T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/724 Esas
KARAR NO: 2024/1280
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 17/10/2023
NUMARASI: 2023/209 Esas - 2023/720 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 12/07/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... tarafından, toplamda 1.002.000,00 TL tutarındaki 3 adet senet için İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası üzerinden dava dışı ... A.Ş. ile dava dışı ... A.Ş. Aleyhine ile icra takibi başlatıldığını, işbu icra takibindeki alacağını davalı ...'ye temlik ettiğini, ...'nın temlikler ile iyi niyetli üçüncü kişiler oluşturmaya çalıştığını, 15.09.2018 tarihli temliknameye istinaden ...'nin işbu icra dosyasından talimat icra dairesi olan Bursa .... İcra Müdürlüğü'nün ...Talimat sayılı dosyası ile ... hacze geldiğini, söz konusu otelin dava dışı ... A.Ş. Tarafından davacı ... A.Ş.'ye kiralandığını, 07.11.2018 tarihli hacizde otelin bütün mütemmim cüzleri ve ipotek akit tablosunda kayıtlı resmi taşınır mallarına karşı muhafaza talebinde bulunulduğunu, devamında muhafaza işlemine başlandığını, ancak otelin taşınırları üzerinde rehinler olduğunu, 07.11.2018 tarihinde tutulan haciz tutanaklarında mütemim cüz ve teferruatların haczedilemeyeceğine ilişkin ilgili Yargıtay kararları ve taşınırlar üzerindeki ipoteklerin karşı tarafa bildirildiğini, haciz sırasında, mütemmim cüzlerin büyük oranın müşteri odalarında bulunuyor olması sebebi ve yüksek doluluk neticesinde otelin işleyemez hale gelmesini engellemek ve bu ağır muhafaza tehdidini önlemek için, - ... Hotel A.Ş. bünyesinde yaklaşık 25 yıllık geçmişe sahip olan hesap işleri müdürü davacı müvekkilinin alacaklı tarafa 200.000 TL'lik çeki ağır cebri icra ve muhafaza baskısı altında cirolayarak vermek zorunda kaldığını, müvekkili ...'ın bahse konu olaya ilişkin borç ile hiçbir bağının olmadığını beyan ederek; 30.11.2018 düzenleme tarihli, ... çek numaralı ve 200.000 TL bedelli haciz baskısı nedeniyle davalı tarafa verilen çekten dolayı borçlu olunmadığına karar verilmesini talep etmiştir.
CEVAP:Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava konusu çek, borçluları ... A.Ş. ve ... A.Ş.'nin İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası borcuna mahsup edilmek üzere icra borçlusu şirketler yetkililerinin talimatına dayanarak davacı ... tarafından alacaklı vekili Av. ... verildiğini, mezkur çekteki son cirantanın ... olması ve çek teslim tutanağında çekin İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasına mahsuben verilmiş olduğunun yazılması karşısında davacılardan ....'nin aktif husumetinin bulunmadığını, İstanbul .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasının borçlularının halka açık ... A.Ş. ve onun bağlı şirketi ... A.Ş. Olduğunu, dosya borçlusu halka açık bu şirketlerin piyasayı ve küçük yatırımcıyı dolandırdığını ve bu şirketler ile ortakları hakkında yüzlerce icra dosyası, dava, soruşturma olduğunu, müvekkili ile .... İcra Dairesi'nin ... E. sayılı dosyası borçlularından ... Yatırım Holding A.Ş. arasında 18.02.2020 tarihli harici sulh protokolü yapıldığını ve yine bu protokol uyarınca taraflarınca belge ile tahsil edilenler dışında kalan dava konusu bakiye alacaktan ve dava konusu icra takibinden feragat edildiğini, bu şekilde takip borçlularından ... A.Ş. tarafından söz konusu takip borcu nedeniyle önceden yapılan ödemelerin kabul edildiğini ve takip borçlularından ... A.Ş. tarafından müvekkilinin ibra edildiğini, yapılan hacizlerin usulüne uygun olduğunu, yapılan hacze, basiretli tacir olan dosya borçluları tarafından itiraz mercisi olan İcra Hukuk Mahkemesi'ne itiraz edilmemekle haczin kesinleşmiş olduğunu, davacılardan ... A.Ş., sayılgan ailesi arasındaki kavgada ... kullandığı paravan şirket olup, haczin yapıldığı otelin sahibi icra borçlusu ... A.Ş. ile hiç bir ilgi olmadığını, davacılardan ...'ın ise borçlu şirketlerde aktif çalışan bir kişi olmayıp, icra dosyalarında taraf sıfatı olmadığı gibi icra borçluları ile diğer herhangi bir organik bağı da olmadığını, bunun sonucu olarak yakından uzaktan hiçbir tarafı olmadığı mezkur icra dosyalarından dolayı, yakından uzaktan hiç bir irtibatı olmayan yerlerde ve bu yerlerdeki yine kendisi ile yakında uzaktan hiç bir ilgisi olmayan mallar üzerinde yapılan haciz işlemlerinin davacı ...'ı etkilemesi ve haciz baskısı oluşturması yaşamın olağan akışına açıkca aykırı olduğunu, dava konusu çekin, icra borçlularının borcuna mahsuben ve icra dosyası borçlusu yetkililerinin telefonla talimatı ile verilmiş olup, davacıların mezkur çeke dayalı alacakla bir ilgileri dahi olmadığını, mezkur çek dosya borçlusu ... A.Ş.'nin işlettiği oteldeki konaklama için acenta tarafından düzenlenmiş ve bu şirketin borcuna mahsuben taraflarına verildiğini, haciz sırasındaki olayların ancak haciz tutanağı ile ispat edilebileceği gerçeği ve haciz tutanaklarında davacı tarafından haciz esnasında çek verildiğine dair bir husus olmaması karşısında dahi davacıların haciz baskısı iddialarının yersiz olduğunu beyanla haksız ve kötüniyetli davanın reddine, davacıların %20'den aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Taraf olmaktan çıkarılan ... vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu çekin borçluları ... A.Ş.'nin İstanbul ....İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyası borcuna mahsup edilmek üzere icra borçlusu şirketler yetkililerinin talimatına dayanarak davacı ... tarafından alacaklı vekili Av. ... verildiğini, mezkur çekteki son cirantanın ... olması ve çek teslim tutanağında çekin İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına mahsuben verilmiş olduğunun yazılması karşısında davacılardan ... A.Ş.'nin aktif husumetinin olmadığını, İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından yazılan talimat üzerine Bursa .... İcra Müdürlüğü'nün ... Talimat sayılı dosyasından bilirkişi incelemesi de yaptırılarak 26.07.2018 tarihinde usulüne uygun haciz yapıldığını, davacılardan ...'ın borçlu şirketlerde aktif çalışan bir kişi olmadığını, icra dosyalarında taraf sıfatı olmadığı gibi icra borçluları ile herhangi bir organik bağının da olmadığını, çekin icra memurlarının haciz mahallini terketmelerinden sonra borçlu şirketler temsilcilerinin talimatları sonucunda verildiğini, müvekkili ...'nın davaya dahili davalı olarak kabulüne ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI: İlk derece mahkemesinin 2018/1101E, 2020/276 Karar sayılı, 30/06/2020 tarihli ilamında; "... Davacının davasının REDDİNE," şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZİN KARARI: Dairemizin 23/11/2022 tarih ve 2021/141 Esas, 2022/1930 karar sayılı ilamı ile; "...Davaya konu icra takibindeki alacakların dosya alacaklısı ... tarafından fer'ileri ile birlikte 28.08.2018 tarihinde davalı ...'ye temlik edildiği, işbu menfi tespit davasının temlik alan ... davalı gösterilmek suretiyle 26.11.2018 tarihinde açıldığı, oysa dosya kapsamındaki belgelerden 09.11.2018 tarihinde yapılan temlik sözleşmesi ile icra dosyası kapsamındaki alacağın tekrar eski alacaklı ...'ya temlik edildiğinin anlaşılması karşısında; davanın gerçekte taraf sıfatı bulunmayan ... huzurunda görülerek sonuçlandırılması usule aykırıdır. Davalı tarafça yapılan ikinci temlikin davadan hemen önce yapılmış olması ve bu durumun davacı tarafça bilinememesi kabul edilebilir bir yanılgı olarak değerlendirilmesi gerektiğinden; taraf sıfatının dava şartlarından olması nedeniyle durumun re'sen dikkate alınması zorunlu olduğundan, mahkemece HMK.124/3-4 maddesi gereğince davacıya taraf değişikliği yapmak üzere kesin süre verilmesi ve bunun sonucuna göre işlem yapması gerekirken, davaya devamla mevcut duruma göre karar verilmesi hatalı olduğundan, taraf vekillerinin istinaf nedenleri bu aşamada incelenmeksizin ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına" şeklinde karar vermiştir.
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: İlk derece mahkemesinin istinafa konu 2023/209E, 2023/720 Karar sayılı, 17/10/2023 tarihli ilamında; "...DAVANIN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİ ile;1-Davacılardan ... A.Ş.'nin davalı ...'ya yöneltmiş olduğu davasının reddine, 2-Davacılardan ...'ın "... Bankası A.Ş. İstanbul/ Şişli şubesine ait, Keşidecisi ... A.Ş., lehdarı ... A.Ş., Keşide yeri İstanbul, Keşide Tarihi: 30.11.2018 olan, 200.000,00 TL bedelli, ... Seri numaralı" çekten kaynaklı olarak davalı ...'ya borçlu olmadığının tespitine, davacının koşulları oluşmayan çek bedelinin istirdadı isteminin reddine, 3-Taraf sıfatını HMK m.124 hükmü uyarınca kaybeden ... bakımından karar verilmesine yer olmadığına" şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; Mahkemenin sulh protokolünü hatalı yorumladığını, protokol ile alacağın haricen tahsili söz konusu olmadığı gibi icra dosyasına da haricen tahsil beyanında bulunulmadığını, protokolde "şimdiye kadar alacaklı tarafından belgeli olarak tahsil edilenler dışındaki takip konusu bakiye alacaktan feragat " söz konusu olduğunu,18.0.2020 tarihli protokoldeki, protokol tarihine kadar belgeli olarak tahsil edilenlerden birisinin de dava konusu çek olduğunu, protokolde takip borçlusu ... AŞ nin takip konusu borcu ve dolayısıyla ...' ın üstlendiği iddia edilen borcu ödemesi söz konusu olmayıp protokol tarihine kadar belgeli olarak tahsil edilenler dışındaki bakiye alacaktan feragat söz konusu olduğunu, icra dosyasında da bu yönde dilekçe sunulduğunu, mahkeme kararındaki BAM kararının somut olaya uymadığını, davacının şirket çalışanı değil eski çalışanı olduğunu, haciz baskısı olmasının mümkün olmadığını,Dava konusu 07.11.2018 tarihli hacizden önceki 26.10.2018 tarihindeki haciz sonrasında da takip borçlularının talimatı üzerine davacı ...'ın keşide ettiği 200.000Tl lik bir çek verildiğini, o çekin de ödenmemesi üzerine takibe konulduğunu, bilahare bono ve takip bedelinin takip borçlusu ... şti tarafından ödendiğini, 26.10.2018 Tarihli hacizden sonra ...'ın aynı bu davada olduğu gibi haciz baskısı iddiası ile Bursa 2 ATM 2018/1593 E sayılı dosyada menfi tespit davası açtığını, mahkemenin davayı reddettiğini, kararın sunulduğunu, hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzenin korumayacağını, 07.11.2018 tarihinde verilen çekin de takip borçlularının ortaklarından diğer davacı şirket tarafından verilmiş bir çek olduğunu, hiçbir baskı olmaksızın serbest iradesi ile hareket ettiğini, Haczin yapıldığı otelin mülkiyet ve işletmesinin takip borçlusu ... ..AŞye ait olduğunu, davacı şirketin davasının yerinde olmadığını, Dava konusu çekin ... AŞ nin işlettiği oteldeki konaklama için acenta tarafından düzenlenmiş ve takip borçlusunun borcuna mahsuben verilmiş olduğunu, davacı şirketin davasının reddinin yerinde olduğunu, cevap dilekçesini ve delilleri tekrarladıklarını, kararın kaldırılarak davanın reddine dair karar verilmesini talep etmiştir.
GEREKÇE Dava, istirdat ve menfi tespit istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davacı şirketin davasının reddine, davacı ...'ın istirdat isteminin reddine, menfi tespit isteminin kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Dava konusu çekin davacı ... tarafından, 3.kişinin takip borcuna mahsuben verildiği 07.11.2018 Tarihli tutanaktan anlaşılmaktadır. Davacı ... dava konusu çekin haciz baskısı ile verildiğini ileri sürmüş ise de; iddiasını ispatlayamamıştır. Ancak, çek takip borcuna mahsuben verildiğinden ilgili takip dosya borcunun ödenmesi yahut feragat halinde davacının da sorumluluğu sona ereceğinden mahkemece 18.02.2020 Tarihli protokole göre "alacaklının belgeli olarak tahsil edilenler dışındaki bakiye tüm alacaktan ferileri ile feragat edildiği" dikkate alınarak menfi tespit isteminin kabulüne karar verilmesinde usul ve yasaya aykırılık görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle istinaf sebepleri ve kamu düzeni dikkate alınarak yapılan incelemede ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davalı ... vekilinin istinaf isteminin esastan reddine karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davalı ... vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 13.662,00-TL harçtan, peşin alınan 427,60TL ve 2987,90-TL harcın mahsubu ile bakiye 10.246,50-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına,-Davacıların gider avansından kullanıldığı anlaşılan 20-TL istinaf masrafının davalıdan alınarak davacılara verilmesine,4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 12/07/2024 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.