T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2021/2207
KARAR NO: 2025/467
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 08/07/2020
NUMARASI: 2017/696 Esas, 2020/239 Karar
DAVANIN KONUSU: İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 06/05/2025
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Dava; ticari satımdan kaynaklanan istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece davanın reddine dair verilen karara karşı davacı vekilince istinaf talebinde bulunulmuştur. Davacı vekili, davacı ... Eşya Tic. Ltd. Şti. ile davalı arasında 12/05/2016 tarihli Hizmet Sözleşmesi ve 01/07/2016 Satın Alma Sözleşmesi hükümlerine göre davalının satıcı, hizmet veren, müvekkilinin hizmet alan sıfatı ile ...'ya ait lisanslı ürünlerin üretimini yapıp, sipariş ve ara kontrol ile son kontrollerde kabul edilen ürünlerin teslimi, bedelinin ödenmesi olarak özetlenecek ticari ilişki mevcut olduğunu, sözleşme hükümleri ile sipariş nitelikleri ile kontrol sonucu nihai kabul ve sözleşmeye uygun teslimden sonra nakit ya da vadeli çek ile ödeme yapılması ile tarafların ifa yükümlülüklerini yerine getireceklerinin kabul edildiğini, davalının sözleşmeye rağmen sözleşme ekinde bulunan "sipariş formu ve istek belgesi" başlıklı belgedeki ... kodlu swetshit erkek gri melanj tekstil ürününden 2005 adet, 33,5 TL birim fiyatlı ve 01/09/2016 teslim tarihli ürünleri siparişe ve taahhüdüne uygun şekilde ve süresinde teslime etmediği gibi bu siparişlerin teslim edileceği kanaati ile yapılan 27.213,24 TL'yi iade etmediğini, sözleşmede müvekkilinin defter ve kayıtlarının münhasır delil olarak kabul edildiğini, davalının davaya konu ... kodlu swetshıt erkek gri melanj tekstil ürünü hariç diğer ürünleri gecikmeli dahi olsa, kontrollerde kısmen sorunlu olanlarında, müvekkili çalışanların gayreti ve azami tahammülü ile sorunları giderilmek sureti ile teslim ettiğini ancak ... kodlu ürünlerin evsafı ve taahhüdüne uygun üretilmediğini, süresinde teslim edilmediği için müvekkilince ...'ya teslimde gecikme ve sözleşmesinin feshi ile ağır maddi kayıpların önüne geçilmesi amacıyla üçüncü bir firmadan satın alındığını, teslim edilerek zararın minimize edilmeye çalışıldığını, davalının sözleşme hükümleri çerçevesinde davaya konu ... kodlu sweetshırt erkek gri melanj ürünün adedinin 33,5 TL olması ve toplam 2.005 adet üretilmesi planlandığından 33,5*2005= 67.167,50 TL'lık üretim yapması gerektiğini ancak yapılan üretimin 10/11/2016 tarihi itibarı ile toplam 389.797,71 TL iken çek ve banka üzerinden eft ile davalıya 416.410,95 TL ödeme yapıldığını, eğer davaya konu üretim işi de yapılmış olsa idi bu miktarın mahsubu ile bakiye ödemesi yapılacağını, davalının eksik teslimi karşısında fazla olarak yapılan 27.213,24 TL ödemenin, sözleşmenin eksik ifası nedeniyle 10/11/2016 tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile davalıdan tahsili ile müvekkile ödenmesi gerektiğini, davalının edimini sözleşmeye ve taahhüdüne uygun yerine getirmemesi nedeniyle 01/07/2016 tarihli sözleşmenin 11.maddesinin hükmü gereğince müvekkiline cezai şart ödemesi gerektiğini beyanla fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere davalının eksik teslimi karşısında fazla yapılan 27.213,24 TL ödemenin 10/11/2016 tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile ve 5.000,00 USD'nin tahsili tarihindeki kur üzerinden faizi ile davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, talep etmiştir. Davalı vekili, davalı ... Tic. Ltd.Şti ile davacı ... Eşya Tic.Ltd.Şti arasında tekstil ürünlerinin sipariş imalat numune onayı, ürünlerin teslimi ve bedellerinin ödenmesi konusunu içeren 01/07/2016 tarihli ve 2 yıl süreli sözleşme mevcut olduğunu, bu sözleşme hükümlerine göre davacının çok sayıda farklı ürünü müvekkiline sipariş geçtiğini, müvekkili tarafından da sipariş edilen ürünlerin tamamının zamanında teslim edildiğini, davaya konu gri melanj erkek sweatshirt ürününün müvekkili tarafından önce numune olarak üretildiğini, ardından numunenin olaylanması ve siparişin kesinleşmesi üzerine üretim yapılarak ambalajlandığını ve kolilendiğini, ürünlerin süresi içinde siparişi onaylanan numuneye ve taahhüde uygun olarak üretildiğini ve teslime hazır hale getirildiğini, davacı tarafın hiçbir gerekçe göstermeden tamamen kötü niyetli olarak üretilen malları teslim almadığını, bu konuyla ilgili olarak telefon ve mail yoluyla bir çok kez görüşme yapılmasına rağmen bir takım bahanelerle ürünleri teslim almadığını, davacı, müvekkilinin süresi içinde imalatı yetiştiremediğini ve bu nedenle başka bir firmaya üretim yaptırdığından bahsettiğini ancak müvekkilinin ürünleri sipariş numunesine onay verilmesinden sonra süresi içerisinde ürettiğini, müvekkilinin tarafların arasında akdedilen sözleşmenin herhangi bir hükmünü ihlali söz konusu olmadığından talep edilen cezai şarta itiraz ettiklerini belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, davacının ürünlerin tesliminin geciktiği ve istenilen şekilde üretilmedikleri gerekçesi ile teslim almadığı iddiasını ispatlayamadığı, taraflar arasındaki sözleşmelerin iki tarafa borç yükleyen eser ve satın alam sözleşmesi oldukları, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde karşı tarafın ifasını kabul etmeyen tarafın temerrüde düşmüş sayılacağı, davalının sözleşmeyi ihlalinden bahsedilemeyeceği ve bu nedenle davacının ürün bedel iadesi ile cezai şart talep edemeyeceği anlaşılmakla davanın reddine karar vermiştir. Davacı vekili istinafında, davalı edim borçlusunun üzerine düşen edimi süresinde ve usulüne uygun olarak taahhüt ettiği şekilde ifa etmediğini, bu nedenle fazla olarak yapılan 27.213, 24 TL/krş. ödemenin 10/11/2016 tarihinden itibaren ticari reeskont faizi ile davalıdan tahsili ile 01/07/2016 tarihli sözleşmenin 11. maddesinde tayin edilen cezai şart talep edildiğini, hem dosya içinde, hem bilirkişi tespitinde ve hatta mahkemenin kabulünde dahi davalı tarafın edimini ifada geciktiğinin kabulde olduğunu, tarafların vadeyi belli bir gün olan 01/09/2016 olarak belirlediklerini, tarafların iradeleriyle ifa gününü kararlaştırıklarını, TBK 124/3 ve 117/2 maddesi gereği kesin vade günü belirlendiğinde ki bu vade günü bilirkişice kabul edildiği üzere 01/Eylül/2016 tarihi olması karşısında, rapora görede imalatanın dahi bu tarihte bitmediği subutta olduğuna göre ihtarın da alacaklının borcun ifasını talep etmesi anlamına geldiği nazara alındığında bu durumda ihtar gerekmediğini, başka bir anlatımla alacaklının esasen amacı itibariyle daha taraflar sözleşmede süreye ilişkin hükümleri kesin vade kararlaştırırken ihtarda bulunulup hatırlatılmasına gerek olmadığını, yasal ve içtihadi uygulamalarla açık olduğunu, yerel mahkemenin yerinde olmayan günlük teslim ve ceza-i şart olan sözleşmenin %90 lık kısmını yapan davalı için mazeret üreterek mefhumu muhalifinden sonuç sağlamanın kabul edilemez bir adaletsizlik olduğunu belirterek mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir. Taraflar arasındaki uyuşmazlık TBK 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı iş sahibi, davalı ise yüklenicidir. Taraflar arasında 12.05.2016 tarihli hizmet sözleşmesi ve 01.07.2016 tarihli satın alma sözleşmesi imzalanmıştır. Davada davacı, taraflar arasında imzalanan sözleşme ekinde bulunan sipariş formu ve istek belgesindeki ... kodlu Swetshıt Erkek Gri menlaj tekstil ürününden 20 adet 33,5 TL birim fiyat ile 01.09.2016 tarihinde teslim edilmesi edilmesi gerekirken süresinde teslim edilmediği gibi ödenen 27.213,24 TL fazla bedeli iade etmediğini, sözleşme gereğince cezai şart gereklerine uymadığını, ürünü geç teslim ettiğini, dava dışı üçüncü şirketten ürün satın almak zorunda kaldıklarını, davalının yaptığı üretim bedeli 389.197,71 TL iken davalı tarafa 416.410,95 TL ödeme yaptıklarını, eksik teslim sebebiyle fazla ödeme yaptıklarını, sözleşme 11. Maddesi gereğine cezai şart bedelin tahsili gerektiğini belirterek, 27.213,24 TL fazla ödemenin ve sözleşme 11. Maddesi gereğince şimdilik 5.000,00 USD cezai şart bedelinin tahsilini talep etmiştir. Davalı, taraflar arasında 01.07.201 tarihli sözleşme bulunduğunu, sözleşme gereğince ürünleri tamamlamak suretiyle teslim ettiklerini, dava konusu erkek sweatshirt önce numune olarak ürettiklerini davacı tarafından onaylanması üzerine üretim yaptıklarını, davalı taraf ürünleri teslim almadığını, sipariş onayı ile üretim süresinde yapıldığını, yaklaşık 10.000 adet farklı ürün siparişi süresinde imal edilerek teslim edildiğini, 02.08.2016 tarihli yazışma ile numune onaylandı ve 19.08.2016 tarihinde üretim onaylandığını, davalı teslim almadığını belirterek davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, davacının 17.08.2016 tarihinde üretime ilişkin taleplerini davalıya ilettiği, davalı tarafından ürünler ile ilgili davacıya bilgi verilen son tarihin 19.08.2016 tarihi olduğu, dolayısıyla üretimin ancak bu tarihten sonra başlamış olduğu, 01.09.2016 tarihinden itibaren 20 günü aşan gecikme olduğunun davacı tarafından ispat edilmesi gerektiği, bu yönde bir delil sunulmadığı, yerinde yapılan incelemede ürünlerin hazır ve kolilenmiş halde bulunduklarının tespit edildiği, dolayısıyla davacının ürünlerin tesliminin geciktiği ve istenilen şekilde üretilmedikleri gerekçesi ile teslim almadığı iddiasını ispatlayamadığı, taraflar arasındaki sözleşmelerin iki tarafa borç yükleyen eser ve satın alım sözleşmesi oldukları, karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde karşı tarfgın ifasını kabul etmeyen tarafın temerrüde düşmüş sayılacağı, davalının sözleşmeyi ihlalinden bahsedilemeyeceği ve bu nedenle davacının ürün bedel iadesi ile cezai şart talep edemeyeceği anlaşılmakla davacının ürün bedel iadesi ile cezai şart bedeli talep edemeyeceğini belirterek davanın reddine karar verilmiştir. Bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi raporunda, ".. 1977 adet Erkek Sweatshirt gri melanj ürünün halen daalı deposunda sevke hazır vaziyette mevcut olduğu, sözleşmede teslim tarihi 01.09.2016 olmasına rağmen, 19.09.2016 tarihli yazışmadan bu tarihte halen imalatın devam ettiği bahsedildiğinden teslimatta gecikme olduğu, ... Davacı tarafından daalı tarafa yazılı bir ayıp ihbarının yapıldığına dair dosya içerisinde bir bilgi yada belge bulunmadığı, .." rapor olarak sunulmuştur. Taraflar arasında 12.05.2016 tarihli hizmet sözleşmesi ve 01.07.2016 tarihli satın alma sözleşmesi imzalanmıştır. 01.07.2016 tarihli satın alma sözleşmesinin 5. Maddesinde Ürün kabulu ve teslimatı koşulları başlığı ile, " 5.1- ürünler verilen üretim adeti dahilinde, istenilen asortide, sevk irsaliyesi ve fatura ile birlikte ... Ajans'ın belirttiği merkez depoya teslim edecektir. Modeller ürün kodu bazında verilen sipariş adedine göre tek sevkiyatta depoya teslim edilecektir. Ürünlerin nakliyesi satıcı tarafından karşılanacaktır." düzenlemesi bulunmaktadır. Sözleşmede davalı yüklenici tarafından üretilecek ürünler, davacı iş sahibinin belirttiği merkez depoya teslim edileceği kararlaştırılmıştır. Ancak sözleşmede ürünlerin teslim edileceği depo ilişkin adres bilgisi bulunmamaktadır. Ayrıca dava dosyasına ürünlerin teslim edileceği depo bilgisi dava dosyasında bulunmamaktadır. Bilindiği gibi, eser sözleşmesinde edimin yerine getirilip getirilmediği edimin teslim edilip edilmemesine bağlı olup, sözleşme ile nereye teslim edileceği belirtilmemesi halinde yüklenici tarafından edimlerin hazırlanarak teslim edildiği ispat edilmesi gerekmektedir. Bununla birlikte sipariş kapsamında bir kısım ürünlerin teslim edildiği taraf beyanlarından anlaşılmaktadır. Davalı yüklenici tarafından öncesinde üretilen ürünlerin nereye teslim edildikleri dava dosyası kapsamında tespit edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, tarafların sözleşme kapsamında alacak borç ilişkisinin ve fazla ödemenin bulunup bulunmadığı hususunda tarafların ticari defterlerinin incelenmesi gerekmektedir. Ticari defterler incelenirken, daha önce teslim edilen ürünlerin sevk ırsaliyeleri itibariyle teslimin nerede ne şekilde yapıldığı ve bunun taraflar arasında teslime yönelik karine oluşturup oluşturmadığı hususu da belirlenmesi gerekmektedir. O halde, mahkemece taraflara ürünlerin nerede teslim edildiği hususu sorulmak ve buna ilişkin belge evrakları celbi sağlanarak, tarafların ticari defterleri üzerinde inceleme yapılmak suretiyle, tarafların sözleşme kapsamında ticari ilişkisinin belirlenmesi ile alacak borç miktarının belirlenmesi, teslim edilen ürünlerin nerede teslim edildiğinin belirlenmesi hususlarında bilirkişiden rapor almak suretiyle sonucuna göre karar vermesi gerekmektedir. Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf talebinin kısmen kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE, 2-İSTANBUL 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 08/07/2020 tarih, 2017/696 Esas, 2020/239 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, 4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE, 5- Davacı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA, 6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 06/05/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.