T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
14. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/1525
KARAR NO: 2024/1504
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/02/2020
NUMARASI: 2017/1222 E. - 2020/133 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Taşıma Sözleşmesinden Kaynaklanan)
Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; davalının emtia nakliyesi işi ile uğraştığını ve müvekkilinin kendisine ait araçlar ile davalıya ait emtiaları taşıdığını, taşıma alacağının birim fiyat üzerinden hesaplanarak davalıya fatura edildiğini ve davalının taşıma ücretini aylık olarak ödediğini, nakliyeden önce araçlar ile taşınacak emtiaların davalı tarafından sigortalandığını, yapılan sigorta bedelinin fatura ettirilerek müvekkiline gönderildiğini ve müvekkilince ödendiğini, müvekkilinin 27.134,10 TL alacağının davalı tarafından gönderilen cari hesap ekstresinde görüldüğünü, alacağın ödenmemesi üzerine İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında başlatılan takibe yönelik itirazın haksız olduğunu sunulan 03.08.2017 tarihli itiraz dilekçesinde takas ve mahsup hakkından söz edildiğini ileri sürerek, takibe yönelik itirazın iptali ile takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkilinin borçlu olmadığını, alacağın varlığının kanıtlanması gerektiğini, taraflar arasında taşıma sözleşmesi bulunduğunu, 24.05.2017 tarihinde davacı tarafından sevk ve idare edilen ... plakalı çekici ve ... dorse plakalı araca, müvekkil şirket adına taşınmak üzere ... San. Ltd. Şti. firmasına ait ... sevkiyatı için emtia yüklendiğini, aracın müvekkilinin ... tesisine gelmesinin ardından, asma kilidinin kırılarak araçtaki 7 palet emtianın çalındığının belirlendiğini, hırsızlık olayının sürücünün gözetimi sırasında gerçekleşmesi nedeniyle özen yükümlülüğüne aykırı davranıldığını, taşıma sırasında oluşan bu zarar nedeniyle müvekkilinin de müşterisine karşı sorumlu olduğunu, taşımacının özen yükümlülüğüne aykırı hareketi ile çalınan emtiadan oluşan zararın taşımacı tarafından karşılanması gerektiğini, müvekkilinin borçlu olması halinde takas mahsup haklarını saklı tuttuklarını, mahkemece gerektiği takdirde takas mahsup talebinin incelenerek oluşan sonuca göre karar verilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddi ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "... Davacı cari hesap alacağına dayalı olarak icra takibi başlatmış, davalı davacıya ödenmemiş borcu bulunmadığını, borcunu ödediğini, aksi kanaatte ise ihtarname ile giderilmesi talep edilen zararları karşılanmadığından alacağının tespit edilerek davacının alacağı ile takas ve mahsup edilmesini talep etmiştir. 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 139. maddesi gereğince, iki kişi karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her iki borç muaccel ise, her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Yine 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 143. maddesi hükmüne göre takas, ancak borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesi ile gerçekleşir. Bu durumda her iki borç takas edilebilecekleri anda daha az olan borç tutarınca sona erer. (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 2019/4696 Esas, 2020/277 Karar ) Somut dava dosyasında davalının varlığını iddia ettiği alacağı muaccel değildir. Bu açıklamalar uyarınca davalının talepleri mahkememizce yerinde görülmemiştir. Bu durumda taraflar arasında davacı tarafça talep edilen alacağa konu hizmetin verildiğine ilişkin bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Davacının cari hesap alacağının biriken navlun ücretinden kaynaklandığı, iki tarafın defterlerinin tespit edilen alacak miktarında birbirini teyit ettiği, davalının takas ve mahsup talebi kabul edilebilir olmadığı..." gerekçesiyle davanın kabulü ile davalının İstanbul Anadolu ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına yönelik itirazının iptaline, 27.134,10 TL asıl alacağa takip tarihinden itibaren yıllık %9,75 oranında avans faiz işletilmesine, alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan tahsiline, karar verilmiştir. Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; Davacının sevk ve idaresinde iken müvekkil şirkete ait emtiaların faili meçhul kişi/kişilerce çalınmasından dolayı müvekkil şirketin zarara uğradığını, taşımacının yeterli güvenlik önlemleri almaması nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olduğunu, taşınacak emtiaya karşı nezaret görevini yerine getirmeyerek zayi olmasına neden olan taşımacının zarardan sorumlu olduğunu, fiili taşıyıcı olan davacının kusurunun sabit olduğunu, aksinin ispat edilmemesi nedeniyle davanın reddi gerektiğini, dava dışı sigortacı tarafından müvekkiline ödeme yapılmadığını, Bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE Dava, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle başlatılan takibe yönelik itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanınkabulüne, karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davacı, taşıma sözleşmesinden kaynaklanan cari hesap anacağının tahsili amacıyla İstanbul Anadolu ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında ilamsız takip başlatmıştır. Ödeme emrinin tebliği üzerine, borç ve ferilerine itiraz edilmiş ve itirazda ayrıca takas mahsup savunması ileri sürülmüştür. İtirazın iptali davası genel hükümlere tabi olup, takibe yönelik itirazda ileri sürümleyen savunma sebeplerinin de ileri sürülmesi mümkündür. İlk derece mahkemesince tarafların defterleri üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesinde, davacının navlun alacağının her iki tarafın ticari defterlerinde kayıtlı olduğu belirlendiğinden, takip ve dava konusu navlun alacağının bulunduğu açıktır. Ancak davalı, takibe itiraz aşamasından itibaren, aynı ticari ilişkiden kaynaklanan alacağının bulunduğunu savunarak, bu alacağın mahsubunu istemektedir. İlk derece mahkemesince, davalının ileri sürdüğü alacağın muaccel olmadığı belirtilerek, mahsup savunması yerinde görülmemiştir. Oysa muacceliyet bir alacağın vadeye bağlanıp bağlanmadığına veya istenebilir olup olmadığına ilişkindir. TBK'nın 139/3. maddesine göre çekişmeli alacağın bulunması takasa engel değildir. Bilindiği üzere, TBK'nın 139. maddesinde "İki kişi karşılıklı olarak bir miktar para veya özdeş diğer edimleri birbirine borçlu oldukları takdirde, her bir borç muaccel ise her biri alacağını borcuyla takas edebilir. Alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebilir ." düzenlemesi ile takas beyanının ne şekilde ileri sürülebileceği düzenlenmiştir. Takasın ne şekilde hüküm ifade edeceği ise 143. maddede düzenlenmiştir. Buna göre, takas, borçlunun takas iradesini alacaklıya bildirmesiyle gerçekleşir. Bu durumda her iki borç, takas edilebilecekleri anda daha az olan borç tutarınca sona erer. Yani takas beyanı, tıpkı ifa gibi borcu sona erdiren bir hukuki işlemidir. TBK'nın 139. maddesinde, alacaklardan biri çekişmeli olsa bile takas ileri sürülebileceği açıkça düzenlenmiş olduğundan, takasa konu alacak hakkında dava açılmış olması takas hakkının kullanılmasına engel olmayacaktır. Bu açık yasal düzenlemeye karşın ilk derece mahkemesince, takasa konu alacağın muaccel olmadığı gerekçesiyle takas mahsup hakkının kullanılamayacağı gerekçesiyle davalının savunması dikkate alınmadan karar verilmiştir. Oysa davalı, dava dışı müşterilerden temin ettiği emtiayı alt taşıyıcılar eliyle taşıttığını, bu kapsamda dava dışı ... Ltd. Şti'ne ait emtianın davalıya ait ... plakalı çekici ve ... plakalı araca yüklendiğini, davacı şirket çalışanı ...'nin gözetimi altında taşınan bir kısım yükün hırsızlık sonucu çalındığını, oluşan zarardan taşımacının sorumlu olduğunu savunarak mahsup talebinde bulunmuştur. Davacı vekili cevaba cevap dilekçesinde, hırsızlık olayında sürücünün herhangi bir kusuru olmadığı belirtilmiştir. İlk derece mahkemesince İstanbul 1.ATM'nin 2016/530 E. - 2018/579 K. Sayılı dosya getirtilmiş ise de bu dosyada verilen karar ile uyuşmazlık konusu olay arasında bir bağlantı gözlenmemiştir. Cevap dilekçesinde belirtilen sürücü ismi ile araç plakaları ve getirtilen karardaki isim ve plakalar farklıdır. Taşıma sözleşmesine aykırılıktan kaynaklanan alacağın belirli bir vadeye bağlandığına ilişkin bir bilgi dosyada bulunmamaktadır. Ayrıca, davalı tarafından ileri sürülen hasarın gerçekleşip gerçekleşmediği, gerçekleşmiş ise taşımacının TTK'nın 875 ve devamı maddelerine göre sorumlu olup olmadığı sorumluluk sınırlarının ne olduğu gibi hususlar değerlendirilmemiştir. Mahkemece muacceliyeten kast edilenin, alacağın sübutu olduğu sonucuna varılmıştır. Ancak davalının takas mahsup savunmasında bulunması nedeni ile mahsuba konu alacağın bulunup bulunmadığının bu davada HMK'nın 163-164 maddeleri uyarınca ön sorun (hadise) şeklinde çözümlenmesi gerekmektedir. Takas mahsup talebi bakımından ispat yükü davalı uhdesinde olup ön sorun incelemesi için gerekli gider ve delil avanslarının davalı tarafından karşılanması gerekir.Mahkemece cari hesap alacağı belirlendikten sonra, taşıma sırasında oluşan hasardan kaynaklı alacağın muaccel olmadığı belirtilerek talebin reddine karar verilmiştir. Yukarıda belirtildiği gibi alacağın muaccel olması, bir vadeye bağlanmadığını ve istenebilir olduğunu ifade etmektedir. Yurt içi taşımasından kaynaklı hasarlarda taşımacının, teslim aldığı ürünü teslim edene kadar oluşan tüm zararlarından sorumlu olduğu TTK'nın 875 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. Bu durumda mahkemece iddia edilen hasara ilişkin belgelerin yapılan ceza ile hukuk yargılamalarına ilişkin dosyaların taraflardan sorularak getirtilmesi ve masrafı davalı tarafa ait olmak kaydıyla, ticari defterler ve taraflarca sunulan belgelerle birlikte inceleme yapılmak suretiyle taşıma konusunda uzman bilirkişiden rapor alınarak, davacı taşımacının sorumlu olduğu bir zararın bulunup bulunmadığının belirlenmesi, bundan sonra davalının mahsup savunmasında değerlendirilmesi gerekirken, zararın varlığına ilişkin herhangi bir saptama yapılmadan alacağın muaccel olmadığı gerekçesiyle, deliller tam olarak toplanmadan karar verilmesi doğru olmadığından ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması gerekmiştir. Yukarıdaki gerekçeler doğrultusunda, HMK'nın 353/1.a.6. maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki karar verilmiştir.
KARAR:Yukarıda açıklanan gerekçelerle; 1-HMK'nın 353/1.a.6.maddesi uyarınca, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının kaldırılmasına, 2-Yukarıdaki açıklamalar ışığında davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine, 3-Davalı tarafından yatırılan istinaf peşin karar harcının, talebi hâlinde, ilk derece mahkemesince davalıya iadesine, 4-Davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin, ilk derece mahkemesince, esas hükümle birlikte yargılama giderleri içinde değerlendirilmesine dair; HMK'nın 353/1.a maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle ve kesin olarak karar verildi. 24.10.2024