T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2024/40 Esas
KARAR NO: 2024/345 Karar
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/08/2023
NUMARASI: 2023/119 E. - 2023/123 K.
DAVANIN KONUSU: Tevdi Mahalinin Belirlenmesi (TBK M.107)
KARAR TARİHİ: 22/02/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. ve 356. maddeleri gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
G E R E Ğ İ D Ü Ş Ü N Ü L D Ü:
TALEP: Talep eden vekili D.İş başvuru dilekçesinde; Müvekkilinin “...” logosuyla yayın yapan televizyon kanalının yayıncısı ve Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) üyesi olduğunu, müvekkili ile MESAM arasında, yıllardan bu yana yayın izni sözleşmeleri yapıldığını ve lisanslı olarak eserleri kullandığını, Meslek Birlikleri ile yayın izni görüşmelerine ilgili senenin sonunda başlandığını ve yine ilgili senenin sonunda veya takip eden senenin başında sözleşmeler imzalanarak bir önceki senenin ödemelerine başlandığını, 2022 ve 2023 yılı için yapılacak yayın izni sözleşmelerinin esaslarının belirlenmesi için, MESAM (ve diğer bir meslek kuruluşu olan MSG ile) müvekkilinin üyesi olduğu TVYD arasında 27.12.2022 tarihinde “MESAM & MSG - TELEVİZYON YAYINCILARI DERNEĞİ PROTOKOLÜ” imzalandığını, bu Protokolde, 2022-2023 yılı için uygulanacak zam oranı ve MESAM ( ve MSG) ile üye yayın kuruluşları arasında yapılacak “YAYIN İZNİ SÖZLEŞMESİ” hükümleri konusunda taraflar arasında mutabakata varıldığını, MESAM yetkililerince de imzalanan Protokole göre; TVYD üyesi yayın kuruluşları ile MESAM arasında 2022 yılı için yapılacak ödemeler, 2021 yılı için her bir TVYD üyesi kuruluş ile imzalanmış olan sözleşmenin toplam bedeline %34 (yüzde otuz dört) artış uygulanması suretiyle bulunacağını, TVYD üyesi yayın kuruluşlarının, Ocak 2023-Haziran 2023 döneminde en fazla 6 eşit taksitte 2022 takvim yılı bedellerini MESAM-MSG'ye ödeyeceklerini, 2023 yılı için yapılacak ödemelerin 31 Mart 2023 tarihinde başlayacağı ve üye televizyon kuruluşlarının, 10 eşit taksitte veya 4 eşit taksitte ödeyeceklerini, TVYD üyesi kuruluşlar ile MESAM arasında imzalanan Yayın İzni Sözleşmesinin içeriği konusunda da Protokolde anlaşmaya varıldığını ve imzalanacak sözleşme örneğinin Protokole eklendiğini, daha önce MESAM ile imzalanmış sözleşme kapsamı ve yayın içeriklerinde, TVYD üyesi yayın kuruluşunun statüsünde değişiklik olması ve/veya benzeri özel durumları nedeniyle farklı izin bedeli belirlenmesi gereken hallerde, 2022 yılı sözleşme bedellerinin, söz konusu değişikliğe uygun emsal yayın kuruluşlarının bedelleri esas alınarak belirleneceğini, bu protokolüm, 01.01.2022-31.12.2023 tarihleri arasındaki süreyi kapsadığını, nitekim, MESAM ve MSG tarafından gönderilen 29 Aralık 2022 tarihli elektronik posta yazışmasında; sözleşme tipinin TVYD ile mutabık kalınan yeni modele göre hazırlandığını, 2022 ve 2023 yıllarını sözleşme süresi olarak kapsadığını, 2022 yılı bedeli belirlenirken 2021 yılı ana sözleşme bedellerine TVYD ile mutabık kalınan %34 oranında artış uygulandığı, eş zamanlı yayınlar için ana sözleşme bedellerinin %5'i alınarak hesaplama yapıldığını, grup şirketlerinin yayın organlarının bir bölümü (... TV, ... TV; ... TV) için Protokol hükümlerine uygun olarak sözleşmeler hazırlanarak gönderildiğini, müvekkilinin içinde bulunduğu diğer yayıncılar için de protokole uygun sözleşmelerin gönderileceğinin aynı mail içinde belirtildiğini, (01.01.2021-31.12.2021 tarihini kapsayan) 2021 yılı için MESAM'a TV yayınları Lisans Bedeli karşılığı 16.121,08 TL +KDV, eş zamanlı yayın bedeli karşılığı 806,05 TL + KDV ödeyen müvekkili şirketin protokol hükümlerine göre 2022 yılı için ödeyeceği tutarların %34 artış ile dilekçedeki tablodaki gibi olduğunu, 2023 yılı için de aynı tutarların geçerli olduğunu, TVYD ile Protokol imzalayarak, müvekkilinin de içinde bulunduğu yayın kuruluşlarınca uygulanacak zam oranını resmi olarak belirleyen MESAM’ın, 12 Haziran 2023 tarihinde gönderdiği elektronik posta mesajında 2022 yılı için mali hak bedellerinin TVYD Protokolünün 4.maddesi kapsamında tekrar yapılandırıldığını belirterek, müvekkilinin ödeyeceği bedellerin; dilekçedeki tablodaki gibi olduğunu, gönderilen elektronik posta mesajında (yapılacak artış bilahare ödenmek üzere) 2023 yılı için de ayrı tutarların geçerli olduğunun belirtildiğini, 2023 yılı için de ayrıca tablo gönderildiğini, protokol hükümlerine göre, 2022 ve 2023 yıllarına ilişkin 22.682,36 TL olarak belirlenmesi gereken ödeme tutarını 147.000 TL olarak değiştiren MESAM'ın, protokole aykırı ve keyfi yapılandırma işlemine itiraz edildiğini, müvekkilinin üyesi olduğu TVYD ile imzaladığı Protokolde, TVYD üyesi kuruluşlara uygulanacak zam oranını belirleyen ve örnek sözleşmeyi kendi imzası ile kayıt altına alan MESAM'ın, müvekkilinin bu protokol hükümlerine uygun olarak yaptığı ödemeyi iade ederek müvekkilinin temerrüde düşürmeye yönelik eylemlerinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin ödemeyi yapabilmesi için tevdi mahalli tayini istemek zarureti hasıl olduğunu, MESAM'ın, müvekkilinin üyesi olduğu TVYD ile imzaladığı Protokolde belirlenen bedelleri kabul etmeyerek iade ettiği göz önünde bulundurularak, TVYD üyesi müvekkilinin, protokol hükümlerine uygun olarak 2022- 2023 takvim yıllarına ilişkin muaccel olmuş yayın izin bedellerini yatırabileceği ödeme yerinin tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.
MAHKEME KARARI: Mahkemece 28/08/2023 tarihli, 2023/119 D.İş, 2023/123 Karar sayılı kararla; "HMK 382, 385/1 ve 389.maddelerine göre tevdi mahalli tayini talebinin kabulü ile, İstanbul Çağlayan Adliyesi Vakıfbank Şubesi müdürlüğünün tevdii mahalli olarak tayinine," karar verilmiştir.
İSTİNAF TALEBİ: MESAM vekili tarafından sunulan istinaf dilekçesinde; 6100 sayılı HMK' nın 382/2-d maddesinde, "Borçlar Kanunundaki çekişmesiz yargı işlerinin,1) yetkisi sona eren temsilcinin temsil belgesini mahkemeye ibraz etmesi 2) Borçluya ifa veya teminat göstermesi için süre verilmesi, 3) Tevdii mahalli belirlenmesi veya tevdi edilmeyecek eşyanın satılması..." şeklinde sayılarak düzenlendiğini, çekişmesiz yargı işlerinde görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olup, YARGITAY 17. H.D. 2014/12254 E. 2014/15837 K. ve 13.11.2014 tarihli kararında da bu hususa ilişkin uyuşmazlıkta "Dava, ödeme yeri belirlenmesi isteminden kaynaklanmaktadır. Aynı yasanın 382/2-e bendinde ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işleri de sayılmış ve bunlar arasında tevdii mahalli tayini sayılmamıştır. Hal böyle olunca talebin Sulh Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerektiğini, 6100 Sayılı HMK.'nın 21. ve 22. maddeleri gereğince Sulh Hukuk Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine 13.11.2014 gününde oybirliğiyle karar verildi." denilmek suretiyle tevdi yeri belirlenmesine ilişkin davalarda görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğunu kabul ettiğini, dolaysıyla öncelikle Mahkemenin bu D.İş dosyasında görevsiz olması nedeniyle, talebin görevsizlik nedeniyle reddi ile görevli sulh hukuk mahkemesine gönderilmesini, taraflar arasında; "... SAN. VE TİC. A.Ş." unvanlı "... LOGOLU" Yayın Kuruluşu ile Lisans Sözleşmesi imzalanması hususunda geçerli herhangi bir yazılı-sözlü mutabakat bulunmadığını, müvekkili ile Televizyon Yayıncıları Derneği arasında bir protokol olup, bu protokolün eki olarak tanzim edilecek yayın izin sözleşmelerinin talepte bulunan tarafından imzalanmadığını, bu hali ile taraflar arasında herhangi bir mutabakat bulunmadığını, talep eden tarafından kötü niyetle yapılan ödemelerin iade edildiğini, keza taraflar arasında bir sözleşme bulunmadığını, talep edenin tevdi talebini kesinlikle kabul anlamına gelmemek kaydıyla, talep edenin lisans bedeli olarak ifade ettiği ve yaptığı ödeme bedellerinin aynı alanda faaliyet gösteren diğer kuruluşlarla yapılan lisans bedelleri yanında oldukça düşük olup, bu bedellerin kabul edilemeyeceğinin talep edenin de farkında olduğunu, tüm bu sebeplerle; tevdi mahalli tayini talebinin reddi gerekmekle birlikte, en önemlisinin taraflar arasında ilgili yayın kuruluşuna ilişkin herhangi bir yazılı/sözlü/zımni kabul, mutabakat, anlaşma vs. kesinlikle mevcut olmadığını, hal böyle iken tevdi tayini talebine hukuki dayanak teşkil edecek bir hukuki ilişkinin mevcut olmadığını, dolayısıyla taleplerin reddine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece Mahkemesince MESAM vekilinin istinaf dilekçesi itiraz dilekçesi olarak kabul edilerek, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 15/09/2023 tarihli ara kararı ile; "Görev husususun res’en mahkemece dikkate alınacak olması hususu gözetilerek mahkememizin görevsizliğine, görevli Mahkemenin İstanbul Sulh Hukuk Mahkemeleri olduğuna, Mahkememizce verilen 28/08/2023 tarihli, 2023/119 D.İş ve 2023/123 Karar numaralı tevdi mahalli tayini kararının kaldırılmasına," karar verilmiştir. Bu karara karşı tevdi mahalli tayini talep eden vekilinin istinaf talebinde bulunması üzerine Dairemizce 12/12/2023 tarihli, 2023/1662 Esas, 2023/1892 Karar sayılı kararı ile; tevdi mahalli kararlarına karşı istinaf yargı yoluna başvurulabileceği gerekçesiyle; tevdi mahalli tayini talep eden ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi vekilinin istinaf taleplerinin, Mahkemece itiraz üzerine verilen karar yok hükmünde olduğundan incelenmesine yer olmadığına, karşı taraf MESAM vekiline istinaf harcının tamamlatılması için dosyanın Mahkemesine iadesine karar verilmiş, harç tamamlatıldıktan sonra dosya Dairemize gönderilmiştir.
DELİLLER: Talep dilekçesi ekinde 10/12/2021 tarihli, 01/01/2021 tarihinden 31/12/2021 tarihine kadar olan dönem için Türkiye Musiki Eser, Sahipleri Meslek Birliği ile ... Tic. A.Ş. arasında imzalanan "Yayın İzni Sözleşmesi" örneği, MESAM ve MSG ile Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) arasında imzalanan 27/12/2022 tarihli "MESAM & MSG Yayıncıları Derneği Protokolü, MESAM ve MSG tarafından hazırlanan 2023 yılı için örnek "Yayın İzni Sözleşmesi" örnekleri ile taraflar arasındaki mail yazışmalarının sunulduğu görülmüştür.
G E R E K Ç E:Talep, televizyonda yayınlanacak eserlerle ilgili yayıncı kuruluşun yayın izni sözleşme bedellerinin ödenmesi için tevdi mahalli tayin edilmesine ilişkindir.Mahkemece tevdi mahalli tayini talebinin kabulüne karar verilmiş, aleyhine tevdi mahalli tayin edilen taraf vekili karara karşı istinaf yargı yoluna başvurmuştur.FSEK 43/1-2 maddesinde; "Radyo-televizyon kuruluşları, uydu ve kablolu yayın kuruluşları ile mevcut veya ileride bulunacak teknik imkânlardan yararlanarak yayın ve/veya iletim yapacak kuruluşlar, yayınlarında yararlanacakları opera, bale, tiyatro ve benzeri sahneye konmuş eserlerle ilgili olarak hak sahiplerinden önceden izin almak zorundadırlar." "Bu kuruluşlar sahneye konmuş eserler dışında kalan eser, icra, fonogram ve yapımlar için ilgili alan meslek birlikleri ile 52 nci maddeye uygun sözleşme yaparak izin almak, söz konusu yayın ve/veya iletimlere ilişkin ödemeleri bu birliklere yapmak ve kullandıkları eser, icra, fonogram ve yapımlara ilişkin listeleri bu birliklere bildirmek zorundadırlar." FSEK 43/5 maddesinde; " Meslek birliklerinin temsil ettikleri eser, icra, fonogram ve yapımlar ile üyelerine ilişkin bildirim zorunluluğu, tarifelerin belirlenmesi, duyurulması, müzakere edilmesi, sözleşme yapılması, uzlaşmazlıkların halli ve diğer hususlarda bu Kanunun 41 inci maddesinin dört ilâ onüçüncü fıkraları uygulanır. Ancak yayın ve/veya iletim yapan kuruluşlar bakımından 41 inci maddenin altıncı fıkrasının son cümlesinin uygulanması zorunlu değildir." FSEK 41/10 maddesinde; " Meslek birliklerince belirlenen tarife veya ortak tarifeler üzerinden sözleşmenin yapılmaması halinde, taraflar yargı yoluna başvurabilirler. Yargılama sürecinde, bir önceki yıl sözleşme yapmış olan mahaller, ilgili meslek birlikleri aksini bildirmedikçe, dava konusu tarifenin 1/4'ünü dava sonuçlanıncaya kadar her üç ayda bir meslek birlikleri adına açılmış banka hesabına yatırmak suretiyle eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanabilir ve/veya iletebilirler. Bir önceki yıl sözleşme yapmamış umuma açık mahaller ile ilk defa sözleşme yapacak umuma açık mahallerin bu fıkrada öngörüldüğü şekilde eser, icra, fonogram, yapım ve yayınları kullanabilmeleri ve/veya iletebilmeleri ise ilgili meslek birliklerinin iznine bağlıdır. Dava sonuçlanıncaya kadar bu şekilde ödenen miktar, mahkeme kararıyla tespit edilen tarife bedelinden mahsup edilir." hükümleri düzenlenmiştir. Dosya incelendiğinde; tevdi mahalli talep eden tarafın talebini hangi kanuna göre talep ettiğini açıklamadığı, ancak taraflar arasında FSEK kapsamında sözleşme ilişkisi bulunduğunu iddia ettiği, bu durumda FSEK’in 76/1. maddesinde, bu kanunun düzenlediği hukuki ilişkilerden doğan dava ve işlerde görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi olduğuna dair aksine hüküm bulunduğundan, Hukuk Muhakemeleri Kanunun 383/1. maddesi uyarınca görevli mahkeme Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesidir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında, MESAM vekilinin görevli mahkemenin Sulh Hukuk Mahkemesi olduğuna dair istinaf talepleri yerinde bulunmamış, esasa ilişkin istinaf talepleriyle ilgili inceleme yapılmıştır. Tevdi mahalli talep edenin dosyaya sunduğu delillerin incelenmesinde; taraflar arasında 2021 yılında ödenecek bedellerle ilgili Yayın İzni Sözleşmesi imzalandığı, 2022 ve 2023 yılları için henüz sözleşme imzalanmadığı, MESAM ve MSG ile Televizyon Yayıncıları Derneği (TVYD) arasında imzalanan 27/12/2022 tarihli “MESAM & MSG Yayıncıları Derneği Protokolünün ise Yayın İzni Sözleşmesi olmadığı, yalnızca 2022 ve 2023 yılları için imzalanacak sözleşmelerin esaslarının belirlendiği, bu nedenle taraflar arasında 2022 ve 2023 yılları için sözleşme ilişkisinin kurulduğunun ispat edilemediği, talep edenin Lisans Alma hakkının bulunup bulunmadığı ve lisans bedelinin ihtilaflı olduğu, TBK’nun 107. maddesinde belirtilen tevdi mahalli tayini koşullarının mevcut olmadığı, talebin 5846 Sayılı FSEK 43 ve 41.madde hükümlerine göre, açılacak lisans bedeli tespitine ilişkin asıl davada değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmakla, mahkemece tevdi mahalli tayin edilmesi talebinin reddine karar verilmesi gerekirken, kabulüne karar verilmesi usul ve yasaya uygun görülmediğinden, MESAM vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemenin tevdi mahalli kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.
H Ü K Ü M: Yukarıda açıklanan gerekçe ile: 1-Karşı taraf vekilinin istinaf isteminin KABULÜNE, 2-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince İSTANBUL 1.FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ'nin 28/08/2023 tarihli 2023/119 D.İş. - 2023/123 K. sayılı kararının KALDIRILMASINA, Tevdi mahalli tayini talebinin REDDİNE, 3-İlk derece yargılaması yönünden; -Alınması gereken 427,60 TL harçtan peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile geriye kalan 157,75 TL harcın tevdi mahalli talep edenden alınarak Hazineye gelir kaydına, -Tevdi mahalli tayini talep edenin yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-İstinaf yargılaması yönünden; -Karşı taraf vekilinin istinaf talebi kabul edildiğinden, istinaf peşin harcının talep halinde iadesine, -İstinaf yargılaması sırasında davalı tarafından yapılan 738,00 TL istinaf yoluna başvurma harcının talep edenden alınarak karşı tarafa verilmesine, -İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından avukatlık ücreti takdirine yer olmadığına,5-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 22/02/2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.