T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
15.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO:2025/220
KARAR NO:2026/558
TÜRK MİLLETİ ADINA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ:İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ:07/11/2024
NUMARASI:2021/138 Esas, 2024/806 Karar
DAVANIN KONUSU :Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ:27/04/2026
Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sonucunda verilen hükme karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı bakiye alacak için açılan alacak davası olup, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair karara karşı davalı yanca istinaf yoluna başvurulmuştur.Davacı vekili, taraflar arasında 15/06/2011 tarihinde, konusu "İstanbul ili, Sultangazi İlçesi, ... Mah., 471 Ada, 1 nolu Parsel taşınmaz üzerinde 40 derslik kız meslek lisesi ile 200 kişilik öğrenci yurdu anahtar teslimi inşaatı yapılması işi olan" inşaat sözleşmesinin akdedildiğini, bu sözleşmenin 9.2 maddesinde, yüklenici olan müvekkili şirkete iş bedelinin %25'i oranında avans verileceği ve bunun 15/06/2011 tarihinde 500.000,00 TL, 25/06/2011 tarihinde de 1.000.000 TL olarak ödeneceğinin belirtildiği, davalılarca 3 ayrı tarihte toplam 500.000 TL ödeme yapıldığını, dolayısıyla avans taahhüdünün tam olarak yerine getirilmediğini, bu nedenle müvekkilince Beşiktaş ... Noterliğinden gönderilen 10/11/2011 tarihli ihtarname ile avans ödemesinin yerine getirilmemesi durumunda inşaatın durdurulacağının bildirildiği, davalılar tarafından bu ihtarnameye herhangi bir cevap verilmediği gibi ödemede yapılmadığı, buna rağmen müvekkilinin işine devam ettiği, yapılan imalatlar için 17/08/2011 tarihli Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından onaylanmış olan 1.638.654,00 TL'lik hakediş düzenlendiğini, bu hakediş tarihine kadar müvekkiline 850.000,00 TL ödeme yapıldığını, ödemenin mahsubu sonucu bakiye 788.654,00 TL alacağın kaldığını, davalılarca müvekkiline Beyoğlu .... Noterliğinden 01/03/2012 tarihli ihtarname gönderildiğini, müvekkilince bu ihtarnameye Beşiktaş .... Noterliğinin 06/03/2012 tarihli ihtarnamesi ile cevap verildiğini ve davalılarca bakiye alacağının ödenmediği, Gaziosmanpaşa 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2012/17 D.İş sayılı dosyasıyla tespit yaptırıldığını ve davalılarca sözleşmenin 2.maddesinde belirtildiği şekilde elektrik, su, inşaat ruhsatı, zemin etüdü harçları ve masrafların ödeneceğinin belirtilmesine rağmen bu gereğinde yerine getirilmediğini belirterek yapılan iş nedeniyle 788.654,00 TL bakiye alacağının ihtarname tarihi olan 06/03/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davalılar vekili; davacı ile ... inşaatı anahtar teslimi hususunda anlaşma yapıldığını, tüm edimlerin vekillerince yerine getirildiğini, hatta tarafların kendi özgür iradeleri ile 31/01/2012 tarihinde bir araya gelerek fesihname ve ibralaşma adı altında bir sözleşme düzenleyerek davacıya karşı tüm ödemelerin yapılıp, alacak ve borç ilişkisinin kalmadığı hususunda tarafların birbirini ibra ederek inşaat sözleşmesini karşılıklı feshettiklerini, dolayısıyla bu tarihten itibaren davacıya ödenecek bir bedel kalmadığını belirterek haksız davanın reddini savunmuşlardır.Mahkemece, davalılardan ...'nın sözleşmeyi diğer davalı şirket yetkilisi olarak imzaladığını, kendi adına asaleten atılan bir imzasının bulunmadığını, sözleşme metninde bağışçı olarak yer aldığını belirterek bu davalıya karşı açılan davanın pasif husumet yokluğu nedeniğle reddine, davalı şirkete karşı açılan davada ise, alınan 17.07.2018 tarihli bilirkişi raporuna itibar edilerek yapılan işin bedelinin KDV hariç 1.098.431,08 TL olduğu, davalı tarafça yapılan 850.000,00 TL ödemenin düşülmesi ile davacının KDV dahil 292.676,67 TL alacaklı bulunduğu, davadan önce davalının temerrüte düşürülmediğini belirtilerek dava tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faiziyle birlikte tahsiline hükmedilmiştir. Davacı yüklenici şirket vekili istinaf talebinde özetle, davalı ...'nın sözleşmeyi kendi adına imzaladığını, bir kısım ödemelerin adı geçen kişi tarafından yapıldığını, bilirkişi raporları arasında çelişki bulunduğunu, rapora karşı itirazlarının karşılanmadığını, davanın temelini oluşturan 1 nolu hakedişle ilgili taraflar arasında bir ihtilaf bulunmadığı halde mahkemece dikkate alınmadığını, hakediş bedelinin eksik hesaplandığını, Beşiktaş .... Noterliği'nin 06.03.2012/... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile davalının temerrüte düşürüldüğü halde dava tarihinden faize hükmedilmesinin hatalı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.Davalılar vekili istinaf talebinde özetle, davacının sözleşmeyi ifa etmeden yarım bıraktığını, tarafların 31.01.2012 tarihli belgeyle ibralaşmak suretiyle sözleşmeyi feshettiklerini, bu belgenin geçerli olduğunu, raporlar arasında çelişki bulunduğunu, itirazlarının karşılanmadığını belirterek kararın aleyhe hükümlerinin kaldırılmasını talep etmiştir.Dairemizin 19/01/2021 tarihli 2019/2283Esas ve 2021/109 Karar sayılı ilamı ile, dava dayanağı 15.06.2011 tarihli inşaat yapım sözleşmesini davalı ... diğer davalı şirket temsilcisi olarak imzalamış olup sözleşme metninde kendi adına asaleten atılmış ayrıca bir imzası bulunmadığından mahkemece bu davalı yönünden husumet nedeniyle verilen red kararının doğru olduğu, ayrıca, davacı yüklenici tarafından talebine dayanak yapılan ve dosya kapsamında yer alan 17.08.2011 tarihli ve 1.638.454,00 TL bedelli 1 nolu hakedişte tarafların imzasının bulunmadığı anlaşılmakla iş bu belgenin geçersiz olduğuna ilişkin mahkeme kabulünde de bir hata bulunmadığı, yine davalı tarafça dayanılan ve dosyada yer alan "Fesihname ve ibralaşma" başlıklı ve 31.01.2012 tarihli belgede imzacı vekile davacı tarafça verilen vekaletnamede ibralaşma yetkisinin verilmediği, sadece sözleşmeyi fesih yetkisi verildiği, buna göre, iş bu belgenin ibralaşma yönünden kabul edilmemesi de isabetli olduğu, ancak taraflar arasında yapılan sözleşmenin götürü bedel sözleşme olması nedeniyle davacının hak ettiği bedel alacağının belirlenmesi için fiziki oran uygulanarak hesaplama yapılması gerekirken, hükme esas alınan raporda oranlama yapılmadan belirlenen bedelden davalı tarafça yapılan ödeme düşülerek hesaplama yapıldığı, oysa sözleşmenin götürü bedel olarak yapılmış olması halinde eksik ve ayıplı işlerde dikkate alınarak yapılan imalatın işin tamamına göre fiziki gerçekleşme oranı bulunarak belirlenen bu orana götürü bedel uygulanmak suretiğle bulunan tutardan varsa ihtilafsız veya ispatlanmış ödemeler düşülerek belirlenecek miktara göre hüküm kurulması gerektiği, mahkemece eksik ve ayıplı işler de dikkate alınarak gerçekleştirilen imalatın işin tamamına göre fiziki oranı bulunarak bu orana sözleşmede kararlaştırılan KDV dahil götürü iş bedeli uygulanarak yüklenicinin hak ettiği iş bedeli bilirkişiden alınacak ek raporla hesaplattırılıp kanıtlanan veya ihtilafsız olan ödemeler de düşülerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerekirken, belirtilen hususlar üzerinde durulmadan eksik inceleme ve yanlış değerlendirme ile yazılı miktarda kısmen kabul kararı verilmesi nedeniyle kaldırma kararı verilmiştir.Mahkemece, fiili duruma göre hesaplama yapılan 19.04.2022 tarihli bilirkişi raporuna itibar edildiği, Gaziosmanpaşa 2. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2017/17 Değişik iş sayılı dosyasındaki tespitler nazara alındığında okul binasının her kattaki alanın 1.326,75m² olduğu ve toplam inşaatta alanının 5.307m² olarak belirlendiği, okul binasında yapılan toplam kaba inşaat alanının 4.245,60m² olduğu, sözleşmede belirlenen inşaat alının ise 12.000m² olduğu ve sözleşmede 6.000.000TL götürü bedeli kararlaştırıldığı, kaba inşaatın fiziki gerçekleşme oranının %35,38 olduğu ve inşaat imalatlarının işin bütününe oranının %15,921 olduğu, B, C ve D blok temel kazıları ile B ve C blok gro beton imalat tutarlarının inşaat içindeki oranın %2,86 olduğu, tamamlanan kaba inşaatın, inşaatın bütününe oranının %18,781 olduğu, kaba inşaat işlerinin 15.06.2011 tarihli sözleşmeye göre hak edilen miktarının KDV dahil 1.329.695 TL olduğu, bu bedelden yükleniciye yapılan 850.000TL düşüldüğünde davalının bakiye alacağının 479.695TL olduğu kanaatine varılmış, fiili durum dikkate alınmadan hesaplama yapılan 12.04.2023 ve 02.05.2024 tarihli ek rapora bu sebeple itibar edilmemiş, davanın şirket yönünden kısmen kabulüne, 479.695 TL'nin 06.03.2012 tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlardaki avans faiziyle davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine, ispat edilemeyen fazlaya ilişkin alacak isteminin reddine karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde, ibra sözleşmesi gereğince müvekkilinin davacıya borcunun bulunmadığı, ... Belediye Başkanlığı 22.09.2022 tarih ve ... sayılı yazısı ile davaya konu ... inşaatına ilişkin onaylı mimari projenin CD olarak yazı ekinde gönderildiğinin belirtildiği, ancak gönderilen proje CD'sinde D Bloğa ait mimari projenin yer almadığı, gelinen aşamada halen D Blok mimari projelerinin dosyaya sunulmadığı, dolayısıyla D Blok açısından hesaplamanın onaylı proje olmadan yorum yoluyla yapıldığı, bu durumun Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı gerekçesiyle çeliştiği, bilirkişi raporundaki hesaplamaların hatalı olduğu, kabul anlamına gelmemekle birlikte son alınan ek raporun diğerlerine göre daha sıhhatli olduğu, bilirkişi raporlarında tespit edilen miktarlar ile önceki raporlar arasında hem hangi tarafın alacaklı olduğu hem de miktarlar arasında ciddi farkların mevcut olduğu, ayrıca bilirkişi tarafından kazı derinliğinin her raporda farklı şekilde tespit edildiği, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacının ticari defterlerinde belirtilen rakamlar ile bilirkişi raporlarının da çeliştiği, ayrıca dosyaya sundukları banka ödeme dekontlarının da hesaplamalarda dikkate alınmadığını belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.DEĞERLENDİRME Uyuşmazlık, inşaat sözleşmesinden kaynaklanmaktadır. Davacı yüklenici, davalı iş sahibidir.Taraflar arasında yazılı sözleşme bulunmaktadır.Davacı vekili özetle, taraflar arasında 15/06/2011 tarihinde, konusu "İstanbul ili, Sultangazi İlçesi, ... Mah., 471 Ada, 1 nolu Parsel taşınmaz üzerinde 40 derslik kız meslek lisesi ile 200 kişilik öğrenci yurdu anahtar teslimi inşaatı yapılması işi olan" inşaat sözleşmesinin akdedildiğini, kendisine bir miktar ödeme yapıldığını, işi tamamlamasına rağmen bakiye alacağının ödenmediğini belirterek 788.654,00 TL bakiye alacağının ihtarname tarihi olan 06/03/2012 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalılar vekili özetle, davacının alacağı kalmadığını, hatta taraflarca ibralaşma yapıldığını belirterek davanın reddine karar verilmesi talep edilmiştir.Mahkemece, dosyadaki bilirkişi raporlarından fiili duruma göre hesaplama yapılan 19.04.2022 tarihli bilirkişi raporuna itibar edildiği, kaba inşaat işlerinin 15.06.2011 tarihli sözleşmeye göre hak edilen miktarının KDV dahil 1.329.695 TL olduğu, bu bedelden yükleniciye yapılan 850.000TL düşüldüğünde davalının bakiye alacağının 479.695TL olduğu, fiili durum dikkate alınmadan hesaplama yapılan 12.04.2023 ve 02.05.2024 tarihli ek rapora bu sebeple itibar edilmediği belirtilerek davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.Dosyadaki mevcut deliller ele alındığında;Taraflar arasında düzenlenen 15/06/2011 tarihli sözleşmenin konusunun Sultangazi İlçesi 471 Ada, 1 Parsel sayılı taşınmaz üzerinde 40 derslikli kız meslek lisesi ile 200 kişilik öğrenci yurdu inşaatının yapılmasına ilişkin olduğu, ve sözleşmenin anahtar teslimi şeklinde akdedildiği, davacının yüklenici, davalı şirketin de işveren olarak görüldüğü tespit edilmiştir.Dairemizin kaldırma kararından sonra düzenlenen 19.04.2022 tarihli raporda özetle; davalı tarafından davacı şirkete yapılan toplam ödeme miktarının 850.000TL olduğu, davacı yüklenicinin yaptığı işler tutarının KDV dahil 1.281.905TL olarak hesaplandığı, bu bedelden yükleniciye ödenen tutar düştüğünde davacının talep edebileceği alacak tutarının 431.905TL olduğu, davacı tarafından dosyaya sunulan ancak kurumların onayı olmayan ... inşaatına ilişkin mimarı projenin ve Gaziosmanpaşa 2. Sulh Mahkemesi'nin 2017/17 D.İş sayılı dosyasında aldırılan rapordaki tespitlerin benimsenmesi halinde davacının yaptığı işler tutarının 15.06.2011 sözleşme tarihi itibariyle 1.329.695TL olarak hesaplandığı, yükleniciye ödenen 850.000TL düşüldüğünde davacının talep edebileceği alacak tutarının 474.695TL olacağı, okul binasına ait onaylı mimarı projenin dosyaya sunulması gerektiği sunulacak onaylı projeye göre yapılacak hesaplamanın teknik yönden daha gerçekçi olacağı yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.Bilirkişi heyetince düzenlenen 12.04.2023 tarihli raporda özetle; toplam inşaat alanının 13.385,50 m2 olduğu, bu alan üzerinden hesaplama yapıldığı, kaba inşaatın gerçekleşme oranının %30,37 olduğu, ayrıca gro beton kazı ve kazı nakliyesi bedellerinin bu oran içinde olduğu, daha önceki raporda ise toplam inşaat alanının sözleşmede gösterilen 12.000 m2 üzerinden hesaplandığı bu nedenle rapordaki alacak miktarı arasında farklılık oluştuğu, davacının yaptığı işler tutarının 967.588TL olduğu, davalı tarafından yapılan 850.000TL tutarlı ödeme mahsup edildiğinde KDV dahil davacı alacağının 15.06.2011 sözleşme tarihi itibariyle 117.588TL olduğu, bu bedelin 06.03.2012 tarihli ihtarname tarihindeki değerinin 126.286TL olduğu yönünde tespitte bulunulduğu anlaşılmıştır.Bilirkişiler tarafından düzenlenen 02.05.2024 tarihli raporda, son ek rapordaki görüşlerinde değişiklik bulunmadığı, davacının bakiye alacak miktarının 15.06.2011 tarihi itibariyle 117.588TL olduğu ve ihtarname tarihi itibariyle 126.286TL olduğu yönünde görüş belirtildiği anlaşılmıştır.Uyuşmazlık konusu hususlar ele alındığında;Her ne kadar Dairemizin kaldırma kararı sonrasında bilirkişi heyetinden rapor ve ek raporlar alınmış ise de, aynı heyet tarafından düzenlenen bu raporların birbiri ile çelişkili olduğu ve çelişkinin giderilmediği görülmüştür. Diğer taraftan dava dışı idare tarafından gönderilen CD içerisinde D Bloka ait onaylı mimari projenin olmadığı iddia edildiğinden bu hususta idareye yeniden yazı yazılarak eksiklik giderilmeden bilirkişiden rapor alınarak hüküm kurulması da doğru olmamıştır.Bu nedenle, idareden D Bloka ait onaylı mimari proje temin edildikten sonra dosyanın farklı bir bilirkişi heyetine tevdi edilerek rapor alınması ve sonucuna göre yargılamaya devam edilerek hüküm kurulması gerekirken eksik incelemeyle hüküm kurulmuş olması usul ve yasaya aykırı bulunmuş, bu itibarla davalı vekilinin istinaf talebinin kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf talebinin kabulü ile usul ve yasaya uygun bulunmayan yerel mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılarak yukarıda açıklanan şekilde inceleme ve araştırma yapıldıktan sonra oluşacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi için dosyanın yerel mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-İSTANBUL 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 07/11/2024 tarih, 2021/138 Esas, 2024/806 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde inceleme yapılarak yeniden bir karar verilmek üzere yerel mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının istek halinde kendisine İADESİNE,
5-Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda DİKKATE ALINMASINA,
6-İstinaf yargılaması sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KESİN olmak üzere 27/04/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.