T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2023/2003
KARAR NO : 2025/1439
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 27/09/2023
NUMARASI: 2022/992 Esas, 2023/724 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ : 11/12/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit talebine ilişkin olup, mahkemece davacı vekilinin davasının kısmen kabulüne dair verilen karara karşı taraflarca istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacılar vekili, Mersin ... AAT Pompa istasyonları, terfi hatları ve deniz deşarjı ile mevcut iki pompa istasyonunda değişiklik yapılması işlerinin anahtar teslimi olarak tasarım, inşaat ve 60 aylık işletmesi işinin işletme kısmının alt yüklenici olarak ... Çevre Teknolojileri San. Tic. A.Ş.'ne (... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.) 30/01/2009 tarihli sözleşme ile verildiğini; davalılardan ...Bankası A.Ş. Kurumsal Şubesi'nce bu iş nedeniyle 05/02/2009 tarihli ... mektup nolu NS-1461 sayılı 731.601,00 Euro'luk teminat mektubu düzenlendiğini, teminat mektubunun 52.803,00 Euro'luk kısmının 01/03/2011 tarihinde vadesinin dolması nedeni ile hükümsüz kaldığını; ayrıca 228.804,00 USD'lik kısmının 01/03/2012 tarihinde ve bakiye 450.000,00 USD'lik kısmının 01/03/2014 tarihinde vadesinin sona ereceğinin hükme bağlandığını; yine "sözleşmelerden herhangi birinin veya tamamının her ne sebeple olursa olsun ...İnşaat ve Tic.AŞ'den kaynaklanan bir kusur nedeniyle sona erme sürelerinden önce feshedilmesi durumunda ...İnşaat ve Tic.AŞ'nin ödeyeceği teminat tutarının belirtildiğini", davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin Mersin atıksu arıtma tesisi işine 01/06/2010 tarihinde başladığını; işin devamı esnasında davacı ...İnş. Tic. A.Ş. hakkında Kadıköy 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2009/544 esas sayılı dosyası ile açılan iflasın ertelenmesi davası reddedilerek şirket hakkında 03/06/2010 tarihinde iflas kararı verildiğini; bu kararın, bozulduğunu ve davanın halen derdest olduğunu; iflas kararı üzerine MESKİ'nin işe davacı ...İnş. Tic. A.Ş'nin konsorsiyum ortağı olan (EMIT) ... Ercore Marelli İmpant Teknologici S.P.A yükleniminde devam edilmesine karar verildiğini; davacı ...İnş. Tic. A.Ş'nin konsorsiyum ortağı Emıt ile yapılan görüşmeler neticesinde taşeron olarak davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin işine devam etmesinin sağlandığını; davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin 01/06/2010 tarihinde işe başladığını ve işletme işini 31/10/2011 tarihine kadar devam ettirdiğini; ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin işletme işine devam ederken MESKİ danışma firması Schneider & Partner Ingenieur-Consult GmbH- Temelsu İnternational Engineering Services INC tarafından konsorsiyum ortağı ...'e gönderilen 24/10/2014 tarihli yazı ile, taşeron olarak faaliyet gösteren ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin geçen yılki performansından memnun kalınmadığını; bu nedenle, FIDIC 7.5 ve 10.2 maddeleri gereğince ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin sahayı terketmesi, aksi halde sözleşmenin tamamen feshedileceğinin bildirildiğini, bu bildirim üzerine ...'in ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin altyüklenici sözleşmesini feshettiğini; bu fesihten sonra ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin diğer davalı ...Bankası A.Ş. Kurumsal Şubesi'nden 678.804,00 Euro'luk teminat mektubunun paraya çevrilmesinin ve kendisine ödenmesinin talep edildiğini; davalılardan ...Bankası A.Ş. Kurumsal Şubesi'nin de bu talebi kabul ederek teminat mektubunu paraya çevirip davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'ye ödendiğini; teminat mektubunun nakde çevrilmesinin hukuka aykırı olduğunu, işin sona erme sebebinin ...İnş. Tic. A.Ş.'nin kusuru ile değil tamamen ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin kusurundan kaynaklandığını; bu durumun, teminat mektubunun paraya çevrilmesinden önce 23/12/2011 tarihli yazı ile davalı bankanın şubesine bildirildiğini; teminat mektubunun haksız ve hukuka aykırı olarak tazmin edilmiş bulunması nedeniyle davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin sebepsiz olarak zenginleştiğini; bu durumdan davalı bankanın kusurlu olduğunu, zira ödememesi gereken bir parayı ödediğini, kaldı ki davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin işin tamamlama oranına göre 154.465 Euro fazladan nakde çevirdiğini belirterek, icra takiplerinin durdurulmasına, davalılardan ...Bankası A.Ş.'nin teminat mektubu bedelini tahsil için Kadıköy 4. İcra Müdürlüğü'nün 2011/6116 sayılı ilamsız icra takibi üzerinden, Kadıköy 5. İcra Müdürlüğü'nün ... sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile Kadıköy 5. İcra Müdürlüğü'nün 2011/20093 sayılı dosyası üzerinden ipoteğin paraya çevrilmesi yolu ile alacak için açmış olduğu takiplerde dava konusu miktar olan 678.804 Euro yönünden davalı ... Bankası AŞ'ne karşı borçlu olmadığının tespiti ve sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle 678.804 Euro'nun davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'den tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş. vekili, işin yüklenicisinin ...İnşaat ve Tic.AŞ olduğunu, davacı ...İnşaat ve Tic.AŞ'nin müvekkili ile aralarında organik bağ bulunması nedeniyle davalının taşeron olarak kabul edildiğini, davacı ...İnşaat ve Tic.AŞ'nin iflası sonrasında işletme işinin konsorsiyum ortaklarından ...'e 18/06/2010 tarihli protokol ile devredildiğini, davalının taşeronluğunun devam ettiğini, ancak yeterli tecrübesi olmayan ... firması ile iletişim ve koordinasyonun sağlanamadığını, MESKİ tarafından talep edilen bazı hususların ... tarafından dikkate alınmadığını, bunun sonucu olarak davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş.'nin performansının iş sahibi MESKİ tarafından yanlış yorumlanarak yetersiz olarak değerlendirilmesine sebep olduğunu, bu nedenle davalının sözleşmesinin feshedildiğini, bütün bunların ...İnşaat ve Tic.AŞ'nin iflası nedeniyle oluştuğunu, bu nedenle teminat mektubundaki kusur şartı gerçekleştiğinden müvekkili ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş. tarafından teminat mektubunun haklı ve hukuka uygun olarak nakde çevrildiğini, teminat mektubunun muhatabı şirket ile davalı ... Su ve Atıksu Tek. San. ve Tic. A.Ş. şirketinin aynı şirket olup, ünvan değişikliği bulunduğunu savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Davalı ... Bankası A.Ş. vekili, müvekkili bankanın müşterisi olan davacı ...İnş. ve Tic. A.Ş.'nin talebi üzerine ...İnş. ve Tic. A.Ş.'ne hitaben 111GX959601 nolu 05/02/2009 tarihli ve toplam 1.350.000,00 Euro bedelli teminat mektubu düzenlendiğini, 15/02/2012 tarihinde davalı ... Su ve Atıksu Teknolojileri San.ve Tic.AŞ tarafından teminat mektubunun 678.804 Euro'luk kısmının tazmin talebinde bulunulduğunu; muhatabın talebi incelenerek yerinde görüldüğünden 24/02/2012 tarihinde teminat mektubunun 678.804 Euro karşılığı 1.548.827,00 TL'sinin muhatabın hesabına gönderildiğini ve firma tarafından bankanın ibra edildiğine ilişkin yazı verildiğini; teminat mektubunun nakde çevrilmesi ile ilgili işlemlerin yerinde olduğunu, müvekkiline dava açılmasının yasal dayanağı bulunmadığını, davacı Sismat şirketinin dava hakkı bulunmadığını, teminat mektubunun hukuki niteliği gereği ilk talep halinde bankanın ödeme yapması gerektiğini belirterek, müvekkili banka açısından açılan davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Mahkemece, 12.07.2017 tarihinde 2014/1013 Esas, 2017/698 Karar sayılı kararı ile, davacılar tarafından davalı ... Bankası A.Ş. aleyhine açılan davanın sübut bulmadığından reddine; davacı ... Makina İmalat Arıtma ve Montaj San. A.Ş. tarafından, davalı ... Su ve Atık Su Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine açılan davanın sübut bulmadığından reddine; davacı ...İnşaat ve Tic. A.Ş. tarafından, davalı ... Su ve Atık Su Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulü ile 678.804 Euro'nun davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiştir. Yerel mahkemece verilen karar taraflarca istinaf edilmiştir. Dairemizin 09/11/2022 tarih 2022/1909 esas 2022/1881 karar sayılı ilamıyla, , ...İnşaat ve Tic.AŞ ve ... tarafından sunulan beyanlarda ... şirketinin performans düşüklüğü dayanağı hakkında somut bir belge ve bilgi sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda ... şirketinin sözleşmesinin süresinden önce fesih edildiği sonucuna varılmaktadır. Şu halde teminat mektubu paraya çevrilme şartı olarak sözleşmenin ...İnşaat ve Tic.AŞ tarafından kusurlu olarak feshedilmesi öngörüldüğünden ve fesih bu şekilde gerçekleştiğinden ... şirketince teminat mektuplarının paraya çevrilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, Ancak, teminat mektuplarının işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerektiğinden mahkemece bu hususta bilirkişiden ek rapor alınarak sonucuna göre karar verilmesi gerektiği, Öte yandan teminat mektubunda yazan paraya çevirme şartının teminat mektubunu düzenleyen ... Bankası A.Ş tarafından denetlenmesi mümkün olmayıp, teminat mektuplarının ilk talepte paraya çevrilmesi gerektiğinden, bankaya yapılan talep üzerine teminat mektubunun paraya çevrilmesinde de usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, Bu durumda, davalı bankanın davalı ... şirketine ödediği miktarı teminat mektubunun borçlusu ...İnşaat ve Tic.AŞ'den talep etmekte haklı olduğundan, menfi tespit davasının reddine karar verilmesi yerinde olduğu gerekçesi ile yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmiştir. Mahkemece dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda inceleme yapılmıştır. Mahkemece, Mersin ... AAT pompa istasyonları, terfi hatları ve deniz deşarjı ile mevcut iki pompa istasyonunda değişiklik yapılması işlerinin, anahtar teslimi, tasarım, inşaat ve 60 aylık işletilmesi işinin, davacı ...A.Ş.-... konsorsiyumu tarafından üstlenildiği, ...konsorsiyumu teklif aşamasında işletme işi için idareye herhangi bir altyüklenici önerisinde bulunmadığı; 24/01/2009 tarihinde ... ...ve Çevre Teknolojileri San. Tic. A.Ş.'nin işletme işi olarak altyüklenici olarak sunulduğu ve işveren temsilcisinin 30/01/2009 tarih ESC-09-63 bl sayılı yazısı ile onaylandığı; tesisin, 01/06/2010 tarihinde işletmeye alındığı; ana yüklenici ortaklardan davacı ...İnş ve Tic. A.Ş'nin 03/06/2010 tarihinde iflas etmesi üzerine dava dışı idare ve diğer ana yüklenici ortak... arasında imzalanan 18/06/2010 tarihli ek protokol gereği... firmasının sözleşmenin geri kalan bölümünün tamamlanması konusunda sorumlu ve yetkili yüklenici olduğu; davalı ... A.Ş.'nin Mersin atıksu arıtma tesisi işletme işine 01/06/2010 tarihinde başladığı ve işin 31/10/2011 tarihine kadar sürdüğünü; davalı ... A.Ş'nin işletme işini devam ettirirken Mersin Su ve Kanalizasyon İşleri Müdürlüğü (MESKİ) tarafından konsorsiyum ortağı ...'e gönderilen "Mersin Atık Su Projesi Proje Yönetim Birim İçin Teknik Destek" başlıklı 24/10/2011 tarihli yazısı üzerine dava dışı ...'in, davalı ... A.Ş'nin altyüklenici sözleşmesinin feshedildiği; bu fesihten sonra, ... A.Ş.'nin davaya konu teminat mektubunun nakte çevrilmesi sürecini başlattığı ve tahsil ettiği belirlendiği, Davacı ...ile davalı ... şirketi arasında düzenlenen 30/01/2009 tarihli sözleşme ile Mersin ... AAT pompa istasyonları, terfi hatları ve deniz deşarjı ile mevcut iki pompa istasyonunda değişiklik yapılması işlerinin, anahtar teslimi, tasarım, inşaat ve 60 aylık işletilmesi işinin, davacı ...tarafından davalı şirkete taşere edildiği belirlenmiş, anılan sözleşmenin tetkikinde davaya konu teminat mektubuna ilişkin bir düzenleme bulunmadığı belirlendiği, Davanın tarafları arasındaki ilişki yalnızca anılan 2009 tarihli sözleşme ile sınırlı olmayıp, davalı ... şirketi vekilince cevap dilekçesinde de ifade edildiği üzere, taraf şirketler arasında geçmişte organik bağın bulunduğu, daha önce davacı şirketin, davalı şirketin %48,96 oranında hissedarı olduğu anlaşıldığı, Davacı ...ile davalı ... şirketi arasında düzenlenen 30/12/2008 tarihli hisse alım ve devir sözleşmesi ile hisse devrinin belirlendiği, bundan başka, 1,35 milyon Avro tutarlı teminat mektubu verileceğinin ve taraflar arasındaki taşeron sözleşmelerinden veya Siirt, Sivas, Mersin veya Konya atıksu tesisleri sözleşmelerinden birinin devre dışı kalması halinde davalının teminat mektubuna rücu edebileceğinin kararlaştırıldığı belirlendiği, Davacı tarafça davalı ... şirketine yöneltilen istem sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanmakla iddia, taraflar arasındaki sözleşme hükümleri ile, teminat mektubu içeriği ve taraf iddia ve savunmaları çerçevesinde değerlendirildiği, Bu kapsamda, dava menfi tespit istemine ilişkin olmakla ve davalı ... A.Ş. tarafından, ... ile yapılan sözleşmelerinin, davacı Sistem Yapının kusuru nedeniyle feshedildiği, bu nedenle teminat mektubunun tahsili koşullarının oluştuğu ileri sürülmüş olmakla, davalı ... şirketi, davacı ...şirketinin kusurunu ispat külfeti altındadır. Davalı ... şirketi, bu kusur isnadına dayanak olarak, SRP/Temelsu Konsorsiyumunun verdiği, 30/12/2011 tarihli yazı cevabına dayandığı, Anılan yazının, 24/10/2011 tarihinde SRP/Temelsu Konsorsiyumunun ...’e gönderdiği, davalı ...’in performansından memnun olunmadığı ibarelerinin gerekçelerinin açıklanmasının davalı şirketçe talep edilmesi üzerine cevap mahiyetinde sunulduğu, ...’in işletme sorumluluğunu bırakmasının neden istendiğinin açıklandığı belirlendiği, yazı içeriğinin tetkikinde, davacı Sistem Yapı’nın kusuru nedeniyle davalı ile sözleşmenin feshi sonucu çıkarılamayacağı, bilakis davalı ...’e bir süre zaman tanındığı, ancak zaman içinde olumsuzlukların ortaya çıktığının belirlendiği, aynı yazı ile esasen ...konsorsiyumunun teklif aşamasında işletme için herhangi bir alt yüklenici önerisinde bulunmadığı, ancak davalı ...’in davacı ...ile aralarındaki organik bağ nedeniyle işletme performansını etkilemeyeceği düşüncesi ile ... şirketinin alt yüklenici olmasına onay verildiği açıklandığı, Sunulan yazı içeriğinden, davalının altyüklenici sözleşmesinin, dava dışı ... tarafından feshinin, davacı şirketin kusurundan kaynaklı olduğu sonucu çıkarılamayacağı, buna göre davalının bu yöndeki iddiasının sübut bulmadığı kanaatine varılmış, davalının alt yüklenici olarak onaylanmasının, davacı ile aralarındaki organik bağdan kaynaklanmış bulunduğunun belirtildiği, aynı yazı ile, davalıya yüklenen nedenlerle davalının işletmenin sorumluluğunu bırakmasının istendiğini açıklandığı, davalı tarafça ise, aksi yöndeki, davacı Sistem Yapının kusurlu olduğu iddialarının sübut bulmadığı kanaatiyle davalı ... Şirketi yönünden davanın kabulü ile davacı ... Makina İmalat Arıtma ve Montaj San. A.Ş. yönünden Mahkememizin 2019/391 sayılı esasında verilen " HMK’nun 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına" dair karar istinaf edilmemiş olmakla, bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... Bankası A.Ş’ne yönelik davanın reddine, davacı ...İnşaat ve Tic. A.Ş. tarafından davalı ... Su ve Atık Su Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulü ile, 678.804,00 Euro'nun davalı ... Su ve Atık Su Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den tahsili ile davacı ...İnşaat ve Tic. A.Ş. ödenmesine, karar verilmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesiyle, teminat mektubunun şartlı bir mektup olup, banka teminat mektubunun nakde çevrilme şartları ispatlanmadan ödeme yaptığını, bu aynı zamanda davalı ... su ve atıksu tek. san. ve tic. a.ş.nin teminat mektubunun nakde çevrilmesi için şartların oluştuğu tespiti yaptırmadan ödeme talebinde bulunduğu anlamına geldiğini, bu durumda hem davalı banka hem de ... a.ş tazmin şartlarının oluştuğu tesbiti olmadan mektubun nakde dönmesini sağlamış olup her iki davalı da kusurlu olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.Davalı vekili istinaf dilekçesiyle, istinaf incelemesinde belirtilen eksikliklerin giderilmesi için davacılara, müvekkil şirketin performans düşüklüğüne ilişkin SRP Temel Su Konsorsiyumu'nun 24.10.2011 tarihli ve yazısı dayanağı olan kayıt ve belgelerin gönderilmesi istendiğini, Dava dışı EMIT şirketinden gelen yazı cevabında, müvekkil şirket hakkında iddia edilen performans düşüklüğüne dayanak herhangi bir bilgilerinin bulunmadığını, müvekkil şirketin proje işletmesinden alınmasının mersin su ve kanalizasyon idaresinin tek taraflı değerlendirmesine ve kararına dayandığını açıklandığını, yerel mahkeme tarafından yapılan yargılamada müvekkil şirketin ne şekilde kusurlu olduğu, müvekkil şirketin varsa performans düşüklüğü açık, anlaşılır, belgeye dayanan ve somut bir şekilde belirtilmediğini, müvekkili şirketin performans düşüklüğü ya da sözleşmesinin feshinde kusurlu olduğu, müvekkil tarafından eksik, hatalı, kusurlu şekilde yapılan her işe ait tutanakla tespit edilmesi ve müvekkile bildirilmesi gerekirken bu şekilde somut bir veri, tespit,tutanak bulunmadan sadece afaki değerlendirmelerle müvekkil şirketin kusurlu addedilmesi hukuka ve yasalara aykırı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur.Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı şirket alt yüklenicidir. Davacı tarafça, davalı banka tarafından teminatın paraya çevrilmesi nedeniyle, icra takiplerinde dava konusu miktar olan 678.804,00 Euro yönünden davalı ... Bankası AŞ'ne karşı borçlu olunmadığının tespiti ve sebepsiz zenginleşmesi nedeniyle 678.804,00 Euro'nun davalı ... AŞ'den tahsiline karar verilmesi talep etmiştir. Mahkemece, davacı ... Çelik Makina imalat arıtma ve montaj sanayi şirketi yönünden açılan davanın, mahkemenin 2019/391 sayılı esasında verilen HMK 150/5 maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına dair karar istinaf edilmemiş olmakla, bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, davalı ... Bankasına yönelik açılan davanın reddine, davacı ...İnşaat ve Tic. A.Ş. tarafından davalı ... Su ve Atık Su Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş. aleyhine açılan davanın kabulü ile, 678.804,00 Euro'nun davalı ... Su ve Atık Su Teknolojileri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'den tahsili ile davacı ...İnşaat ve Tic. A.Ş. Ödenmesine karar verilmiştir. Dosya kapsamına göre, dava dışı iş sahibi Mersin Su ve Kanalizasyon İşleri Müdürlüğü'nün projesinde teknik destek sağlayan ... Konsorsiyumu tarafından ... ve MESKİ'ye gönderilen 24/10/2011 tarihli yazıda taşeron ... AŞ'nin geçen yıl içindeki faaliyetlerinin değerlendirildiği ve gösterdiği performanstan memnun kalınmadığı, bu nedenle FIDIC 7.5 ve 15.2 maddeleri gereğince ... AŞ'nin sahayı terk etmesini ve tesis işletme sorumluluğunun devralınmasını istediklerini, sözleşme şartlarına uygun bir tesis işletmesini 28 gün içinde gerçekleştirmelerini beklediklerini, aksi takdirde sözleşmenin feshi için gerekli işlemlere başlanacağının bildirildiği, bu yazı üzerine ... tarafından ... AŞ ile yapılan sözleşmenin feshedildiği, davalı ... AŞ tarafından da teminatın paraya çevirme talimatı verilerek davalı bankaca paraya çevrildiği anlaşılmaktadır.Dairemiz kaldırma kararı sonrasında mahkeme bilirkişi heyetinden rapor almıştır. Bilirkişi heyeti düzenlemiş olduğu 11.08.2023 tarihli raporunda, " İş Bankasının teminat mektubun nakde çevrilmesi nedeniyle ödemiş olduğu 678.804,00 Euro tutarındaki bedelden, çalışma süresine ilişkin taminat miktarı düşüldüğünde fazladan nakde çevrilen tutarın 678.804,00 Euro - 524.318,35 Euro = 154.485,65 Euro olduğu, .... " bildirilmiştir. Dava konusu teminat mektubunda, sözleşmenin ...İnşaat ve Tic.AŞ'nin kusuru ile feshi halinde teminat mektubunun paraya çevrilebileceği hükmü bulunmakta olup, ..., Meski ve ...İnşaat ve Tic.AŞ tarafından Dairemizin kaldırma kararından sonra sunulan yazı ve cevaplarda ... şirketinin performans düşüklüğünün neden kaynaklandığına ilişkin bilgi ve dayanak belge sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda, ...İnşaat ve Tic.AŞ'nin iflasından sonra sözleşmeyi konsorsiyum adına devam ettiren ... tarafından Meski'ye yazılan 24.10.2011 tarihli yazıda ...'in iş sahasını terk etmesi ve tesis işletme sorumluluğunun devir alınması istenmiş, ...İnşaat ve Tic.AŞ tarafından ...'e ve bilgi için İş Bankasına gönderilen 28.12.2011 tarihli ihtarda da işveren idarenin işletme faaliyetlerinden memnun kalmadığı belirtilerek, sözleşmenin feshedildiği bildirilmiş ve 05.02.2009 tarihli teminat mektubunun bakiye 678.804 Euro tutarlı kısmın iadesi istenmiştir.Bunun üzerine ... şirketince 22.12.2020 tarihinde davalı ... Bankası A.Ş'den sözleşmenin haksız feshedildiği belirtilerek 678.804 Euro teminat mektubunun nakde çevrilmesi istenmiş, davalı bankaca bu miktar teminat mektubu paraya çevrilerek ödenmiştir.Mahkemece dairemiz kaldırma kararı doğrultusunda; dosyada bulunan ... Konsorsiyumu tarafından ... ve MESKİ'ye gönderilen 24/10/2011 tarihli yazıda taşeron ... AŞ'nin geçen yıl içindeki faaliyetlerinin değerlendirme yapılarak ve gösterdiği performanstan memnun kalınmadığı yönündeki yazının dayanağı kayıtları celbi istenilmiş ancak herhangi bir dayanak kayıt ve belge gönderilmemiştir. Davalı ... şirketinin kusuru ispat edilememiş olup, mahkemenin bu yöndeki kabulü doğru olmuştur. Somut olayda, Mersin ... AAT pompa istasyonları, terfi hatları ve deniz deşarjı ile mevcut iki pompa istasyonunda değişiklik yapılması işlerinin, anahtar teslimi, tasarım, inşaat ve 60 aylık işletilmesi işinin, davacı ...A.Ş.-... konsorsiyumu tarafından üstlenildiği, ...konsorsiyumu teklif aşamasında işletme işi için idareye herhangi bir altyüklenici önerisinde bulunmadığı; 24/01/2009 tarihinde ... ...ve Çevre Teknolojileri San. Tic. A.Ş.'nin işletme işi olarak altyüklenici olarak sunulduğu ve işveren temsilcisinin 30/01/2009 tarih ESC-09-63 bl sayılı yazısı ile onaylandığı; tesisin, 01/06/2010 tarihinde işletmeye alındığı; ana yüklenici ortaklardan davacı ...İnş ve Tic. A.Ş'nin 03/06/2010 tarihinde iflas etmesi üzerine dava dışı idare ve diğer ana yüklenici ortak... arasında imzalanan 18/06/2010 tarihli ek protokol gereği... firmasının sözleşmenin geri kalan bölümünün tamamlanması konusunda sorumlu ve yetkili yüklenici olduğu; davalı ... A.Ş.'nin Mersin atıksu arıtma tesisi işletme işine 01/06/2010 tarihinde başladığı ve işin 31/10/2011 tarihine kadar sürdüğünü; davalı ... A.Ş'nin işletme işini devam ettirirken Mersin Su ve Kanalizasyon İşleri Müdürlüğü (MESKİ) tarafından konsorsiyum ortağı ...'e gönderilen "Mersin Atık Su Projesi Proje Yönetim Birim İçin Teknik Destek" başlıklı 24/10/2011 tarihli yazısı üzerine dava dışı ...'in, davalı ... A.Ş'nin altyüklenici sözleşmesinin feshedildiği; bu fesihten sonra, ... A.Ş.'nin davaya konu teminat mektubunun nakte çevrilmesi sürecini başlattığı ve tahsil ettiği belirlenmiştir.Sözleşmenin fesih edilmesinde davalı ... A.Ş'nin kusuru ispat edilememiş olup, yapılan fesih işlemi haksız bir fesih olduğu anlaşılmıştır. Dairemiz kaldırma kararında da açıkça belirtildiği üzere, Meski, ...İnşaat ve Tic.AŞ ve ... tarafından sunulan beyanlarda ... şirketinin performans düşüklüğü dayanağı hakkında somut bir belge ve bilgi sunulmadığı anlaşılmaktadır. Bu durumda ... şirketinin sözleşmesinin süresinden önce fesih edildiği sonucuna varılmaktadır. Şu halde teminat mektubu paraya çevrilme şartı olarak sözleşmenin ...İnşaat ve Tic.AŞ tarafından kusurlu olarak feshedilmesi öngörüldüğünden ve fesih bu şekilde gerçekleştiğinden ... şirketince teminat mektuplarının paraya çevrilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.Ancak, teminat mektuplarının işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerektiğinden mahkemece bu hususta bilirkişiden ek rapor almasına rağmen, bu hususta herhangi bir gerekçe oluşturmadan yine önceki karar gibi karar verdiği görülmektedir. Oysa, mahkemece davalı Romantis şirketine verilen teminat mektubunu işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerekmektedir. Mahkemece kararın gerekçesinde sebebini açıklamadan ve dairemiz kararında belirtilen kaldırma sebebini değerlendirmeden yapmadan yazılı şekilde hüküm vermiş olması hatalı olmuştur. Mahkemenin kabulüne göre, " Davacı ... Makina İmalat Arıtma ve Montaj San. A.Ş. yönünden Mahkememizin 2019/391 sayılı esasında verilen " HMK’nun 150/5. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına" dair karar istinaf edilmemiş olmakla, bu hususta yeniden karar verilmesine yer olmadığına, " karar verilmiştir. Oysa, ilk derece mahkemesi kararı istinaf incelemesi neticesinde Bölge Adliye Mahkemesi ilgili dairesi tarafından kaldırılması halinde, ilk derece mahkemesinin kararın tüm hüküm ve sonuçları ile birlikte kaldırılmaktadır. Mahkemece, davacı ... Makina İmalat Arıtma ve Montaj San. A.Ş. Yönünden yeniden hüküm vermesi yerine karar verilmesine yer olmadığına yönelik karar vermesi hatalı olmuştur. Davacı taraf dava dilekçesinde ... şirketi tarafından 17 aylık işletme süresi sonrasında fesih gerçekleştiğini, kabul anlamına gelmemek üzere kalan 43 ayık süre ile orantılı nakde çevrilme işlemi yapılabileceğini, fazladan 154.465 Euro'nun nakde çevrildiğini belirtmiştir. Dairemiz kaldırma kararı sonrasında alınan bilirkişi raporunda fazladan nakde çevrilen bedelin 154.485,65 Euro olduğu anlaşılmıştır. Mahkemece denetime elverişli bilirkişi raporu doğrultusunda teminat mektubunun paraya çevrildiği tarih itibariyle, sözleşmede kalan süreye uygun olarak; teminat mektuplarının işletme sözleşmesinde kalan süresi ile orantılı olarak paraya çevrilmesi gerektiğinden mahkemece bu hususta bilirkişiden ek rapor alınmasına rağmen değerlendirme ve inceleme yapmadan yazılı şekilde hüküm vermesi hatalı olmuştur. Açıklanan nedenlerle, taraf vekillerinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1- Taraf vekillerinin istinaf başvurusunun KABULÜNE, 2-İstanbul Anadolu 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 27/09/2023 tarih, 2022/992 Esas, 2023/724 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4- Taraflarca yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,5-Taraflarca yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA,6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 11/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.