T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/279 Esas
KARAR NO: 2024/237 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 20/12/2022
NUMARASI 2021/226 E. - 2022/1199 K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Alım Satım)
KARAR TARİHİ: 06/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili hakkında Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas ve Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyaları ile kambiyo senedine dayalı takip başlatıldığını, müvekkili ile davalı arasında yapılan sözlü anlaşma gereğince davalının müvekkiline satacağı yedek parça için avans çekleri verildiğini, ancak taahhüt edilen malların teslim edilmediğini, buna rağmen avans için verilen çeklerin bankaya ibraz edildiğini, çekler nedeni ile her iki dosyaya 17.000,00 TL'nin ödendiğini ileri sürerek, çekler nedeni ile borçlu olmadığının tespitine yapılan ödemenin istirdadına ve kötü niyet tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; soyut, hayatın olağan akışına aykırı, gerçek dışı ve ispatlanamamış menfi tespit ve istirdat talepli işbu davanın reddine karar verilerek, davacı yanın dava değerinin %20'inden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19.10.2017 tarihli 2015/1150 E. - 2017/892K. sayılı kararıyla; "...Çek bir ödeme aracı olup kural olarak muaccel bir borcun tasfiyesi için verilir bunun aksi HMK.'nın 6-7. Maddesi gereğince davacı tarafından kanıtlanmalıdır. Somut olayda buna ilişkin herhangi bir kanıt sunmadığı gibi defter ve belgelerine verilen kesin süreye rağmen inceleme için bile dahi incelemeye ibraz etmemiştir. Bunun nedeni ile davacının davasının kanıtlanamadığı sonucuna varılarak...." davanın reddine karar verilmiştir.
KALDIRMA KARARI: Dairemizin 11/02/2021 tarihli 2018/1135 E. - 2021/260 K.sayılı kararıyla; "...Davacı yan tarafından sunulan, ancak dosyada aslı bulunmayan ve bu nedenle de sıhhati konusunda inceleme yapılmamış olan Bakırköy ... Noterliği'nin ... yevmiye nolu 09.09.2016 tarihli ihtarnamesinde davalı yanın eldeki davayı da kapsar şekilde, alacaklı olmadığı yönünde beyanlarını içerir bir ihtarname keşide ettiği görülmekle, öncelikle bu ihtarnamenin aslının veya onaylı bir örneğinin celbi ile içeriği hakkında gerek görülmesi durumunda davalı yanın isticvabı da yaptırılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinden ve bu husus davanın sonucunu etkiler mahiyette olduğundan, davacı yanın istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına," karar verilmiştir.
KALDIRMA SONRASI MAHKEME KARARI: Bakırköy 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 20.12.2022 tarihli 2021/226E. - 2022/1199K. sayılı kararıyla; "... davacının borçlu olmadığı tespit edilmiştir. Konuya ilişkin davalı asil isticvap için davet edilmiş, isticvabında ihtarname içeriği inkar edilmemiştir. Bunun üzerine icra dosyalarına yapılan ödemeleri tespiti için dosyada yeterli açıklık bulunmadığından ve elden ödemeler bulunduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Bilirkişi incelemesi sonucunda davalı vekilinin dilekçesinde de belirttiği gibi hatalı değerlendirmelerin olduğu, dosya kapsamında yapılan incelemede davacı tarafça Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında yapılan ödemenin 16.000,00 TL, Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına yapılan ödemelerin ise toplam 38.000,00 TL olduğu anlaşılmıştır. Ödenen bu bedellerin davalı tarafça tahsil edildiği de inkar edilmemekte, aksine kabul edilmektedir. Bu kapsamda davacının borçlu olmadığı anlaşılmış olup yapılan ödemelerin de istirdadı gerektiğinden davanın kabulüne dair; -Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı ve Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyalarında takibe konu çekler nedeniyle davacının borçlu olmadığının tespiti ile, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına davacı tarafça yapılan 16.000,00TL ödemenin ve Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına davacı tarafça yapılan 38.000,00TL ödemenin davalıdan alınarak davacıya istirdadına," karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; davacının iddianın genişletilmesi yasağına rağmen davaya konu çekleri ... isimli bir kişiye verdiğini, ancak çeklerin müvekkili tarafından takibe koyulduğunu iddia ederek ve bir noter ihtarına dayanarak davanın reddine dair verilen ilk karar aleyhine istinaf talebinde bulunduğunu, İstinaf Mahkemesince iddianın genişletilmesi ve yeni delil sunulmasına ilişkin bir inceleme yapılmadan kararın kaldırıldığını, Müvekkilinin isticvabı sırasında alacağın mevcut olduğu ve çeklerin neden kendisi tarafından takibe koyulduğunu açıklamasına rağmen, mahkemece borcun mevcut olmadığına karar verildiğini, Mahkemenin bu değerlendirmeyi alacak-borç ilişkisine göre değil, alacaklının adı üzerinden yaptığını, Davacının dava konusu çekleri nasıl verdiğini saklayarak dava açtığını, HMK'nun 29. ve TMK'nun 2. maddelerine aykırı davrandığını, davayı kaybedince HMK'nun 141 ve 357. maddelerini yok sayarak istinaf aşamasında yeni bir vakıa ve delil sunduğunu, noter ihtarında alacak inkarı olmamasına rağmen varmış gibi algı yarattığını, TTK'nun 791. maddesi yok sayılarak hamiline yazılı çeklerde kendisini alacaklı seçtiğini, mücerretlik ilkesini de adeta imha ettiğini, istinaf aşamasındaki genişletmeyi de yok sayarak yargılamanın 7. yılında ödeme belgeleri sunduğunu, tüm bunlara rağmen mahkemece davanın kabulüne karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu,Davacının işbu davasını yedek parça tedariki nedeniyle müvekkiline avans olarak çekleri verdiğini, malların teslim edilmediği, dolayısı ile borçlu olmadığı iddiasıyla açtığını,İstinaf Mahkemesinin kararının usulden kaldırma kararı olduğunu, Müvekkilinin neden ve ne şekilde alacaklı olduğunu, ihtarnamenin mahiyetinin ne olduğunu kanıtlarıyla ortaya koyduğunu, müvekkilinin ihtarname ile alacağı temlik alması için ihtarda bulunduğunu, buna rağmen Mahkemece alacağın mevcut olmadığına karar verildiğini, Davacının çekleri verdiğini ikrar ettiği ... eskiden vekili olan avukatın yanında çalışan davalıya çekleri tahsil etmesi için verdiğini, bu nedenle icra takibinin davalı adına başlatıldığını, daha sonra vekalet ilişkisinin sonlanması üzerine ... davalı tarafından alacaklarını temlik alması için ihtarname çekildiğini, bu durumun borcun olmadığı anlamına gelmediğini,Bu çeklerin davacının ...'a olan kira borcuna karşılık verildiğini, kira borçları nedeniyle davacı hakkında ... daha önce de cebri icra yoluna başvurduğunu,Müvekkili davalının hukuki sebepten mücerret olan hamiline yazılı çeklerin meşru hamili olduğunu, hamil olmasının geçerli ve haklı bir nedene dayandığını, ... ile aralarındaki inançlı sözleşme uyarınca davalının tahsil ettiği çekleri ... düzenli olarak gönderdiğini, inanç ilişkisi sona erince de ... alacağı devralmasını istediğini, Davacının kendisinden bağımsız olarak hamiline yazılı çeklerin hamili olan davalı ile üçüncü kişi arasındaki iç ilişkiye dayanarak borcu ödemekten kaçınamayacağını, aksi takdirde davacının sebepsiz zenginleşmiş olacağını, Talep etmelerine rağmen davanın ... ihbar edilmediğini, savunma haklarının bu şekilde de ihlal edildiğini belirterek, ilk derece mahkemesini kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ..., borçluların ... Tic. A.Ş., ... Tic. A.Ş. oldukları, 28.800,00 TL asıl alacak, 157,41 TL faiz, 2.880,00 TL %10 tazminat, 86,40 TL %0,30 komisyon olmak üzere toplam 31.923,81 TL alacak için 18/06/2015 tarihinde Kambiyo Senetlerine Özgü icra takibi yapıldığı, takip dayanağının 30/07/2015 vade tarihli, 30.000,00 TL bedelli çek olarak bildirildiği, takibin kesinleştiği tespit edilmiştir.Takibe konu çek örneği incelendiğinde; ... Bankası A.Ş., Antalya Şarampol Şubesine ait, ... çek numaralı, 30/07/2015 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli çek olduğu, keşidecinin ... olduğu, çekin arkasında sırasıyla ... Tic. Ltd. Şirketi, ... Tic. A.Ş., ...'ın cirolarının bulunduğu, çekin ... tarafından bankaya 04/08/2015 tarihinde ibraz edildiği ve karşılıksız olduğunun yazılı olduğu tespit edilmiştir. Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyası incelendiğinde; alacaklının ..., borçluların ... , ... Tic. A.Ş., ...Tic. A.Ş. oldukları, 86.400,00 TL asıl alacak, 1.797,83 TL faiz, 8.640,00 TL %10 tazminat, 259,20 TL %0,30 komisyon, 77,40 TL ihtiyati haciz masrafı, 300,00 TL ihtiyati haciz vekalet ücreti olmak üzere toplam 97.474,43 TL alacak için 11/06/2015 tarihinde Kambiyo Senetlerine Özgü icra takibi yapıldığı, takip dayanağının 30/01/2015 vade tarihli, 30.000,00 TL bedelli çek, 30/03/2015 vade tarihli, 30.000,00 TL bedelli çek ile 30/05/2015 vade tarihli, 30.000,00 TL bedelli çek olarak bildirildiği, takibin kesinleştiği tespit edilmiştir. Takibe konu çek örnekleri incelendiğinde; ... Bankası A.Ş., Antalya Şarampol Şubesine ait, ... çek numaralı, 30.000,00 TL bedelli çek, ... çek numaralı, 30/01/2015 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli, ... çek numaralı, 30/03/2015 keşide tarihli, 30.000,00 TL bedelli çekler oldukları, şeklerin tamamında keşidecinin ... olduğu, çeklerin arkasında sırasıyla ... Tic. Ltd. Şirketi, ...Tic. A.Ş., ...'ın cirolarının bulunduğu, çeklerin ... tarafından bankaya ibraz edildikleri ve karşılıksız olduklarının yazılı olduğu tespit edilmiştir. İlk derece mahkemesince mali müşavir bilirkişiden alınan 31/10/2022 tarihli bilirkişi raporunda; "Bakırköy ...lcra Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı icra dosyası Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Yapılacak Takipte Ödeme Emri toplam tutarı aşağıda şekilde 97.774.43-TL olup, ... Esas sayılı icra dosyası İle tahsil edilen toplam tutarın 84.453,00-TL olduğu, 97.774,43-TL, toplam icra takip tutarına göre, bu dosya kapsamında tahsil edilen 84.453,00-TL'nin mahsubu ile Bakırköy ....İcra Müdürlüğü' nün ...Esas sayılı icra dosyası için kalan tutarın 13.321,43-TL olduğu, davacının bu İcra dosyası için borçlu olduğu tutarın, 13.321,43-TL olduğu (bakiye borcun ödenmesi ve icra takip dosyasının kapanması aşamasında, asıl alacağa, icra takip tarihi ile tahsilat tarihleri arasında geçen süre ve bu sürelerde geçerli faiz oranı üzerinden ayrıca hesaplama yapılması gerekmektedir.), Bakırköy ...lcra Müdürlüğü' nün ... Esas sayılı icra dosyası Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yoluyla Yapılacak Takipte Ödeme Emri toplam tutarı 31 923.81-TL olup, Bakırköy .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyası ile ilgili tahsil edilen toplam tutarın 16.000,00 TL olduğu, 31.923,81 TL toplam icra takip tutarına göre, bu dosya kapsamında tahsil edilen 16.000,00-TL'nin mahsubu ile Bakırköy ....İcra Müdürlü! nün ... Esas sayılı icra dosyası için kalan tutarın 15.923,81-TL olduğu, davacının bu icra dosyası için borçlu olduğu tutarın, 15.923,81-TL borç bakiyesi olduğu, (bakiye borcun ödenmesi ve icra takip dosyasının kapanması aşamasında, asıl alacağa, icra takip tarihi ile tahsilat tarihleri arasında geçen süre ve bu sürelerde geçerli faiz oranı üzerinden ayrıca hesaplama yapılması gerekmektedir.)" şeklinde görüş bildirilmiştir. Bakırköy .... Noterliğinin 09 Eylül 2016 tarihli, ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi incelendiğinde; ihtar edenin ..., muhatabın ... olduğu, ...’ın ...’ı davaya ve icra takiplerine konu çeklerden kaynaklanan alacakları işbu ihtarın tebliğinden itibaren üç gün içinde temlik almaya davet ettiği, icra takiplerini kendisinin takip etmesini, aksi takdirde doğacak zarar ve sorumluluklardan ...’ın sorumlu olacağının ihtar edildiği tespit edilmiştir.
G E R E K Ç E: Dava, İİK’nun 72. maddesi uyarınca kambiyo senetlerine özgü icra takipleri nedeniyle açılan menfi tespit ve istirdat davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davalı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekili, davanın ... ’a ihbarını talep etmelerine rağmen ihbar yapılmadığına dair istinaf talebinde bulunmuşsa da, dosya incelendiğinde ...ın vefat ettiği, mirasçılarını gösteren Bakırköy .... Noterliği’nin 03/12/2019 tarihli, ... Yevmiye numaralı mirasçılık belgesinde mirasçı olarak görünen ..., ... ve ...’a ihbar için tebligat yapıldığı halde beyanda bulunmadıkları ve duruşmalara katılmadıkları, ancak Mahkemece gerekçeli kararın başlığında ihbar olunanlar olarak isimlerine yer verilmediği, bu hususun mahkemesince her zaman düzeltilebileceği anlaşılmakla, davanın ihbarına ilişkin istinaf talebi kabul edilmemiştir. Davalı vekilinin diğer istinaf taleplerinin incelenmesinde; davalı asilin isticvabı ve icra takipleri ve dava tarihlerinden sonra düzenlenen Bakırköy .... Noterliğinin 09 Eylül 2016 tarihli, ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davaya konu çeklerin dava dışı ... tarafından ciro edilmeksizin davalıya tahsil amacıyla verildiği, davalının çekleri ciro ederek bankaya ibraz ettiği, davacı ile davalı arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığı, ... ile davacı arasındaki borç ilişkisinin bu davanın konusu olmadığı, davacının sonradan ele geçirdiği delili dosyaya sunmasının iddianın genişletilmesi niteliğinde olmadığı, bu nedenlerle davalı vekilinin istinaf taleplerinin yerinde olmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf taleplerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 8.839,19 TL nispi harçtan, peşin alınan 2.209,79TL harcın mahsubu ile bakiye 6.629,40 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 18,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 06/02/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.