T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/2059 Esas
KARAR NO: 2024/1026
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İstanbul Anadolu 2. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi
TARİHİ: 15/09/2022
NUMARASI: 2021/103 Esas - 2022/127 Karar
DAVANIN KONUSU: İtirazın İptali (Fikir Ve Sanat Eseri Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 21/06/2021
KARAR TARİHİ: 29/05/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... (...) adlı filme ilişkin alacaklarına karşılık ve film adına yapılacak teknik hizmetler karşılığında 18/07/2019 tarihinde ortaklık sözleşmesi imzaladığını, buna göre davalarının söz konusu filmin görüntü efektleri, dublaj, renklendirme, ..., filmin galası, dağıtımcı ön görüşmeleri ve anlaşması, yurtdışı satış ve pazarlama işlemlerinin kendi stüdyosunda ve imkanları ile yapılacağı ve filmi vizyon takvimini alacağının belirtildiği, sözleşmeye göre 11/10/2019 tarihinde filmin vizyon takvimi davalı tarafından alınmışsa da, davalı tarafın sözleşmeye ait mükellefiyetleri yerine getirmediğini, eksik hatalı ve filmi standartlarına uymayan şekilde hazırladığını, sinema normlarına uygun olmadığını, davalı ile yapılan tüm görüşmelerden olumlu sonuç alınamadığını ve sözleşmede belirlenen işleri yeniden bedeli ödenerek 3. kişilere yaptırıldığını, bu nedenle davalı aleyhine İstanbul ... İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile icra takibi yapıldığını, borçlunun - kötü niyetle itiraz ettiğini ileri sürerek, itirazın iptali ile takibinin devamına, alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 18/07/2019 tarihinde imzalanan Film Ortaklık Sözleşmesine konu teknik hizmetlerin tamamını gereği gibi yerine getirerek filmin davacıya teslim edildiğini, davalı tarafından teslim edilen film üzerinde yapılan teknik işlemlerin yetersiz olduğu varsayımında dahi, davalı şirketin dava konusu cezai şarttan sorumluluğu bulunmadığını, bu halde tarafların birlikte anlaşarak revize kararı alması ve bu doğrultuda yeniden işlem yapılmasının gerektiğini, ancak davacı tarafın davalı şirket ile ortak bir karar almaksızın, tamamen kendi inisiyatifi ile söz konusu işi 3. kişilere yaptırmayı seçtiğini, dava konusu sözleşmenin 4-G maddesini ihlal etmek suretiyle sözleşmeye aykırı hareket eden davacının, sözleşmeden kaynaklı yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getiren müvekkile karşı cezai şart nedeniyle icra takibi başlatması ve itirazın iptali davası açması açık bir şekilde kötü niyet göstergesi olduğunu savunarak, davanın reddi ile, davacının % 20 oranından aşağı olmamak kaydıyla icra inkar tazminatına mahkum edilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, benimsenen bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; üç kişilik bilirkişi heyetinden alınan raporda, davalı tarafından hazırlanan film ile davacı tarafından 3.kişilere yaptırtılan film sahneleri arasında kıyaslama yoluyla inceleme yapıldığı, yapılan inceleme neticesinde davalı tarafından hazırlanan teknik hizmetlerin kalite bakımından sinema normlarına uygun olmadığı, bu durumun da filmin kalitesini doğrudan etkilediği, bu sebeple de davalının sözleşme kapsamında üzerine düşen yükümlülüğünü yerine getirmediği yönünde görüş bildirildiği, buna göre davalının davacı ile aralarında düzenlenen 18/07/2019 tarihli sözleşme kapsamında sözleşmenin 4. maddesinde yer alan hükümler gereği, sinema filmi ile ilgili üstlenmiş olduğu teknik hizmetleri sinema normlarına uygun olarak yerine getirmediği, yine sözleşmenin 6.maddesinde düzenlenen cezai şart başlıklı hükmü gereğince, sözleşme kapsamında yer alan taahhütleri yerine getirmemesi halinde 150.000-TL cezai şartı davacıya ödeyeceğini kabul ettiği, tarafların tacir olup imzaladıkları sözleşme ile bağlı oldukları, davalının sözleşme kapsamında üstlenmiş olduğu edimleri sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediği hususu bilirkişi raporu ile de sabit olduğundan, davalının sözleşmenin 6.maddesi gereğince 150.000 TL cezai şartı davacıya ödemesi gerektiği, bu sebeple icra takibine yapılan itirazın haksız olduğu kanaatine ulaşıldığı, sözleşmede cezai şart açıkça belirtildiğinden, alacağın likit olduğu gerekçesiyle, davanın kabulü ile, davalının davaya konu icra takibine yaptığı itirazın iptali ile takibin devamına, asıl alacak miktarı olan 150.000 TL üzerinden hesaplanacak %20 icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davalı vekili istinaf dilekçesinde; -Müvekkilinin filmi zamanında tamamladığından ve film festivallerde dahi gösterime girdiğinden taraflar arasında yapılan 18/07/2019 tarihli sözleşmenin 6. maddesine göre cezai şartın koşullarının oluşmadığını, -Müvekkilinin sözleşme gereği "kendisine sunulan bütçe doğrultusunda" film zamanında tamamlandığını, sözleşme detaylıca incelendiğinde 4-C maddesinde müvekkilinin ediminin filmi süresinde tamamlamak olduğunu, filmin, yapımcı tarafından teslim alındığını, davacı tarafından kaliteli olmadığı iddia edilen film 19-27 Eylül 2019 tarihlerinde Bodrum 9. Türk Filmleri Haftası'nda yayımlanmış ve müvekkil de oyuncularla birlikte gösterime katıldığını,-Sözleşme kapsamında müvekkili tarafından teslim edilen film üzerinde yapılan teknik işlemlerin yetersiz olduğu varsayımında dahi, müvekkil şirketin dava konusu cezai şarttan sorumluluğu bulunmadığını, bu halde tarafların birlikte anlaşarak revize kararı alması gerekirken davacı tarafından kötü niyetle hareket edilerek sözleşmeye aykırı hareket edildiğini, ileri sürerek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE:Dava, davacı tarafından taraflar arasında 18/07/2019 tarihli Film Ortaklık Sözleşmesinin 6.maddesi uyarınca cezai şartın tahsili talebiyle başlatılan ilamsız icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda, yukarıda yazlı şekilde davanın kabulüne karar verilmiştir. Karar davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.Cezai şart, borçlunun asıl borcunu ilerde, hiç veya gereği gibi ifa etmediği takdirde alacaklıya karşı ifa etmeyi önceden taahhüt ettiği edime denir. Bu nedenle cezai şart, asıl borca bağlı olarak ve ancak bu borcun ihlali ile doğabilecek olan fer’i bir edimdir. Türk Borçlar Kanunu’nda üç tür cezai şart düzenlenmiş olup, bunlar seçimlik ceza-i şart, ifaya eklenen ceza-i şart ve ifayı engelleyen ceza-i şarttır. Seçimlik cezai şart; asıl borcun ifasıyla birlikte değil de, bu borcun ifasından vazgeçilerek istenebilen, seçimlik borca çok benzeyen bu ceza-i şart olup, TBK'nın 179/1. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddede yer alan düzenlemeye göre, sözleşmenin hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesi halinde, aksine bir düzenleme olmadıkça, alacaklı ya ifayı ya da cezayı talep edebilecektir. Alacaklı, borçlunun borca aykırı davranışı halinde, aynen ifayı talep edebileceği gibi, bundan vazgeçerek ceza koşulunun ödenmesini talep edebilir. Burada, alacaklıya tanınmış bir seçimlik hak söz konusudur.Borçlunun bu durumda bir seçim hakkı olmayıp, her zaman ifaya hazır olması gerekir. TBK'nın 179/1.maddesi gereği cezai şartın yerine getirilmesinin istenebilmesi, ifayı talep etmemeye bağlı olup, alacaklı hem ifayı talep edip hem de ceza-i şartın ödenmesi talep edemez.İfa ile birlikte istenebilen ceza-i şart, TBK'nın 179/2.maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddede yer alan düzenlemeye göre, ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu içinkararlaştırılmışsa alacaklı, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Seçimlik ceza-i şarttan farklı olarak, alacaklı ya aynen ifayı ya da cezayı talep etmek zorunda bırakılmamıştır. Alacaklı burada her ikisini de talep yetkisine sahiptir. İfa yerine cezai şart; (dönme cezası) TBK'nın 179/3. maddesinde düzenlenmiştir. Söz konusu maddede yer alan düzenlemeye göre, borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır. Ceza-i şartın amacı, borçlunun borca uygun hareket etmesini temindir. Halbuki, burada borçlu, borcu ifa yerine bizzat ceza-i şartı ödemek suretiyle borçtan kurtulma imkanına sahiptir. Burada borçlu borca aykırı davranmamakta, borcu ifa yerine ceza-i şartı ödeyerek sözleşmeden dönebilmekte, ceza-i şart ifanın yerini almaktadır.Cezai şartın ileri sürülebilmesi muaccel olmasına bağlıdır. Cezai şartın ne zaman muaccel hale geleceği ise taraflar arasındaki anlaşmaya göre çözümlenmesi gerekmektedir. Taraflar arasında 18/07/2019 tarihli Film Ortaklık Sözleşmesinin 4/d maddesinde davalının yükümlülükleri; "proses Medya söz konusu filmi görüntü efektleri, dublaj renklendirme, Dspmaster, filminin galası, dağıtımcı ön görüşmeleri ve anlaşması, yurtdışı satış ve pazarlama işlemleri işlemlerini kendi stüdyolarında ve kendi imkanları ile yapacak ve filmin vizyon takvimini alacaktır .Sözleşme imzalanması itibariyle ayrıca film sahibinden alacağı olduğu 50.000-TL tutarlı çeki geri iade edecek ve filmin acil ödenmesi gereken 15.000-TL nakit tutarı elden makbuz karşılığı veya banka hesabına yatırılacaktır." şeklinde düzenlenmiştir.Sözleşmenin 4/g maddesinde; "Montaj, ses tasarımı, müzik konusunda ... Medya %25 hak sahibi olacağından, bu işlemler daha öncesinden bitirildiği için bu işlemlere herhangi bir müdahale gereksinimi duyulur ise tekrar revize kararı ortaklaşa alınacaktır”Sözleşmenin 6. maddesinde; "... Medya verdiği taahhütleri belirtilen süreler içinde tamamlayamaz ve hazır hale getiremez ise 150.000- TL'yi film sahibine ödemeyi kabul beyan ve taahhüt eder."düzenlemeleri yer almaktadır. Her ne kadar sözleşmede davalının edimini yerine getirmesi için somut bir süre belirlenmeyip sadece vizyon takvimini alacağından bahsedilmişse de, bu maddede davalının verdiği taahhütlerinin belirtilen süreler içinde tamamlanamaması durumu için düzenlenen ceza-i şart, TBK'nın 179/2.maddesinde düzenlenen ifa ile birlikte istenebilen (ifaya ekli) ceza-i şart niteliğindedir. İfaya ekli cezai şartın istenebilmesi için sözleşmede açıkça kararlaştırılmış olmadıkça gecikmiş ifanın ihtirazi kayıtsız olarak kabul edilmemesi gerekir. Aksi hâlde cezai şartı isteme hakkı düşer. Gecikmiş ifadan önce keşide edilen ihtarla gecikme cezası isteme hakkı saklı tutulmuş, sözleşmede cezai şart talep edebilmek için ihtirazı kayda gerek olmadığı kararlaştırılmış ise ya da ifadan önce alacaklının bu hakkını saklı tuttuğu anlamına gelecek davranışları mevcut ise, sonradan yapılan teslimde çekince konulmamış olsa dahi cezai şart isteme hakkı talep edilebilir. Cezayı isteme hakkının saklı tutulması (ihtirazı kayıt), yenilik doğuran bir irade beyanı olup, ifa anında açıkça yapılmalıdır. (Emsal YHGK'nın 2017/(13)3-2245 E-2021/880 K.sayılı kararı) Dava dilekçesinde, 11/10/2019 tarihinde davalının filmin vizyon takvimini aldığını, ancak filmin eksik, hatalı ve film standartlarına uymayan şekilde hazırladığı ileri sürmüştür. Bilirkişi raporunda, iki film arasında kalite farkı bulunduğu, davacının dava dışı firmaya filmin görüntü efektlerini düzelttirdiği, filmin yeniden çekim maliyetinin olmadığı, yeniden düzenlenen filmde, filmin akışını bozmayacak şekilde farklı sahne sıralamasının ve sahnelerin bazılarında farklı planların kullanıldığı belirtilmiştir. Oysa sözleşmenin 4/g maddesi uyarınca davacının davalının onayını almadan filmde revize yapamayacağı kararlaştırılmıştır. Davacı, davalının edimini ifa ettiğini, ancak ifanın ayıplı olduğunu ileri sürdüğü halde, dosyada davacının davalıya ayıp ihbarında bulunarak ayıpları gidermesi için talepte bulunduğuna dair yazılı bir delil yer almamaktadır. Davanın tarafları tacir olup, tacirler arasındaki tacirler arasındaki ihbar ve ihtarların ne şekilde yapılacağı TTK 18/3 maddesinde "Tacirler arasında, diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe, sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbarlar veya ihtarlar noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta sistemi ile yapılır." şeklinde düzenlenmiştir. Dolayısıyla usulüne uygun ayıp ihbarı yapıldığına dair dosyada delil yoktur. Yine davacının, davalının edimini ihtirazi kayıtla kabul ettiğine dair bir iddia ve delil bulunmamaktadır. Davacının edimi kabulü sırasında ihtirazi kayıt ileri sürmemesi nedeniyle, davacının ifaya ekli ceza-i şartı talep etme hakkı bulunmamaktadır. Bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerekirken, ceza-i şartın koşulları değerlendirilmeksizin yazılı şekilde davanın kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiştir.HMK'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalının istinaf başvurusunun kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve davanın reddine; davacının takip yapmakta kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KISMEN KABULÜNE,2- 6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İstanbul Anadolu 2. Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 15/09/2022 gün ve 2021/103 Esas 2022/127 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3- Davanın REDDİNE,4- Davalının kötü niyet tazminatı talebinin reddine,5-İlk derece yargılaması yönünden; a-Alınması gereken 427,60 TL harcın, peşin alınan 1.811,63 TL harçtan mahsubu ile artan 1.384,03 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, b-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, c-Davalı tarafından yapılan belgeli bir gidere rastlanılmadığından karar verilmesine yer olmadığına, ç-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca 25.500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalıya verilmesine, 6-İstinaf yargılaması yönünden;a-Davalı vekilinin istinaf başvurusu kısmen kabul olduğundan istinafa geliş aşamasında yatırılan (2.481,00 nispi+80,70 maktu) TL peşin harcın karar kesinleştiğinde talebi halinde davalıya iadesine, b-Davalı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak, davalıya verilmesine, c-İstinaf aşamasında davacı masrafından kullanıldığı anlaşılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, ç-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, 7-Gerek ilk derecede gerekse istinaf aşamasında yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısımların karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 29/05/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.