerçekleştiğini, davalının cevabı ihtarında avans bedelinin iade edilmeyeceğini aksine bakiye kalan alacağın tahsili için hukuki yollara müracaat edeceklerini açıkça belirttiklerini, davalının avans bedelini iade etmeyeceği olgusunun tereddüte mahal vermeyecek şekilde sübuta erdiğini, taraflar arasında kurulan sözleşme ile borcun ifa edileceği tarihinin kararlaştırıldığını, 15 haftalık teslim süresinin sonunun 15.10.2018 tarihine denk geldiğini, teslimatın belirtilen süre içerisinde sürenin geçmesine rağmen yapılmamasının ardında müvekkili şirket satın alma sorumlusu ... ile davalı şirket yetkilisi ... arasında 05.07.2021 tarihinde whatsap uygulaması üzerinden yapılan yazışmalarda ...'nin avans bakiyesini ne yapacağız? Nisan, Mayıs gibi ödeyeceğiz demiştiniz diyerek avans bakiyesinin akıbetinin sorduğunu, davalı şirket yetkilisinin ise cevaben kendilerini ödeme yapmadıklarını, mahkemenin devam ettiğini, 3.000.000,00 TL'ye yakın alacakları olduğunu, bekliyoruz hala cevabını verdiğini, ihtarnamenin davalı borçluya tebliği ile birlikte temerrütün gerçekleştiğini, TBK'nın 117/1 maddesi gereği muaccel bir borcun borçlusunun ihtar ile temerrüte düşeceğini iddia ederek kararın kaldırılmasını, yeniden yargılama yapılarak davalarının kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, ticari satımdan kaynaklı alacağın tahsili amacıyla başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, ticari ilişkinin olduğu olduğu konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, davacının avans olarak ödendiği iddiasında bulunduğu, takip konusu alacak hakkının sübuta erip ermediği ile mahkeme kararının dosya kapsamına uygun olup olmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, davacı şirket tarafından 13.06.2018 tarihli gönderilen mailde davalı şirket yetkilisine hitaben siparişin belirtilerek şantiyeye göndermeleri ve malzemelerin tesliminde bir gecikme olmamasını rica ederim ifadelerinin yer aldığı devamında fatura ve irsaliyelere sipariş numarasının mutlaka yazılmasının belirtildiği, sevk adresinin gösterildiği, maili yazanın davacı şirket satın alma sorumlusu olduğu, satıcı sipariş formunun 13.06.2018 tarihinde düzenlendiği, satıcının davalı şirket olarak belirtildiği, siparişi verenin davacı şirket satın alma sorumlusu ... olarak gösterildiği, toplam bedelin 147.304,12 EURO olarak gösterildiği, not şeklinde malzeme teslim tarihlerinin dosyada belirtildiğinin ifade edildiği, beklenen sevkiyat tarihlerinin ise ayrı ayrı gösterildiği, 1.sevkiyat tarihinin 15.08.2018, 2.sevkiyat tarihinin 15.09.2018, 3.sevkiyat tarihinin ise 15.10.2018 tarihi olarak gösterildiği, davacı şirket tarafından 08.07.2021 tarihli İzmir ... Noterliğinde düzenlenen ihtarnamenin davalı tarafa keşide edildiği söz konusu ihtarnamede 08.06.2018 tarihli teklif mektubu ile %30 nakit avans ve bakiye mal tesliminde 30 günlük çek ile ödenmek suretiyle 124.834,00 EURO bedel ile anlaşmaya varıldığı, teslim süresinin 12-15 hafta olarak mutabakata varıldığı, siparişle ilgili %30 nakit avans olan 37.450,20 EURO'nun hesaba geçtiğini ancak söz konusu siparişle ilgili herhangi bir teslimat yapılmadığını, defalarca görüşmeler öncesinde bedelin iadesi konusunda şifahen mutabık kalındığı ancak bugüne kadar iade edilmediğini belirterek iade edilmeyen bedelin 7 gün içinde iadesinin talep edildiği, davalı şirket tarafından davacı şirketin ihtarnamesine cevaben Büyükçekmece ... Noterliğinde düzenlenen 12.07.2021 tarihli ihtarname ile aralarındaki ticari anlaşma gereği taraflarınca sağlanmış ürünlerin teslimatını yapılmamasının bizzat kendilerinin isteği ile gerçekleşmiş olduğu, gönderilen ihtarnamede teslimatın yapılmadığı iddiasının gerçek dışı olduğu, sipariş edilen ve ücretleri distribütörü oldukları Fillandiya Firmasına taraflarınca peşinen ödenen ürünlerin ana firma tarafından sevkiyatının hazır hale getirildiğini ve hazırlanmış ürünlerin teslimatının şirketlerince yapılmak istense de karşı tarafın ürünleri teslim almak için gerekli bakiye ödemenin yapılmadığını, 13.06.2018 tarihinde ... Projesi için sipariş edilen ... Marka acil aydınlatma armatörleri ve izleme sistemine ait ürünlerin tedariki için taraflarınca şirkete sipariş vermeleri üzerine distribütörü oldukları Fillandiya'da bulunan ... Firmasına siparişlerin hazırlatılarak ürünlerin teslim hale getirildiğini, 21.09.2018 tarihinde şirketin resmi e-posta adresine gönderilen mailde ...Projesi için sipariş edilen ürünlerin gümrük işlemlerinin yapıldığı, anlaşmaları gereği kalan bakiye ile ilgili 30 gün vadeli firma çekinin firmaları adına hazırlanmasını takiben siparişin sevk edileceği gümrük ve ürün çekim işlemlerinin denetimlerle birlikte bir hafta ile 10 gün arası sürmesinin öngörüldüğü, vade oluştururken bu sürenin dahil edilerek 45 gün vadeli çek hazırlanabileceği kalan ödemenin 109.853,92 EURO olduğu, çek görüntüsünün taraflarına iletilmesi sonrasında sevkiyat işlemlerinin gerçekleştirileceğinin bildirildiği, satın alma çalışan sorumlusunun bilgilendirildiğini, satın alma sorumlusu tarafından bakiye çek bedelinin 60 gün vadeli olup olmayacağının sorulduğu, şirketlerin bu duruma da anlayış gösterdiğini ancak aradan geçen 3 yıla aşkın sürede şirketçe bakiye kalan kısım için çek düzenlenmediğini, çekin düzenlendiğine dair görüntü ve banka bilgisinin paylaşılmadığını bu sebeple teslimatın yapılmadığını, ihtarnamede iddia edilen bedel iadesi konusunda şifahen mutabık kalındığı iddiasının gerçek dışı olduğunu, böyle bir konuda mutabık sağlanmasına imkan olmadığı, tüm bedeli taraflarınca ödenen ve projeye özel olarak üretilmiş yani başka bir sahada kullanılması mümkün olmayan ürünlerin avans ödemesinin iade edilmesinin gerek hukuken gerekse de hakkaniyet gereği mümkün olmadığını, bakiye ödemeyi yapmaya yanaşmayan şirketin kötü niyetli bir şekilde avans iadesini talep ettiğini, ürünlerin avans ödenmesi iadesi isteme yoluna gitmenin hiçbir hukuki ve maddi dayanağının olmadığını, zaten elektronik yolla varılan anlaşma uyarınca sipariş onayından sonra değişiklik kabul edilemeyeceğinin açık olduğunu, ayrıca yurt dışındaki fabrikada üretimi yapılmış ve gümrükleme aşamasına gelmiş bir siparişin iptal edilmesinin mümkün olmadığı, taraflar arasında bir sözleşmenin olduğu ve sözleşmenin geçerliliğini korurken müvekkili şirkete atılı kusur bulunmamasına rağmen bakiye borcun ödenmemesi için teslimat yapılamamışken "ticaretimden vazgeçtim avansımı iade et", ifadesinin hukuk dilinde bir karşılığının olmadığını, aksine bakiye alacağın tahsili için hukuki yollara başvurulacağını, ürünlerin bakiye ödemesi yapılmadığı için şirketin zarara uğradığını, Fillandiya'da bulunan fabrikada ürünlerin yıllardır depolandığını üç yıldır beklediğini, ana firmaya depolama bedeli ödeme riskinin olduğunu, davacı şirket satın alma sorumlusu ile davalı şirket yetkilisi arasındaki whatsap yazışmalarında; avans bakiyesinin Nisan, Mayıs gibi geri ödeyeceğiz demiştiniz beyanına karşılık cevaben kendilerine ödeme yapılmadığı, alacaklarının olduğu, mahkemenin devam ettiğinin belirtildiği, ayrıca ihtar sonrasında ayrıca avans ödemesinin Teknowarede olduğu, kendilerinde olmadığı, yapılanın hiç şık olmadığının belirtildiği, cevaben avans ödemesinin geri ödeneceğinin hukuk birimine söylendiği ifadelerinin yer aldığı, davacı şirket tarafından avans ödemesi karşılığı olan 382.976,98 TL alacağın davalıdan tahsili amacıyla İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 14.07.2021 tarihinde ilamsız icra takibi başlattığı, davalı şirketin itirazı üzerine iş bu davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır. Tarafların delilleri ibrazı ile birlikte dosyadaki bilgi ve belgelere göre yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın reddine dair hüküm tesis edilmiştir. Davacı şirket tarafından İzmir ... Noterliğinde düzenlenen 08.07.2021 tarihli ihtarname ile davalı şirkete ihtarnamenin tebliğ tarihine müteakip 7 gün içerisinde avans ödemesine ait bedelin iadesi talep edilmiştir. İhtarname, davalı şirkete 09.07.2021 tarihinde tebliğ edilmiştir. Tebliğ tarihinden itibaren 7 gün sonra ihtarnamede belirtilen alacak muaccel olacaktır. Bu tarih ise 17.07.2021'dir. Davacı şirket tarafından ihtarnamede belirtilen süre beklenilmeksizin 14.07.2021tarihinde icra takibi başlatılmıştır. İhtarname ve takip tarihinde yürürlükte bulunan TBK 117.maddede; muaccel bir borcun borçlusunun alacaklının ihtarı ile temerrüte düşeceği belirtilmiştir. TBK'nın 2.bölümünde; borç ilişkisinin hükümleri üst başlığı ile borçların ifası düzenlenmiştir. TBK 90.maddede; ifa zamanı başlığı ile süreye bağlanmamış borçlarda ifa zamanının taraflarca kararlaştırılmadıkça veya hukuki ilişkinin özelliğinden anlaşılmadıkça her borcun doğumu anında muaccel olacağı belirtilmiştir. Süreye bağlı borçlarda aya ilişkin sürelerde vade ise 91.maddede, diğer sürelerde vade aynı yasanın 92.maddesinde düzenlenmiştir. TBK 95.maddenin üst başlığı ise sürenin uzatılmasıdır. TBK 95.maddede; süre uzatılmış ise yeni sürenin aksi kararlaştırılmış olmadıkça önceki sürenin sona ermesini izleyen birinci günden başlayacağı belirtilmiştir. Somut olayda, davacı tarafça davalı şirkete gönderilen ihtarnamede 7 günlük süre verilerek süre uzatılmıştır. Bu durumda TBK 95.maddesi kapsamında davalı şirket yönünden muacceliyet yasal düzenlemede belirtildiği gibi önceki sürenin sona ermesini izleyen birinci günden başlayacaktır. Davacı şirket tarafından davalıya gönderilen ihtarnamede satım sözleşmesine konu ürünlerin teslim edilmediği belirtilmiştir. Teslim edilmeyen ürünler nedeniyle avans ödemesinin iadesinin istenmesi nedeniyle artık burada değerlendirilmesi gereken husus sebepsiz zenginleşme hükümleridir. Davacı tarafça sözleşmeden dönülerek peşin ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümleri gereğince iadesinin talep edildiği ve her ne kadar sebepsiz zenginleşmede ihtarname gönderilmesi zorunlu olmasa dahi gönderilmiş olması nedeniyle artık süre sonunun beklenmesi gerekeceğinden mahkemece davanın henüz süre dolmadan takip başlatılmış olması nedeniyle ret kararında bir usulsüzlük görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 534,70 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline,4-Davacı tarafça yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,5-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine, 6-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 03.06.2025