T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2019/68 Esas
KARAR NO: 2021/1799 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 11/10/2018
NUMARASI: 2017/93 E. - 2018/380 K.
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 21/10/2021
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; ... ile davalı borçlu ... A.Ş. arasında 09.03.2015 tarihinde Müzik Eserleri Yayın İzni Sözleşmesi imzalandığını, davalı şirket akdedilen sözleşmeye istinaden müvekkili meslek birliğine hangi oranda borcu olduğunu bildiği halde ödemesini yapmadığını, bakiye borcunu da ödemediğini, davalı şirket mali hak bedelini ödemediğinden İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, davalının itiraz ettiğini beyanla itirazın iptalini, takibin devamını, %20 den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacı ile diğer meslek birlikleri vekillerinin talebi üzerine İzmir Cumhuriyet Baş Savcılığının 2014/72224 sayılı soruşturma dosyası üzerinden 20/08/2014 tarihinde otelde müzik yayın tespiti yapıldığı, tespit tarihinde saat 19:15 sıralarında ..." isimli yorumcuların birlikte seslendirdiği "..." adlı müzik yapıtının yayınının yapıldığı, saat 19:20 sıralarında "..." isimli yorumcularının birlikte seslendirdiği, "..." adlı müzik yapıtının yayınının yapıldığı ve Mesam Mesleki Birliğinin haklarının ihlal edildiği iddiası ile müvekkili şirket yönetim kurulu başkanı ... ile tespit esnasında otelde bulunan resepsiyon görevlisi ... hakkında İzmir l.Fikri ve Sınai Haklar Ceza Mahkemesinin 2014/236 E. Sayılı dosyası üzerinden kamu davası ikame edildiğini, yayın yapıldığı iddia edilen müzik eserinin meslek grupları ile dava konusu icra takibine dayanak lisans sözleşmesinin imzalanmasının defaatle talep edildiği ve lisans sözleşmesinin imzalanması halinde şikayetin geri çekileceğinin bildirildiğini, ceza tehdidi altında şirketin dava konusu icra takibine dayanak Lisans sözleşmesini ihtirazi kayıt ile imzaladığını, ihtirazı kayıtlarını İzmir ... Noterliğinden 05/03/2015 tarihli ihtarnamesi ile muhatap meslek birliklerine bildirildiği ve akabinde 09/03/2015 tarihinde sözleşmenin imzalandığını, takibin haksız ve hukuka aykırı faturaları tanzim ederek müvekkiline gönderilerek yapıldığını, 14/04/2015 tarih ... no.lu fatura ile 14/04/2015 tarih ... no.lu faturalara İzmir ... Noterliğinin 21/04/2015 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile itiraz edilerek davacıya iade edildiğini, yeniden tebliğ edildiğini, şirketin lisans sözleşmesi ile bağlı olmadığına dair İzmir ... Noterliğinin 26/05/2015 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarname ile davacıya gönderildiğini, takibin yetkili İcra Müdürlüğünde yapılmadığını, sözleşmenin genel işlem şartları içerdiğini, hükümsüz olduğunu, ceza tehdidi altında imzalatıldığını, müvekkilinin 20/08/2014 tarihinden öncesine ait ihlalinin bulunmadığını, 14.04.2015 tarihli ... numaralı faturanın damga vergisine ilişkin olup damga vergisinin müvekkilinden tahsil edilemeyeceğini, aylık %2 faizin fahiş olduğunu, icra inkar tazminatı istenemeyeceğini, müvekkilinin kötüniyet tazminatı talebinin bulunduğunu belirterek davanın reddini, %20 oranında tazminata hükmedilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI; İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 11/10/2018 tarihli 2017/93 E- 2018/380 K sayılı kararıyla; " İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takip dosyasında davalı borçlu tarafça yapılan itirazın iptaline, takibin 5980,52 TL asıl alacak ve işlemiş faizi ile birlikte toplam 7.576.71 TL üzerinden devamına, kabul edilen takip tutarının takdiren % 20' si üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle icra inkar tazminatının da davalıdan tahsil edilerek davacıya verilmesine" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU; Davalı vekili süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; -Usule ilişkin olarak; hükümde davanın tam kabul mü yoksa, kısmen mi kabul edildiğinin açıklanmadığını, takipte toplam 7.687,81 TL istendiğini, mahkemenin 7.567,71 TL'ya hükmettiğini, reddedilen kısmın gösterilmediğini. -Davanın kısmen kabulüne verilmesine rağmen harç, vekalet ve yargılama giderinin tamamından müvekkilinin sorumlu tutulmasının hatalı olduğunu, müvekkili lehine vekalet ücretine hükmedilmemesinin hatalı olduğunu. -Esasa ilişkin istinaf sebeplerinde; faturalara dayanak lisans sözleşmesi hükümlerinin genel işlem şartı denetimine tabi tutulması taleplerinin değerlendirilmediğini. -Sözleşmedeki yetki maddesinin genel işlem şartlarına aykırı olduğunu ve müvekkilinin yerleşim yerinin İzmir'de bulunduğunu, davanın yetkisiz mahkemede görüldüğünü. -Mahkemenin damga vergisinin tahsiline karar vermesinin de hatalı olduğunu, damga vergisini Vergi Dairelerinin tahsil ettiğini ve sözleşmede meslek birliğinin damga vergisini ödedikten sonra müvekkiline fatura etmesi gerektiğinin düzenlendiğini. -Sözleşmedeki aylık %2 oranındaki faizin fahiş olduğunu ve davacı yararına aşırı menfaat elde edilmesine sebep olduğunu. -Ceza yargılamasına konu hak ihlalinin 2014 yılında tespit edilmiş olmasına rağmen ceza yargılaması ile 2010-2011-2012-2013 yıllarına ilişkin telif bedellerinin talep edilmesinin aşırı menfaat edilmesi olduğunu, hukuken mümkün bulunmadığını, bu yıllarda hak ihlali bulunduğuna dair somut delil bulunmadığını, sözleşmenin mali şartlar hükümlerine yönelik ihtirazi kayıtlarının İzmir ... Noterliğinin 05/03/2015 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davacı ve meslek birliklerine ihtar edildiğini, müzakere ve değişiklik taleplerinin kabul edilmeyerek dikkate alınmadığını, faturalara itiraz edilerek davacı tarafa iade edildiğini. -Müvekkilinin ceza tehdidi ile karşı karşıya bırakılması sebebi ile müvekkilinin, imzalanan lisans sözleşmesi nedeniyle, BK'nun 37 ve devamı maddelerince bağlı olmadığına dair iddia ve savunmalarının değerlendirilmediğini, İzmir 1.FSHCM'nin 2014/236 Esas sayılı dosyası ile müvekkili şirketin yönetim kurulu başkanı ... ve resepsiyon görevlisi ... hakkında ceza yargılaması başladığını, davacı ve diğer meslek birliklerinin lisans sözleşmesi imzalanması halinde şikayetten vazgeçeceklerini belirttiklerini, sözleşmenin hukuka aykırı koşullar içerdiğini, kendileri ile müzakere edilmediğini ve değiştirilmesi taleplerinin kabul edilmediğini, sözleşmeyi ihtirazi kayıtla imzaladıklarını, BK'nun irade bozuklukları başlıklı 37. Maddesi gereğince sözleşme ile bağlı olunmadığının İzmir ...Noterliği'nin 26/05/2015 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile bildirildiğini, sözleşmenin akdi esnasında müvekkilinin iradesinin sakatlandığını, beyanla kararın kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili istinaf dilekçesine cevabında; davalı vekilinin usule ilişkin itirazlarının somut gerçekle bağdaşmadığını, mahkemenin dava dilekçesindeki talepleriyle bağlı kalarak davanın kabulüne karar verdiğini, taraflar arasındaki yetki sözleşmesi gereğince, davalı vekilinin yetki itirazının yerinde olmadığını, davalı şirketin müvekkilinin zararlarını karşılamak vaadiyle kandırarak haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, davalının kendi iradesi ile sözleşmeyi imzaladığını, şikayetten vazgeçmenin zararların giderilmesine bağlı olup tehdit ve korkutmanın söz konusu olmadığını, lisans sözleşmesinin tarafların taleplerine göre düzenlendiğini, davalının faiz oranına itirazının yerinde olmadığını, damga vergisi bedelinin lisans sözleşmesine dayandığını, icra inkar tazminatına hükmedilmesinde de isabetsizlik bulunmadığını beyanla istinaf başvurusunun reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER; İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... E. sayılı icra dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu şirket aleyhine, 2.494,04 TL 2015 yılı Telif bedeli, 847,97 TL işlemiş faiz, 2.494,05 TL 2015 yılı telif bedeli, 748,22 TL İşlemiş faiz, 897,86 TL 2015 dönemi KDV tutarı, 100,51 TL işlemiş faiz, 94.57 TL Sözleşme damga vergisi, 10,59 TL işlemiş faiz olmak üzere, Toplam 7.687,81 TL alacağın, 4.988,09 TL alacağa aylık %2 diğer kısma yıllık %9 faiz uygulanarak tahsilini talep ettiği, takip talebi ekinde, 14/04/2015 tarihli 5.885,95 TL (KDV dahil) bedelli 01/01/2010-31/12/2015 dönemi mali hak bedeli ve 14/04/2015 tarihli 94,57 TL bedelli "Damga Vergisi" açıklamalı faturaya dayalı olarak ilamsız takip başlattığı, borçlu davalının yetkiye, borca, faize ve borcun ferilerine itiraz ettiği görülmüştür. ..., ..., ..., ...'in dahil olduğu meslek birlikleri ile davalı arasında 09/03/2015 tarihli Lisans Sözleşmesi imzalandığı, Sözleşmenin Mali şartlar başlıklı 5.1 Maddesinde, meslek birliklerinin repertuvarında bulunan müzik eserleri için 01/01/2010-31/12/2015 dönemine ilişkin mali hak bedelinin 16.668,90 TL +KDV olduğu, hesap dağılımının ekteki tabloda gösterildiği, 5.2 maddesinde; meslek birliklerinin sözleşmenin imzalanması, sözleşme bedeli, vekalet ücreti ve tespit masraflarının ödenmesi ile Lisans alan aleyhine başlatılan suç duyurusundan vazgeçileceği düzenlenmiştir. Davalı tarafça Meslek Birliklerine keşide edilen İzmir ...Noterliği'nin 26/05/2015 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile, sözleşmenin ceza tehdidi ve baskısı altında imzalandığı, ihtirazi kayıtların bildirilmesine rağmen hukuka, hakkaniyete ve genel işlem şartlarına aykırı sözleşme düzenlendiği ve faturalar düzenlenerek kendilerine gönderildiği gerekçesiyle, sözleşme ile bağlı olmadığının meslek birliklerine bildirildiği, davacı ... çalışanına 01 Haziran 2015 tarihinde tebliğ edildiği görülmüştür. Davalı tarafça Meslek Birliklerine keşide edilen İzmir ... Noterliğinin 05/03/2015 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile; müvekkili tarafından Lisans Sözleşmesinin İzmir 1. FSHCM'nin 2014/236 Esas sayılı davası nedeniyle ceza tehdidi altında itiraz ve şerh kabul edilmeksizin imzalanmak durumunda bırakıldığını, 2010-2011-2012-2013 yıllarına ilişkin bedeller ile 2.200 TL vekalet ücreti ile tespit masrafı için KDV ödenmesinin kabul edilmediği, lisans sözleşmesini ihtirazi kayıtla imzalamak durumunda olduklarının bildirildiği görülmüştür. Mahkemece bilirkişi ...'den alınan ve davalının ticari defterleri üzerinde inceleme yaparak düzenlenen 12.4.2018 tarihli raporda; davalının incelenen ticari defter ve belgelerine göre takip tarihi itibarıyla, davalının davacıya borcunun olmadığı, dava konusunu oluşturan faturaların İzmir ... Noterliğinin ... yevmiye numarası ile davacıya iade edildiği ve belgesinin dosyada bulunduğu, takibe dayanak faturaların davalı defterine işlenmediği, Lisans sözleşmesine göre davacının talep edebileceği alacağın genel toplamda asıl alacak ve faizler yönünden 7.580.67 TL'yi davacının talep edebileceğini, faizler hariç tutulduğunda ise 5.980.52 TL ödenmesi gerektiği beyan edilmiştir.
G E R E K Ç E: İtirazın iptali talepli davada, mahkeme davanın kabulüne karar vermiş, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Davalı vekilinin İcra Müdürlüğü'nün ve mahkemenin yetkisiz olduğuna dair istinaf sebebi öncelikli olarak incelenmiştir. İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasının incelenmesinde, takibin fatura alacağına dayandığı, taraflar arasında sözleşme ilişkisinin bulunduğu anlaşılmakla, davacı meslek birliği tacir olmadığından, sözleşmedeki yetki kuralı geçerli değilse de, HMK 10. Madde gereğince ve TBK 89. Madde gereğince, para borcunun ifa edileceği yer mahkemesi sıfatıyla, davacı alacaklının yerleşim mahkemesi olan İstanbul İcra Müdürlüğü'nde takip başlatması ve itiraz üzerine İstanbul FSHHM'de dava açması usul ve yasaya uygun bulunmakla, davalı vekilinin yetkiye yönelik istinaf sebebinin yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır. Davalı vekili, 09/03/2015 tarihli lisans sözleşmesinin, ceza tehdidi altında imzalandığını ve irade bozukluğu nedeniyle geçersiz olduğunu ileri sürmüş ve İzmir ...Noterliği'nin 26/05/2015 tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşme ile bağlı olmadığını davacı tarafa bildirmişse de, davalı şirket yetkilileri hakkında ceza davası açılması yasal hakkın kullanımı mahiyetinde olup, HMK 37 ve 38. Madde gereğince korkutma koşullarının bulunduğundan bahsedilemeyecektir. Davalı vekilinin irade sakatlığı nedeniyle sözleşmenin geçersiz olduğu iddiası yerinde görülmemiştir. İzmir 1. FSHCM'nin 2014/236 Esas sayılı karar örneğinden davalı işyerinde 20/08/2014 Tarihinde yapılan tespit neticesinde meslek birliklerinin repertuvarında bulunan müzik eserlerinin çalındığından bahisle tutanak tutulduğu ve davalı şirket yönetim kurulu başkanı ve çalışanı hakkında ceza davası açıldığı, müşteki ... tarafından şikayetten vazgeçilmesi nedeniyle 11/03/2015 tarihli 2015/84 Karar sayılı karar ile davanın düşmesine karar verildiği anlaşılmıştır. Davalı şirket yetkilisinin de şikayetten vazgeçilmesi koşulu ile lisans sözleşmesi imzalanmasını kabul ettiği, meslek birlikleri tarafından imzalatılmak istenen sözleşmede, geriye dönük olarak 2010-2011-2012-2013 yılları dahil olmak üzere toplam 6 yıl için lisans bedeli belirlenerek, davacı meslek birliğine toplam 4.988,09 TL'nın ödeneceği ve ödemelerin 20/03/2015-24/04/2015 tarihinde yapılacağının kararlaştırıldığı görülmüştür. Davalı tarafça Meslek Birliklerine keşide edilen İzmir ... Noterliğinin 05/03/2015 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile;2010-2011-2012-2013 yıllarına ilişkin bedellerin kabul edilmediği, lisans sözleşmesini ihtirazi kayıtla imzalamak durumunda olduklarının bildirildiği, faturaların kabul edilmeyerek iade edildiği görülmekle ve bu yıllara ilişkin davalının ihlalinin bulunduğuna dair dosya kapsamında delil bulunmadığı anlaşılmakla, davacı tarafça ancak ihlalin bulunduğu 2014 yılı lisans bedeli 918,79 TL ile 2015 yılı lisans bedeli 1.006,49 TL toplamı 1.925,28 TL+ 346,55 TL (%18 KDV) olmak üzere toplam 2.271,83 TL'nın talep edilebileceği, sözleşmede lisans bedelinin 20/03/2015-24/04/2015 tarihlerinde ödeneceği kararlaştırılmakla, 2.271,83/2=1.135,91 TL için 21/03/2015 tarihinden takip tarihine kadar 489 günlük (aylık %2, günlük 0,07) faiz= 388,82 TL, 1.135,91 TL için 25/04/2015 tarihinden 22/07/2016 takip tarihine kadar 454 günlük (aylık %2, günlük 0,07) faiz = 361,00TL hesaplanmakla, takip tarihine kadar toplam 749,82 TL işlemiş faiz talep edebileceği; 2010-2011-2012-2013 yıllarına ilişkin bedellerin, fazlaya ilişkin faiz talebinin ve davacı tarafça ödendiğine dair belge sunulmayan damga vergisinin sözleşmenin 5.5 maddesi gereğince talep edilemeyeceği kanaatine varılmıştır. Her ne kadar davalı vekilinin, asıl alacağın takip tarihinden itibaren aylık %2 oranında faiz ile tahsil talebine itiraz ettiği ve fahiş olduğunu beyan ettiği anlaşılıyorsa da; Lisans Sözleşmesinin 5.6. maddesine göre , ödemelerin gecikmesi halinde lisans alanın aylık %2 oranında gecikme faizi ödeyeceği kararlaştırılmakla, davalı şirketin de tacir olduğu, faiz oranına ilişkin ihtirazi kayıtsız olarak sözleşmeyi imzaladığı göz önüne alınarak, faiz oranına ilişkin istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Davalı vekilinin yukarıda açıklanan gerekçelerle, istinaf başvurusu kısmen kabul edilmekle, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın kısmen kabul kısmen reddine karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABUL, KISMEN REDDİ İLE; 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İstanbul 1.Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 11/10/2018 tarihli 2017/93 E- 2018/380 K sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile, davalının İstanbul ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra dosyasına yaptığı İtirazın kısmen İptali ile, takibin 2.271,83 TL asıl alacak ve 749,82 TL işlemiş faiz üzerinden, asıl alacağa takip tarihinden itibaren aylık %2 faiz işletilerek devamına, fazlaya ilişkin kısmın reddine, -Davacı lehine kabul edilen asıl alacağın %20'si oranında 454,37TL icra inkar tazminatına hükmedilerek davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine 3-İlk derece yargılaması yönünden; A)-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 206,41 TL karar harcından peşin yatırılan 90,96 TL'nin mahsubu ile kalan 115,45 TL bakiye karar harcının davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına, B)-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı yararına hesap olunan 3.021,65 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine, C)-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davalı yararına hesap olunan 4.555,06 TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya verilmesine, Ç)-Davacı tarafından yapılan 90,96 TL peşin harç, 31,40 TL başvuru harcı ve 4,60 TL vekalet harcının davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, D)-Davacı tarafça yapılan 210 TL tebligat gideri ve 1.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 1.710,00 TL yargılama giderinden kabul ve red oranına göre 681,96 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına, E)-Davalı tarafından yargılama gideri yapılmadığından karar verilmesine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılaması yönünden; -İstinaf talebi kabul edildiğinden davalı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine, -İstinaf yargılaması için davalı tarafından yapılan 98,10 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, -Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan 45,50 TL posta-teb.müz. giderinin üzerinde bırakılmasına, -İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, -Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde, ilk derece mahkemesince ilgilisine iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 21/10/2021 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.