T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/334 Esas
KARAR NO: 2024/1272
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 1. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/12/2023
NUMARASI: 2023/112 Esas, 2023/307 Karar
DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan
KARAR TARİHİ: 12/07/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ: TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesi ile, davalı tarafın sektörde yeni olmayan harcı alem ürünlerin tescilini almak suretiyle haksız tekel hakkı almaya çalıştıklarını, ... (...), (...), (...)sayılı tasarımın yıllardır kullanılan harcı alem tasarımlar olduğunu, davalı adına tescilli olan .. sayılı çoklu tasarım belgesinde yer alan ... (...), (...), (...) sayılı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığını iddia ederek, davalı adına ... (...), (...) ve (...) sayı ile tescill endüstriyel tasarımın hükümsüzlüğünü ve sicilden terkinini talep ve dava etmiştir.
CEVAP ; Davalı vekili cevap dilekçesi ile, müvekkilinin sahibi olduğu tasarım tescillerine konu ürünü yenilik ve ayırt edicilik şartlarını yerine getirdiğini, ürünün teknik fonksiyonunun zorunlu kıldığı görünüm özellikleri koruma kapsamı dışında olduğunu, davacı tarafın iddiaların aksine müvekkiline ait tasarımlar yeni ve ayırt edici niteliğe haiz olduğunu savunarak, müvekkili aleyhine açılan haksız davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN İLK KARARI: Mahkemenin 18/03/2021 Tarih, 2020/94 Esas ve 2021/74 Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiştir.
İSTİNAF KARARI: Dairemizin 06/04/2023 Tarih, 2021/1203 Esas ve 2023/647 Karar sayılı ilamı ile, "Davalı vekilinin istinaf dilekçesinde ve 25/08/2020 tarihli cevaba cevap dilekçesinde ... isimli bilirkişiden mütalaa aldıklarını beyan ettiği ve cevaba cevap dilekçesi ekinde tasarım karşılaştırmalarının bulunduğu belgeler ibraz ettiği anlaşılıyorsa da, ibraz edilen belgelerin imzasız olup kimin tarafından imzalandığı, hazırlayan kişinin uzmanlık alanı belli olmadığından, teknik görüş olarak değerlendirilmemiştir. Ancak davacı vekili tarafından mahkemece alınan bilirkişi raporuna ayrıntılı itirazda bulunulduğu, tasarım hükümsüzlüğüne ilişkin incelemenin teknik uzmanlık gerektirdiği, mahkemece davacı vekilinin rapora itirazlarının karşılanması yönünden bilirkişi heyetinden ek rapor yada yeni bir heyetten rapor alınması gerekirken, kararda itirazları karşılayacak gerekçeye yer vermeksizin raporun "dosya kapsamıyla uyumlu ve yeterli görüldüğü" ve "itiraz konusu olguların raporda detaylı olarak değerlendirildiğinin görüldüğü" şeklindeki yüzeysel gerekçelerle itirazın reddine karar verildiğinin açıklanması yerinde olmayıp, eksik inceleme ile karar verildiğinden, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne" gerekçesi ile kararın kaldırılmasına karar verilmiştir.
DAİREMİZ KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"....Davacı vekili Bölge Adliye Mahkemesi kararı sonrası duruşmadaki beyanında önceki heyetten ek rapor alınmasını istediklerini , yeniden rapor istemediklerini bildirmiştir. Dosya, BAM kararında değinilen davacının tüm itirazlarını değerlendirir ek rapor tanzimi için bir önceki raporu hazırlayan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, heyet tarafından hazırlanan 06/12/2023 tarihli ek raporda sonuç olarak, hükümsüzlüğü talep edilen ... – (...), (...) ve (...) numaralı tasarımların başvuru tarihi olan 31.12.2018 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu belirtilmiştir. Bu rapor dosya kapsamı ile uyumlu ve yeterli görüldüğünden itibar edilmiştir. Davacı vekili bilirkişi ... tarafından düzenlenen mütalaa yazısını ibrazla bu mütalaa nedeniyle çelişki olduğunu belirtmiş ise de, sistem üzerinden yapılan incelemede ... tasarım uzmanı olmayıp, patent uzmanı makine mühendisi olduğu görülmekle, tasarım yönünden uzmanlığı bulunmadığından mahkememizce görevlendirilen bilirkişi heyeti içerisinde tasarım uzmanı öğretim görevlisi bilirkişi bulunduğundan mütalaaya itibar edilmemiştir. Böylece ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiştir.." şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekili istinaf isteminde özetle; İstinaf incelemesinde kararın kaldırıldığını ancak mahkemenin aynı şekilde yargılamaya devam ederek aynı kararı verdiğini, adil yargılanma hakkının zedelendiğini,Ek raporda itirazın değerlendirilmediğini bu nedenle yeni rapor alınmasının talep edildiğini, mahkemenin hukuki değerlendirme yaparak itirazları reddettiğini,Davacının ... numaralı tasarımının dikdörtgen bir halka üzerinde, yuvarlak borumsu şekil ile kombine edildiğini, hiçbir ayırt ediciliğinin bulunmadığını, dikdörtgen halkanın da anonim olduğunu,Davacının ... numaralı tasarımının, yuvarlak siyah desensiz bir parça üzerine parlak laleyi anımsatan parlak şekiller ile önünde boş halka ile kombine edildiğini, ayırt ediciliğe sahip olmadığını, dış desensiz siyah ve üst kısımda yer alan halkanın genel anonim bir görüntü olduğunu, içinde yer alan lalemsi şekillerin ise bir çok tekstil ve sanayi ürünlerinde kullanılan anonim bir desen olup yeni ve ayırt edici olmadığını,Davacının ... numaralı tasarımının, yuvarlak siyah desensiz bir parça üzerine parlak kalbi anımsatan parlak şekiller ile önünde boş halka ile kombine edildiğini, ayırt ediciliğe sahip olmadığını dış desensiz siyah ve üst kısımda yer alan halkanın genel anonim bir görüntü olduğunu, içinde yer alan kalbimsi şekillerin ise bir çok tekstil ve sanayi ürünlerinde kullanılan anonim bir desen olup yeni ve ayırt edici olmadığını,Mahkemece her ne kadar uzman mütalaası veren ...'in tasarım uzmanı olmayıp patent uzmanı olduğu belirtilerek mütalaaya itibar eidlmediği beliritlmiş ise de teknik bir konu olması nedeni ile bu değerlendirmeyi bilirkişi heyetinin yapması gerektiğini,Davalının sektörde yeni olmayan harcı alem ürünlerin tescilini alarak haksız tekel hakkı almaya çalıştığını, haksız davalar açılmakta olduğunu, davalının tescil ettirdiği ürünlerin de seçenek özgürlüğü tanımayan anonim ve yenilikten yoksun, harcı alem ürünler olduğunu, tasarımların yeni ve ayırt edici olmadığını, yenilik kırıcı görsellere dilekçede yer verildiğini, ...'in yıllardır bu alanda faaliyet gösteren yetkin bir bilirkişi olduğunu, Uzman görüşü dışında TPE nezdinde tescilli benzer tasarımların da sunulduğunu, davanın kabulü gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER: Dosya arasında bulunan Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları incelendiğinde; ... sayılı "... (Mobilyalar İçin)" ve "... (Mobilyalar İçin)" ürün adlı çoklu endüstriyel tasarım tescil belgesinin, 31/12/2018 tarihinden itibaren davalı adına tescilli olduğu, hükümsüzlüğü talep edilenlerin 14, 16 ve 17 nolu tasarımlar olduğu anlaşılmıştır.İlk derece mahkemesince marka vekili bilirkişi ..., bilgisayar mühendisi bilirkişi ... ve M.Ü. ... üyesi Doç. Dr. ... alınan 11/01/2021 havale tarihli raporda; "... numaralı tescilli tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli ürün görselleri incelendiğinde, yenilik ve ayırt edicilik yönünden değerlendirilen tasarımların "Mobilyalar için sarkaç" tasarımı olduğu, tasarımların yüzey bağlantı öğesi (gövde) ve bu öğeye bağlı hareketli askı/tutma öğesi olmak üzere iki ana öğeden oluştuğu,....Karşılaştırılan öğelerin işleyiş ve fonksiyonel olarak benzer, geometrik yapıları ile farklı olduğu, tasarımlardaki askı tutma öğesi daire kesitli/ boru olup köşeleri radyuslu dörtgen oranlarda olduğu, bu ögelerin kesitleri benzer geömetrik biçimlerde ise de, dairenin yarıçaplarının farklı değerlerde, dörtgen formun genişlik ve yüksekliklerinin farklı formlarda olduğu, ürünlerin kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, farklı olarak algılandıkları sonucuna varıldığını.... (16) numaralı tescilli tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli ürün görselleri incelendiğinde, yenilik ve ayırt edicilik yönünden değerlendirilen tasarımların "Mobilyalar için sarkaç" tasarımı olduğu, tasarımların yüzey bağlantı öğesi (gövde) ve bu öğeye bağlı hareketli askı/tutma öğesi olmak üzere iki ana öğeden oluştuğu,...Hükümsüzlüğü talep edilen ... (..) numaralı tasarım tescilinde yer alan gövdenin yüzeyi farklı bir malzeme ve renkte olup bir tür çiçek deseninde olduğu (C). Hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen ürünlerde yer alan yüzey gövde ile aynı malzeme ve renkte olup, desenlerin farklı biçimde yorumlanarak oluşturulduğu,... (...) numaralı tasarım tescilinde yer alan halkanın gövde ile birleşimini sağlayan öğenin gövde ile aynı renk ve malzemeden olup, gövdenin tam merkezinde konumlandığını, Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan tasarımların ikisinde yukarıda birinde merkezde konumlanan bu öğe, gövde ile aynı malzemeden olup, farklı geometrik biçimde olup (D). Karşılaştırılan tasarımların benzer fonksoyonel biçim ve yerleşimde tasarlanmış ürünler olmakla beraber, bütünü oluşturan öğelerin biçim, oran ve yüzey özellikleri ile farklılaştığını, ürünlerin kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, farklı olarak algılandıkları sonucuna varıldığını,... (...) numaralı tescilli tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan geçmiş tarihli ürün görselleri incelendiğinde; Karşılaştırılan tasarımlarda yer alan askı/tutma öğesi benzer geometrik biçimde ve benzer yerleşimde olduğunu, Hükümsüzlüğü talep edilen ... (...) numaralı tasarım tescilinde yer alan gövdenin yüzeyinin farklı bir malzeme ve renkte olduğunu, bir tür kabartma deseninde olduğunu (C). Hükümsüzlüğe dayanak olarak gösterilen ürünlerde yer alan yüzey gövde ile aynı malzeme ve renkte olup, desenler farklı biçimde yorumlanarak oluşturulduğunu, ... (...) numaralı tasarım tescilinde yer alan halkanın gövde ile birleşimini sağlayan öğenin gövde ile aynı renk ve malzemeden olup, gövdenin tam merkezinde konumlandığını, Hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan tasarımda da merkezde konumlanan bu öğenin, gövde ileaynı malzemeden olup, farklı geometrik biçimde olduğunu (D). Karşılaştırılan tasarımların benzer fonksoyonel biçim ve yerleşimde tasarlanmış ürünler olmakla beraber, bütünü oluşturan öğelerin biçim, oran ve yüzey özellikleri ile farklılaştığını, ürünlerin kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunduğu, farklı olarak algılandıkları sonucuna varıldığını, sonuç olarak Hükümsüzlüğü talep edilen ... (...), (...), (...) numaralı tasarımların başvuru tarihi olan 31/12/2018 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu ve hükümsüzlüklerine karar verilmesinin koşullarının oluşmadığını" beyan etmişlerdir.Dairemiz kararından sonra alınan ek bilirkişi raporunda; "...tasarımların başvuru tarihi olan 31.12.2018 itibarı ile yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olduğu" yönünde kök rapordaki görüşlerini sürdürmüşlerdir.
GEREKÇE Dava, davalı adına TPMK'da tescilli ...- (...) (...) (...) numaralı "sarkaç (mobilyalar için)" ürün adlı endüstriyel tasarımının hükümsüzlüğü istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince davanın reddine karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; Dairemizin kararında ek rapor yahut yeni rapor alınarak itirazların değerlendirilmesi gerektiğine değinildiği, davacı vekilinin duruşmadaki beyanında yeni rapor alınması talepleri olmadığını, önceki heyetten ek rapor alınmasını talep ettiği, bilirkişi heyetinin ek raporunda değerlendirmelerin ortalama tüketici gözü ile değil bilgilenmiş kullanıcıya göre yapıldığına yer verildiği, tasarımcının seçenek özgürlüğünün değerlendirildiği belirtilerek kök rapordaki görüşün sürdürüldüğü, bilirkişi heyetinde tasarım uzmanı bilirkişinin de yer aldığı, davacı vekili tarafından cevaba cevap dilekçesi ekinde bir kısım tasarım karşılaştırmaları bulunan belgeler sunulmuş ise de belgeler imzasız olup bilirkişinin uzmanlık alanının yer almadığı, mahkemenin kararında da adı geçen bilirkişinin tasarım uzmanı değil patent uzmanı makine mühendisi olduğuna yer verildiği, sunulan delilin teknik görüş olarak değerlendirilemeyeceği dikkate alındığında bu aşamada ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesi yerinde görülmüş, davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.Açıklanan nedenle ilk derece mahkemesinin kararında usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından davacının istinaf isteminin esastan reddi gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-1 maddesi gereğince, davacı vekilinin yerinde görülmeyen istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına, 3-İstinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti tayinine yer olmadığına, 5-Artan gider avanslarının, karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtayda temyiz yolu açık olmak üzere 12/07/2024 tarihinde oy birliği ile karar verildi.