T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2265
KARAR NO: 2025/499
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/03/2021
NUMARASI: 2018/965 Esas, 2021/298 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit
KARAR TARİHİ: 13/05/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava; taraflar arasında düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit talebine ilişkin olup; mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara davalı ... Faktoring A.Ş. vekili istinaf talebinde bulunulmuştur.Davacı vekili, müvekkilinin 2000 yılında faaliyetlerine teknik hırdavat sektöründe başladığını, ilerleyen yıllarda sektöründeki yerini güçlendirmek ve konusunda uzman ve lider bir firma olabilmek amacı ile kaynak teknolojileri alanına yöneldiğini, kaynak ve kesme ekipmanları imalatı, alım, satımı, ithalat ve ihracatını v.s yapan sektöründe öncü firmalarından olduğunu, davacı ile davalılardan ... İnşaatın yetkilisi ... arasında, müvekkil şirkete ait ... Sanayi Sitesinde bulunan iş yerinin dış cephe yenileme ve kaplama işi için anlaşıldığını, müvekkil yetkilileri ile davalı yetkilisi arasında çok uzun yıllar öncesine dayanan iş arkadaşlığı ve güven temelinde dava konusu edilen, ... Bankası A.Ş. İkitelli Organize Sanayi Şubesi-26.10.2018 keşide tarihli-... çek no.lu-60.000,00 TL bedelli, ... Bankası A.Ş. İkitelli Organize Sanayi Şubesi-19.10.2018 keşide tarihli ... çek no.lu-60.000,00 TL bedelli iki adet çekin avans olarak 02.07.2018 tarihli-... no.lu tahsilat makbuzu ile ...’ ye verildiğini, davalı tarafından üstlenilmiş olan işin anlaşılan tarihte yapılmadığını, şirket yetkilisinin telefonlara çıkmadığını, davalı şirketin adresine gidildiğinde yetkili şahsın çeşitli bahaneler uydurarak davacı yetkilileri ile görüşmekten kaçtığını, davacının iyi niyetiyle ve eskiye dayanan ticari ilişki nedeniyle bir süre daha beklemiş olmasına ve sürekli olarak SMS ve VVhatsapp’ tan mesaj göndermesine rağmen davalı ile bağlantı kurmanın mümkün olamadığını, davacı tarafça davalıya 16.08.2018 tarihinde Bakırköy ...Noterliği’ nin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, aradaki anlaşma gereğince dış cephe yenileme ve kaplama işinin yapılması veya işin yapılmaması halinde de avans olarak alınan çeklerin iadesinin, 3. Şahıslara kullanılmamasının ihtar edildiğini, davalının ihtarnameyi 17.08.2018 tarihinde tebliğ almasına rağmen ihtarnameye cevap vermediğini, davalı firmanın üstlenmiş olduğu dış kaplama ve yenileme işini, tarafça gönderilmiş ihtarnameye rağmen hiçbir şekilde yapmadığını, davacı ile bağlantı kurmadığını, ihtarnameye cevap dahi vermediğini, üstlenilen işin yapılmamasına rağmen ... firması yetkilisinin ... tarafından müvekkil firmaya e-fatura kesildiğini, iş bu e-faturanın müvekkil firma tarafından sistem üzerinden reddedildiğini, şirket kayıtlarına ve ticari defterlerine işlenmediğini, ... firmasına neden verildiğinin sorulmasından sonra anlaşıldığını, müvekkilin Factoring firmasına söz konusu çeklerin avans olarak verildiğini, herhangi bir faturasının olmadığını, ... firmasına işin yapılmaması nedeniyle dava açacağının söylenmesine rağmen çekin diğer davalı ... Factoring’ te işleme alındığını, davalı ... Factoring’ in davacı firmayı arayıp çeklerin ticari bir alışverişe dayalı olup olmadığını sorduğunda, davacı tarafça çeklerin avans olarak verildiği bilgisinin kendilerine bildirildiğini belirterek , davalılar aleyhine açtığı menfi tespit davasının kabulüne, davalı ile yapılan anlaşma dolayısıyla belirlenen yükümlülüklerinin davalı tarafından kasten ve hiçbir surette yerine getirmemiş olmasının, Factoring şirketinin ağır kusurlu olması sebebiyle davacı müvekkilin dava konusu çekler nedeniyle davalı şirketlere borçlu olmadığının tespitine, dava konusu çekin tahsili halinde, müvekkilin ileride telafisi imkansız ve maddi ve manevi zararlara uğrayacağı muhtemel olduğundan dava konusu çeklerin, teminatsız veya mahkemece uygun görülecek bir teminat mukabilince ve iş bu dosya kapsamında yapılacak yargılama neticesi verilecek mahkeme kararının kesinleşmesine kadar, davaya konu çeklerin ödenmesini engeller mahiyette ve muhtemel icra takiplerinin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davalıların kötü niyetli olmasından dolayı alacağın % 20 si oranın tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... Faktoring A.Ş vekili , müvekkilinin dava konusu çeki müşterisi ... San. ve Tic. Ltd. Şti. aralarında akdedilmiş olan faktoring sözleşmesine istinaden devir aldığını, çekin müvekkile devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temliki işleminin 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve BDDK’ mn belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini, alacağın temliki işlemi yapılırken sözleşme de müşterisi olan ... İnş’ ın temlik ettiğini, davacı şirketten olan kambiyo senedine bağlı alacağı 6361 sayılı yasanın öngördüğü şekilde fatura ile tevsik edildiğini, davacının ileri sürdüğü itiraz ve iddiaların hukuken şahsi defi niteliğinde olduğunu, davacı ve dava dışı ... İnş.’ ın arasındaki ilişkide doğrudan taraf olmayan müvekkile karşı ileri sürülemeyeceğini, müvekkil ile dava dışı müşteri ile yapılan Factoring işlemine konu faturalara ilişkin olarak davacıdan teyit istendiğini, davacının tüm faturaların gerçekliğini içerikte belirtilen mal ve hizmetin alındığını , dava konusu çeklerinde ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu sözlü olarak teyit ettiğini, müvekkilin kurumsal yapısı gereği görüşmelerin kayıt altına alındığı bilgisinin öncesinde verilmek sureti ile bu sözlü teyidin kayıt altına alındığını, davacının çeklerin işleme alındığı iddiasının gerçeği yansıtmadığını, davacının, müvekkil şirkete var olmayan sorumluluklar yükleyerek ispat külfetinden kurtulmaya çalıştığını, davacı ile davadışı ... İnş. arasındaki karşılıklı ticari alışverişte çek üzerinde avans ibaresinin bulunmadığının mahkemece dikkate alınmasının gerektiğini, yetki itirazının kabulü ile dosyanın yetkili ve görevli İstanbul Asliye Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine, usul ve yasaya aykırı davanın reddine, davacı aleyhine % 20 den aşağı olmamak kaydı ile kötü niyet tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... San. ve Tic. A.Ş. vekili ,dava dilekçesinde sunulan iddiaların tamamen asılsız ve kötü niyetli olduğunu, tarafların aralarındaki güvene dayalı ticari ilişkileri sebebiyle şifahi olarak yaptıkları anlaşma gereğince davacı ile dış cephe yenileme ve kaplama işinin yapılması hususunda anlaşıldığını, davacı yanca müvekkilin avans olarak verildiği iddia edilen çeklerin teslim edildiğini, yapılacak işin masraflı bir iş olduğunu, bu işin gereği olarak temin edilmesi gereken oldukça maliyetli malzemelerin bulunduğunu, iş yapılmadan önce bu malzemelerin temininin sağlanması ve müvekkilin maddi zarara uğramaması açısından nakde ihtiyaç duyulduğunu, davacının nakit ödeme yapamadığından dava konusu çekleri müvekkil şirkete verdiğini, davacının bilgisi dahilinde davalı sıfatıyla dosyada yer alan ... Faktoring A.Ş.’ ye işlem yapılması amacıyla çeklerin teslim edildiğini, müvekkilin kendi adına ciro edilen çeki tahsil etmek istemesinde hukuka aykırı bir yolun bulunmadığını, çekin sebepten mücerret olduğu hususunun da göz önünde bulundurulması gerektiğini, buna rağmen çeklerin işleme konulacağıyla ilgili müvekkil şirket yetkilisi ... tarafından davacı yetkililerinden ...’ e bilgi verildiğini, e-fatura iddialarının tamamen asılsız olduğunu, dış cephe yenileme ve kaplama işiyle ilgili malzemelerin alımı ve çekle ilgili işlemlerin başlatılacak olması sebebiyle davacı yetkililerinden ...’ in dahilinde hukuka uygun şekilde ve faktoring firmasının da talebiyle e-fatura yöntemiyle faturalandırma yapıldığını, müvekkilin kendi adına ciro edilen çeki tahsil etmek istemesinde hukuka aykırı bir yol bulunmaması ve çekin sebepten mücerret olduğunu belirterek davanın reddine, karar verilmesini talep etmiştir. Mahkeme ,uyuşmazlığın , davalının işi yapıp yapmadığı, davacı tarafından davalıya avans olarak verildiği iddia edilen çekler nedeniyle taraflar arasında bir alacak borç ilişkisinin bulunup bulunmadığı hususlarında toplandığı, faktoring ilişkisine konu temlik alınan çeklerin 2018 tarihli olduğu, 13/12/2012 tarihinde yürürlüğe giren 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri kanununun 9/2 maddesine göre "Faktoring şirketi Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile Kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." hükmünün düzenlendiği, faktoring sözleşmelerinin temelinde alacağın temliki hükümlerini barındıran Borçlar Kanunundaki tip sözleşmeler arasında yer almayan ve birden fazla tip sözleşmeyi kapsamına alan atipik nitelikte karma sözleşmeler olduğu, faktoring sözleşmelerinin üç köşeli işlemler olduğu, faktoring işlemlerinin taraflarını alacağı temlik alan faktoring şirketi, temlik eden önceki alacaklı (faktoring şirketinin müşterisi) ve önceki alacaklıyla arasında temel hukuki ilişki bulunan borçlu olduğu, faktoring sözleşmesinin niteliği gereği kural olarak borçlunun, önceki alacaklısına karşı ileri sürebileceği şahsi defileri temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği (6098 sayılı TBK md. 188/1, 6361 sayılı yasanın 9/2 md.) 6361 sayılı yasanın 9/3 maddesi hükmünün ise faktoring işleminin tarafları olan borçlu önceki alacaklı ve temlik alan faktoring şirketi dışındaki kambiyo senedinde ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından getirilmiş bir hüküm olduğu, kanunun 9/3 maddesi hükmünün faktoring işleminin tarafları arasında yer almayan kambiyo borçlularını ilgilendirdiğinin madde gerekçesinden de anlaşılabildiği, zira gerekçenin son cümlesinde "Bu bağlamda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun defiler başlıklı 687. maddesi ile paralellik sağlanması hedeflenmiştir." denildiği, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 687/2 maddesinde "Alacağın temliki hükümleri saklıdır." hükmünün yer aldığı, 6361 sayılı kanunun 9/2. maddesi hükmünden hareketle faktoring sözleşmelerinde de alacağın temliki hükümleri uygulanacağından gerek 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 687/2. maddesi, gerekse 6361 sayılı kanunun 9/2 maddesi karşısında faktoring işleminin taraflarından olan kambiyo borçluları hakkında alacağın temliki hükümlerinin uygulanacağı aynı kanunun 9/3 maddesi hükmünün ise faktoring işleminin tarafı olmayan ve ciro silsilesinde yer alan diğer kambiyo borçluları bakımından uygulanabileceğinin anlaşıldığı (Bkz. benzer yönde Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2015/1159 Esas - 2015/12752 Karar sayılı ilamı), Somut uyuşmazlığın incelenmesinde, davalı tarafın yetki itirazının yerinde görülmediği, davacı tarafça davalı tarafa eser sözlemesi kapsamında davaya konu çeklerin verildiği, davalı ... şirketi tarafından verilen cevap dilekçesi içeriğinden de verilen çeklerin avans çeki olduğunun anlaşıldığı, davacı tarafından sunulan 6 nolu delilde 02.07.2018 tarihli iki faturanın belirtildiği, 4 nolu delilde davalı ... Şirketi tarafından düzenlenen 02.07.2018 tarihli KDV dahil 130.980,00TL bedelli bir adet fatura olduğu, davacının davalı ... şirketine ihtar çekerek avans olarak verilen çeklerin iadesini talep ettiği, davacı tarafça davalı faktoring şirketine ihtarname çektiği, mahkemece çek teyit yazı aslının davalılardan istenildiği, davalı ... Faktoring firmasının yazılı beyanında çeke ilişkin verilen teyit yazı aslının davalı şirkette bulunmadığının belirtildiği, Bakırköy CBS dosyasında davacı şirketin özel belgede sahtecilik şikayetine ilişkin kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, soruşturma dosyasında soruşturmaya konu belgenin aslının temin edilemediği, belgenin fotokopi yoluyla düzenlendiğinden aldatıcılık vasfının olmadığının belirtildiği, mali müşavir bilirkişi ... ile inşaat mühendisi ...dan bilirkişiden raporu alındığı, davacı ve davalı ... Faktoring şirketinin defter ve belgelerini ibraz ettiği, davalı ... şirketinin, davacı şirkete karşı düzenlediği faturaların davacı taraf ticari defterlerinde yer almadığı, davacı tarafın 2018 yılı 7. Ay BA kayıtlarında davalı ... şirket isminin yer almadığı, davalı ... şirketinin 2018 yılı 7. Ayı BS kayıtlarında davacı şirket isminin yer almadığı, davaya konu işin yapıldığının davalı tarafça ispat edilemediği, diğer davalı Faktorind şirketi yönünden iş bu dosyaya konu uyuşmazlığın 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi kapsamına girdiği, davacının şahsi defilerini ... Faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği gerekçesiyle , davanın kabulü ile davacının, dava konusu ... Bankası A.Ş İkitelli Organize Sanayi Şubesine ait, 26/10/2018 keşide tarihli, ... çek numaralı, 60.000,00 TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş İkitelli Organize Sanayi Şubesine ait 19/10/2018 keşide tarihli, ... çek numaralı, 60.000,00 TL bedelli çek yönünden davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Davalı ... Faktoring A.Ş. Vekili istinafında , yerel mahkemenin gerekçelerini ve kararını kabul etmediklerini , alınan raporun eksik olduğunu , hükme esas alınamayacağını , davacının sözlü teyit verdiğini , müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu , kötü niyeti ve ağır kusuru bulunmadığını , davacının defileri faktoring şirketine karşı ileri süremeyeceğini , faktoring şirketinin kötü niyetinin ispatlanması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık Türk Borçlar Kanunun 470 ve devamım maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklı menfi tespit dosyası olup , davacı iş sahibi , davalı ... Şirketi yüklenici , Davalı ... Faktoring ise davalıdan dava konusu çekleri devralan hamildir. Davacı vekili dava dilekçesinde , davalı yüklenici ... Şirketi ile dış cephe kaplama işi için anlaştıklarını , davalıya dava konusu iki adet çeki avans olarak verdiklerini , davalı yüklenicinin işi yapmadığını , müvekkilinin avans olan çekleri ihtarla davalıdan talep ettiğini , çeklerin diğer davalı ... Faktoring tarafından işleme alındığını , bu davalıya da çeklerin avans çeki olduğunun bildirildiğini , ... Faktoring'in ağır kusurlu olduğunu belirterek, dava konusu iki adet çek için davalılara borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Davalı ... Faktoring Şirketi vekili , dava konusu çeklerin davalı ... Şirketinde , Faktoring'e dayalı olarak alındığını , faturaya bağlı alacak temliki yapıldığını , davacının ileri sürdüğü defilerin şahsi defi olduğunu , çeklerde avans ibaresinin olmadığını , müvekkilini bağlamadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Davalı ... İnşaat Şirketi vekili , davacının iddialarının asılsız olduğunu , davacının dava konusu çekleri davalı müvekkiline malzeme alımı için verdiğini , davacının bilgisi dahilinde çeklerin Davalı ... Faktorihg'e verildiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Yerel mahkeme , ... şirketinin, davacı şirkete karşı düzenlediği faturaların davacı taraf ticari defterlerinde yer almadığı, davacı tarafın 2018 yılı 7. Ay BA kayıtlarında davalı ... şirket isminin yer almadığı, davalı ... şirketinin 2018 yılı 7. Ayı BS kayıtlarında davacı şirket isminin yer almadığı, davaya konu işin yapıldığının davalı tarafça ispat edilemediği, diğer davalı Faktorind şirketi yönünden iş bu dosyaya konu uyuşmazlığın 6361 sayılı yasanın 9/2 maddesi kapsamına girdiği, davacının şahsi defilerini ... Faktoring şirketine karşı da ileri sürebileceği gerekçesiyle , davanın kabulü ile davacının, dava konusu ... Bankası A.Ş İkitelli Organize Sanayi Şubesine ait, 26/10/2018 keşide tarihli, ... çek numaralı, 60.000,00 TL bedelli çek ile ... Bankası A.Ş İkitelli Organize Sanayi Şubesine ait 19/10/2018 keşide tarihli, ... çek numaralı, 60.000,00 TL bedelli çek yönünden davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmiştir. Somut olayda yüklenici davalı ... Şirketi ile davacı tarafla dış cephe yenileme işine dair sözlü eser sözleşmesi yaptıkları anlaşılmaktadır. Bu sözleşme sebebiyle dava konusu iki adet çekin yüklenici davalıya avans olarak verildiği davalı yüklenicinin de kabulündedir. Davalı yüklenici ... Şirketi bu çekleri eser sözleşmesi sebebiyle malzeme almak için aldığını belirtmiştir. Bu sebeple davalı taraf , davacı iş sahibine malzeme teslim ettiğini ispatla yükümlüdür. Dosya kapsamında 14.11.2019 tarihli heyet bilirkişi raporu alındığı ve davacının defterlerinin incelendiği , davalının defterlerini sunmadığı için incelenemediği , davalının belirttiği 3 adet faturanın davacı tarafından kabul edilmediği ve davacı defterlerine işlenmediği , davacı defterlerine göre , davacı tarafın davalıdan 205.000,00 TL. alacaklı gözüktüğü , davacının dava konusu 2 adet çek toplamı olan 120.000,00 TL. tutarında borçlu olmadığının tespit edildiği bildirilmiştir. Mahkemece davacı iş sahibi ile , davalı yüklenici ... Şirketinin Vergi Dairesinden BA-BS formları dosya kapsamına celp edilmiş ve davalının belirttiği faturaların vergi dairesine bildirilmediği tespit edilmiştir. Davalı ... Faktoring vekilinin 08.04.2019 tarihli beyan dilekçesinde çeklere ilişkin teyit yazısının diğer davalının mail adresinden mail yoluyla gönderildiğini , teyit yazısının aslının nerede olduğunu bilmediklerini , diğer davalıda bulunduğunu düşündüklerini beyan etmiştir. Davalı yüklenici eldeki davada , davacı iş sahibine eser sözleşmesine dair malzeme teslim ettiğini ya da aralarındaki sözlü eser sözleşmesine uygun eser meydana getirip teslim ettiğini ispatlamakla yükümlü olmasına rağmen dosya kapsamı itibariyle bu ispatı gerçekleştirememiştir. Faktoring sözleşmesinin niteliği gereği kural olarak borçlu , önceki alacaklısına karşı ileri sürebileceği şahsi defileri , temlik alan durumundaki faktoring şirketine karşıda ileri sürebilir. Bu sebeple davacı iş sahibi davalı faktoring şirketine şahsi defileri ileri sürerek borçlu olmadığının tespitini talep edebilir. Dosya kapsamındaki deliller ve bilirkişi raporu itibariyle davacının davalılara dava konusu toplam 120.000,00 TL. tutarlı iki adet çek sebebiyle borçlu olmadığı anlaşıldığından , yerel mahkeme kararı isabetli olduğundan , davalı ... Faktoring vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar verilmiştir. Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1 - Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 24/03/2021 tarih ve 2018/965 Esas, 2021/298 Karar sayılı kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan REDDİNE, 2 - Alınması gereken 8.197,20 TL nisbi istinaf karar harcından davalı tarafça peşin olarak yatırılan 2.049,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.148,20 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,3 - Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,4 - İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 361. maddesi gereğince kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 13/05/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.