T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/3025
KARAR NO : 2025/1061
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/06/2021
NUMARASI : 2016/1029 Esas, 2021/458 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak
KARAR TARİHİ : 08/10/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ :
Dava; eser sözleşmesinden kaynaklı alacak talebine ilişkin olup, mahkemece davacı vekilinin davasının reddine dair verilen karara davacı vekilince istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacı vekili , davacı iş sahibi müvekkili şirketle davalı/yüklenici şirket arasında ... Bakım ve Yumurta Sözleşmesi başlığı altında bir eser sözleşmesinin imzalanmış olduğunu, bahse konu sözleşmede; davacı müvekkilinin firma davalının ise yüklenici adı altında tanımlanmış olduğunu, Sözleşmede, sözleşme konusu başlığı altında yer alan düzenlemeye göre sözleşmenin konusunun: davalı yüklenicinin Karaman yolu 50.KM. Konya adresinde bulunan tesislerde (kümeslerde...) sözleşmede belirtilen genel ve özel şartlara göre yumurta tavuklarının fason bakımı ve üretilen yumurtaların iş sahibi tarafından alınması karşılığında sözleşmede belirtilen fiyattan hizmet bedelinin yüklenici ye ödenmesi ile ilgili kurallar ve karşılıklı yükümlülüklerden oluştuğunu, davalı/yüklenici tarafından Konya 11. Noterliğini vasıtası ile davacıya hitaben keşide edilen ... yevmiye numaralı ve 05 ağustos 2016 tanzim tarihli ihtarname, davalı tarafından Konya 11 Noterliği vasıtası ile davacıya hitaben keşide edilen ... yevmiye numaralı 01 eylül 2016 tanzim tarihli ihtarnamelerin bulunduğunu, davalı tarafın 05/08/2016 tarihli itirazları üzerine, Davacı yan bu itirazları takiben davalı yükleniciye teslim edilen yarkaların ölüm oranının sözleşmede belirtilen orandan daha yüksek olduğunu, sözleşme hükümlerine aykırı olarak olması gereken çok daha az sayıda yumurta teslim edildiği, teslim edilen bir kısım yumurtalardaki kirli/kırık oranının sözleşmede belirtilen oranlardan daha fazla olduğunu, işletmedeki havalandırma sisteminin yüklendiği işin teknik gereklerine uygun düşecek yeterlilikte bulundurmaması nedeni ile kötü havalandırmaya neden olduğunu, soğutma petlerinin işin yapısının gerekli kıldığı yeterlilikte çalışır durumda tutmadığını, kümeslerde aşırı derecede ısınmaya neden olduğunu, kümeslerde ki ölü hayvanların gereği gibi toplanmaması nedeni ile kontaminasyona neden olduğunu, kümeslerde ki aydınlatma lambalarının yanmadığı, kümeslere gelen nakliye araçlarının dezenfekte edilmediğini, kümes temizliklerinin bu konuda uyulması gereken teknik şartnameye uygun yapılmadığını, biyogüvenlik kurallarının ihlal edildiği gerek davalı /yüklenicinin ticari temsilcilerine hitaben gönderilen muhtelif yazışmalarda ve muhtelif sözlü uyarılarla sabit olduğunu, üretim pirim ceza maddeleri başlığı altında yer alan düzenleme kapsamında sözleşmeden doğan edimi gereği gibi ifade etmeyen muhatap/yüklenicinin KDV hariç 648.145,40 TL tutarında ceza tahakkuk ettirilmesi gerektiğini belirterek , bu bedelin davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili , davacının 6100 sayılı HMK nin 132(1) ve 133(1) maddelerinde ki karşı davaya ilişkin düzenlemeyi gerekçe göstererek talebin reddine karar verilmesi gerektiğini beyan ettiğini, müvekkili şirketin davacı taraftan 31.03.2016 tarihli ve 34.120,60 TL bedelli ve 18.06.2015 tarihli 119.277,41 TL bedelli faturalardan kaynaklanan toplam 153.398,01 TL alacaklı olduğu bu nedenle müvekkili şirketin alacağını takas ve mahsubunu talep ettiğini, davalı firma ile davacı arasında “... Bakım Ve Yumurta Sözleşmesi” mevcut olduğunu sözleşme gereğince davacı firma tarafından talep edilen normal şarlarda belirli sayıda yumurtayı üretip teslim etmeyi taahhüt ettiklerini, sözleşmenin üretim, pirim., ceza ile ilgili maddeler bölümünün C fikrasında belirtilen “Ülkenin, bölgenin hayvan randımanlarını ve performansını olumsuz etkileyecek, tedavisi mümkün olmayan salgın bir hastalığa maruz kalması söz konusu olursa taraflar karşılıklı iyi niyet çerçevesinde hareket ederler” Hükmünün taraflar nezninde karşılıklı olarak kabul ve taahhüt edildiğini, 2014 ve 2015 yıllarında ortaya çıkan ve halen kısmi olarak devam ettiği belirtilen yapılan işin performansını etkileyecek ölümcül hastalıkların ortaya çıktığını tüm bunların işletmeyi olumsuz etkilemesine rağmen sözleşmeden doğan edimlerini en iyi şekilde yerine getirdiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkemece , uyuşmazlık, taraflar arasında akdedilen " ... Bakım ve Yumurta Sözleşmesi" kapsamında davalının, sözleşmede belirtilen biyogüvenlik uygulamalarına ve üretim için öngörülen standartlara aykırı davranıp davranmadığı ve davacıya teslim edilmesi gereken ürün sayısındaki düşüşün ve hayvan ölümlerinin sözleşmeye uygun şekilde yapılmayan üretimden kaynaklanıp kaynaklanmadığı, zararın salgın hastalıktan kaynaklanıp kaynaklanmadığı hususlarında toplandığı , Talimat mahkemesi aracılığıyla rapor tanzim eden veteriner bilirkişi, davalının düzenli periyotlarla yem, su analizlerini yaptırmadığı, herhangi bir şirketle periyodik elektrik bakımlarının sözleşmeye dökülerek yapılmadığı, periyodik dezenfeksiyon çizelgelerinin olmadığı, hastalık çıkışından 1 yıl sonra davacı tarafından yapılan ziyaretlerde işletmede belirli aksaklıkların olduğu ve bu aksaklıkların boyutlarının ciddi olduğunun raporlandığı, yemin davacı tarafından gönderildiği beyan edilerek nakliye esnasındaki kontaminasyonun düşünülmediği için yem analizi yaptırılmadığı tespitlerine dayanarak zararın , biyogüvenlik uygulamalarındaki eksikliklerden kaynaklandığını belirtmiş ise de raporda da belirtildiği üzere tespite esas fotoğraf ve raporların hayvan kayıplarının ortaya çıktığı tarihten yaklaşık bir yıl sonraki döneme ait olması sebebiyle bu yöndeki veteriner bilirkişi raporuna ve görüşlerine itibar edilmediği , Mahkemece tanzim ettirilen her iki bilirkişi heyeti raporunda ise yükleniciye ait dava konusu K2 kümesinde meydana gelen hayvan kayıplarının sebebinin tam olarak tespit edilemediği, kayıpların bölgede ve ülkede avian influenza vakalarının (salgın) olması nedeniyle ortaya çıktığının bununla birlikte davalının salgın nedeniyle oluşan zarardan bazı biyogüvenlik önlemlerini yeterince almamış olması sebebiyle yüzde yirmi oranında sorumlu olması gerektiği yönünde tespitte bulunulduğunun anlaşıldığı ,Taraflar arasında akdedilen ... Bakım ve Yumurta Sözleşmesinin " Özel Şartlar" başlığı altında yer alan " Üretim,Prim ve Ceza İle İ lgili Maddeler " başlıklı 5. D maddesinde hayvanların üretim,ölüm ve yem tüketimi ile ilgili kabul edilebilir standartların ek belge ile düzenlendiği, aynı maddenin "c" bendinde ise “Ülkenin, bölgenin hayvan randımanlarını ve performansını olumsuz etkileyecek tedavisi mümkün olmayan salgın bir hastalığa maruz kalması söz konusu olursa taraflar karşılıklı iyi niyet çerçevesinde hareket ederler” hükmünün kararlaştırıldığının görüldüğü ,Bilirkişi raporlarından anlaşıldığı üzere davacı zararının ve hayvan kayıplarının sebebinin tam olarak tespit edilemediği, davalı yükleniciye ait K2 kümesinde meydana gelen hayvan kayıplarının yaşandığı dönemde bölgede ve ülkede avian influenza salgının ortaya çıktığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmede salgın hastalık halinde davalıya sorumluluk atfedilebileceğine dair bir hükme yer verilmediği buna karşılık sözleşmede salgın hastalık halinde tarafların karşılıklı iyi niyet çerçevesinde hareket edeceklerinin kararlaştırıldığı , salgın hastalık nedeniyle oluşan kayıplardan kaynaklanan zararın davalıdan talep edilemeyeceği, zararın salgın hastalıktan değil de salt davalının sözleşmeye aykırı davranışlarından kaynaklandığı hususunun da ispat edilemediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Davacı vekili istinafında , kuş gribi hastalığının bölgede baş gösterdiğini kanıtlayan delilin dosyada olmadığını , talimat mahkemesinde keşif neticesinde alınan ve davalının kusurlarını tespit eden bilirkişi raporunun değerlendirme dışı bırakıldığını , basiretli tacir olan yüklenicinin özen göstermekle yükümlü olduğunu , 09.03.2021 tarihli raporda salgın hastalıktan kaynaklandığını söylemenin mümkün olmadığını belirttiğini , borçlu kendisine hiç bir kusurun yüklenemeyeceğini ispat etmedikçe alacaklının doğan zararını gidermekle yükümlü olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştirTaraflar arasındaki uyuşmazlık Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklı alacak davası olup , davacı iş sahibi , davalı yüklenicidir.Davacı vekili , müvekkili ile , davalı yüklenici arasında Fasan Bakım Yumurta Sözleşmesi olduğunu , davalı yüklenicinin tesisinde sözleşmedeki genel ve özel şartlara göre yumurta tavuklarının fason bakımını ve üretilen yumurtaların iş sahibi davacı tarafından alınması karşılığında ücret aldığını , davacı taraf davalıya teslim edilen yarkalarda ölüm oranının yüksek olduğunu , sözleşmeye göre verilmesi gereken yumurtalardan daha az yumurta verildiğini , yumurtaların yüksek oranda kırık ve kirli olduğunu , bunun davalının havalandırma sisteminden , yetersiz temizliğinden kaynaklandığını , uyulması gereken teknik şartnameye uygun yapılmadığını, üretim pirim ceza maddeleri başlığı altında yer alan düzenleme kapsamında sözleşmeden doğan edimi gereği gibi ifade etmeyen davalının KDV hariç 648.145,40 TL tutarında ceza tahakkuk ettirildiğini belirterek , bu bedelin davalıdan tahsilini talep etmiştir.Davalı vekili , müvekkilinin davacıdan toplam 153.398,01 TL. Alacaklı olduğunu , takas mahsup talep ettiklerini , ölümcül hastalıkların randımanı etkilediğini , sözleşme yükümlülüklerini yerine getirdiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir.Yerel mahkeme , hayvan kayıplarının ve zararın salgın hastalıktan meydana geldiğini , iki bilirkişi raporunda hayvan kayıplarının sebebinin ortaya çıkarılamadığını ve salt davalı kusuru ile meydana geldiğinin dosyada ispatlanamadığını belirterek davanın reddine karar verilmiştir.Taraflar arasında yazılı ... Bakım ve Yumurta Üretim Sözleşmesi olduğu , sözleşmenin konusunun yumurta tavuklarının fason bakımı ve üretilen yumurtaların iş sahibince alımı olduğu , 4g maddesinde iş sahibi yangın ,deprem ,sel , doğal afetler müstesna üreticinin eksik veya hatalı yönetim ve bakımından doğabilecek ölüm ve verim kayıplarında sorumluluk kabul etmediği , oluşan zarar ve ziyanı yükleniciden talep edebileceği , üretim ve prim cezalarının değerlerinin ve yumurta değerlerinin sözleşmede kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.Davacı yarkaların davalıya teslim edildiğini gösteren sevk irsaliyelerini dosyaya sunduğu anlaşıldı. Davacı 29 Temmuz 2016 tarihli davalı yükleniciye gönderdiği ihtarı ile davalıya 26.12.2014 tarihi itbariyle 102.110 adet yarka teslim edildiğini , olması gerekenden çok az yumurtanın davacıya teslim edildiğini ölüm oranının sözleşmede belirtilenden fazla olduğunu , kirli kırık oranını sözleşmede belirtilenden yüksek olduğunu , D maddesindeki prim ceza ile ilgili düzenleme gereğince KDV hariç 648.145,40 TL. ceza tahakkuk ettirildiği , bu miktarın 7 günde davacıya ödenmesi bildirilmiştir.Davalının cevaben 5 Ağustos 2016 tarihinde davacıya ihtar göndererek ölümcül hastalıklar çıktığını , bunun performansı etkilediğini , davacıya borçlarının olmadığını bildirdiği daha sonra ise davalı 1 Eylül 2016 tarihli ihtarı davacıya gönderdiği davacıdan hak edişini talep ettiği , davacının da davalıya 22 Ağustos 2016 tarihinde ihtar gönderdiği ve davalının 5 Ağustos 2016 tarihli ihtarını kabul etmediğini bildirdiği anlaşılmıştır.Davalı yüklenici tarafından davacıya gönderilen maillerin dosyaya ibraz edildiği , 19.11.2014 ,12:37 mailde 3 yıldır süren kuş gribi enfeksiyonundan etkilendiklerini ,ölüm ve verim kaybına sebep olduğunu , laboratuvar raporlarını paylaştıklarını , tedbirlerini arttırdıklarını bildirmiştir. 09.12.2014 ,18:41 malide ülkenin ve dünyanın son 1 yılda yaşadığı sıkıntılı durumdan ölüm ve yumurta verim kaybı olarak etkilendiklerini bildirmiştir.Davalı tarafından dosyaya sunulan 08.04.2015 tarihli Fesih ve Sulh Protokolü incelendiğinde , 8.11.2012 tarihli sözleşme , 15.5.2014 tarihli sözleşme , 24.06.2014 tarihli sözleşme ,3.09.2014 tarihli sözleşme 11.09.2014 tarihli sözleşme ve taraflar arasındaki tüm sözleşmeler protokolün imza tarihi olan 8.04.2015 tarihinde taraflarca sonlandırılmıştır. Erken sonlandırma ile ilgili olarak birbirlerinden her hangi bir tazminat ve ödeme talep etmeyecekleri , davalıda olan kanatlıların teslim alınmasına bağlı olarak taraflar arasındaki yarka yetiştirme sözleşmeler için birbirlerini gayrikabili rucu ibra ettikleri anlaşılmıştır.Somut olayımızda zarar ve ziyan ile davalı yüklenicinin kusuru var ise illiyet bağı davacı tarafından ispatlanmalıdır. Dosya kapsamında alınan 09.3.2021 tarihli bilirkişi raporunda , yükleniciye ait dava konusu K2 kümesinde, 4 periyotluk “... Bakım ve Yumurta Sözleşmesi” hükümlerine göre gerçekleştirilen 2. periyot yumurta üreticiliği işinde, dönem sonunda kümes kayıtlarına göre yapılan verim hesaplamalarında, sözleşmede belirlenen standartlara uygun olmayan bir üretim sonucunda zarar oluştuğu , bu üretim döneminde Türkiye’de ve kümeslerin bulunduğu Konya bölgesinde Avian Influenza-AI (Kuş Gribi, Tavuk Vebası) salgını görüldüğü , ancak, dosyada bulunan belgelere dayanarak, bu üretim zararının Kuş Gribi ya da başka bir salgın hastalıktan kaynaklandığını kesin olarak söylemek olası olmadığı , aynı şekilde, dosyada, söz konusu kümeste, o dönemde, biyogüvenlik uygulamalarındaki eksikliklerin, teknik aksaklıkların ya da bakımda gösterilen özensizliğin de zarara yol açtığını belgeleyecek yeterli kanıt bulunmadığı bildirilmiştir.Zarar ziyan ile , davalının fiili arasında uygun bir sebep sonuç ilişkisinin davacı tarafça ispatlanması gerekmektedir. Zararın , fiil sonucu meydana geldiği ispatlanamadığında zararın tazmini talep edilemez.Dosya kapsamında davalı ihtarları , davalı maillerinden salgın hastalık olduğu anlaşılmaktadır. Sözleşmede salgın hastalık halinde tarafların karşılıklı iyi niyet çerçevesinde hareket edeceklerinin kararlaştırıldığı görülmektedir. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde , yerel mahkemenin kayıpların salgın hastalıktan gerçekleştiğini kabul etmesinde hukuka aykırı bir durum yoktur.Dava dosyasındaki deliller ve alınan 9.3.2021 tarihli rapora göre o dönemde, biyogüvenlik uygulamalarındaki eksikliklerin, teknik aksaklıkların ya da bakımda gösterilen özensizliğin de zarara yol açtığını belgeleyecek yeterli kanıt bulunmadığı bildirilmiştir. Bu haliyle eldeki davada fiil ile zarar arasında uygun illiyet bağı da kurulamadığı için yerel mahkemece ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi isabetli olduğundan , davacı vekilinin istinaf talebinin reddine karar verilmiştir.Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1 - İstanbul 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/06/2021 tarih ve 2016/1029 Esas, 2021/458 Karar sayılı kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davacı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan REDDİNE, 2 - Alınması gereken 615,40 TL istinaf karar harcından peşin alınan 59,30 TL'nin mahsubu ile bakiye 556,10 TL istinaf karar harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA, 3 - Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,4 - İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 08/10/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.