T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2025/911
KARAR NO:2026/595
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:15/01/2025
NUMARASI:2014/336 Esas, 2025/33 Karar
DAVANIN KONUSU:Menfi Tespit
KARAR TARİHİ:30/04/2026
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili; Müvekkilinin Ankara ... mevkiinde 548 ada 17 parselde arazide yapılacak inşaatın "..." yapılması işini taşeronu ... Şti'ye verdiğini, söz konusu firmanın da sözleşme ile alt taşeronu... Şti'ye verdiğini, müvekkili firma ile bağlantıda bulunan ve iş konusunda anlaşma sağlanan şirketin davalı... A.Ş. olduğunu, davalı tarafın yaptığı işlerde taahhüt ettiği ve sözleşmede belirlenen malzemeleri kullanıldığını, müvekkili şirket tarafından taahhüt edilmiş tüm edimlerin yerine getirildiğini, sözleşme bedeli, müvekkili firma tarafından verilmiş olan çeklerin vadesinde ödendiğini, davalı tarafın sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediğini, buna rağmen müvekkili firma tarafından verilen çekleri tahsil ettiğini, Ankara Elmadağ Asliye Hukuk Mahkemesinin 2009/21 Esas 16/01/2009 tarihli kararı ile ilgili çeklerin ödemelerinin tedbir yolu ile durdurulmasına karar verildiğini, davalı tarafın mahkeme kararına İstanbul 2. İcra Müdürlüğünün... sayılı dosyası yolu ile çekleri takibe koyduğunu belirterek, davaya konu takibin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili; Dava konusu çeklerin keşidecisi davacı ...Ş.'nin, ciro silsile içinde son halkadaki yetkili hamil olan müvekkiline menfi tespit davası astığını, keşidecinin aradaki iki cirantayı davalı göstermediğini, davanın iki ciranta arasında imzalanan sözleşmenin gereği gibi ifa edilmediği, keşidecinin silsilede 4.sırada olan yetkili hamile/müvekkiline borçlu olmadığı gerekçesine dayandığını, davacı ile müvekkili arasında bir sözleşme olmadığını, tek sözleşmenin davacının taşeronu ... Şti. ile işin yüklenicisi... Şti. arasındaki sözleşme olduğunu, sözleşmenin tarafı olmayan davacının müvekkilini sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemesinden sorumlu tutamayacağını belirterek, davanın reddini ve %40'dan aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatın karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkemece;Davacı ...'in dava konusu çeklerin keşidecisi olduğu, davanın eser sözleşmesine dayalı olarak verilen çekler sebebiyle menfi tespit istemine ilişkin olduğu, dava dışı ... Mühendisliğin ise "..."yapılması işini akdedilen sözleşme ile yüklenici dava dışı .... Şti'ne verdiği, yüklenici şirket (...) tarafından, yapılan işin eksik/ayıplı olduğundan bahisle Elmadağ Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/30 D.iş sayılı dosyası üzerinde mahallinde keşif yapılarak sözleşmeye aykırılıkların tespit edildiği, dava dışı ... Yapının, taahhüt ettiği edimleri yerine getirdiğini, sözleşme bedelinin verilen çekler ile tamamen ödendiğini, ancak dava dışı yüklenici... yapı tarafından iş veren ... Yapının çeklerini tahsil ettiğini belirterek 16/01/2009-11/02/2009-13/03/2009 tarihli ve her biri 49.470,35 Euro bedelli 3 adet çekten dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesini talepli Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/581 Esas sayılı davanın açıldığı ve yine işbu dosyaya konu aynı iki adet çek hakkında dava dışı taşeron ... Mühendisliğin menfi tespit istemi ile işbu dosya davalısı... (Ünvan Değişikliği ile ... Yapı) aleyhine açmış olduğu Elmadağ Asliye Hukuk Mahkemesinin 2010/282 Esas sayılı dosyasının da Ankara 5. Atm 2021/581 Esas sayılı dava dosyası ile birleştirildiği, Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20/01/2022 tarih, 2021/581 Esas, 2022/47 karar sayılı karar ile; asıl davanın kabulü ile eser sözleşmesine dayanılarak yapılan işte eksik ve ayıplı işler bedeli olarak belirlenen 213.368,00 Euro bakımından davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile dava konusu 3 adet çek bedeli olan 148.410,00 Euro'nun tahsilde tekerrür olmamak üzere davalıdan istirdadına, kalan 64.958,00 Euro fazla ödemenin tahsilde tekerrür olmamak üzere davalıdan tahsiline, birleşen dava yönünden ise davanın kabulü ile davacının 11.02.2009 ve 13.03.2009 tarihli 49.470,00'er Euro bedelli çekler yönünden davalıya borçlu olmadığının tespiti ile tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla çek bedelleri toplamı 98.940,00 Euro'nun davalıdan istirdadına karar verilmiş, karar Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 06/06/2023 tarih, 2022/2020 Esas, 2022/2205 Karar sayılı ilamı ile karar onandığı, bu hali ile dava dışı yüklenicinin eksik/ayıplı iş yaptığının ve bedelinin tespit edildiği, sözleşme uyarınca verilen çekler sebebiyle borçlu olunmadığı ve çek bedellerinin istirdadı gerektiği karara bağlanmış olup, kararın Yargıtay onaması ile maddi anlamda kesinleştiği, dolayısı ile işbu dosya davacısının da asıl işveren olarak keşide ettiği dava konusu iki adet çek sebebiyle borçlu olmadığının sabit hale geldiği, Ankara 5. ATM'nin 2021/581 Esas sayılı dosya üzerinden verilen kararın İstanbul Anadolu 12. İcra Dairesinin ... sayılı dosya üzerinden ilamlı takibe konu edildiği, ilgili dosyanın Uyap sisteminden eklenerek incelenmesinde, davalı ... (yeni ünvan ...) tarafından tüm dosya borcunun ödenmiş olduğu anlaşılmış ise de söz konusu davada ve takipte işbu dosya davacısının taraf olarak bulunmadığı ve işbu davaya konu, alacaklısı davalı... olan İstanbul 2. İcra Dairesinin... sayılı takip dosyasındaki 05/04/2010 tarihli haciz tutanağına göre işbu dosya davacısı ... tarafından 261.556,00 TL ödeme yapılmış olduğu, yani yapılan ödemenin işbu dosya davacısı tarafından yapıldığı, bu hali ile davacının davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile; İstanbul 2. İcra Dairesinin... sayılı icra takibine konu ... seri nolu, 49.470,35-EURO bedelli ve ...seri nolu, 49.470,35-EURO bedelli 2 adet çek sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafından yargılama aşamasında icra dosyasına ödenen 261.556,00-TL'nin İstanbul Anadolu 12. İcra Dairesinin ... sayılı dosyası (Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/581 Esas - 2022/47 Karar sayılı karar ile aynı çeklere yönelik istirdat talebinin kabulüne dair verilen karar uyarınca yapılan ilamlı takip) bakımından tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla davalıdan istirdadına, karar verilmiştir.
Davalı vekilince istinaf dilekçesinde;
1-)Dava dışı çek lehtarı tarafından daha önce Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2021/581 E. sayılı dosyası ile menfi tespit davası açıldığı, bu davada verilen ve kesinleşen karar ile; 11.02.2009 ve 13.03.2009 tarihli çekler yönünden davalının borçlu olmadığının tespitine ve tahsil edilen toplam 98.940,00 Euro’nun davalıdan istirdadına karar verildiği, bu karar üzerine çek bedellerinin dava dışı lehtara ödendiği, dolayısıyla davaya konu bedellerin zaten ödenmiş olduğu, buna rağmen yerel mahkemece, davacı tarafından açılan eldeki davada da aynı çekler yönünden yeniden istirdat kararı verilmiş olup, bu durumun mükerrer tahsil sonucunu doğurduğu,
2-)Yerel mahkemece, dava dışı çek lehdarının açtığı davada verilen kesin hükme dayanılarak eldeki davada da davacı lehine karar verildiği; ancak söz konusu kararın, çek lehdarı ile ciranta arasındaki ilişkiye dayalı olduğu, keşideci ile ilgili herhangi bir tespit içermediği, çek hukukuna göre keşidecinin, ciranta veya lehdarın şahsi defilerinden yararlanamayacağı, yalnızca mutlak defileri ileri sürebileceği; bu nedenle davacının, çek lehdarına ait şahsi defilere dayanarak talepte bulunmasının hukuka aykırı olduğu,
3-)Yerel mahkemenin, davacının önceki icra dosyasında taraf olmamasını gerekçe göstererek karar verdiği; oysa ilgili icra takibinin dava dışı lehtar ile davalı arasında yürütülen ayrı bir takip olduğu, bu nedenle davacının o dosyada taraf olmamasının doğal olduğu ve bu hususun eldeki davada davacı lehine sonuç doğuramayacağı belirtilerek,kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık,6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.Dava, keşidecisi davacı şirket olan ve eser sözleşmesi ilişkisi kapsamında keşide edildikleri belirtilen İstanbul 2. İcra Dairesinin... sayılı icra takibine dayanak 11.02.2009 tarihli, ... seri nolu, 49.470,35 EURO bedelli ve 13.3.2009 tarihli, ... seri nolu 49.470,35 EURO bedeli iki adet çek sebebiyle borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkindir.İstanbul 2. İcra Dairesinin... sayılı icra dosyasında; Davalı... A.Ş. tarafından, davacı ...Ş. ile dava dışı .... Şti. ve .... Şti. Şirketleri aleyhine, 11.02.2009 tarihli ... seri nolu 49.470,35 EURO bedelli ve 13.3.2009 tarihli ... seri nolu 49.470,35 EURO bedeli iki adet çeke dayalı olarak icra takibi yapılmıştır.Dosya kapsamı değerlendirildiğinde;Davacı asıl iş sahibi ...'in dava konusu çeklerin keşidecisi olduğu, dava dışı yüklenici ... Mühendisliğin ise ...'ten aldığı bu çek ödemelerine konu "..." yapılması işini akdedilen sözleşme ile taşeron dava dışı .... Şti'ne verdiği, ... tarafından ise söz konusu çeklerin bu iş kapsamında alınan malzemelerin karşılığı olarak son hamil olan davalı...'ya keşide edildikleri, yüklenici şirket (...) tarafından, Elmadağ Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2008/30 D.iş sayılı dosyası üzerinden yaptırılan tespit neticesinde işbu sözleşmeye konu işte eksik ve ayıpların bulunduğunun tespit edilmesi üzerine, taşeron...'ya karşı açılan asıl dava ile son çek hamili...'ya açılan birleşen davaların görüldüğü Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/581 Esas - 2022/47 karar sayılı kesinleşen ilamı ve o dosyaya ilişkin olarak verilen önceki iki adet Yargıtay bozama ilamındaki değerlendirme ve kabuller gereğince (Yargıtay 15. Hukuk Dairesi'nin 2014/4647 E - 2014/6065 K sayılı ve 2020/2274 E - 2021/2765 K sayılı), işbu davaya konu iki adet çekin verilme sebebini teşkil eden sözleşmeye konu işteki eksik ve ayıplılar nedeniyle davaya konu çeklerin bedelsiz kaldığının ve somut olayda davalı...'nın iyiniyetli çek hamili olarak kabul edilemeyeceğinin belirlenmiş olduğu, Ankara 5. ATM'nin 2021/581 Esas sayılı dosya üzerinden verilen kararın İstanbul Anadolu 12. İcra Dairesinin ... sayılı dosya üzerinden ilamlı takibe konu edilmesi neticesinde davalı ... (yeni ünvan ...) tarafından tüm dosya borcu ödenmiş ise de söz konusu davada ve takipte işbu dosya davacısı taraf olarak bulunmadığından ve davalı... tarafından söz konusu çeklere dayalı olarak yapılan takip neticesinde İstanbul 2. İcra Dairesinin... sayılı takip dosyasındaki 05/04/2010 tarihli haciz tutanağına göre işbu dosya davacısı ... tarafından 261.556,00 TL ödeme yapılmış olduğundan davacının işbu davayı açmakta hukuki yararı bulunduğu, gerek işbu dosya kararında gerekse Ankara 5. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2021/581 Esas - 2022/47 karar sayılı kararında "tahsilde tekerrür oluşturmamak kaydıyla" istirdada karar verildiğinden mükerrer bir tahsilat durumunun da söz konusu olmayacağı, buna göre ilk derece mahkemesince mevcut gerekçe doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-İSTANBUL 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 15/01/2025 tarih ve 2014/336 Esas, 2025/33 Karar sayılı kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince esastan REDDİNE,
2-Alınması gereken 14.083,65 TL nisbi istinaf karar harcından davalı tarafça peşin olarak yatırılan 3.521,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 10.562,65 TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,
4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 30/04/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.