T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/1387 Esas
KARAR NO: 2024/568
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 03/06/2022
NUMARASI: 2019/98 Esas , 2022/352 Karar
DAVANIN KONUSU: Alacak
KARAR TARİHİ: 21/03/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesinde açılan tedbir talepli alacak davasında taraflarına görevsizlik kararı verildiği, verilen bu görevsizlik kararına müteakiben davanın Mahkeme nezdinde görülmeye başlandığı, müvekkil şirketle dava dışı ... A.Ş. arasında 19.08.2014 tarihinde Genel Faktoring Sözleşmesi imzalandığı, müvekkili şirketin faktoring sözleşmesi ve bicümle ekleri gereğince alacaklı olduğu, işbu faktoring sözleşmesi kapsamında ... Bankası A.Ş.'nin 01.03.2016 tarihli keşide yeri İstanbul olan 250.000,00-TL bedelli çek teslim alındığı, söz konusu çekin keşidecisi olan Borçlu ... San. ve Tic. Ltd. Şti. hakkında İstanbul ...lcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine özgü takip açıldığı, borçlu tarafından İstanbul 4.Hukuk Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile açılan davada, takibe konu çekin keşide tarihi 01.05.2016 iken 01.03.2016 olarak gerçekleştirildiği, değişiklik yanındaki imzanın müvekkiline ait olmadığının ileri sürülerek takibin iptalinin talep edildiği, Mahkeme tarafından takibin iptaline karar verildiğiNİ, İstanbul 4.İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/114 Esas-2016 Karar sayılı dosyasında çekin keşide tarihinin yanındaki imzanın borçlu davalıya ait olmadığı, söz konusu çekteki keşidecinin kendi imzasına itirazı olmadığı gibi, geçersizliğine karar verilen imza keşide tarihinin değiştirlmesi sonucunda atılan imza olduğu, kendi imzasını inkar etmeyen davalı borçlunun sorumluluğunun devam ettiği, davalı borçlunun İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesinin takibin iptali kararını kesinleşmesine istinaden taraflarına İstanbul ...lcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından ödenen 233.625,00-TL'yi geri istediği ve taraflarına 25.05.2018 tarihinde tebliğ olan muhtırayı gönderdiği, dava konusu çekten dolayı davalı şirketin taraflarına 250.000,00-TL tutarında borçlu bulunduğu ve halen borcun devam ettiği, davaya konu yapılan çek ve faturalardan da anlaşılacağı üzere alacağın muğlak değil kesin olduğu, davaya konu çekin keşidecisi olan davalı borçlunun çek bedeli 250.000,00-TL ve ferileri ile beraber ödemekle yükümlü olduğu, BK.'nun 120'nci maddesi gereğince ticari işlerde uygulacak reeskont faizi üzerinden temerrüt faizi ödemekle yükümlü olduğu, belirterek 250.000TL nin tahsilini, ticari işlere uygulanan en yüksek temerrüt faizi hesaplanarak tahsiline karar verilmesinie talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından ilk olarak İstanbul ...İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasından müvekkil şirkete karşı kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takibe girişildiği, icra takibine, imzaya ve borca karşı çekte tahrifat yapılmış olması nedeniyle süresi içerisinde İstanbul 4.İcra Hukuk Mahkemesi 2016/193 Esas sayılı dosyası ile itiraz edildiği, Mahkeme tarafından yapılan yargılama sonunda itiraz eden davacı yönünden davanın kabulüne, takibin iptaline karar verildiği, verilen iptal kararı doğrultusunda icra müdürlüğüne başvurularak dosya kapsamında müvekkilce ödenen 250.000,00-TL'nin iadesi talebinde bulunulmuşsa da icra müdürlüğünce talebin reddedildiği, bunun üzerine şikayet yoluna başvurulduğu, İstanbul 4.İcra Hukuk Mahkemesinin 2016/553 Esas-2017/86 Karar sayılı dosyasından şikayetin reddine karar verildiği, Yerel Mahkeme kararına karşı da istinaf kanun yoluna başvurulduğu, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk Dairesi'nin icra müdürlüğü'nün 12.10.2016 tarihli kararının yalnızca alacaklıya İİK'nun 361.maddesi gereğince muhtarı gönderilmesi talebinin reddine ilişkin kısmının kaldırılmasına, müdürlük işleminde belirtien bu kısmın Borçlu vekilinin İK'nın 361.maddesi gereğince alacaklıya ödenen paranın iadesi için muhtıra gönderilmesi talebinin henüz takibin iptaline ilişkin ilam kesinleşmediğinden bu aşamada reddine şeklinde kısmen düzeltilmesine karar verildiği, takibin iptaline ilişkin İstanbul 4.icra Hukuk Mahkemesi 2016/193 Esas-2016/777 Karar sayılı kararına karşı alacaklı tarafından yapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk Dairesi'nin 2016/114 Esas-2016/98 Karar sayılı kararıyla reddedildiği ve bu kararın Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin 2017/1500 Esas-2018/1077 Karar sayılı kararıyla onanarak takibin iptaline ilişkin kesinleştiği, takibin iptaline ilişkin icra mahkemesi ilamının kesinleşmesiyle icra müdürlüğüne yapılan başvuru üzerine dosya kapsamında alacaklı tarafa ödenen paranın iadesi için muhtıra çıkartıldığı, davacı tarafın müvekkilden hukuka aykırı olarak tahsil ettiği, 233.625,00-TL'yi iade etmemek amacıyla işbu haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davayı ikame ettiği, dava konusu çek kambiyo senedi vasfında olmadığı, genel hükümler çerçevesinde alacağın varlığının davacı faktoring Şirketi tarafından ispatlanması gerektiği, müvekkilin dava dışı ...'e herhangi bir borcu bulunmadığı, dolayısıyla alacağı temlik alan davacıya karşıda müvekkilin borcunun bulunmadığı belirtilerek davanın dava dışı ... A.Ş.'ye ihbarına, davanın görevsizlik nedeniyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "....Davacı faktoring şirketi tarafından yeknesak kullanılan belgeler çerçevesinde devir ve temlik alınan, dava ve uyuşmazlığa konu edilen ödeme vasıtası ... seri numaralı-01.03.2016 vadeli (düzeltme tarihi 09.03.2016)-250.000,00-TL ... Bankası A.Ş./Tunceli Şubesi – çekteki alacağın mal/hizmet satış bedelini içeren ve tarafına ibraz edilen bir kaç faturaya dayandığı, bu bağlamda davacı faktoring şirketinin iyi niyetli hamil konumunda olduğu, davalının çek bedelini ödemekle sorumlu olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir. 1-Davanın KABULÜ ile, 250.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte, davalıdan tahsiline," Şeklinde karar vermiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Davaya konu edilen çekin kambiyo vasfında olmadığını, İstanbul 4. İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2016/193 Esas sayılı dosyası ile davanın kabulüne ve takibin iptaline karar verilmiş olup, karar gerekçesinde, "davacı yönünden çek kambiyo vasfında olmadığından yapılan kambiyo takibinin iptaline" şeklinde hüküm kurularak söz konusu çekin kambiyo vasfı taşımadığı mahkeme kararı ile hüküm altına alındığını, kararın onanarak kesinleştiğini, kambiyo vasfı taşımayan çeke dayalı olarak davacı faktoring şirketinin alacak iddiasında bulunması mümkün olmadığını, Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf, Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. maddesi, Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 8. Maddesi dikkate alınacağını, çekin, bahse konu faturalardan doğan alacaklara ilişkin düzenlendiğine dair tevsik edici herhangi bir belge bulunmadığını, davacı faktoring şirketinin, tevsik yükümlülüğünü yerine getirmediğini, Davaya konu edilen çekin karşılığı mallarınn dava dışı ... firması tarafından müvekkilinee teslim edilmediğini, çek kambiyo vasfında olmadığı gibi kambiyo vasfında olsa dahi müvekkili şirketin dava dışı ... firmasına söz konusu çek sebebiyle herhangi bir borcu bulunmadığıını, çek sebebiyle tüm itiraz ve defilerini davacı faktoring firması karşıda ileri sürebileceğini, Yargıtay 11.Hukuk Dairesi Esas: 2020/ 1945 Karar: 2021 / 1627 Karar Tarihi: 23.02.2021 tarihli kararında belirtildiği üzere davacı faktoring şirketi kanundan doğan yükümlülüğünü yerine getirmemiş borcun varlığı bakımından gerekli teyit işlemini yapmadığını, kambiyo vasfı dahi bulunmayan bir çeke dayalı davacı faktoring şirketinin iyi niyetinden söz edilemeyeceğini, faturalar ve çek sebebiyle müvekkili şirketin dava dışı ... firmasına herhangi bir borcu olup olmadığını teyit etmesi gerekirekn yükümlülüğünü yerine getirmediğini, iyi niyetli olmadığını, müvekkil şirketin dava dışı ... şirketine herhangi bir borcu bulunmadığını, Bu durumun müvekkili şirket ve ... firmasının ticari defterlerinin incelenmesi neticesinde açıkça tespit edilebilecekken sayın yerel mahkeme tarafından bu hususta herhangi bir inceleme yapılmaması da hatalı olduğunu, 11. Hukuk Dairesi, 02.12.2020 tarih ve 2020/4643 E., 2020/5620 K. Belirtildiği üzere şahsi defileri faktoring şirketine ileri sürebileceğini, belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
İNCELEME -İstanbul ... İcra Md.nün ... esas sayılı dosyasında davacı şirket tarafından davalı ve dava dışı ... şirketi aleyhine kambiyo senedine dayalı takip başlatılmıştır. -Takibe konu ... Bankası Tunceli Şubesine ait 10.03.2016 tarihli keşidecisi ...Ltd şti, lehtarı ... AŞ olan çek arkasında ... AŞ cirosu ve sonrasında ... AŞ cirosu olduğu, çekin 09.03.2016' da ibraz ediliği ancak çek tarih kısmında tahrifat olduğu, düzeltmede paraf olmadığı gerekçesi ile ödeme yapılmadığı şerh düşüldüğü anlaşılmıştır. -Davacı delil olarak ... ile davalı şirket arasındaki bir kısım faturaları (motorin , benzin ürünü vb yazılı), faktoring sözleşmesinin bir kısım sayfalarını, 17.11.2015 tarihli alacak bildirim formunu, çek teslim bordrosu, ... e yazılan yazı örneğini, çek örneğini sunmuştur. -Bankacı operasyon yöneticisi ... ve Ekonomi Hukuku Uzmanı Dr.... raporunda özetle; Faktoring mevzuatı ve teamülleri çerçevesinde davacı faktoring şirketinin akdedilen faktoring sözleşmesi tahtında tanımlanan limit dahilinde (limit ilgili kuruluşun operasyonel risk algısı doğrultusunda şirketin tüm mali verileri incelenmek suretiyle tahsis edilmektedir.) dava dışı ... A.Ş.'nin lehine yapılan ön ödeme faktoring işlemi doğrultusunda temlik edilen faturalı alacağa istinaden devir ve temlik edilen çekteki ciro silsilesinde çeki ciro edip veren kişinin faturadaki borçlu ile aynı kişi olup olmadığına dair kontrol yükümlülüğü bulunduğu, yapılan inceleme neticesinde söz konusu çek ciro silsilesi ile temlik konusu fatura içeriğinin uyumlu olduğu, bu bağlamda davacı faktoring şirketinin kontrol yükümlülüğünü yerine getirdiği, davacı faktoring şirketinin ön ödeme/faktoring işlemine konu fatura içeriğinin kontrolü, tek bir faturanın birden fazla faktoring işlemine konu edilmesine, mükerrer işlemlerin önlenmesine ilişkin araştırma ve kontrol yükümlülüğünü yerine getirdiği, faktoring işlemine konu devredilen fatura tutarı ile çek tutarının uyumlu olduğu ve mükerrer işlem bulunmadığı, FAKTOR'a devir edilen fatura alacaklarının gerçek, geçerli bir ticari ilişkiye dayandığına, doğmuş alacaklara ait mal/hizmet sevkiyatlarının gerçekleştirmiş bulunduğuna, doğacak alacaklarla ilgili olarak gerçekleştiğine, fatura konusu alacakların müşteri kayıtlarında yer aldığına ilişkin hususlar müşterinin kabul ve sorumluluğunda bulunduğu, müşterinin faturalarla ilgili herhangi bir iptal, iade olması durumunda bu hususu FAKTOR'a bildirme zorunluluğu sonucu yeni fatura düzenlemesi, yeni faturaların gönderilmesi durumunda FAKTOR müşteriden fatura ve tüm belge asılları ile fatura koçanlarını hazır etmesini isteyebilme hakkına sahip olduğunu, açıklanan tüm kabul ve beyanların ise taraflar arasında akdedilen faktoring sözleşmesine dayandığını, bu bağlamda davacı faktoring şirketinin faktoringe konu alacağa ilişkin davalı ...Lastik Sıkıştırılmış ... San. Tic. Ltd. Şti. ile dava dışı ... A.Ş. arasındaki hesap ilişkisini, ticari defter kayıtlarını inceleme gibi bir yükümlülüğü bulunmadığı, davacı faktoring şirketi tarafından yeknesak kullanılan belgeler çerçevesinde devir ve temlik alınan, dava ve uyuşmazlığa konu edilen ödeme vasıtası ... seri numaralı-01.03.2016 vadeli (düzeltme tarihi 09.03.2016)-250.000,00-TL ... Bankası A.Ş./Tunceli Şubesi - çekteki alacağın mal/hizmet satış bedelini içeren ve tarafına ibraz edilen bir kaç faturaya dayandığı, bu bağlamda davacı faktoring şirketinin iyi niyetli hamil konumunda olduğu saptanmaktadır. Her ne kadar davalı tarafından dava konusu çekin keşide tarihi 01.05.2016 iken 01.03.2016 olarak gerçekleştirilmesine ilişkin değişiklik yanındaki imzanın kendisine ait olmadığını ileri sürmüş ise de; keşideci olarak atılan imzaya davalının herhangi bir itirazının bulunmaması, bir başka deyişle dava konusu çekin davalı tarafından keşide edilmiş olması, bu çekin davalı tarafından dava dışı ... ...A.Ş.'e verilmiş olması, davalının anılan şirkete çek bedelini aşan miktarlarda borçlu olması, bu borcun ödenmiş olduğuna dair herhangi bir delil sunulmaması, davacının usulüne uygun olarak yapılan faktoring işlemleri sonucunda dava konusu çeki davalının alacaklısı olan dava dışı ... A.Ş.'nden almış olması gibi hususlar birlikte değerlendirildiğinde; davalının dava konusu çek nedeniyle borçlu olduğu, bu bakımdan çek bedelini ödemesi gerektiği sonucuna varıldığı, yönünde görüş bildirmişlerdir.
GEREKÇE Dava, alacak istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur. İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır. Somut uyuşmazlıkta; davalı, dava dışı faktoring müşterisi ... ...şirketine herhangi bir borcu olmadığını, faturalara konu mal teslimi yapılmadığını, ticari defterlerin incelenmesi gerektiğini, davacı faktoring şirketinin alacağı ve faturayı teyit etmediğini, iyiniyetli olmadığını savunmuştur. Davaya konu çekte davalı, keşideci konumundadır. Davacı, çekin dayanağı olan faturalarda alacaklı olarak yer alan ...Şti ile faktoring sözleşmesi akdedildiğini ileri sürmüş olmakla davalı keşideci, aynı zamanda fatura borçlusu konumunda olduğundan şahsi defilerini, alacağı devralan davacı faktoring şirketine karşı ileri sürebilir. Bu durumda mahkemece öncelikle faktoring sözleşmesinin tamamını, tüm ekleri ile sunması için davacı vekiline süre verilerek, dosyanın faktoring alanında uzman bir mali müşavir bilirkişiye yahut faktoring uzmanı bir bilirkişi ile bir mali müşavir bilirkişiye tevdi ile; davalı şirketin ve dava dışı ... ..Şti nin ticari defter ve kayıtlarının incelenerek davalının savunması üzerinde durulması gerekirken eksik inceleme ile karar verilmesi yerinde görülmemiştir. Açıklanan nedenle davalının istinafının kısmen kabulüne, HMK 353.1.a.6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, 2-İlk derece mahkemesinin kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA, -Yargılamaya devam olunmak üzere, dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,3-İstinaf talebi kısmen kabul edildiğinden, 4.190,00 Tl ve 80,70TL istinaf peşin harcının talebi halinde davalı tarafa iadesine, 4-İstinaf aşamasında davalı tarafça yapılan yargılama gideri olan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 86,00 TL tebligat ve posta gideri olmak üzere toplam 306,70 TL'nin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu 22/03/2024 tarihinde HMK'nın 353/1-a-6 maddesi uyarınca oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.