T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2023/1411
KARAR NO:2024/1807
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL ANADOLU 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:20/12/2022
NUMARASI:2022/608 E. - 2022/1007 K.
DAVANIN KONUSU:Hisse Devrinin Tespiti, Tescili ve Ortaklıktan Çıkma
Taraflar arasındaki hisse devrinin tespiti ile tescili ve ortaklıktan çıkmaya ilişkin davada, ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle hukuki yarar yokluğundan usulden reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davacının, davalı ... Şirketi ( Eski unvanı: ... Şti.) isimli şirketin %10 hissesini 14.10.20215 tarihinde devraldığını, daha sonra bu hissesini şirketin diğer ortağı ve müdürü ...'ya Kartal ... Noterliğinin 21/02/2019 tarihli, ... yevmiye nolu sözleşmesi ile devrettiğini, bu şekilde dava dışı ...'nın şirkette tek ortak haline geldiğini, ancak şirket yetkilisi, hakim ortak ve müdür olan ... ve şirket tüzel kişiliğinin, bu durumu ticaret sicile ve ilgili yerlere bildirmediğini, durum böyle olunca müvekkilinin, ticaret sicil kayıtlarında ve vergi kayıtlarında halen şirket ortağı gibi göründüğünü, davacının, 21/02/2009 tarihinden itibaren; şirketin ortağı olmadığını, şirket adına hiçbir işlem yapmadığını, hiçbir toplantıya ve hiçbir karara katılmadığını, bu sebeple mahkemeden öncelikli olarak bu durumun tespitini ve tescilini talep etiklerini, mahkeme aksi kanaatte ise, 21/02/2009 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde davacının ortaklıktan çıkarılmasına karar verilmesini ve bu durumun tescilini talep ettiklerini ileri sürerek, davacının 21/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde davalı şirket ortaklığından çıktığının tespitine karar verilmesini veya davacının 21/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde davalı şirket ortaklığından çıkarılmasına karar verilmesini, kararın ilgili ticaret sicil müdürlükleri, vergi idareleri sosyal güvenlik kurumu vb. tüm kurum ve kuruluşlara bildirilerek tescilini, davanın, dava dışı ...'ya ihbarına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı, davaya cevap vermemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Dava davacının davalı şirketten paylarını devretmek suretiyle 21/02/2019 tarihi itibari ile ortaklıktan ayrıldığının tespitine ilişkindir.Dosyaya sunulan belgelerin incelenmesinde davacının davalı şirketteki toplam %10 payını Kartal ... Noterliğinin 21/02/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı Limited Şirket Hisse Devir Sözleşmesi ile şirketin diğer ortağı ...'ya devrettiği, limited şirketlerde pay devrinin geçerliliği için yazılı şekilde yapılıp noter tarafından onaylanması ve ayrıca devre ortaklar genel kurulunca da onay verilmesi gerektiği devir işleminin TTK 595.maddesi uyarınca genel kurul onayı ile geçerli hale geldiği, dosyaya celp edilen ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde 21/02/2019 tarihli devir sırasında limited şirket ortaklarının yalnızca davacı ... ve ondan devralan ... olduğunun sabit olduğu, Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 15/01/2015 tarih ve 2014/14676 Esas - 2015/409 Karar sayılı ilamında da açıkça belirtildiği üzere yalnızca iki ortağı olan şirketlerde, ortaklar hisse devri hususunda anlaştıklarında noter evraklarının genel kurul kararı olarak kabulünün gerekeceğinin ve devrin geçerli olması için ayrıca genel kurul kararına ihtiyaç olmadığının açıkça belirtildiği, somut olay bu kapsamda değerlendirildiğinde şirketin iki ortağı arasında yapılan devir işlemleri ile bütün hisselerini devrederek ortaklıktan çıkan davacının şirkette hissesinin kalmadığını 6102 TTK 598/2.maddesi gereğince ticaret siciline şahsen başvurarak tescil ve ilan ettirebilme imkanının bulunduğu sabit olduğundan ortaklıktan çıkarılma için mahkememizde dava açmasında hukuki yarar bulunmadığı anlaşılmış ve davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." gerekçesiyle, davanın hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; mahkemece hukuki yarar yokluğundan redde karar verilmişse de, müvekkilinin ortaklıktan çıkışının tescili için olumlu bir karar verilmesi, yani talepleri doğrultusunda esas hakkında bir karar verilmesi gerektiğini, mevcut hukuki durumun tespiti ile tescilde, yani esas hakkında karar verilmesinde müvekkilinin hukuki yararının söz konusu olduğunu, aksi halde mahkemece verilen usulden red kararının ticaret sicilde ve ilgili yerlerde infazının mümkün olmayacağını, müvekkilinin, çıkmış olduğu bir ortaklığa rağmen ticaret sicil, vergi,... ve bir çok yerde ortak olarak görünmeye devam edeceğini, mahkemece, müvekkilinin ortaklıktan çıktığının tespit ve kabul edildiğini, tespit ve kabul ettiği bu husus hakkında talepleri gibi esastan karar vermek yerine hukuki yarar yokluğundan red kararı verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının dava dilekçesi ekinde yer alan Kartal ... Noterliğinin 21/02/2019 tarihli, ... yevmiye nolu belgesinden anlaşılacağı üzere uhdesinde bulunan %10'luk payın tamamını, şirketin hakim ortağı ve müdürü olan ...'ya devrettiğini, ...'nın tek ortak haline geldiğini, ancak, şirket yetkilisi, hakim ortağı, müdürü ve artık şirketin tamamının sahibi durumunda olan ...'nın ve şirket tüzel kişiliğinin, bu durumu ticaret sicile ve ilgili yerlere bildirmediğini, durum böyle olunca müvekkilinin ticaret sicil kayıtlarında ve vergi kayıtlarında halen şirket ortağı gibi görünmeye devam ettiğini, bu sebeple de müvekkili aleyhine vergi, ... ve sair borçlar tahakkuk ettirildiğini, gerek müvekkilin gerek kamunun gerekse üçüncü kişilerin menfaati, esas hakkında bir karar verilmesini, yani taleplerinin kabulünü gerektirdiğini, davacının, 21/02/2019 tarihinden itibaren şirket adına hiçbir işlem yapmadığını, hiçbir toplantıya ve hiçbir karara katılmadığını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın esasına girilerek davanın kabulüne, davacının 21/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde davalı şirket ortaklığından çıktığının tespitine veya davacının 21/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde davalı şirket ortaklığından çıkarılmasına karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, limited şirkette pay devrinin ve ortak olmadığının tespiti, sicile tescili ve ilanı, olmazsa şirket ortaklığından çıkma istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın usulden reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekilince yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davacı vekili; davacının, davalı şirketin %10 hissesine sahip iken hissesini şirketin diğer ortağı ve müdürü dava dışı ...'ya Kartal ... Noterliğinin 21/02/2019 tarihli, ... yevmiye nolu sözleşmesi ile devrettiğini, bu şekilde dava dışı ...'nın şirkette tek ortak haline geldiğini, ancak şirket yetkilisi, hakim ortak ve müdür olan ... ile davalı şirketin bu durumu ticaret sicile ve ilgili yerlere bildirmediğini, davacının şirketin olmadığını, bu durumun tespiti gerektiğini ileri sürerek, davacının 21/02/2019 tarihinden itibaren davalı şirket ortaklığından çıktığının tespitine veya davacının 21/02/2019 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde davalı şirket ortaklığından çıkarılmasına karar verilmesini talep etmiştir. İstanbul Ticaret Sicil Müdürlüğü kayıtlarına göre davacının, davalı şirketin %10 oranında ortağı olduğu, diğer ortağın %90 hisse ile dava dışı ... olduğu, davacının hissesini 1.000,00 TL bedel karşılığında Kartal ...Noterliğinin 21.02.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ''Limited Şirket Pay Devri Sözleşmesi'' başlıklı devir sözleşmesi ile dava dışı ...'ya devrettiği görülmektedir.Davacı terditli talepte bulunmuş, asli talebi hisse devrinin yapıldığının ve şirket ortaklığı olmadığının tespiti ve tescili, feri talebi ise şirket ortaklığından çıkmadır.Mahkemece davacının asli talebi olan hisse devrinin yapıldığını ve şirket ortağı olmadığının tespiti, tescili ve ilanına ilişkin talebinin hukuki yarar yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.Taraf sıfatı (husumet) dava konusu sübjektif hakkın özüne ilişkin olması nedeniyle maddi hukuk sorunudur ve mahkemece resen nazara alınması gerekir. Limited şirket hisse devri kapsamında şirket ortağı olunmadığının tespiti davasında husumetin hisse devredilen kişiye ve şirket tüzel kişiliğine yöneltilmesi gereklidir. Somut olayda, davacı davada hisse devri ile ortaklığının son bulduğuna ilişkin talebi yönünden sadece şirketi taraf olarak göstermiş, hisse devri yaptığı diğer ortak ...'ya husumet yöneltmemiştir. Bu durumda mahkemece, davacının hisseyi devrettiği ... karşı dava açılması için davacıya süre verilmesi, dava açıldığı takdirde her iki davanın birleştirilerek işlem yapılması gerekir. Mahkemece bu hususta hiç bir araştırma ve değerlendirme yapılmaması usul ve yasaya aykırı olmuştur.Öte yandan, HMK'nın 111.maddesi, ''(1) Davacı, aynı davalıya karşı birden fazla talebini, aralarında aslilikferîlik ilişkisi kurmak suretiyle, aynı dava dilekçesinde ileri sürebilir. Bunun için, talepler arasında hukuki veya ekonomik bir bağlantının bulunması şarttır. Mahkeme, davacının asli talebinin esastan reddine karar vermedikçe, fer’î talebini inceleyemez ve hükme bağlayamaz.'' hükmünü içermektedir.Somut olayda davacının asli talebi hisse devrinin yapıldığının, ortak olmadığının tespiti ve tescili, feri talebi ise şirket ortaklığından çıkmadır.Maddenin ikinci fıkrasına göre mahkemece, davacının asli talebinin esastan reddine karar verilmedikçe fer'i talebi incelenemez ve hükme bağlanamaz. Asli talep hakkında bir karar verilmeden feri talebin karara bağlanmayacağını hüküm altına alan düzenleme, usule ilişkin nihai kararları da kapsamaktadır. Bir diğer deyişle, somut olayda olduğu üzere asli taleple ilgili usulden ret kararı verilmesi halinde feri talep olan ortaklıktan çıkma talebi hakkında bir karar verilmesi gerekirken bu hususta bir karar verilmemesi de hatalı olmuştur. Bu nedenle mahkemece, öncelikle asli talep yönünden inceleme yapılarak HMK'nın 111. maddesine göre bir karar verilmesi, eğer asli talep kabul edilirse, feri talep hakkında hiç bir değerlendirme yapılmaması; asli talebin reddi halinde ise feri talebin incelenmesi ve karara bağlanması gerekir.Bu durumda mahkemece, davacıya, hisselerini devrettiği ...'ya da dava açması için süre verilmesi, dava açılması halinde bu davanın eldeki dava ile birleştirilerek, yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, sonucuna göre bir karar verilmesi için ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.Açıklanan bu gerekçeler doğrultusunda, HMK 353/1.a.6. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, eksik inceleme ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6.maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına,2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talep hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 12.12.2024