T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/3148
KARAR NO: 2023/1509
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/05/2019
NUMARASI: 2017/331 Esas, 2019/510 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak
KARAR TARİHİ: 26/12/2023
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Davacı vekili; ... projesinde davalı ... şirketinin üstlendiği işlerdeki paslanmaz çelik imalatı, paslanmaz çelik çatı kaplamaları, paslanmaz çelik zemin müdahale kapak vs işlerinin tüm malzeme alımı dahil imalat ve montajının yapılması için davacı ve davalı şirket arasında 04/09/2013 tarihli sözleşme imzalandığını, sözleşme kapsamında bulunan işlerin ..., ..., ... 'da yapılarak yerine getirildiğini, sözleşmenin 14.1.maddesi gereği, sözleşme şartları aynen geçerli olmak üzere .../Platform/2.Paket Maliyet Analizi ile 1.500.000 USD tutarlı ek işin yapıldığını, sözleşme gereğince işlerin yapılıp tamamlanarak teslim edildiğini ve davalı tarafından iş teslim alınıp kabulleri yapıldıktan sonra hakedişlerin yapılarak ödemelerin yapıldığını, ancak sözleşmenin 10.3.maddesi gereği olarak davalı tarafça kesilen %5 nakit teminatın davacı şirkete ödenmediğini, davacının üzerine düşen edimleri yerine getirdiğini, sözleşme hükümlerinden olmak üzere geçici kabul ve kesin kabul sonrası kabul edilen işlerin %5'i olarak kesilen teminatın iadesinin gerektiğini, davalının gönderdiği ihtar ve fatura ile %5 teminatı ödemekten kaçındığını, ihtar ve fatura birlikte değerlendirildiğinde ilk gerekçenin geç teslim ve masraf kalemleri olduğunu ancak bunun açıklamasının ve dökümünün olmadığını, ikinci gerekçenin mal sahibi firmanın kestiği fatura ve faturada belirtilen nefaset olduğunu, yine bunun dayanağı fatura ve tüm taşeronlar arasında nefasete ilişkin belgelerin olmadığını, cevabi ihtarda ise faturayı davalıya aynen iade ettiklerini, karşı taraf ile kesin mutabakat konusunda da bir görüşme yapılmadığını belirterek, 159.291,53 USD peşin teminat bedelinin noter ihtarının tebliğ tarihi olan 21/06/2016 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanun gereği işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili; dava dilekçesinin HMK 119 / e şartlarına uygun olmadığından usulen reddi gerektiğini, eksik harcın da yapılan ihtar gereğince tamamlanması gerektiğini, taraflar arasında 04/09/2013 tarihli sözleşme imzalandığını, davacının sözleşmesel yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirmediğini ve teslimleri süresinde veya hiç yapmaması nedeniyle davalı şirketin zarar uğradığını, bu nedenle 159.291,53 USD bedelli 27/05/2016 tarih ve ... numaralı faturanın kesilerek davacıya İstanbul ...noterliği nin ... yevmiyeli 31/05/2016 tarihli ihtarnamesi ile gönderildiğini, davalının ticari defterlerine işlendiğini, davacının bu faturayı dava dilekçesindeki gerekçelerle Bakırköy ... Noterliğinin ... yevmiye ve 10/06/2016 tarihli ihtarnamesi ile iade ettiğini, davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü şekilde kabullerin yapıldığına dair iddialarının da gerçek dışı olduğunu, sözleşmenin 6.8.maddesi gereği iş bitiminde teslim tutanağı ile işin teslim edileceği ve bunun geçici teslim olarak kabul edileceğinin belirtildiğini, davacının varlığını iddia ettiği kabulleri ispat etmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde belirtmiş olduğu nakit teminat iadesi için gerekli şartların oluşmadığını, davalının sözleşme gereğince ödeme yükümlülüğünün doğmadığını, dava dışı mal sahibi ile davalı arasında kurulu sözleşmeye göre, davalının taşeronlara ait işçilerin ödemelerinin Medine'de mal sahibi tarafından yapıldığını, yapılan bu ödemelerin davalının hak edişinden mahsup edildiğini, sözleşmenin 7.maddesinde davacı yanın yapacağı işçilik ücretine ilişkin miktarın HHR Medine İstasyonu Platform Çatısı Paslanmaz Montaj İşleri için 304.440,50 USD ve ... Çerçeveleri Montaj İşleri için 38.055,50 USD olmak üzere toplam 342.496,00 USD olarak belirlendiğini, ancak davacının yükümlülüklerini gereği gibi ve zamanında yerine getirmemesi nedeniyle işçilik masraflarının sözleşmede belirlenen miktarı aştığını, mal sahibinin davacıya ait işçilik bedellerini davalının hakedişlerinden mahsup etmesi ve sözleşmenin 5.3 maddesi gereğince ...'un taşeron'un yaptığı işlerden ötürü göreceği her türlü ceza nefaset kesinteleri tazminat aynı oranda davacıya yansıtılacağı hükmü gereğince mahsup edildiğini, belirlenen işçilik miktarından fazla olması sonucunda davalının zarara uğradığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Mahkemece; davacı taşeron şirketin sözleşme gereğince teminat bedelinin iadesi koşullarının gerçekleştiğini ispat edemediği gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir.Davacı vekili istinaf dilekçesinde; taraflar arasında 04/09/2013 tarihinde mal sahibinin müteahhitliğini üstlenmiş olduğunu, ‘... istasyonu (... high speed rail project) projesinde ... ile yapmış olduğu sözleşme kapsamında bulunan yapısal olmayan paslanmaz çelik imalatı, paslanmaz çatısı paslanmaz çelik kaplamaları ve paslanmaz çelik zemin müdahale kapak (manhole ) işlerinin ... tarafından belirlenecek veya uygun bulunacak şekilde projelendirilmesi, tüm malzemelerinin alımı dahil imalat ve montaj işleri sözleşmesi gereğince edimlerini tamamlayarak teslim ettiklerini, davalı tarafından sözleşme gereği yapılması gereken tüm hususlar yerine getirildiğini, davacının işini yapıp yapmadığını ispat edilemediğine yönelik mahkeme gerekçesinin doğru olmadığını, davalının tüm iddiaları ana firmanın kestiği nesafet faturasının, geç teslim cezası ve teşeromn işçilerine yapılan ödemeler itibariyle tüm işlerin yapıldığı ispat edildiğini, davalı kendi savunmalarını dayanakları ile ispat edemediğini, ana firmanın ... dava dışı olması nedeniyle ona sunulan evraklara ulaşılması mümkün olmamış olsa da 1.500.000.-USD bedelli ceza faturasının kendilerine uygulanması için dahi yapılan işlerin bitmesi ve ana fırmanın bunları kabulü ve ancak geç kabul olarak nitelemesi gerektiğini, davalı şirketin imza sirkülerinden şirketi ilzam için ortak imza öngörülmesine karşın yeminin tek yetkili tarafından yapıldığını, kollektif şirketin yapısı ve ismi üvnanda geçen yetkilinin sorumluluğu olduğunu, ...'ün % 79 ve şirket ünvanında ismi olan ortak ile ...'nın % 20 ve yemin eden ...'in % 1 ile ortak ve tek başına imza yetkisi olmayan kişiler olduğunu, yeminin usule uygun olmadığını, dosyaya sunulan işçilerin maaşlarının ödendiği evraklar ve Suudi Arabistan ile işçilerin sosyal guvenliği anlaşması olmaması nedeniyle orada yapılan ödemeleri belgelendirememelerinin ve yine karşılıklı maillerin incelenmesinde yapılan işlerin tamamlandığının açık olduğunu, davanın sabit olduğunu, kendi carileriyle dahi bu hususun doğrulandığını, bilirkişi raporunda davalının borcu 2014 yılı sonunda 999.923,55.-TL 2015 yılı sonunda 521.640,83.-TL ve 2016 yılı sonunda 70.786,77.-TL olduğunu, bu tarih ve işleri kıyaslandığında işçi ödemeleri 2015 Ağustos ayında bittiğini, 2015 yılı sonu itibariyle nasıl değişme olduğu anlaşılamadığını, ayrıca iki yerde aynı rakamı bularak mahsup yapıldığını bunun muhasebe tarihine geçecek bir işlem olduğunu, işçilik ödemeleri 159.291,53 USD ve yapı merkezinin kestiği bir buçuk milyon dolarlık nefaset faturasında yansıma faturasının 159.291,53 USD olmasının mümkün olmadığını belirterek, yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen Eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı taşeron, davalı ise yüklenicidir. Taraflar arasında, Al Haramain Medine Yüksek Hızlı Tren İstasyonu projesi kapsamında, paslanmaz çelik imalatı, paslanmaz çelik çatı kaplamaları, paslanmaz çelik zemin müdahale kapak vs işlerinin tüm malzeme alımı dahil imalat ve montajının yapılması için davacı ve davalı şirket arasında 04/09/2013 tarihli sözleşme imzalanmıştır. Davada davacı, taraflar arasındaki sözleşme gereğince edimini tamamlayarak teslim ettiğini ayrıca davalı taraf sözleşme 14.1 maddesi gereğince 1.500.000,00 USD ek iş yaptıklarını, sözleşmenin 10.3 maddesi gereğince hakedişlerden yapılan %5 kesintinin iş teslim edilmiş olması sebebiyle iadesi gerektiğini, ancak davalı tarafça gönderilen ihtarname ile 27.05.2016 tarihli 159.291,53 USD fatura kendilerine gönderilerek alacaklarının mahsup edilmeye istendiğini belirterek; kesinti yapılan ve ödenmeye fatura bedelinin tahsilini talep ettmiştir. Davalı, taraflar arasında sözleşme imzalandığını, davacının sözleşmesel yükümlüklerini gereği gibi yerine getirmemesi ve gerekli teslimleri süresinde veya hiç yapmamış olması sebebiyle davalı şirket zararı uğramasından dolayı 27.05.2016 tarihli 159.291,53 USD faturanın davacı tarafa gönderildiğini, sözleşmenin 6.8 maddesi gereğince; iş bitiminde teslim tutanağı ile işin teslim edilmesi gerektiğini, davacı edimini yerine getirdiğini ispat etmesi gerektiğini, sözleşmenin 10.3 maddesi gereğince maddi teminat iade şartlarının belirlendiğini ve davacı tarafın teslimi ispat etmesi gerektiğini, dava konusu nefaset bedeli davalı tarafından davacıya yansıtılmasa dahi nakdi teminat iadesi için gerekli koşullar oluşmadığını, belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, bilirkişi raporu ve dosya kapsamı ve sözleşme hükümleri gereğine, teminat bedelinin iadesi koşullarının gerçekleştiği hususunun davacı tarafından ispat edilemediğinden davanın reddine karar vermiştir. Dosyaya ibraz edilen ve davalı tarafından davacıya gönderilen 27.05.2016 tarih ... nolu fatura, davalı ... sistemleri tarafından davacı ... Ltd Şti adına kesildiği, fatura içeriğinde "... projesi Nefaset: Bedeli" açıklamasının bulunduğu ve fatura bedelinin 159.291,53 USD olduğu görülmektedir. Fatura eki olarak excell formatı ile gönderilen çizelgede personel için yapılan ödemeler gösterilmiştir. Davalı tarafından davacı şirkete gönderilen 31.05.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile "Faturanın davacıya tebliğ edildiği, işlerin süresi içerisinde tamamlanmadığı, işin niteliğine uygun kalifiye elaman çalıştırılmadığı, işçilik maliyetleri de taraflarca üzerinde mutabakat sağlanan ve taraflar arasında kurulu sözleşmede yer verilen meblağların üzerine çıktığı, taraflar arasında 04.08.2014 tarihli imzalanan tutanak ile, işin süresinde bitirilmemesi halinde 1.200,00 USD günlük cezai şart ödeneceği kararlaştırıldığı, ceza tutanağının düzenlendiği 04.08.2014 tarihinden itibaren ödenen personel maaşları işbu ihtaname ekinde yer alan fatura ile muhataba yansıtılmakta olduğu belirtilerek, fazlaya ilişkin haklarımı saklı kalarak mal sahibi ... tarafından faturalandırılarak ihtar edilen müvekkiline yansıtılmış ve muhatapça 16.04.2015 tarihli tutanakla sorumlu olduğu kabul edilmiş personel maaşlarına ilişkin işbu ihtarnamenin ekinde yer alan 27.05.2016 tarih 159.291,53 USD bedelli faturanın ihtar eden müvekkili tarafından keşide edilerek taraf ticari defterler ve cari hesaba işlendiğini" bildirmiştir.Davacı vekili 03.01.2019 tarihli dilekçesi ile davalı şirket temsilcisine yemin teklifinde bulunarak "Davacının yüklendiği işleri yapımını ve teslimini gösterir geçici kabul evraklarının davalı tarafından düzenlenmediğini ve bu nedenle ibraz edilemediğini beyan eder; böyle bir belgenin elinde bulunmadığına özenle aradığı halde bulamadığına ve nerede olduğunu da bilmediğine yemin ederim" şeklindeki yemin metnini sunmuştur. Mahkemenin 21.03.2019 tarihli celsesinde şirket temsilcisi olarak hazır bulunan ..., davacı tarafın yemin teklifini kabul ederek, geçici kabul evraklarının düzenlenmediğine, evrakların kendisinde bulunmadığına yönelik yemin etmiştir. Dosyaya sunulan bilirkişi raporunda; davacı ticari defterlerinde davalıdan 313.252,01 TL alacaklı olduğu, ancak bu tatarın %5 nakdi teminat bedelinden kaynaklandığı, davacının davalı ile aralarındaki sözleşmeye istinaden %5 nakdi teminat iade alma koşullarının oluşmadığı, davalının düzenlediği 159.291,53 USD tutarındaki nesafet faturasının %5 nakdi teminat bedeli ile ilişkili olmadığı ve aralarındaki sözleşmeye istinaden davacının sözleşmedeki işleri tamamlanmamış olmasından kaynaklandığı bildirilmiştir. Somut olayda, davacı tarafından 31.05.2016 tarih ... yevmiye numaralı ihtarname ile, 27.05.2016 tarihli nefaset bedeli olarak 159.291,53 USD fatura ve fatura ekinde Excel formatında belgeyi davacıya göndermiştir. Faturanın dayanağı olarak gösterilen Excel belgesi üzerinde mahkemece herhangi bir inceleme yaptırılmamıştır. Mahkemece; fatura ile birlikte davacıya tebliğ edilen Excel belgesi itibariyle, davalı tarafından kesilen faturanın dayanağını oluşturup oluşturmadığı, excel belgesinde belirtilen bedellerin davalı tarafından ödenip ödenmediği hususu araştırılmadan yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1- Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE, 2-İstanbul 15. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 16/05/2019 tarih, 2017/331 Esas, 2019/510 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,5-Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 26/12/2023 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.