T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1765 Esas
KARAR NO: 2024/333
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/09/2023
NUMARASI: 2021/28 E, 2023/142 K.
DAVANIN KONUSU: Tasarıma tecavüz ve Haksız rekabet
KARAR TARİHİ: 22/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ ASIL DAVA ve BİRLEŞEN DAVADA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkiline ait 16 tasarımın davalının internet sitesinde taklit edilerek kullanıldığını, müvekkilinin ... nolu tasarım başvurusu olduğunu, SMK 69/2 maddesi gereğince tescilli tasarım gibi de koruma altında olduğunu, tasarımların 5'inin ilk defa müvekkili tarafından belirtilen tarihlerde kamuya sunulduğu, TTK 54/2 md haksız rekabetin düzenlendiğini, 3 yıllık koruma süresinde yararlanamayacak olanların ise haksız rekabet hükümlerinden yararlanacağını, 5 adet isimleri belirtilen tasarımların müvekkil tarafından kamuya sunulduğunu, , tecavüze uğrayan bazı tasarımlar için TEP nezdinde tescil başvurusu olduğunu, TPE başvurusu ve YİDK kararında ilk kez kamuya arzın müvekkili tarafından yapıldığının görüleceğini, isimlerine yer verilen 6 adet tasarımın ayrıca WIPO nezdinde tescilli olduğunu belirterek Müvekkilinin tasarladığı metal dekorasyon ürünlerinin davalı şirket tarafından dürüstlük kuralına aykırı olarak kullanılması, tasarım hakkına tecavüz edilmesi ile oluşan tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet sebebiyle tecavüzün men'i ve ref'ini , 6769 Sayılı SMK 151/2-a maddesi ile TTK 56/1 ve 56/2 maddelerince hesaplanacak tazminattan fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 25.000 TL'nin davalıdan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı süre uzatım talebinde bulunmuş ancak açılan davaya süresinde cevap vermemiş, davalı vekili ise yargılama sırasında rapora itirazlarını sunmuş ve sözlü yargılama oturumunda davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI: İlk derece mahkemesince 2021/40 E. - 2021/59 K., 05.02.2021 tarihli karar ile; "...Dava konusu uyuşmazlığın davacının tasarladığı metal dekorasyon ürünlerinin davalı şirket tarafındar dürüstlük kuralına aykırı olarak kullanılması, tasarım hakkına tecavüz edilmesi ile oluşan haksız rekabet sebebiyle tecavüzün men'i ve ref'i ni, şimdilik 25.000 TL'nin davalıdan tahsilini ve ihtiyati tedbir istemine ilişkin olduğu, davacının huzurdaki davayı aynı zamanda tecavüzün tespiti talepli açtığından, tecavüzün tespiti talebi yönünden dava arabulucuğa tabi olmadığından mahkemenin 2021/28 Esas numarasında yargılamaya devam olunduğu, ancak tazminat istemli talepler yönünden dosya tefrik edilerek mahkememizin 2021/40 esas numarasına kayıtlandığı, Tazminat istemi yönünden Yasanın aradığı şekilde dava açılmadan önce arabuluculuk kurumuna başvurulmadığı ve son tutanağın dava açılmadan önce alınmadığı ve dava şartının gerçekleşmediği gerekçeleriyle HMK'nın 114/2 yollaması ile HMK 115/2 gereğince davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine" karar verildiği görülmüştür.
DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 2021/680Esas, 2021/761 Karar sayılı ilamı ile; "...arabuluculuğa tabi olmayan bir dava ile birlikte açılan tazminat davası da arabuluculuk dava şartına tabi olmayacağından, tefrik işleminin de hatalı oluşu nedeni ile aksi yöndeki mahkeme gerekçesi isabetli görülmediğinden davacı yanın istinaf başvurusunun kabulüne, HMK 353/1-a-4,5 ve 353/1-a-6 maddeleri gereğince İlk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA " karar verilmiştir.
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"ASIL VE BİRLEŞEN DAVADA: 1-Davalının davacıya ait tasarım hakkına tecavüzün ve haksız rekabetin tespitine, durdurulmasına, önlenmesine, 2-Tasarım hakkını ihlal nedeniyle somut olayın özellikleri ve talep edilen tazminat seçim yöntemine ve BK hükümlerine göre 6.99 TL nin davalıdan tahsiline, fazlaya ilişkin istemin reddine,3-Karar kesinleştiğinde davalı yanca davaya konu tasarımların gerek internet sitesi gerekse fiziken üretim ve satışının önlenmesine, el konulan ürün bulunmadığından bu yönde bir karar verilmesine yer olmadığına, " şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;Davacının tespit isteminde bulunduğu ürünlerle ilgili davacıya ait herhangi bir tescil belgesi mevcut olmadığını, davacının iddialarının tamamını ispatlayamadığını, Bilirkişi raporu ile de davacının tespit isteminde bulunduğu ürünlerle ilgili davacıya ait herhangi bir tescil belgesi olmadığı ve davacının iddialarını ispatlayamadığı sübuta erdiğini, davacının iddialarının aksine, Müvekkili Şirkete ait görünen "..." kodlu ürün ile davacıya ait benzer bir ürün bulunmadığını ve davaya konu "... Metal Duvar Tablosu" ile ... Metal Duvar Tablosu"nun da Müvekkili Şirket internet sitesinde tespit edilemediğinin açıklandığını, Davacının iddialarını ispatlayamaması sebebiyle yapılan tazminat hesaplamasının dikkate alınmaması gerektiğini, maddi tazminat şartları da oluşmadığını, Müvekkili şirketin eylemlerinin haksız rekabet niteliğinde olduğu yönündeki tespitlerin hatalı olduğunu ve kararın çelişkili olduğunu, dava konusu ürünlerin piyasaya sürülmesinin haksız rekabet teşkil etmediğini, Müvekkili Şirketin TMK m. 2’de düzenlenen dürüstlük kuralına aykırı hiçbir işlem ve eylemde bulunmadığını, hiçbir aykırı davranış ve ticari uygulama girişimi olmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte- bir an için davacı tarafın SMK kapsamındaki haklarını ihlal ettiği varsayımında bile bu ihlal doğrudan haksız rekabete yol açmayacağını, müvekkilinin bu ürünlerini davacı tarafın zararına olacak şekilde pazarlamak, haksız şekilde kendi ürünlerinin tercih edilmesine çabalamak yönünde hiçbir ticari faaliyete girişmediğini, Uyuşmazlık konusu ürünler özelinde ne bir reklam kampanyası, ne bir indirim, ne de ticari elektronik ileti yoluyla tanıtım yapılmadığını, Dava konusu ürünlerin müvekkilinin onbinlerce üründen yalnızca iki ya da üç tanesi olduğunu, kusur ve zarar ispatı yapılamadığını, haksız rekabet tespitine hükmedilmesinin hukuka aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu üzerinden SMK gereğince bir talep yöneltilemeyeceği açık olup davacı iddialarının tamamını da ispatlayamadığı da dikkate alındığında kararın kaldırılması gerektiğini belirtmiştir.
İNCELEMEDavacı yana ait ... nolu tasarım tescil belgesine- 9.1 nolu tasarımın davacı adına 9.2.2017 başvuru tarihi ile tescil edildiği, tescil edilen tasarımın davada dayanılan tasarımlardan olmadığı anlaşılmıştır. Bilirkişiler ... ve ... 27/09/2021 tarihli bilirkişi raporlarında özetle; Davacının bildirmiş olduğu ürünlerin tarafların internet sitelerinde karşılaştırmalı olarak incelenmiş olduğunu, davaya konu ürünlerin 17 tanesinin kayıt altına alınmış olduğunu, ... Metal Duvar Tablosu ile ... Metal Duvar Tablosunun davalının internet sitesinde tespit edilememiş olduğunu, Davacı tarafın tespit isteminde bulunduğu davalı tarafa ait ürünlerle ilgili davacının kendine ait herhangi bir tescil belgesinin bulunmadığının tespit edilmiş olduğunu, Davalıya ait ... KODLU ürün ile davacıya ait benzer bir ürün bulunmadığını, davacının tespit isteminde bulunduğu kayıt altına alınabilen davalıya ait 15 tane ürün ile davacının ürünleri karşılaştırıldığı ürünlerin birebir benzer olduklarının tespit edildiğini, tescilsiz ürünlerin koruma kapsamında 3 yıl süreyle kalabileceği göz önüne alınarak hak sahipliğinin tespiti amacıyla kamuya ilk sunum tarihleri dikkate alınarak davaya konu ürünlerin karşılaştırılmalarının yapılmış olduğunu, Davacıya ait olan ve 3 yıllık koruma kapsamı dışında kalan tescilsiz ürünlerin tespit edilmiş olduğunu, davacı tarafa ait tescilsiz tasarımlardan koruma kapsamında kalan ürünlerin davacıya ait www....com sitesinde bulunan 10 adet ürünün raporda isimleri ile belirtildiği, davacı sitesinde yer alan tescilsiz koruma kapsamında bulunan ürünlerin ise Cluster World Map —-MP 100, Aguila- MP 108 , This is cur happy piace — MP 117, This kitchen is for dancing - MP 124 kodlu ürünler olduğu yönünde görüş bildirmişlerdir.Mali Bilirkişi ... tarafından düzenlenen 22/07/2022 tarihli raporlarında özetle; Davacı ve davalı taraf defterlerin tasdiklerinin zamanında yapılmış ve usulüne uygun olarak tutulmuş olduğunu, davacı tarafın SMK 151/2-a maddesi gereğince tazminat alacağı hesaplaması yapılmasını talep ettiğini, brüt satışlar toplamının 279.66 TL olduğunu, ATO ya göre brüt kar marjının %10 olarak hesaplandığında 27.96 TL kar hesaplandığını, bu karın ise ortalama %50 sinin sermayeden %25 inin ise marka ve tasarımdan kaynaklandığını ve 279.66*0.25= 6,99 TL tazminat hesaplanmış olduğunu bildirmişlerdir. Bilirkişiler ..., ..., ... 12/01/2023 tarihli raporlarından özetle; Davacı Taraf ... Tic. Ltd.Şti.'ne ait; 21.06.2018 tarih ve WIPO DM/101 984 nolu 32 nolu Locarno sınıflarında Uluslararası tescil olarak koruma altında olan 14 adet Çoklu Endüstriyel Tasarım “Yüzeyler için Dekorasyon Desenleri” 'nden Resim 3, 5, 6, 7, 8, 9 ve 10 nolu Tasarımların Raporlarının 8-10. Sayfa aralığında, 27.09.2021 tarihli Kök Raporlarında Bilgisayar Uzmanı Bilirkişi tarafından Davalı taraf WEB Sitesi üzerinde yapılan inceleme sonucu Tespit görüntülerinde “eşleme analizi” ile Davalı tarafa ait “Dekoratif Duvar Panoları” isimli ürünler arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde bütünsel bakış bazlı Davacı Tarafa ait WİPO DM/101 984 no ile Tescilli 7 adet Tasarım ile BİREBİR AYNI olduğunu, Tasarımların, Tasarımcının seçenek özgürlüğü olmasına rağmen herhangi bir tasarımsal katkı sağlanmadan BİREBİR AYNI'larının, Davalıya ait www......com adlı Web Internet Sitesinde ürün fiyatlarına yer verilerek reklam, tanıtım ve satışının yapıldığını, Söz konusu Davacı Tarafa ait 7 adet Tasarım için ETB ye SMK kapsamında Tecavüzün men-i ve ref'i şartlarının mevcut olduğunu, 27.09.2021 tarihli Kök Raporlarında da Bilgisayar Uzmanı Bilirkişi tarafından Davacı tarafa ait www.....com Web Sitesi, İnstagram ve Facebook Sosyal Medya adresleri üzerinden yapılan tespitler ile, Davalı taraf www....com WEB Sitesi üzerinde yapılan inceleme sonucu Tespit görüntüleri üzerinden yayın tarihleri baz alınarak heyetlerince bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde bütünsel bakış ile raporlarının 11-13. Sayfa aralığında Karşılaştırmalı İnceleme ve değerlendirme sonucu, İlk defa Davacı tarafından kamuya sunulmuş olan ve yukarıda karşılaştırmalı incelemesi yapılan Da Vinci Vitruvian Man, Kaplan, Cluster World Man, AGUila, Lovel, Panda/Baby Panda ve Türkiye'den oluşan 7 adet Tasarım/Ürünlerin BİREBİR AYNI olduğu, Davalıya ait www.vivense.com adlı Web Internet Sitesinde ürün fiyatlarına yer verilerek reklam, tanıtım ve satış yapıldığı, İlk defa Davacı tarafından kamuya sunulmuş olan ve raporda karşılaştırmalı incelemesi yapılan This Is Your Place ve This Kitchen Is For Dancing'den oluşan 2 adet Tasarım/Ürünlerin kısmi farklılığa rağmen BENZER olduğu , Davalıya ait www.....com adlı Web Internet Sitesinde ürün fiyatlarına yer verilerek reklam, tanıtım ve satış yapıldığı, Bahse konu kullanımların Haksız Rekabet teşkil eden eylemlerden olduğunu, Davacı tarafın dava dilekçesinde sunulan delil niteliğinde davalı tarafa ait sunduğu görsel fotoğraflar ; Davalı taraf www.....com WEB Sitesi üzerinde yapılan inceleme sonucu Tespit görüntüleri Üzerinden yayın tarihleri baz alınarak heyetlerince bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde bütünsel bakış ile Raporlarının 14. Sayfasında Karşılaştırmalı İnceleme ve değerlendirme sonucu, İlk defa Davacı tarafından kamuya sunulmuş olan ve raporda karşılaştırmalı incelemesi yapılan Graffe isimli ve MP-37 kodlu Tasarım/Ürünün, Davalıya ait www.....com adlı Web Internet Sitesinde herhangi Benzer bir ürüne rastlanmadığını, tazminat yönünden ise mali incelemelerin Kök rapordaki hesaplamalarla mutabık kalındığını bildirmişlerdir.
GEREKÇE Asıl ve birleşen dava; tasarımdan kaynaklanan haklara tecavüz iddiası ile tecavüzün, haksız rekabetin men'i ve ref'i, maddi tazminat ve makul pay eklenmesi taleplerine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.SMK 69 maddesine göre; "Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren beş yıldır. Bu süre beşer yıllık dönemler hâlinde yenilenmek suretiyle toplam yirmi beş yıla kadar uzatılabilir. Tescilsiz tasarımların koruma süresi, koruma talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren üç yıldır". Tescilsiz tasarımlarda, tasarımın ilk kez davacı yanca kamuya sunulduğu ve davacının hak sahibi olduğunun mahkemece re'sen dikkate alınması gerekir.Davacı, iddiasını hem tescilsiz tasarıma hem de haksız rekabete dayandırmış olup dava dilekçesinde tecavüzlü 16 adet tasarım olduğu iddia edilmiştir. Davacı, 16 adet tasarımdan 6 adedi için ise TPE nezdinde tescil başvurusu yapıldığını ileri sürmüş, mahkemece tescil başvurusunun işlem dosyası getirtilmemiş, tescil edilen kaydın ise dava konusu olmayan (9) nolu tasarıma ait olduğu tasarım tescil belgesinden anlaşılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; tasarımlar TPE nezdinde tescilli olmadığından SMK 69/2. maddesine göre tescilsiz tasarımdan yararlanma koşullarının oluşup oluşmadığının ve davacının tasarımların kamuya sunulduğu tarihlere yönelik beyanlarının res'sen değerlendirilmesi gerekirken davacının WIPO nezdinde tescilli tasarımları dikkate alınarak karşılaştırma yapılan ek rapora göre karar verilmesi yerinde olmadığı gibi, raporda tasarımların kamuya davacı kullanımlarından önce sunulup sunulup sunulmadığı yönünde re'sen araştırma yapıldığına yer verilmediği, keza davacının dava dilekçesinde yer verilen tasarım başvuru taleplerinin red/kabul değerlendirme kararlarını içerir işlem dosyasının TPE'den getirtilip celp edilmeden karar verildiği, bir kısım davalı kullanımlarında tarih tespit edilememişken mahkemece bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, dava dilekçesinde ... tasarımlarına da dayanılmış ise de bu tasarım yönünden gerekçede herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği, ancak hükümde ise tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti talebinin tümden kabul edildiği görülmektedir.Bununla birlikte, kabule göre ise, tescilsiz tasarımların aynen kullanılması tek başına haksız rekabet oluşturmayacak olup dürüstlük kuralına aykırı kullanım olup olmadığı, tanıtıcı işaret ve benzer ibareler sureti ile kullanılıp kullanılmadığının dava konusu tüm tasarımlar yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekirken gerekçede "davalının kullanımlarının aynı zamanda emek ilkesinden haksız olarak yararlanma şeklinde gerçekleştiğinden haksız rekabet teşkil ettiği" şeklindeki yetersiz gerekçe ile karar verilmesi de yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, davalı vekilinin istinaf isteminin kısmen kabulüne, sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davalı vekilinin istinaf talebinin KISMEN KABULÜNE,2-İstanbul 1.fikrî Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 26/09/2023 tarih, 2021/28 Esas, 2023/142 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,
3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde davalıya iadesine, 5-İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 738,00-TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 150,00-TL posta masrafı olmak üzere toplam 888,00-TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,-Davacının gider avansından kullanıldığı anlaşılan 10-TL istinaf masrafının davacı üzerinde bırakılmasına,6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.22/02/2024