T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/662 Esas
KARAR NO: 2024/1055 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 14/12/2023
NUMARASI: 2023/1 E. - 2023/952 K.
DAVANIN KONUSU: Alacak (Ticari Satıma Konu Malın İadesi)
KARAR TARİHİ: 30/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili şirket ile davalı arasında Adana ...Noterliğinin 09/12/2014 tarih, ... yevmiye, ... numaralı finansal kiralama sözleşmesinin akdedildiğini, finansal kiralama sözleşmesine konu taşınmazların akdedilen sözleşme kapsamında kiralandığını, davalının finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan borcunu ödemediğini, davalıya borcun ödenmesi yönünde ihtarname keşide edildiğini, ihtarnamenin sonuçsuz kaldığını, davalının adreste bulunmadığı beyanlarının doğru olmadığını, davalı hakkında Ankara 14.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2016/524 Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını bildirerek; finansal kiralama sözleşmesine konu taşınmazların müvekkiline aynen iadesine, gayrimenkullerin kaydına işlenmiş bulunan Adana ...Noterliğinin 09/12/2014 tarih, ... yevmiye ve ... sözleşme numaralı finansal kiralama sözleşmesi şerhinin terkinine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi, duruşma gün ve saati tebliğ edilmiş olup davalı herhangi bir cevap vermemiştir.
MAHKEME KARARI: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 23.11.2017 tarih ve 2017/413 Esas - 2017/929 Karar sayılı kararıyla; "Taraflar arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmesi 6361 sayılı yasanın 31/1 maddesi uyarınca kiracının finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşmesi nedeniyle feshedilmiş olup aynı yasanın 32.maddesi ve 33.maddesi kapsamında davalı kiracı malı derhal iade etmekle yükümlüdür. Finansal Kiralama Kanunu'nun 18.maddesi gereğince kiralayan malın maliki olup kiracıya kira bedeli karşılığında malın zilyetliğini bırakmaktadır. Sözleşmenin ...nun 22.maddesi uyarınca tapu kütüğüne şerh edilmesi veya beyanlar sütununda gösterilmesi şahsi bir hakka dayalı istem olup, şerhle veya beyanlar sütununda gösterilmesi ile finansal kiralama sözleşmesi ayni hakka dönüşmeyeceğinden kişisel hakka ilişkin şerhin terkinine yönelik davalarda HMK.nun 12/1 maddesinde yer alan kesin yetkiye ilişkin düzenleme kapsamına girmeyeceğinden Mahkememiz yetkili kabul edilerek açık yargılamaya devam olunmuş, finansal kiralama kanununun 31 , 32 ve 33 maddeleri uyarınca kira bedellerini ödemekte temerrüde düşmüş olan kiracının malı iade etmekle yükümlü olduğu sonucuna varılarak davanın kabulü ile sözleşme konusu taşınmazların iadesi ve tapu kayıtlarındaki şerhlerin kaldırılmasına" karar verildiği görülmüştür.
DAİREMİZ KARARLARI: Dairemizin 16/07/2018 tarih, 2018/2361 E. - 2018/1664 K. sayılı ilamı ile; "Her ne kadar istinaf incelemesi için dosya dairemize gönderilmiş ise de, kararın iflas idaresine tebliği gerekirken, davalıya tebliğ edilmesi usule aykırı olduğundan, davalının kararı istinaf etmesi de mümkün olmadığından, iflas idaresine kararın tebliği ile istinafı halinde dosyanın yeniden dairemize gönderilmek üzere mahalline geri çevrilmesine" karar verilmiştir. Mahkeme kararı, Müflis Şirket İdaresi vekili tarafından istinaf edilmiş, Dairemizce yapılan istinaf incelemesi sonrası Dairemizin 07/12/2022 tarih, 2022/1142E. - 2022/2063 K. sayılı ilamı ile; "...Somut olayda, davalının finansal kira sözleşmelerinden doğan borç taksitlerini ödemeyerek temerrüde düştüğü, davacı tarafından gönderilen "Borçların 60 günlük süre içinde ödenmesi, aksi halde sözleşmelerin feshedilmiş olacağı, kiralanan malların teslim edilmesi gerektiği" içerikli noter ihtarnamesinin davalıya tebliğ edildiği görülmüştür. Davalı Müflis ... San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2016/254 Esas sayılı dosyası ile 23.11.2017 tarihinde saat 11.35’te iflas kararı verildiği, işbu davanın karar duruşmasının da 23.11.2017 günü saat 14.00'e bırakıldığının ara karar ile sabit olduğu, buna göre duruşma saati itibariyle hakkında iflas kararı verilmiş davalı yönünden duruşma gününün müflis davalı adına iflas idare vekiline tebliğ edilmesi ve taraf teşkili bu şekilde sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmesi gerekirken, davalıya yapılan tebliğ ile yetinilerek karar verilmesi usule aykırı olduğundan, sair yönlerden inceleme yapılmaksızın müflis şirket iflas idaresi vekilinin istinaf isteminin kabulüyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına.." karar verilmiştir.
KALDIRMA KARARI SONRASI MAHKEME KARARI: İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 14/12/2023 tarihli 2023/1 E. - 2023/952 K. sayılı kararıyla; "...Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Taraflar arasında akdedilen finansal kiralama sözleşmesi 6361 sayılı yasanın 31/1 maddesi uyarınca kiracının finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşmesi nedeniyle feshedilmiş olup aynı yasanın 32.maddesi ve 33.maddesi kapsamında müflis davalı kiracı malı derhal iade etmekle yükümlüdür. Finansal Kiralama Kanunu'nun 18.maddesi gereğince kiralayan malın maliki olup kiracıya kira bedeli karşılığında malın zilyetliğini bırakmaktadır. Sözleşmenin ...nun 22.maddesi uyarınca tapu kütüğüne şerh edilmesi veya beyanlar sütununda gösterilmesi şahsi bir hakka dayalı istem olup, finansal kiralama kanununun 31 , 32 ve 33 maddeleri uyarınca kira bedellerini ödemekte temerrüde düşmüş olan kiracının malı iade etmekle yükümlü olduğu sonucuna varılarak, her ne kadar davalı iflas etmiş ise de davaya konu taşınmazlar iflas masasından tefrik edildiğinden, davanın kabulü ile sözleşme konusu taşınmazların iadesi ve tapu kayıtlarındaki şerhlerin kaldırılmasına dair; 1-Davanın kabulüne, taraflar arasında imzalanan Adana ...Noterliğinin 19/12/2014 tarihli , ... yevmiye numaralı, ... numaralı finansal kiralama sözleşmesine konu : Mersin İli, Aydıncık İlçesi, ... Köyü, ... mevkii ... pafta, ... Ada, ... parselde kayıtlı 11.872,00 m² taşınmaz, Mersin İli, Aydıncık İlçesi, ... Köyü, ... mevkii ... Pafta, ... Ada, ... Parsel de kayıtlı 17.594,86 m² taşınmaz, Ankara İli, Yenimahalle İlçesi, ... , ... parsel de ... arsa paylı 3 nolu bağımsız bölüm, Ankara ili , Yenimahalle İlçesi, ... ... Ada, ... parselde ... arsa paylı 4 nolu bağımsız bölüm, Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mah, Pafta ..., Ada No. ..., Parsel ... de kayıtlı ... katlı işyeri binası, Adana İli Çukurova İlçesi, ... Mah, Pafta ..., Ada ..., Parsel ... de kayıtlı ... arsa paylı 1 nolu bağımsız bölüm, Adana İli Çukurova İlçesi, ... Mah, Pafta ..., Ada ..., Parsel ... de kayıtlı bina ve arsası ile ilgili taşınmazların davalıdan alınarak davacıya iadesine, 2-Finansal kiralama sözleşmesine konu taşınmazların kaydına konulan finansal kiralama sözleşmesi şerhinin terkinine," karar verildiği görülmüştür.
İSTİNAF BAŞVURUSU DEĞERLENDİRME KARARI: Davalı Müflis ... Tic. Ltd. Şti. - İflas İdaresi vekili karara karşı süresinde istinaf dilekçesi sunmuş, ancak Mahkemece eksik yatırıldığı tespit edilen 140.854,55 TL harcın tamamlaması için davalı vekiline muhtıra tebliğ edilmesine rağmen eksik harç yatırılmadığından İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 06/03/2024 tarih ve 202023/1 Esas - 2023/952 Karar sayılı kararıyla: "Davalı tarafça gerekli harç ve masraflar kesin süre içerisinde yatırılmaması nedeniyle davalı vekilinin istinaf talebinin reddine" karar verilmiştir.
İSTİNAF BAŞVURUSU: Davalı Müflis ... Tic. Ltd. Şti. - İflas İdaresi vekili bu karara karşı süresinde sunduğu istinaf dilekçesinde; Davanın tarafının iflas idaresi olması ve kayıt kabul davasına dönüşmesi neticesinde istinaf harcının maktu olarak yatırıldığını, dosyaya ilişkin masrafların iflas masasından karşılandığı ve iflas masasının bu gibi nispi masrafları karşılaması halinde masa malvarlığının ciddi ölçüde azalacağı ve bu durumun da alacaklıların hakkına zarar getireceğini, zira masa malvarlığında bulunan paranın, alacağını somut delillerle ispatlanmış alacaklılara dağıtılacağını, Dava devam ederken şirketin iflası ile birlikte kayıt kabul davasına dönen davalarda harcın ve vekalet ücretinin maktu olarak belirlenmesi gerektiğine ilişkin Yargıtay Kararlarının da istinaf başvuru dilekçeleri ekinde sunulduğunu, Kabul anlamına gelmemekle birlikte iflas masası aleyhine hükmedilecek olan vekalet ücreti ve harcın maktu olması gerekirken, nispi vekalet ücreti ve harca hükmedilmesinin de ayrıca usul ve yasaya aykırı olduğunu, Davanın; finansal kiralama konusu malların iadesine ilişkin olduğunu, Şirketin iflasından sonra davaya kayıt kabul davası olarak devam edilmesi gerektiğini, davanın tarafının şirket değil iflas idaresi olduğunu, masa malvarlığında bulunmayan malların iflas idaresince kiralayana teslim yükümlülüğü bulunduğuna ilişkin bir yasa maddesi bulunmadığını, davaya konu malların iflas masasından tefrikinin yapılarak iflas şerhinin kaldırıldığı ve davanın konusuz kalıp kalmadığı gözetilmeksizin hüküm tesis edildiğini, Davacının iflas masasına 12.240.973,70-TL alacak başvurusunda bulunduğunu; iflas idaresince 147 numaralı karar ile işbu davanın derdest olması nedeniyle alacak başvurusunun nizalı kaydedildiğini, alacağın, İİK m. 198 kapsamında para alacağına dönüştüğünü, davacının masaya alacak başvurusunda bulunmasının bu yönüyle örtülü ikrar teşkil ettiğini, İİK m.198'e göre iflas kararı verilmesi ile müflisten alacaklı olan kişilerin alacaklarının iflas tarihi itibariyle para alacağına dönüştüğünü ve sıraya kaydolunduğunu, bu düzenlemenin alacaklılar arasındaki eşitlik prensibinin gereği olduğunu, Yerel mahkemece bu hususlar gözetilmeden hüküm tesis edildiğini, Davacının, iflas masasına dava konusu Finansal Kiralama Sözleşmesi kapsamında malların masadan tefriki ve iflas şerhinin kaldırılması yönünde talepte bulunduğunu ve anılan talep kapsamında sözleşme konusu malların masadan tefriki yapılarak iflas şerhinin kaldırıldığını, ... numaralı başvuru ile davacının 1.674.821,03TL alacak başvurusunda bulunduğunu ve iflas idaresinin ... numaralı kararı ile alacağın yerel mahkemede dava konusu edildiğinden ve başvurucu tarafından kesinleşme şerhi sunulmadığından nizalı kabul edildiğini, İflas idaresinin anılan kararının usule, yasaya ve yerleşik uygulamaya uygun olduğunu, zira davacının iflas masasına başvurusunda işbu davada verilen kaldırma kararı öncesi ilama dayandığını, ancak anılan ilamın istinaf incelemesi neticesinde kaldırıldığını ve neticede işbu istinafa konu yeni esası aldığını, iflas idaresinin kesinleşme şerhi sunulması halinde mahkeme kararının gereği gibi karar vereceğini, bu nedenle iflas masasının kusuruna dayanmadığı ve davanın da kayıt kabul davasına dönüştüğü gözetildiğinde, iflas masasının nispi harç ve vekalet ücretinden sorumlu tutulmasının hukuka aykırılık teşkil ettiğini, Finansal kiralama konusu malların iflas masasından tefrik edilmesi gerektiğini hüküm altına alan yasada söz konusu malların iflas idaresince / iflas müdürlüğünce kiralayana teslim yükümlülüğü bulunduğuna ilişkin bir madde bulunmadığını, iflas idaresinin malların masa malvarlığında bulunmadığını bildirdiğini, malların teslimi talep edilen şirketin müflis halde olduğu ve davanın tarafının iflas idaresi olduğunun göz ardı edilmemesi gerektiğini, idareden veya müdürlükten, bu malların bulunarak ilgilisine teslim edilmesini istemenin, yasanın kullandığı tefrik sözünün kapsamına girmediğini, masa malvarlığında bulunmayan mal için, iflas organının yetki kullanması ve masraf yapmasının beklenemeyeceğini, Ayrıca dönem içerisinde ödenen kira bedelleri aslında ödenen satım bedelinin iade taksitleri olmasına rağmen, kira gibi gösterildiğinden kullanım bedeli gibi değerlendirilmesi ve borçtan düşülmemesinin masanın zararına bir işlem olduğunu, Yerel Mahkeme kararıyla finansal kiralama şirketi tarafından taşınmazın alınması neticesinde taşınmazda oluşan değer artışının da masanın zararına olduğunu, Taşınmazın kül halinde masadan çıkarılmasının üçüncü kişilerin zararına bir işlem olduğunun da ayrıca gözetilmesi gerektiğini belirterek, bu nedenlerle; İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1 E. sayılı dosyası ile verilen 06.03.2024 tarihli istinaf taleplerinin reddine ilişkin kararın kaldırılarak, istinaf başvurularının kabulüne, İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi 2023/1 E. - 2023/952 K. sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde kaldırılmasına ve neticede davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin muhataba yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
G E R E K Ç E: Dava; 6361 Sayılı Finansal Kiralama Kanununun hükümlerine dayalı olarak açılmış olup, finansal kiralama konusu malın davalı kiracıdan alınarak davacı kiralayana verilmesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, istinaf kanun yoluna başvurmuş ise de nispi harç yatırılmadığından ilk derece mahkemesinin 06/03/2024 tarihli ek kararı ile davalının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Davalı vekili ek kararın kaldırılması istemi ile istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı hakkında iflas kararı verilmiş olmakla, iflas kararının verilmesinden sonra davalı müflise karşı açılacak "alacak" istemli davaların kayıt kabul davası olarak nitelendirilmesi yerinde olacak ise de; somut uyuşmazlıkta davacının talebinin finansal kiralama sözleşmelerine konu malların iadesi istemine ilişkin olduğu, buna göre davanın kayıt kabul davası olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından; mahkemece nispi harcın süresinde yatırılmaması nedeni ile istinaf başvurusunun reddine karar verilmesi yerinde olduğundan, davalı vekilinin ek karara karşı yaptığı istinaf isteminin reddine karar verilmiş, asıl karara ilişkin istinaf talepleri incelenmemiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince davalı Müflis ... Tic. Ltd. Şti.-İflas İdaresi vekilinin 06/03/2024 tarihli ek karara karşı yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL maktu harç peşin alınmakla yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 3-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına, 4-İstinaf yargılama giderleri olarak; Davalı Müflis ... Tic. Ltd. Şti.-İflas İdaresi tarafından yapılan masrafların üzerinde bırakılmasına, 5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay temyiz yolu açık olmak üzere 30/05/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.