T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1994
KARAR NO: 2025/263
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/03/2021
NUMARASI: 2019/551 E. - 2021/178 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Davacı şirketin, davalı şirkete sipariş fişi ve fatura ile mallar teslim ettiğini, malların bedellerini davalı şirketten tahsil etmediğini, davalı borçlu aleyhine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyası ile ilamsız takibe geçildiğini, davalının tebliğ edilen ödeme emrine itirazda bulunduğunu, yasa gereği icra takibinin durdurulduğunu, itirazın iptali davası öncesinde de arabulucuya başvurulduğunu ve arabuluculuk aşamasında da anlaşma sağlanamadığını, davalı şirketin davacı şirketten 4840 kg ağırlığındaki 7 palet alüminyum külçe aldığını, sipariş fişi ile davalı şirket çalışanı ... tarafından imza ile teslim alındığını, malları ... plakalı kamyon ile ... tarafından davalı şirkete teslim edildiğini, sipariş fişi ile düzenlenen faturadaki miktarların aynı olduğunu davalının icra takibine karşı yapmış olduğu itirazın haksız ve yersiz olduğunu iddia ederek, itirazın iptali ile icra takibinin devamına, %20 den az olmamak şartı ile icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; Davalı şirketin icra takibine konu faturada belirtilen 4840 kg 7 palet alüminyum külçenin alıcısının olmadığını, İcra takibine konu faturanın icra takip tarihine kadar davalı şirkete tebliğ ve teslim edilmediğini, iş bu faturanın davalı şirketin ticari kayıtlarına girmediğini, davalı şirketin sipariş fişinde gösterilen malın müşterisi adına işlenmek üzere teslim alındığını, teslim alan ...'in davalı şirket çalışanı olduğunu, ... adına teslim aldım kaydını düşerek imzaladığını, davanın dava dışı ... Limited Şirketine ihbar edilmesini talep ettiklerini belirterek, davanın reddi ile %20'den aşağı olmamak üzere tazminata karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Mahkemece yapılan yargılama sırasında taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesi uzmanlık gerektiren yönleri bulunduğundan tarafların ticari defterleri üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş ve belirlenen inceleme gününde defterlerin incelenmek üzere hazır edilmesi istenmiş ve taraflara ihtaratlı kesin süre verilmiştir. Bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davacı taraf ve davalı taraf defterlerini süresi içinde defterlerini sunmuş, celp edilen vergi kayıtları (BA-BS) incelemesi yapılmıştır. Bilirkişi raporunda kısaca davacı şirket ile ilgili her hangi bir kaydın , yani davaya konu fatura dahil, davalı şirket defterinde olmadığı , ilgili vergi dairesine Form BA ile bildirilen bildirimlerde de davacı şirket ile ilgili bir bildirim bulunmadığı tesbit edilmiştir.Davacı tarafın düzenlenen faturayı davalıya tebliğ ettiğine dair bir belge de bulunmamaktadır.Davacı taraf faturaya konu malın davalıya satıldığına dair faturaya dayanak sipariş fişi sunmuş olup, sipariş fişinde Dava dışı ... San.Tic Ltd.Şti adına düzenlenen fişler olduğu ,ayrıca sipariş fişinde ... adına siparişi teslim aldığına dair ... isim ve imzası yer aldığı anlaşılmaktadır. Sipariş fişinde isim ve imzası bulunan Makbule Şahin mahkememizce isticvap edilerek dinlenmiş; davalı şirket çalışanı olduğunu , Dava dışı ...nın davalı şirketin müşterisi olduğunu , teslim alınan makina külçelerinin ... adına teslim alındığını belirtmiştir.Davacı tarafın davalı adına düzenlemiş olduğu 8.01.2018 tarih, Aseri ... sıra nolu, 73.858,40 TL bedelli faturanın davalıyı borç altına sokabilmesi için taraflar arasında borç doğurucu bir ilişkinin varlığı ve faturanın da bu ilişki nedeniyle düzenlenmiş olması gerekir.Borç münasebeti olmaksızın düzenlenen ve tarafa dahi tebliğ edilmeyen faturanın onu borç altına sokması beklenemez. Söz konu fatura davalı tarafın ticari defterinde kaydının bulunmadığı da göz önünde bulundurulduğunda aradaki borç ilişkisinin ispat yükü davacı tarafta olduğu ve davacının davalı ile aralarında borç doğuran bir ilişkinin bulunduğunu ispat edememiştir.Öte yandan, davalının kötüniyet tazminat talebi haklı bulunamamıştır. Davacının haklı olup olmadığı hususu yargılamayı gerektirmiştir. Davalı davacının kötüniyetini ispat eder delil sunmamıştır. Açıklanan sebeplerle davacının kötüniyetli olduğu ispatlanamadığından..." gerekçesiyle davanın reddine, kötü niyet tazminat şartları oluşmadığından davalının kötü niyet tazminat talebinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Mahkeme tarafından davanın reddine karar verildiğini, kararda taraflar arasındaki borç ilişkisinin ispatının davacı tarafta olduğu, davacının davalı ile aralarında borç doğuran bir ilişkinin bulunduğunu ispat edemediğinin belirtildiğini, müvekkili şirketin davalı şirkete ticari satıma konu malları teslim ettiğinin yazılı delillerle ispat edildiğini, borçlu şirket yetkilisi tarafından imza karşılığı teslim alındığından kuşku bulunmayan malların teslim fişlerine istinaden davalı şirket tarafından bir vakıa olarak kesinlik kazandığını, malların davalı şirket çalışanı ... imzasına teslim edildiğini, davalı şirketin müvekkilinin sipariş teslim formlarında belirtilen 4.840 kg ağırlığındaki 7 paket alüminyum külçeyi teslim almasına rağmen ödenmesi gereken bedelleri ödemediğinin açık ve net şekilde ortada olduğunu, müşterisi adına işlenmek üzere alındığı yönündeki savunmaya itibar edilmesinin mümkün olmadığını, ikrar karşısında davalı şirketin bu malları ... Firmasına teslim ettiğini kanıtlama yükümlülüğünün bulunduğunu, davalı şirketin müşterisi adına işlenmek üzere teslim aldığını iddia ettiği malları müşterisine teslim etmesinin zorunlu olduğunu, ispat külfetinin yer değiştirdiğini, malları teslim alan davalının ...'ye teslim ettiğini ispatlayamadığı halde davanın reddi yoluna gidilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davalı şirket çalışanının isticvap beyanlarında malların davalı şirket tarafından teslim alındığını teyit eder nitelikte olduğunu, irsaliyedeki imzaların kendisine ait olduğunu ikrar ettiğini ancak davalı şirketin savunmasında malları müşterileri ... Şirketine teslim edilmek üzere aldıklarını iddia ettiğini ancak teslim edilip edilmediği hususunun soyut ve afaki beyanlarla yetinildiğini, dava dışı firmanın defterleri incelemeden sadece tarafların defterleri incelenerek karar verildiğini, bu aşamada ancak dava dışı firmanın ticari defterlerinin incelenmesi ile olayın açıklığa kavuşturulabileceğini, davalı şirketin davanın ... Makine Firmasına ihbar edilmesini talep ettiğini ancak gerekçeli kararda ihbarın yerine getirilmemesinin ticari defter ve belgeler üzerinde teslim olgusuna ilişkin inceleme yapılmamasını ciddi bir eksiklik olduğunu, defter incelemesi yapan bilirkişinin müvekkilinin ticari defter ve kayıtlarına göre davacıdan alacaklı olduğunu belirlediğini, dava dışı ... Makine Firmasına iddia edildiği gibi işlenerek teslim edildiği ispatlanamamışken davalı şirket çalışanının soyut beyanları ile yetinilerek davanın reddedildiğini, raporda davalı şirketin ürünlerin işlenerek teslim edildiğini beyan ettiğini ancak davacı şirketten teslim aldığı ürün ile teslim edilen ürünün aynı ürün olmadığı, bu sebeple karşılaştırma ve hesaplama yapılamadığını belirtildiğini, davalı şirketin sipariş fişi ile teslim aldığı ürünleri işlenmek üzere ... Makine adına aldığı iddiasının gerçek dışı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, ticari satım konusu fatura alacağının tahsili amacı ile başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67. maddesi uyarınca iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, ticari ilişkinin varlığı konusunda herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir. Uyuşmazlık, takip konusu faturadaki ürünlerin davalı şirket tarafından şirket çalışanı beyanı ve imzası ile dava dışı şirket adına alındığı savunması karşısında mahkemece yapılan inceleme ve değerlendirmenin ve ayrıca kararın usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığı ile davanın dava dışı ... Makine'ye ihbar talebine rağmen ihbar edilmemiş olmasının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, 18.01.2018 tarihli sipariş fişinin dava dışı ... Makine San. Ltd Şirketi adına düzenlendiği, sipariş fişi üzerinde 4.840 kg, 150 külçe 7 palet yazılı olduğu, dava dışı ... imzası ile ... adına teslim alındığı ifadesinin yazılı olduğu, davacı şirket tarafından 18.01.2018 tarihli faturanın davalı şirket adına düzenlendiği, fatura içeriğinin sipariş konusu malzemelere ilişkin olduğu, KDV dahil toplam 73.858,40 TL tutarındaki fatura alacağının tahsili amacı ile davalı şirket hakkında İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında 18.02.2019 tarihinde ilamsız icra takibi başlattığı, davalı şirketin icra takibine itiraz ettiği, alacaklı vekilinin yetki itirazını kabul ederek İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında takip başlattığı, davalının itirazı üzerine davacı vekilinin İİK 67.maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde iş bu davayı açmış olduğu anlaşılmıştır. Tarafların delillerini dosyaya ibrazı ve celbi gereken delillerin dosya içerisine celbi sonrasında bilirkişi incelemesi ile birlikte sipariş fişindeki malları teslim alan davalı şirket çalışanı ... isticvap edilerek dinlenilmiştir. ... 04.03.2021 tarihli duruşma zaptına geçen isticvap beyanında; irsaliyedeki isim ve imzanın kendisine ait olduğunu, kendisinin davalı şirket çalışanı olduğunu, ... Makine'nin ... Sanayi'nin müşterisi olduğunu, davalının ... Makine adına gelen külçeleri ... Makine adına işleyip teslim ettiğini beyan etmiştir. 18.06.2020 tarihli bilirkişi raporunda; davacı şirket tarafından ibraz edilen; 2018 yılına ilişkin ticari defterlerin; TTK m.64,66, VUK. m.220-226' göre açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırıldığı, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, davacı defterlerinin kayıt nizamı bakımından VUK. m. 215-219 hükümleri ile muhasebe sistemi uygulama genel tebliğlerine uygun olmadığı, davacı şirket lehine veya aleyhine delil kabiliyetlerinin mahkemenin takdirinde olduğu, davacı şirketin, 2017 ve 2019 yılı ticari defterlerini ibraz etmediği, davalı şirket tarafından ibraz edilen; 2017,2018 ve 2019 yılına ilişkin ticari defterlerin; TTK m.64,66, VUK. m.220-226” göre açılış ve kapanış tasdiklerinin usulüne uygun olarak yaptırıldığı, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, davalı defterlerinin kayıt nizamı bakımından VUK. m. 215-219 hükümleri ile muhasebe sistemi uygulama genel tebliğlerine uygun olduğu, davalı şirket lehine delil kabiliyetlerinin bulunduğu, davacı şirketin ticari defter ve dayanaklarına göre; 18.03.2019 olan takip tarihi itibariyle, davalı şirketten kaydi olarak 73.858,40 TL alacaklı olduğu, ancak taraflar arasındaki ticari ilişkinin bir adet faturadan oluştuğu, dava konusu faturanın davalı şirkete tebliğ edildiğine dair bir belgenin olmadığı, davacı şirketin, dava konusu fatura ile ilgili sevk irsaliyesi düzenlemediği, davacı şirketin, dava konusu faturaya dayanak olarak gösterdiği sipariş fişinin, ... San. Tic. Ltd. Şti adına düzenlenmiş olduğu ve ... Makine adına teslim aldım ibaresiyle, davalı şirket personeli (davalı şirket tarafından kabul edilen), ... tarafından teslim alındığı, malın teslimi konusundaki takdirin, mahkemeye ait olduğu, davalı şirketin ticari defter ve dayanaklarına göre; taraflar arasında ticari bir ilişkinin olmadığı, davalı şirketin ticari defterlerinde davacı şirket ile ilgi her hangi bir kaydın olmadığı, ilgili vergi dairesine Form BA ile bildirilen bildirimlerde de davacı şirket ile ilgili bir bildirim bulunmadığı, davalı şirket tarafından, dava dosyasına sunulan sipariş fişlerinde, ... San. Tic. Ltd. Şti ne teslim edilen ürünler olduğu ancak davalı şirketin, davacı şirketten teslim aldığı ürün ile ... Ltd.Şti.'ne teslim edilen ürünün aynı ürün olmaması (davalı şirketin, ürünleri işlenerek teslim edildiğini, beyan ettiği) sebebiyle karşılaştırma ve hesaplama yapılamadığı, davalının itirazlarının kısmen ya da tamamen iptali hususunun mahkemenin nihai takdirlerinde olduğu, davacı şirketin davalı şirketten takip sonrası talep edebileceği faiz miktarının tutarının infaz aşamasında icra dairesince hesap edilebileceği, tarafların icra inkâr tazminatı taleplerine ilişkin takdirin ise mahkeme'ye ait bulunduğu belirtilmiştir. Davacı vekili bilirkişi raporuna itiraz ederek, davalının fatura konusu malları teslim aldığını ve teslim alanın kendi çalışanı olduğunu ikrar ettiğini, her ne kadar davalı teslim aldığı malları dava dışı şirket adına işlenmek için aldığını, bu malları işlediğini ve teslim ettiğini beyan etmiş ise de raporda davalının ticari defter ve kayıtlarında buna dair bir belgenin bulunamadığını, bu malların bedelini müvekkili şirkete davalının ödemesi gerektiğini, davalının dava dışı şirkete işleyerek verdiğini ispatla mükellef olduğunu iddia ederek , davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili davacı şirketin 2017-2019 yılına ait ticari defterlerini ibraz etmediğini ayrıca 2018 yılına ait defterlerin usulüne uygun tutulmadığını, müvekkili şirketin defterlerinde uyuşmazlık konusu faturanın bulunmadığını, ilgili vergi dairesine form BA ile bildirilen bildirimlerde davacı şirket ile herhangi bir bildirimde bulunmadığının tespit edildiğini, delil niteliği bulunmayan davalı defterlerinde yer alan fatura kaydının müvekkili aleyhine değerlendirilemeyeceğini, faturanın müvekkiline tebliğ edilmediğini, müvekkili adına irsaliye düzenlenmediği gibi sipariş fişinin dava dışı ...uran Makine adına düzenlendiğinin tespit edildiğini belirterek, ispat edilemeyen davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece, yukarıda yer verilen gerekçelere istinaden davanın reddine dair hüküm tesis edilmiştir. HMK'nın 190 ve TMK'nın 6. maddeleri gereğince, bir vakıadan kendi lehine hak çıkaran tarafın bu vakıayı ispatlaması gerekmektedir. Fatura düzenlenmesi tek başına fatura konusu alacağın varlığını ispata yeterli değildir. Faturanın tebliği ve fatura konusu emtianın teslim edildiğini satıcının kanıtlaması gerekmektedir. Somut davada, davacı tarafça sipariş fişi dava dışı ...Ltd Şirketi adına düzenlenmiş olmasına ve sipariş fişindeki ürünleri teslim alan davalı çalışanının ... Makine adına teslim aldığını belirtmesine rağmen sipariş fişine konu ürünlere dair davalı şirket adına fatura düzenlenmiştir. Takip konusu faturanın tebliğine dair dosya içerisinde hiçbir bilgi ve belge olmadığı gibi davalıya ait BA formunda da davacı ile ticari ilişkisine dair herhangi bir bildirimin mevcut olmadığı bilirkişi raporunda tespit edilmiştir. Davacı tarafın bilirkişi nicelemesine sunduğu ticari defter ve kayıtların usulüne uygun tutulmadığı anlaşılmaktadır. Davacının takibe konu ettiği faturanın defterlerinde yer alması fatura konusu alacağın varlığına yeterli olmayacaktır. Davalı çalışanı tarafından sipariş konusu mallar dava dışı sipariş fişi düzenlenen şirket adına teslim edilmiştir. Davacı tarafça delil olarak sunulan sipariş fişi üzerinde belirtilen dava dışı şirket adına sipariş fişinin düzenlendiği ve teslim alanın davalı çalışanı olduğu bilinmektedir. Takip konusu faturadaki ürünlerin sipariş fişindeki şirket adına değil davalı adına neden düzenlendiği açıklanamamaktadır. Sipariş fişinde yer alan şirket defterlerinin incelenmesi gerektiği ve incelemenin eksik yapıldığına dair istinaf nedenleri yerinde görülmemiştir. Adı geçen şirket taraf olmadığı gibi takip konusu fatura davalı adına düzenlenmiştir. İş bu davada takibe konu edilen faturadan dolayı alacaklı olduğunu ispat külfeti davacı üzerindedir. Davalı şirket çalışanı açıkça ürünleri dava dışı şirket adına aldığını ifade etmiştir. Ürünleri davalı şirket sipariş etmediği gibi kendi adına da teslim almamıştır. Bir anlamda dava dışı şirket adına teslimde vekil gibi hareket eden davalı çalışan eyleminden dolayı davalının ispat külfetini üstlendiği kabul edilemez. Davacı tarafın ispat külfetinin yer değiştirdiğine dair iddialar somut olayın özelliği nedeni ile yerinde görülmemiştir. Takibe konu edilen fatura alacağı ispat edilemediğinden davanın reddine dair verilen kararda bir isabetsizlik görülmemiştir. Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 hükmü uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine dair aşağıdaki hüküm verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, 2-Davacı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına; bakiye 556,10 TL istinaf karar harcının davacıdan tahsiline, Hazineye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-Gerekçeli kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,5-Dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair; HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, oybirliğiyle ve kesin olarak karar verildi.20.02.2025
KANUN YOLU: HMK'nın 362/1.a maddesi uyarınca, dava konusunun miktarına göre karar kesindir.