T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2021/1313
KARAR NO:2024/1490
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:21/05/2021
NUMARASI:2020/793 E. - 2021/476 K.
DAVANIN KONUSU:İtirazın İptali (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki itirazın iptali davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın reddine dair verilen karara karşı, davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; dava dışı ciranta ... tarafından müvekkili davacıya çok sayıda senet verildiğini, bu senetlerin bir kısmınin keşideciler tarafından vadesinde ödendiğini, bir kısmının ödenmeyerek icra takibine konulduğunu, dava konusu senedin de ödenmediğini, Bakırköy .... Noterliği 18/04/2019 tarih ve ... yevmiye numaralı ödememe protestosu ile protesto edildiğini, ... sayılı dosyası ile davalı borçlu aleyhinde icra takibi başlatıldığını, itirazın haksız olduğunu iddia ederek, itirazın iptaline, icra takibinin devamına, %20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkilinin ödemelerini yaparak evini uzun mücadeleler sonucunda aldığını, dava dışı ...'nın iflasını açıkladığını, müvekkili hakkında ilk olarak kambiyo senetlerine özgü takip başlatıldığını, protesto edilmediğinden itiraz edildiğini, itirazın kabul edildiğini, kararın kesinleştiğini, kambiyo vasfında olmayan ve vadesinden sonra ciro yolu ile el değiştiren belgelere karşı keşidecinin defi hakkına sahip olduğunu, ödeme yapıldığını, ödeme definde bulunulduğunu savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...dava dışı ciranta ... AŞ tarafından davacıya çok sayıda senet verildiğini, bunlardan bir kısmının keşideciler tarafından vadesinde ödendiğini, bir kısmının icra takibine konu olduğunu, dava konuus senetin ödenmediğini, Bakırköy .... Noterliği 18.04.2019 tairhli ... yevmiye nolu ödemem protestosu ile protesto ediliğini, icra takibine konulduğunu, Bakırköy 8. İcra Hukuk Mahkemesi tarafınadan ödemem protestosunun olmaması sebebiyle davalı yönünden başlatılan icra takibinin iptal edildiğini, bu nedenle ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının itiraz ettiğini, davalının bedelsizlik defini davacıya karşı ileri süremeyeceğini belirterek itirazının iptalini talep ettiği, davalı tarafın beyan dilekçesi ile icra takibine konulan bononun vasfını yitirdiğini, davaya ve icraya konu tutarın 24.06.2020 de ödendiğini, protesto yapılmadığını, ödeme defini ileri sürdüğü, borcunun bulunmadığını belirterek davanın reddini talep ettiği, davalı tarafın dilekçesine ek sunduğu yazıda, konut satışı ile ilgili olarak 27.05.2014 tarihli satış sözleşme bedelinin tamamının ... ya ödendiğinin belirtildiği, davaya konu ... icra takibinin 90.000TL miktarlı 3.12.2018 tarihli 18.04.2019 vade tarihli senede ilişkin olduğu, davanın hakdüşürücü sürede açıldığı, davacı tarafın sunduğu ödemem protestosunda protesto çekinin ... Bankası olduğu, tarihin 18.04.20219 tarihi olduğu, takibe konu bononun ön ve arka yüz incelemesinde davalının 2. Ciranta , davadışı ..., davacının 5. Ciranta olduğu, protesto çeken ... bankasının bonoda cirosunun olmadığı, davacı tarafın ... sayılı icra dosyasının kambiyo senedine dayalı icra takibi olduğu, davalı tarafın keşideciye ödememe protestosu keşide etmeden kambiyo senetlerine özgü takip yapılamayacağına ilişkin Bakırköy 8. İcra Hukuk Mahkemesi dosyasına yaptığı şikayetin kabulü ile takibin ... yönünden iptaline karar verildiği, TTK 778. maddesi göndermesi ile bonolar hakkında da uygulanması gereken TTK.nun 714 ve 730. maddeleri uyarınca, muayyen bir günde veya keşide gününden veya görüldükten muayyen bir müddet sonra ödenmesi şartını havi bir bonoya dayanarak, hamilin lehtara müracaat edebilmesi, ödeme gününü takip eden iki iş günü içinde senet keşidecisinin protesto edilmesine bağlı olduğu, alacaklı hamilin, anılan madde koşullarında protesto keşide etmeksizin, lehtar ve cirantayı takip edemeyeceği. Bir başka ifade ile senedi düzenleyen protesto edilmediği için hamil, lehtar ve cirantaya karşı müracaat hakkını kaybedeceği, İİK.nun 170/a-2. maddesi gereğince, alacaklı - hamil davacının takip hakkı bulunmayacağı, başvuru hakkının düşmesi halinde bononun bir borç ikrarı veya temel borç ilişkisinin mevcut olduğunu gösteren bir delil niteliğinde sayılmasının mümkün olmadığı, bono dışında bir hakkın bulunduğunu ise alacaklının kanıtlaması gerektiği, böyle bir durumda senedin yazılı delil başlangıcı sayılması mümkün olacağı (Prof. Dr. Fırat Özkan, Kıymetli Evrak Hukuku, 2.Baskı, S. 773), davacının süresinde protesto çekmemesi nedeniyle ciranta olan davalıya müracaat hakkının TTK.’nun 642/2. maddesi gereğince düştüğü, davacının bono dışında bir talep hakkının varlığını iddia etmediği, (emsal Yargıtay 19 HD’nin Esas 2006/11121, Karar 2007/4888 sayılı ilamı) davalının ödemeye ilişkin sunduğu belge tarihinin takip ve dava tarihinden önce olduğu hususları da değerlendirilerek ...." gerekçesiyle davanın reddine, kötü niyet tazminatı talebinin reddine, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davacı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle;Dava dışı ciranta ... AŞ tarafından müvekkili davacıya, aralarındaki eser sözleşmesinden doğan alacakları için çok sayıda senet verdiğini, bu senetlerinin bir kısmının keşideciler tarafından vadesinde ödendiğini, bir kısmının ise ödenmeyerek icra takibine konu olduğunu, dava konusu senedin de keşidecisi ve cirantaları ile davalı borçlu tarafından vadesinde ödenmediğini, 18.04.2019 tarihli ödememe protestosu ile protesto edildiğini, davalı hakkında icra takibi başlatıldığını, müvekkilinin daha önceki vekili tarafından borçlu ve diğer senet cirantaları ile keşideci aleyhine dava konusu takipten önce aynı senetle ilgili ... sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatıldığını ancak Bakırköy 8. İcra Hukuk Mahkemesi tarafından verilen hatalı bir karar ile davalı yönünden başlatılan kambiyo takibinin iptal edildiğini bu sebeple ilamsız icra takibi başlatıldığını, dava dilekçesi ekinde sunulan ödememe protestosundan da anlaşılacağı üzere senet keşidecisinin noter vasıtasıyla protesto edildiğini, ancak icra hukuk mahkemesi hakiminin protestonun mevcut olmasına rağmen cirantaya protesto edilmediği, bu sebeple cirantalara başvuru hakkı olmadığı yönünde hatalı bir karar verdiğini, istinafa konu edilen kararın ise icra hukuk mahkemesinin hatalı kararı esas alınarak verildiğini, kararda senet keşidecisinin protesto edilmesi gerektiğine yer verilmesine rağmen dosyadaki mübrez protestonun dikkate alınmadığını, yokmuş gibi karar verildiğini, kararın kanuna ve hukuka aykırı olduğunu, icra hukuk mahkemesi kararlarının maddi hukuk anlamında kesin hüküm teşkil etmeyeceğini, süresinde sunulmayan cevap dilekçesi ve delillere muvafakatları olmadığını açıkça beyan ettiklerini, buna rağmen beyan ve deliller esas alınarak oluşturulan kararın hukuka aykırı olduğunu, borçlunun takibe karşı yapmış olduğu itirazının ödemezlik define dayansa da süresinde ibraz edilmeyen cevap dilekçesi ekinde 24.06.2020 tarihli belgeyi sunarak senet borcunun ödenmiş olduğu yönünde savunma yaptığını, çelişkinin olduğunu, senedin borcunun ödenmiş olması hâlinde daha sonraki itiraz dilekçesinde ödemezlik definde bulunulmasının ve borcun ödenmiş olduğundan hiç bahsedilmediğini, ayrıca daha önce aynı senetle ilgili takip başlatılmış olduğundan davalının senedin müvekkili elinde olduğunu bildiğini, müvekkili elinde olan senede ilişkin ödemeyi müvekkiline değil de neden ...'ya yaptığının açıklanması ve eğer ödeme yaptıysa neden iade alınmadığını, dosya içerisindeki belgede senet borcunun ödendiğine dair bir ibare olmamakla birlikte genel bir ifade ile davalının ...'ya borcunun kalmadığına dair bir açıklamanın bulunduğunu, ...'nın davaya konu senedin müvekkiline vererek senet borcu olan 90.000,00 TL'yi tahsil edildiğini kabul etmiş olabileceğini ancak senet borcunun ödenmediğinin açık olduğunu, müvekkilinin mağdur olduğunu, senedin müvekkiline ... tarafından yapılan işin karşılığı olarak verildiğini, alacağın düşüldüğünü ancak müvekkilince tahsil edilemediğini, davalının icra takibine yapmış olduğu ödemezlik definin iyi niyetli müvekkiline karşı ileri sürülmesinin mümkün olmadığını, nispi bir defi olduğunu, kararın hatalı olduğunu iddia ederek, kararın kaldırılmasına ve davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, bonoya dayalı olarak başlatılan ilamsız icra takibine karşı yapılan itirazın İİK'nın 67.maddesi yarınca iptali istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş; bu karara karşı, davacı vekili yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Taraflar arasında, takibe konu edilen bononun dava dışı ... Ltd. Şirketi tarafından yine dava dışı .... Ltd. Şirketi tarafından 03.12.2018 tarihinde keşide edildiği, senedin ödeme tarihinin 16.04.2019 olduğu ve senet bedelinin 90.000,00 TL olduğu, senet lehtarı tarafından davalıya ciro edildiği, davalının ise dava dışı ...'ya ciro ettiği, ...'nın ... Ltd. Şirketi'ne, adı geçen şirketin ise davacı şirkete ciro etmiş olduğu konularında herhangi bir uyuşmazlık mevcut değildir.Uyuşmazlık, mahkeme kararının usul ve yasaya uygun bulunup bulunmadığına ilişkindir. Dosya kapsamından, dava konusu bononun davacı şirket tarafından dava dışı ...Ltd Şirketi dava dışı ... Ltd Şirketi, dava dışı ...... AŞ Şirketi, dava dışı... Ltd Şirketi ile davalı hakkında ... sayılı dosyasında 26.08.2019 tarihinde senet bedeli 90.000,00 TL asıl alacak ile birlikte toplam 97.243,68 TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi başlattığı, davalı tarafça Bakırköy 8. İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/997 Esas sayılı dosyasında 02.10.2019 tarihli dava ile takibin taliki veya iptali talebinde bulunduğu, mahkemenin 2019/1040 Karar ve 02.12.2019 tarihli kararı ile davacının bono hamili olarak önceki cirantalara karşı borçlusu sıfatıyla iş bu davaya açmış ise de ne dava dosyasında ne de ekli icra takip dosyasında dava konusu bonoya ilişkin ödememe protestosunun keşide edildiğine ilişkin ne belgenin ne bilginin mevcut olduğu, TTK'nın 778. madde hükmü yollaması ile bonolarda uygulanması gereken yasanın 713. ve 714. madde hükümlerine göre ödemeden imtina hâlinde müracaat borçlusu olarak isimlendirilen keşideci dışındaki diğer senet borçlularına başvurulabilmesi için ödemeden imtinanın ödememe protestosu denilen resmî bir belge ile tespit edilmesinin zorunlu olduğu, hamilin bu belgeyi ibraz etmemiş olmasına göre müracaat borçlusu sıfatı taşıyan davalıya bonoya dayalı tahsil davası açmasının mümkün olmadığı, ...'e çekilmiş bir ödememe protestosunun mevcut olmadığı, bu nedenle ...'e müracaat hakkının bulunmadığı gerekçesiyle şikâyetin kabulüyle takibin ... yönünden iptaline karar verildiği, bu karara karşı istinaf kanun yoluna başvurulmadığı, bunun üzerine davacı tarafça davalı hakkında aynı senede dayanarak ... sayılı dosyasının 17.07.2020 tarihinde 90.000,00 TL asıl alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlattığı, davalının icra takibine itiraz ettiği, itirazında ciranta ... AŞ'nin müvekkiline karşı olan edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle takibe, asıl alacağa, borca ve ferilerine itiraz ettiğini belirttiği, itiraz tarihinin 22.07.2020 olduğu, davacı tarafça itiraz üzerine İİK'nın 67. maddesi gereğince bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde iş bu davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece, tarafların dilekçelerini dosyaya ibrazından sonra ön inceleme duruşması yapılarak aynı celsede yukarıda belirtilen gerekçelere istinaden karar verilmiştir.Dava konusu senetle ilgili olarak dava dışı ... Bankası AŞ ... şubesi tarafından 18.04.2019 tarihinde, Bakırköy ...Noterliği vasıtasıyla senet keşidecisine ödememe protestosu gönderildiği anlaşılmaktadır. Dosyada davacı şirkete ait ödememe protestosu bulunmamakta ise de davacı delil olarak dava dışı banka şubesi tarafından düzenlenen ödememe protestosunu sunmuştur. Dava konusu alacağa ilişkin olarak davalı vekili tarafından dosya içerisine 10.04.2020 tarihli cevap dilekçesinin ekinde borcun olmadığına dair belge olarak ... tarafından davalı adına düzenlenmiş olan 24.05.2020 tarihli adi yazılı belgeyi ibraz etmiştir. Söz konusu yazılı belgede, şirketin ...kat, 628 konutun satışı ile ilgili olarak 27.05.2014 tarihinde aralarında konut satım sözleşmesi akdedildiği, sözleşme konusu konuta ait satım bedelinin tamamının şirkete ödendiği, hataların düzeltildiği ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla satış bedellerine dâhil olmayan vergi vs. ayrıca talep edileceğinin belirtildiği görülmüştür. Davacı tarafça kambiyo senetleri mahsus başlatılan takip talebine itiraz üzerine davalı hakkında dava konusu ilamsız icra takibi başlatılmıştır. İcra takip tarihinden önce dava dışı keşideci şirket adına düzenlenmiş olan 18.04.2019 tarihli ödememe protestosu ibraz edilmiştir. Bono veya emre yazılı senet üst başlığı ile TTK'nın 776. maddesinde; unsurlar olarak bono veya emre yazılı senet unsurlarına yer verilmiştir. TTK'nın 778/1 maddesinde, bononun niteliğine aykırı düşmedikçe hangi hükümlerin uygulanacağı belirtilmiştir. Anılan hükmün d bendi uyarınca, ödememe hâlinde başvuru haklarına dair 713 ila 727 ve 729 ila 732 hükümlerinin bonoya da uygulanacağı hüküm altına alınmıştır. TTK'nın 779. maddesinde ise düzenleyenin sorumluluğu başlığı ile 1.fıkrada, bir bonoyu düzenleyen kişinin tıpkı bir poliçeyi kabul eden gibi sorumlu olduğu belirtilmiştir. Yukarıda açıklanan atıf uyarınca bonolarda da uygulanan TTK'nın 714. maddenin üst başlığı "Protesto"dur. Madde başlığında; süreler ve şartları belirtilmiştir. Maddenin 1. fıkrasında, kabul etmemenin ve ödememenin kabul etmeme veya ödemem protestosu denilen resmî bir belge ile belirlenmesinin zorunlu olduğu, 2. fıkrasında, kabul etmeme protestosunun kabule arz için belirli süre içerisinde çekilmesi gerektiği, 3. fıkrada, belirli günde veya düzenlenme gününden veya görüldükten belirli bir süre sonra ödenmesi şartını içeren bir poliçeden dolayı çekilecek ödememe protestosunun ödeme gününü izleyen iki iş günü içerisinde çekilmesinin zorunlu olduğu, görüldüğünde ödenmesi şart olan bir poliçeden dolayı çekilecek ödememe protestosunun 2. fıkrada, kabul etmeme protestosu için gösterilen süreler içinde çekileceği, 4. fıkrada, kabul etmeme protestosunun çekilmiş olması halinde ödeme için poliçeyi ibraz etmeye gerek olmadığı gibi ödememe protestosunu çekmeye de ihtiyaç olmadığı, 5. fıkrada, poliçeyi kabul etmiş olsun olmasın muhatabın ödemelerini tatil etmiş veya aleyhindeki herhangi bir icra takibi semeresiz kalmış ise hamilin başvurma haklarına ancak poliçenin ödenmesi için muhataba ibrazından ve protestonun çekilmesinden sonra kullanabileceği hususlarına yer verilmiştir. TTK'nın 715. maddesinde ise protestonun 716. maddede belirtilen şekil ve surette noterlikçe düzenlenmesi gerektiği ifade edilmiştir.Bu açıklamalara göre, bono hamilinin bonoda cirantalara, bunlar lehine aval verenlere karşı talepte bulunabilmesi için, cirantalara karşı değil, keşideciye karşı ödememe protestosu çekmiş olması şarttır. Zira, TTK'nun 714 ve devamı maddelerinde öngörülen protesto koşulunun yerine getirilmemesi hâlinde, TTK'nın 730. maddesi gereğince kambiyo senedine dayalı müracaat hakkı cirantalara karşı düşer. Keşideciye veya cirantalara başvuru için protestonun cirantalara karşı çekilmesi gerekmemekte olup, cirantalara başvuru için keşideciye protesto çekilmesi yeterli ve gereklidir.Dava konusu bononun ödeme günü 16.04.2019'dur. Davacı tarafça dava dilekçesine ekli Bakırköy .... Noterliğinde düzenlenen ödememe protestosu tarihi 18.04.2019'dur. Söz konusu tarih TTK'nın yukarıda yer verilen 714/3.fıkrasındaki ifade edildiği şekilde iki iş günü içerisinde gerçekleştirilmiştir. Mahkemece, ön inceleme duruşması ile birlikte protestoyu gerçekleştirenin davacı olmayıp, dava dışı banka olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Oysa, ödememe protestosunun senede usulünce hamil olan herhangi bir alacaklı tarafından çekilmesi mümkün ve yeterlidir. Kaldı ki dava ve takip konusu senetteki tüm cirolar, TTK'nın 683. maddesi uyarınca beyaz ciro niteliğindedir. Bu nedenle, ödememe protestosunu çeken bankanın yetkili halim olmadığını ileri sürmek mümkün görünmemektedir. Kaldı ki Baka'nın senedi tahsil cirosuyla da alması ve bunun üzerine protesto keşide etmesi mümkün olup bunu hangi alacaklı adına yaptığının varılacak sonuç açısından bir önemi yoktur (Tahsil cirosunun niteliği konusunda bknz: Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2023/11-589 Esas, 2024/212 Karar ve 24.04.2024 tarihli ilamı). Davacı tarafından dosyaya sunulmuş olan ödememe protestosu bu hukuki açıklamalar ışığında değerlendirilerek bir sonucu varılması gerekir. Bu nedenle, Mahkemece davacı vekiline HMK'nın 31. maddesi gereğince dava dışı banka tarafından düzenlenen protesto ile ilgili açıklama bulunmasına dair süre verilerek yasal düzenlemeler kapsamında konunun açıklığa kavuşturulduktan sonra gerekli değerlendirme ve araştırma yapıldıktan sonra ve icra hukuk mahkemesi kararının kesin hüküm teşkil etmeyeceği dikkate alınarak bir karar verilmesi gerekir iken eksik inceleme neticesinde ve hiç bir tahkikat işlemi yapılmadan verilen karar usul ve yasaya uygun görülmemiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.a.6 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, esasa dair istinaf nedenleri incelenmeksizin, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına ve davanın yukarıdaki açıklamalar ışığında yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-HMK'nın 353/1.a.6.maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davacı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince iadesine,4-İİK'nın 36. maddesi uyarınca yatırılan teminatların, yatıran taraflara iadesine,5-Davacı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair;HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 24.10.2024