T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2025/1264
KARAR NO: 2026/73
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 16/04/2025
NUMARASI: 2023/329 Esas, 2025/322 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 28/01/2026
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebine ilişkin olup, mahkemece asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı davacı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur.
Davacı-karşı davalı vekili, taraflar arasında ticari ilişki bulunduğunu, davacının davalıya hidrolik güç ünitesi sattığını, faturaların davalıya tebliğ edildiğini, davalı tarfafından iş bedelinin ödenmediğini, alacağın tahsili için girişilen İstanbul Anadolu 2.İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, davalının takibe itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu belirterek, itirazın iptali ile takibin devamı ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı-karşı davacı vekili, davaya konu ...... ünitesinin ayıplı olduğunu, ayıp nedeniyle makinanın çalıştırılmasının tehlike oluşturduğunu, ürünün ayıplı olduğunun İstanbul Anadolu 8. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/53 D.iş sayılı dosyası ile tespit edildiğini, ayıplı malı iadeye hazır olduklarını, sözleşmeyi feshettiklerini bir ihtarla karşı tarafa bildirdiklerini, davacının yaptığı ürünün kullanılamaması sebebiyle başka bir şirketten hidrolik güç ünitesi satın alarak kullandıklarını, fazladan 24.797,50 TL ödediklerini, ayırca tespit ve dava masrafı yaptıklarını belirterek, asıl davanın reddine karar verilmesini istemiş; karşı davasında ise, ayıplı ürün sebebiyle yurt dışı şirketine karşı edimini zamanında yerine getiremediklerini belirterek, uğradıkları zararların tespiti ile tahsiline ve %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatının tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkemece, davalı aynı anda hem ....... üretmeye başlayıp hem de ..... ünitesini davacıya sipariş verdiğinden, parametrelerin henüz ortada olmayan bir prese göre belirlendiği, pres üretilmeden ..... ünitesinin hazırlanarak davalıya teslim edildiği, bilirkişi buradan hareketle davalının ürünün ayıplı olup olmadığını pres henüz üretilmediği için deneyemediğini, ayıp ihtarının süresinde olduğunu mütalaa etmişse de, buradaki ayıbın istenen parametrelere uygun güç ünitesi üretilip üretilmediği olduğuna göre, ayıbın varlığı net olarak ortaya konmadıkça süresinde ihtar edilip edilmediğinin bir anlamı bulunmadığı, D.iş (tespit) dosyasında ....’e gönderilen pres ile yapılan bilirkişi incelemesinde tespit edilen hususun güç ünitesinin o presin ihtiyacını karşılamadığından ibaret olduğu, davalı tarafın bildirdiği veya onayladığı parametrelere göre siparişlerine aykırı güç ünitesi üretildiğini iddia ve ispat edemediği, davalının parametre belirleme gibi teknik donanıma sahip olmamasının onu bu sorumluluktan kurtarmayacağı, bu nedenle de teknik olarak bilirkişinin yaptığı tespitlere itibar edilmişse de, sonuç kısmında bildirilen görüşe itibar etmenin mümkün olmadığı, her iki tarafın defterlerinde kayıtlı olan faturaya göre davalının davacıya borçlu olduğu kanaatine varıldığı, karşı davadaki iddiaların da ispatlanamadığı gerekçesiyle, asıl davanın kabulüne, İstanbul Anadolu 2. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı takip dosyasında davalı tarafça yapılan itirazın iptali ile 16.250 Euro üzerinden aynen devamına, asıl alacağa takip tarihinden itibaren tahsil tarihine kadar 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi uyarınca faiz uygulanmasına, asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine; karşı davanın reddine karar verilmiştir. Yerel mahkeme kararı davalı-karşı davacı vekilince istinaf edilmiştir.
Dairemizin 20/03/2023 tarih 2020/489 esas 2023/303 karar sayılı ilamıyla, Mahkemece alınan 08.04.2019 tarihli bilirkişi heyet raporunda, dava konusu .... ünitesi tasarım ve üretimden kaynaklı gizli ayıplı olduğu için, davalı şirketin ürünü iade edebileceği, ürünün davacı tarafından geri alınması ve bedelini talep edemiyeceği, karşı dava itibariyle ise davalının davacı tarafından teslim edilen ürünün gizli ayıplı olması sebebiyle yerine ......şirketinden satın alınan daha pahalı ünite ile fiyat farkı talep edemiyeceği ve davalının ....'deki müşterilerinin kendisine uygulayacağı herhangi bir cezayı rücu edemeyeceği belirtilmiştir. Bilirkişi heyeti, hidrolik güç ünitesi atıl durumda beklediğinden mahkemece yapılan keşif sırasında çalıştırılamadığını, davalı tarafından dava konusu güç ünitesi yerine başka bir güç ünitesinin küresel vana üretim presine takılmak suretiyle ..... ülkesine makinenin gönderildiğini, İstanbul Anadolu 8. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2017/53 D.iş dosyasında dava konusu güç ünitesi ürüne makineye bağlanarak test edilerek yapılan tespit itibariyle hidrolik güç ünitesi paket olarak ayıplı olduğu belirtildiği, bilirkişi heyeti tarafından mahallinde keşif yapılmak suretiyle rapor tanzim edilmiştir. Ancak, bilirkişi heyetince imal edilen güç ünitesinin iş sahibi tarafından kabul edilemeyecek derecede ayıplı olup olmadığı, kabul edilebilecek derecede ise ayıbın bedelinin tespit edilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, mahkemece, ek bilirkişi raporu alınarak, asıl davada davacı tarafından yapılan güç ünitesinin iş sahibince kabul edilemeyecek derecede ayıplı olup olmadığı ve davalının sözleşmeyi fesihte haklı olup olmadığının belirlenmesi ve sonucuna göre asıl ve karşı davadaki talepler de gözetilerek karar verilmesi gerekirken, bu husus üzerinde durulmaksızın yazılı şekilde hüküm kurulması hatalı olduğu gerekçesi ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Mahkemece dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda inceleme yapılmıştır.
Mahkemece, ..... firmasının üretip imal ettiği güç ünitesinin kendisinde bir ayıp olduğu değil, ..... Makine firmasının üreteceği makinenin ihtiyaçlarına uygun düşmediği için ayıplı olduğu, .....Makine firmasının işine yaramadığı, atıl kaldığı anlaşılmaktadır. ...... firması sipariş formu hazırlamış, ...... makine bunu onaylamışsa da, sipariş formunda teknik özellikler yoktur. Bu ..... ünitesini tasarlayıp imal etmek otomosyon şirketi ... şirketine ait olduğuna göre, yanıi .....firması, ..... makine firmasının ihtiyacı olan güç ünitesini tespit edip üretmeyi ve teslim etmeyi üstlendiğine göre ; çıkan ürünün iş sahibinin umduğu faydayı sağlamaması ve bu faydanın esaslı olması, her iş sahibi için beklenmesi mümkün olduğu görülerek, iş sahibinin sözleşmeden dönmesinin haklı sebebe dayandığı kabul edilmiştir. Tekraren inceleme yapmanın dosyaya katkı sağlamayacağı anlaşıldığı, sözleşmeden dönme ile her iki taraf aldığını geri verir. Haklı olarak sözleşmeden dönen taraf, bu sebeple uğradığı zararlarını yani sözleşmeyi yapmasaydı cebinden hiç çıkmayacak olan tutarın tazmini talep edebilir. Buna göre ... makine, delil tespiti dosyasındaki masrafını, noter masrafını talep etmekte haklıdır, ... makine firması, bundan başka bir masraf veya zararı varsa da ispatlayamamıştır. (İstanbul Anadolu 13. ATM'nin 2019/175 Esas sayılı dosyasında ... makine ye karşı açılan davada yetki itizarının kabulü ile davanın usulden reddine karar verildiği, Karşı dava açan davalıdan 1.000 TL lik talep sonucunu kalem kalem açıklaması istenmiş; davalı 500 TL kar kaybı, 500 TL de yeni makine için yapılan ödeme ile diğer zararları olarak talebini açıklamıştır. Karşı dava 1.000 TL olarak açılmıştır. Yargılama sırasında 24.797 TL üzerinden harç yatırılmışsa da bedel artırım veya ıslah dilekçesi yoktur. Tereddütün giderilmesi için 12/03/2025 tarihli celsede davalı-karşı davacıya 1.000 TL lik talep sonucu açıklanması için 2 hafta süre verilince de itiraz gelmemiş, karşı davacı 23/03/2025 tarihli beyan dilekçesinde 500 TL kar kaybı, 500 TL yeni makina bedeli ve masraf olarak zararlarını açıklanmıştır. Bu sebeple karşı dava 1.000 TL olarak görüldüğü, Sözleşmeden dönme iradesi ile davalı iş sahibi sadece menfi zararlarını isteyebileceğinden davacının mühendislik hizmetini gereği gibi yerine getirmemiş olması sebebiyle yeni makine almak zorunda kalan karşı davacının dilekçesinde belirttiği 24.797,50 TL nin, bilirkişilerin tespitine göre 19.744,32 TL'nin talep edilemeyeceği anlaşılmıştır. Zira karşı davacı..., dava dışı...... firmasından yeni ve teknik özellikleri farklı bir ...ünitesi almış, pres makinasının imalatında kullanmış ve kendi ihracat işlemini tamamlamıştır. Yine kar kaybı talebine ilişkin hiçbir bilgi, belge, somut delil ibraz edilmediği, kar kaybının da müspet zarar olduğu ve istenemeyeceği nazara alınarak karşı davanın 500 TL'lik kısmı yönünden istemin reddine karar verilmiştir. Karşı dava dilekçesi ve 23/03/2025 tarihli açıklama dilekçesinde delil tespiti dosyasında yapılan 929,40 TL lik masraf, faizi ile doğrudan talep edilmiş olup, bu nazara alınarak 500 TL lik kısım yönünden kabul kararı verildiği, Ayrıca sözleşmeden dönme ile ... tarafından karşı davacı ... ye teslim edilen atıl vaziyette duran güç ünitesinin de, ... firmasına iade edilmesi gerektiği anlaşıldığı, ... şirketi tarafından Kartal 23. Noterliğinin 03/05/2017 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi sebebiyle yaptığı 145,70 TL'lik noter masrafı yargılama gideri olarak davacıya yüklenerek asıl davada; itirazın iptali istemli davanın reddine kötü niyet tazminatı verilmesine yer olmadığına, karşı davada, davanın kısmen kabulüne, sözleşmeden dönen karşı davacının (...), 500 tl menfi zararın karşı davalıdan(...) alınarak davacıya verilmesine; kar kaybı talebinin reddine, davaya konu hidrolik güç ünitesinin masraflar davalıya ait olmak üzere davacı tarafça davalı tarafa iadesine karar verilmiştir.
Davacı karşı davalı vekili istinaf dilekçesiyle,Mahkemeye dava konusunun hidrolik-pnömatik akışkan gücü alanı ile ilgili olduğu yolundaki yönetmelik ve teknik detaylar hatırlatılarak buna uygun görevlendirmeler yapılmasının istendiğini, Mahkemece bu taleplerinin görmezden gelinerek bilirkişi seçilen isimlerin çoğu görevi kabul etmediklerini, Bilirkişilerin güç ünitesiyle ilgili raporlarında yer verdikleri teknik hatalarına, yanlış değerlendirmelerine karşı, bu makineler konusunda uzman mühendislerce hazırlanan şema, teknik veri ve açıklamaların ekinde yer aldığı bir itiraz dilekçesi dosyaya sunulduğunu, bu dilekçede; ekteki teknik detayı ve rapordaki hata ve çelişkileri giderecek yeni bir rapor aldırılması, bu yeni raporun da TMMOB veya İTÜ'nden belirlenecek hidrolik-pnömatik makineler konusunda uzman bilirkişilerce düzenlenmesi talep edildiğini, ancak mahkeme bu raporun yeterli olduğu gerekçesiyle bilirkişi incelemesine gerek görmeyerek karşı davanın kabulüne karar verdiğini, yani mahkeme uzman olmayan kişilerin raporuyla dava konusu güç ünitesinin ayıplı olduğuna karar vererek verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı-karşı davalı yüklenici, davalı-karşı davacı ise iş sahibidir.
Davada davacı vekili, taraflar arasındaki eser sözleşmesi ilişkisi kapsamında imal edilen hidrolik güç ünitesi satışının yapıldığını, bedelin ödenmemesi üzerine icra takibine başlanıldığını, takibe yapılan itiraz üzerine takibin durduğunu belirterek itirazın iptalini talep etmiştir. Davalı, davacının kendilerine teslim ettiği hidrolik güç ünitesinin ayıplı olduğunu, ayıp nedeniyle makinenin çalıştırılmasının tehlike oluşturduğunu, ürünün ayıplı olduğunu, tespit yaptırdıklarını, ürünü iade etmeye hazır olduklarını, başka yerden hidrolik güç ünitesi satın aldıklarını ve fazladan para ödediklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı karşı davasında; davacının teslim ettiği hidrolik güç ünitesi arızalı olması sebebiyle yeni ürün satın almak zorunda kaldıklarını, bu nedenle fazladan ödeme yaptıklarını belirterek zararlarının belirlenerek tazmini talep etmiştir. Mahkeme, asıl davanın reddine, karşı davanın kısmen kabulü ile 500,00 TL menfi zararın tazmini, kar kaybı talebinin reddine karar vermiştir.
Dairemiz kaldırma kararı sonrasında denetime elverişli 16.12.2024 tarihli bilirkişi heyet raporunda, " .... Taraflar arasındaki uyuşmazlık, hidrolik güç ünitesinin üretimi ve teslimine ilişkin eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olduğunu,... Davacı şirketin imal ettiği hidrolik güç ünitesinin tek başına çalışır durumda olduğunu ancak bu ünitenin davaya konu ....... makinesi için gerekli teknik parametrelere uygun olmadığı, özellikle basınç, sıcaklık ve debi değerleri bakımından makinenin güvenli ve sürekli çalışmasını sağlayamadığı, bu nedenle ünitenin amacına uygun kullanım için yetersiz kaldığı tespit edildiğini.. Sorunun salt bir amalat hatasından olmadığını, güç ünitesinin davaya konu makineye uygun parametrelerle tasarlanmamasından kaynaklandığı, parametrelerin belirlenmesi ve bu makineye uygun bir güç ünitesinin tasarlanmasının, otomasyon ve hidrolik sistem uzmanlığı gerektirdiği uzmanlığı davacı şirket tarafından üstenildiği, ortaya çıkan ayıbın tasarım ve mühendislik hizmetinden kaynaklı olup gizli ayıp niteliğinde olduğunu,... Davaya konu güç ünitesinin iş sahibi ... tarafından kabul edilmesinin teknik olarak mümkün olmadığı, ayıbın iş sahibinden beklenemeyecek ölçüde ağır derece ayıplı olduğunu... İş sahibinin güç ünitesinin amacına uygun kullanılması ve kabul edilemez derecede ayıplı olması nedeniyle haklı nedene dayandığı belirterek, güç ünitesinin ... makinesi için uygun olmadığı, kabul edilemeyecek derecede ayıplı olduğu, ayıp tasarım ve mühendislik hizmetinden kaynaklanan gizli ayıp niteliğinde olduğu, iş sahibinin bu haliyle güç makinesini kabul etmesi beklenemeyeceğini.." rapor olarak sunmuştur.
Somut olayda, taraflar arasında davalının ... makinesinde kullanılmak üzere davacı şirketten dava konusu .....ünitesi imal edilmek suretiyle satın alınmıştır. Ancak .... ünitesi pres makinesi denetime elverişli bilirkişi raporu itibariyle, kabul edilemez nitelikte ağır kusurlu olarak imal edildiğini ve davalı tarafından kabul edilmesi mümkün olmadığı anlaşılmıştır. TBK 475 maddesi uyarınca iş sahibince kabul edilemeyecek derecede ayıplı olması halinde iş sahibinin sözleşmeden dönme hakkı bulunduğu, dosyada mevcut bilirkişi raporu, keşifte yapılan tespitler birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu güç makinesinin amacına uygun kullanma imkanı bulunmadığı, iş sahibinden kabul etmesi beklenemeyecek derecede ayıplı olduğu, ayıbın gizli ayıp niteliğinde tasarım ve mühendislik hizmetinden kaynaklanmış olduğu anlaşılmıştır. Davalının sözleşmeyi fesih etmekte haklı olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece asıl dava yönünden davanın reddine karar verilmesi doğru olmuştur. Karşı dava yönünden ise, ayıplı ürünü davalı kabule zorlanamayacağı gibi yapmış olduğu masrafları da talep etme hakkı bulunduğu, anlaşılmıştır. Gerek bilirkişi raporu ve gerek ise davalının karşı dava dilekçesi itibariyle, sözleşmeden dönülmesi sebebiyle menfi zarar kapsamında olan zarar giderim bedeli itibariyle davanın 500,00 TL ile sınırlı olarak kabulüne, müsbet zarar kapsamında olan kar kaybının reddine karar verilmiş olması doğru olmuştur. Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İSTANBUL ANADOLU 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 16/04/2025 tarih ve 2023/329 Esas, 2025/322 Karar sayılı kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan REDDİNE,
2-Alınması gereken 723,00'ar TL istinaf karar harcından peşin alınan 615,40'ar TL'nin mahsubu ile bakiye 116,60'ar TL istinaf karar harcının asıl ve birleşen dosyada davacı/davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Yapılan istinaf yargılama giderlerinin asıl dava davacısı, birleşen dava davalısı üzerinde BIRAKILMASINA,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 28/01/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.