T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/579 Esas
KARAR NO: 2024/106 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 02/11/2021
NUMARASI: 2020/9 E. - 2021/190 K.
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 19/01/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin dijital tasarım sanatı alanında kendi emeği ile üretim ve tasarımlar yapan bir sanatçı olduğunu, sanatsal içeriklerini www...com sitesinde "..." (...com) kullanıcı adıyla yayımladığını, galerisindeki "..." albümünde yayınlanan Türk sinema oyuncusu ...'e ilişkin 9 numaralı eserinin, izinsiz ve tecavüz niteliğindeki bir çok kullanımlarının tespit edildiğini, bir kısmının dava dışı yöntemlerle önlendiğini, aynı eser ile haksız kullanımdan doğan davalarda bilirkişi incelemesi ile "işlenme eser" olduğu tespit edilen eserin izinsiz kullanımına ilişkin müvekkiline maddi manevi tazminat ödenmesine karar verildiğini, davalı tarafın "..." isimli alışveriş merkezinin sahibi/işletmecisi olduğunu, Eylül 2019 tarihinde yayımlanan dergisinin kapağında eserin izinsiz olarak imzası kesilerek kullanıldığını, maddi manevi zararın yanı sıra eserin hukuka aykırı olarak anonimleşmesine ve bu hakların 3. şahıslar tarafından da ihlaline sebebiyet verildiğini, davalı ile yapılan arabuluculuk görüşmelerine rağmen netice elde edilemediğini belirterek, müvekkiline ait hakların ihlalinin tespiti ile fazlaya ait hakları şimdilik saklı kalmak kaydıyla maddi 8.000,00-TL ve manevi 2.000,00-TL tutarın yasal faizi ile tazminini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin sahibi olduğu ... AVM kataloğunda iddia olunan eserin kullanılmadığını, dava konusu ürünün, sahibinin hususiyetini taşımadığını, fikri faaliyet, emek, yaratıcı güç ile ortaya konmuş özgün nitelikte bir ürün olmadığını, yargılama konusu edile görselin anonim olduğunu, ... ile bilinen figürün halka mal olmuş bir figür olup, hali, tavrı, kostümü, çay tepsisi ile izleyicinin zihninde yer ettiğini, dava konusu görselin internette ... aramalarında en üstte sıralarda çıktığını, birçok sayıda internet sitesinde kullanıldığını, bu adreslerin bilirkişi marifeti ile dosyaya kazandırılmasını talep ettiklerini, eser olarak belirtilen arka fon, renk ve aksesuar detaylarının dergide kullanılan ile aynı olmadığını, olmazsa olmaz unsurun "..." olup, topluma mal olduğunu, diğer tasarımcıları men etme çabasının seçenek özgürlüğünün bırakılmasını hedeflediğini, bu kullanımların men edilemeyeceğini, bu nedenlerle davanın reddini, talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 02/11/2021 tarihli 202/9 E. - 2021/190 K. sayılı kararıyla; "...tüm deliller toplandıktan sonra dosyanın konusunda uzman bilirkişi heyetine tevdi edildiği, alınan 20/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda davaya konu ... isimli çalışmanın işleme eser niteliğinde olduğu davalı kullanımının haksız ve hukuka aykırı olduğu maddi tazminat miktarının da 8.000,00 TL olduğu yönünde görüş bildirildiği buna göre öncelikle davaya konu ... görselinin eser niteliğinin olup olmadığı yönünde mahkememizce konusunda uzman bilirkişi heyeti tarafından yapılan incelemede her ne kadar ... topluma mal olmuş ve görselleri her türlü internet ve sosyal medya ortamında yayınlanan bir kişi olsa da davaya konu davacı tarafından oluşturulan görselin dijital resimleme / çizim tasviri niteliğinde olduğu hazırlayan kişinin fikri ve emek ürünü neticesi ortaya çıktığı görsel oluşturulurken dijital çizim araçlarının kullanıldığı yine renk ve ışık gölge bakımından da oluşturan kişi tarafından fikri ve bedeni emekte bulunulduğu bu bakımından sahibinin hususiyetini taşıdığı ve işleme eser niteliğinde olduğu, eserin davacının internet sitesinde 2011 yılında yayınlandığı bu bakımdan da davacının davaya konu eserin yaratıcısı ve hak sahibi olduğu, davalının bu eseri alış veriş merkezine ait kitapçığın kapağında davacı olan eser sahibinden izin almaksızın kullandığı, bu kullanımın hukuka aykırı ve haksız kullanım olduğu, bu sebeple davacının mali haklardan olan çoğaltma ve yayma hakkının ihlal edildiği manevi haklardan ise eser sahibinin adının belirtilmesi hakkının ihlal edildiğinin anlaşıldığı, maddi tazminat bakımından konusunda uzman bilirkişi heyeti tarafından 8.000,00 TL hesaplama yapıldığından bu miktar mahkememizce de uygun bulunmuş manevi tazminat yönünden ise davacının 2.000,00 TL Manevi tazminat talebinde bulunduğu, davacıya ait sosyal ekonomik araştırma raporu ihlalin kapsamı ve niteliği ve tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirilerek takdiren 2.000,00 TL Manevi tazminata hükmetmek gerekmiş faiz başlangıcı tarihi olarak ise davaya konu eserin yayınlandığı tarihin Eylül 2019 tarihinde yayınlandığı anlaşıldığından mahkememizce Eylül ayının ortası olan 15 Eylül de haksız fiilin gerçekleştiği tespit edilerek bu tarihten itibaren yasal faize hükmedilerek davanın maddi ve manevi tazminat yönünden tam olarak kabulüne" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı vekilinin süresinde ibraz ettiği istinaf dilekçesinde; yerel mahkemenin aldığı tek bir bilirkişi raporunu esas alarak karar verdiğini, itirazlarını karşılar yeni bir rapor alınmadığını, tesis edilen kararın hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Hükme esas alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı bir incelemeyle düzenlendiğini, dava konusu görselde hususiyet unsurunu sağlayan olgunun ne olduğunun ortaya koyulmadığını, bu hususta rapora itiraz etmelerine rağmen ek rapor veya yeni bir rapor alınmadığını, davacının hususiyete atfedilen işlemleri iddialarına ve emsal gösterilen kararlara göre ... fotoğrafının arkasında melek desenli görseller ve ayakkabılar olarak belirtildiğini, ancak itiraz ettikleri raporda bu konuya ilişkin bir tespit bulunmadığını, Tasarımcı ile özgülenebilecek bir durum, ibare, özellik mevcut olmadığından müvekkili aleyhine tazminata hükmedilmesinin haksız, hukuka aykırı ve kabul edilemez bir karar olduğunu, FSEK uyarınca davaya konu görselin "tipleme" olarak kabul edilemeyeceğini, bunun için eser olması ve estetik değere sahip olması şartlarının arandığını, dava konusu görselin FSEK'in 1/B maddesi uyarınca eser niteliğinde olmadığını, bir estetik değerinin de bulunmadığını, davacının yaratıcı bir faaliyetinin mevcut olmadığını, ... Alışveriş Merkezi'nin 2019 kataloğunda kullanılan ... figürünün davacının tasarımıyla hiç bir ilgisinin bulunmadığını belirterek, istinaf taleplerinin kabulüne, yerel mahkeme kararının kaldırılmasına, davacının dava konusu taleplerinin ve davasının reddine, müvekkili lehine olan tüm yasal mevzuatın uygulanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER: ... Alışveriş Mekezi'nin 2019 yılı kataloğunun kapak sayfası dosyaya sunulmuştur. İlk derece mahkemesince alınan 20/04/2021 tarihli bilirkişi raporunda; "...Tarafların dosyaya sundukları deliller detayları ile gösterildiği şekilde ayrıntılarıyla ele alınarak incelenmiş olup, davacı tarafa ait sanatsal içeriklerin yayınlandığı www...com adlı internet yayın sitesinde "..." (...com) kullanıcı adıyla yayımlanan sanatçı sayfasında, oluşturulmuş galerilerden "..." albümünde yayınlanan Türk sinema oyuncusunun konu edildiği "..." isimli 9 numaralı çalışmanın, "https://www...com/..." internet adresinde 05.01.2011 tarihinden bu yana yayımlanmakta olduğu, yayınlanan çalışmanın dijital ortamda elle üretilmiş bir sanat eseri niteliğinde olduğu, bu çalışmanın daha önce oluşturulmuş bir fotoğraf eserinin işlenmesi suretiyle elde edilmesi sebebiyle FSEK m.6/5 uyarınca işleme eser niteliğinde olduğu, davacı tarafa ait "..." isimli işleme eserin, davalı tarafa ait Eylül 2019 tarihli dergi kapağında izinsiz ve haksız kullanımının gerçekleştirilmiş olduğu, bu kullanım nedeniyle davacı eser sahibinin mali haklarından olan çoğaltma ve yayma haklarının ihlal edildiği, manevi haklarından ise "eser sahibi adının belirtilmesi" hakkının ihlal edildiği, bu kullanım sebebiyle davacının talep edebileceği maddi tazminatın 8.000,00 -TL olabileceği, manevi tazminat konusundaki takdirin Mahkemeye ait olduğu" yönünde görüş bildirildiği görülmüştür.
G E R E K Ç E: Dava; davacıya ait ve eser niteliğinde olduğu iddia edilen sanatçı ...'e ilişkin görselin davalıya ait ... Alışveriş Merkezinin Eylül 2019 tarihli kitapçığında izinsiz olarak kullanıldığı iddiasıyla açılan maddi ve manevi tazminat davasıdır. Mahkemece davanın kabulüne karar verilmiş, karara karşı davacı vekili istinaf yargı yoluna başvurulmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Davalı vekili ... Alışveriş Merkezi kataloğunda kullanılan ... figürünün davacının tasarımı ile aynı olmadığını, davacının tasarımının eser niteliğinde bulunmadığını, davacının hususiyetini taşımadığını, bilirkişi raporunun eksik inceleme ile hazırlandığı, hükme esas alınamayacağı, rapora yaptıkları itirazların değerlendirilmediğini belirterek istinaf talebinde bulunmuşsa da, ilk derece mahkemesince FSEK konusunda uzman bir bilirkişi ile tasarım uzmanından oluşan bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır. Bilirkişi raporunun görselleri de içerecek şekilde ayrıntılı ve denetime uygun olarak hazırlandığı, rapor içeriği ile davalı tarafça kullanılan ... figürünün davacı tarafça oluşturulan ve işleme eser niteliğinde olan tasarımın aynısı olduğu, ...’in fotoğrafı üzerinde dijital ortamda yapılan çalışma sonucunda davacı tarafça meydana getirildiği ve davacının hususiyetini taşıdığı, eser niteliğinde olduğu, işleme eserin davalı tarafça izinsiz olarak kullanılmasının davacının FSEK’ten kaynaklanan mali ve manevi haklarını ihlal ettiği, bu nedenle Mahkemece maddi ve manevi tazminata hükmedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmakla, davalı vekilinin istinaf talepleri kabul edilmemiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 683,10 TL nispi harçtan, peşin alınan 171,00 TL harcın mahsubu ile bakiye 512,10 TL eksik harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; a)Davacı avansından kullanıldığı anlaşılan; 13,00 TL (posta-teb-müz) masrafının davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, b)Davalı tarafça yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 19/01/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.