T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/926 Esas
KARAR NO: 2023/1961
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 24/02/2022
NUMARASI: 2021/937E, 2022/151K.
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 21/12/2023
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin, mesleki faaliyetleri doğrultusunda, davalı şirkete ait Bursa/İnegöl’de faaliyet gösteren işletmeyi devralmak ve akabinde davalı ... şirketiyle bir bayilik ilişkisi kurmak için davalı şirket ile görüşmeler yaptığını, işletmenin devri, kiracılık ilişkisinin kurulması, bayilik şartları, vergi yükümlülükleri, işletme çalışanlarının iş akitleri hususları taraflar arasında sözlü olarak görüşülmüş ve işletmenin devri konusunda anlaşma sağlandığını, ancak yazılı olarak herhangi bir sözleşme hazırlandığını, tarafların, işletmenin devir bedeli olarak 1.125.000,00-TL, mal bedeli olarak ise 400.000,00-TL kararlaştırdığını, davalı şirkete ödenecek meblağıın toplam 1.525.000,00-TL olduğu konusunda anlaştığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete 09.10.2021 tarihinde, makbuz karşılığında peşin olarak 125.000,00-TL elden nakit, 11.10.2021 tarihinde banka aracılığı ile 400.000,00-TL nakit, 09.10.2021 tarihinde Çek teslim makbuzu karşılığında ise 7 adet çek (6 adet 100.000,00-TL.lik ve 1 adet 400.000,00-TL.lik çekler) verdiğini, tüm ödemelere ilişkin davalı şirket tarafından alındı makbuzu verildiğini, çeklerin fotokopisinini müvekkili tarafından alındığını, davanın kabulüne, taraflar arasındaki işletmenin devri ve bayilik sözleşmesinin hukuka aykırı ifa nedeniyle kurulmadığının tespitini, taraflar arasındaki kurulmaya çalışılan işletmenin devri sözleşmesi neticesinde müvekkil şirket tarafında davalı şirkete teslim ettiği bilgileri yazılı çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitini, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete teslim edilen müvekkil şirket tarafından keşide edilen 7 adet çekin iadesine iadesi mümkün olmadığı takdirde çeklerin iptalini, çeklerin cebr-i icra yoluyla müvekkil şirket aleyhine takibe konulması halinde çeklerden kaynaklı bu ödemelerin istirdatını talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın açılmasında müvekkili şirketin kusurunun bulunmadığını, davacı tarafın sözlü ve yazılı yapılan ihtarlara rağmen çekleri iade almadığını, sırf vekalet ücretine hak kazanabilmek amacıyla bu davayı açtığını, davacının müvekkiline teslim edilen çeklerden kaynaklı borçlu olmadığının kabulü anlamına gelmeksizin dava konusu çek asıllarını mahkemeye sunduklarını, davacının taraflar arasındaki sözleşmeyi haksız olarak feshetmesinden kaynaklı doğan zararlarından vazgeçtiğini ve davacı tarafından müvekkile teslim edilen çeklerden kaynaklı borçlu olmadığının kabulü anlamına gelmeksizin 7 adet çekten 15.11.2021 vade tarihli çekin ödemesi davacıya yapıldığını, davanın reddini ve işbu davanın açılmasına müvekkil şirket sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI: "....Davalı taraf, sözleşmenin haksız fesih olarak nitelemekle beraber çekleri iade etmeye hazır olduğunu, ancak davacının gelip çekleri almadığını, davanın açılmasına davacının sebep olduğu savunmasında bulunarak tevil yollu davayı kabul etmiştir. Bu açıklamalar ışığında; taraflar arasındaki sözleşmenin feshi nedeniyle davaya konu çekleri elinde bulunduran davalının çekleri iade etmekle yükümlü olduğu, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca ifa yerinin davacının ikameti olduğu, fesih ihtarnamesinin 01/11/2021 tarihinde davalıya tebliğ edildiği ve çeklerin iadesi için üç günlük mehil verildiği, dolayısıyla davalının 05/11/2021 tarihinde temerrüte düşerek çekleri iade etmediği, bunun üzerine davacı tarafından 12/11/2021 tarihinde iş bu davanın açıldığı anlaşılmakla, kabul nedeniyle iş bu davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. İş bu davanın açılmasına davalı tarafın sebebiyet vermesi nedeniyle yapılan yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına ..." şeklindeki gerekçe ile "1-Davanın Kabul nedeniyle KISMEN KABULÜ İLE, Keşidecisi .... TİC. LTD. ŞTİ. Lehtarı .... TİC. LTD. ŞTİ. Keşide yeri Bozüyük olan; ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 15.12.2021 keşide tarihli çek ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 15.01.2022 keşide tarihli çek ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 28.02.2022 keşide tarihli çek ...BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 30.03.2022 keşide tarihli çek ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 30.04.2022 keşide tarihli çek ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 400.000,00-TL bedelli 30.12.2021 keşide tarihli çeklerden dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİ İLE, bu çeklerin kararla beraber talep halinde davacı tarafa iadesine, 2-... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 15.112021 keşide tarihli çekin tahsil edilmiş olması nedeniyle borçlu olmadığının tespiti ile istirdat talebinin REDDİNE, 3-Fazlaya ilişkin diğer taleplerinin REDDİNE,"şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekili istinaf isteminde özetle;Davada lehlerine takdir edilen avukatlık ücretinin tam olması gerektiğini, davalının davaya yönelik cevapları ile taraflar arasındaki ihtarname içerikleri nazara alındığında çeklerin tesliminin davayı konusuz kalmadığı, feragat edilmediği, davanın kabul edilmediği yahut taraflar arasında sulh olmanın gerçekleşmediğini, bu halde Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 6. Maddesinin uygulanmasının yeri olmadığının kabulünün gerektiğini,davalı lehine takdir edilen avukatlık ücreti hukuka aykırı olduğunu, dava tarihi itibariyle çeklerin zilyetliğinin davalı üzerine olduğunu, 100.000TL lik çekin 15.11.2021 de nakde çevrildiğini, müvekkilinin öncesinde ihtarname göndererek davalıyı temerrüde düşürdüğünü, 15.11.2011 tarihli 100.000TL bedelli çek bedelinin müvekkiline iade edilmekle bu kısmın konusuz kaldığını, mahkemenin bu yönde red kararı vermesinin yerinde olmadığını, müvekkil aleyhine karşı vekâlet ücreti takdir edilmesinin de hukuka aykırı olduğunu beyanla mahkeme kararının kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı vekili istinaf isteminde özetle; İlk derece mahkemesinin yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, Davanın açılmasında müvekkilinin kusuru bulunmadığını, davacı tarafın çekleri sözlü ve yazılı yapılan ihtarlara rağmen iade almadığını, sırf vekalet ücretine hak kazanabilmek amacıyla işbu davayı açtığını, Olaylar kronolojik özetlendiğinde; 09.10.2021 tarihinde imzalanan bayilik sözleşmesinin davacı tarafından keşide edilen Antalya ... Noterliği'nin 26.10.2021 tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarname ile haksız olarak fesh edildiğini, ihtarnamenin 28.10.2021 günü tebliğ edildiğini, İhtarnamenin tebliğ edilmesinden sonra tarafların uzlaşmasını sağlamak amacıyla davacı taraf yetkilileri ve vekili 02.11.2021 tarihinde müvekkilinin şirket merkez adresine davet edildiğini, sözleşmenin haksız olarak feshinden kaynaklı müvekkilinin doğmuş ve doğacak alacak taleplerinin reddedildiğini, uzlaşmacı tavırdan çok uzak şekilde toplantıyı terk ettiklerini, sonrasında yeniden aranarak toplantıya ısrarla davet edildiğini ancak uzlaşmaya yanaşmadıklarını, toplantı esnasında işbu dava konusu çeklerin bir kısmının piyasaya verildiği ancak bu uyuşmazlık akabinde derhal toplanılmaya başlandığı belirtildiğini, tümünün piyasadan toplanması ve yerine yeni vadeli çeklerin müşterilere kabul ettirilmesinin zaman alacağının da belirtildiğini, Devam eden süreçte Müvekkil Şirketin tespit edildiği kadarıyla uğradığı zararın, uhdesinde tuttuğu nakit tutar ile karşılanacağının tespit edilmesi üzerine, dava konusu çeklerin iadesine karar verildiğini ve bu iradenin defalarca davacı şirket yetkililerine ve vekillerine iletildiğini, ekte Whatsapp mesajlarının sunulduğunu, Beyoğlu ....Noterliği'nin 17.11.2021 tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek; dava konusu çeklerin ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren 3(üç) iş günü içinde müvekkili şirketin merkez adresinden teslim alınması ve teslim alınmamasından kaynaklı doğabilecek herhangi bir zarardan sorumlu olunmayacağı ihtar edildiğini, 15.11.2021 vade tarihli çekin, müvekkili tarafından müşterisinden iade alınana kadar çeki elinde bulunduran şirket tarafından nakde çevrildiğini, buna rağmen müvekkili şirket tarafından çek bedeli 100.000,00-TL davacıya 17.11.2021 tarihinde ödendiğini, 18.11.2021 günü müvekkil şirket vekili olarak davacı taraf vekili arandığını ve bir gün önce keşide edilen ihtarnameden bahsedilerek çeklerin iade edilmek istendiği, 15.11.2021 tarihli çekin ödemesinin yapıldığı kendisine sözlü olarak iletildiğini, bir dönüş alınamadığını, Davadan 24.11.2021 günü tebliğ edilen dava dilekçesi ve davacı tarafından keşide edilmiş Antalya ... Noterliği'nin 23.11.2021 tarih ve ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile haberdar olunduğunu, çekleri almaktan kasten imtina eden davacı tarafın, kötü niyetle dava açılmasına sebebiyet verdiğini, davacı taraf lehine yargılama giderleri ve vekalet ücretine hükmedilmesi hatalı olduğunun belirterek hükmün vekalet ücreti ve yargılama giderine ilişkin kısmı yönünden kaldırılmasını talep etmiştir.
GEREKÇE Davacı, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinin hukuka aykırılık nedeni ile kurulmadığının iddia ederek sözleşmenin feshi nedeni ile bedelsiz kalan çekler yönünden İİK 72.maddesine dayalı olarak açılan borçsuzluğun tespitine karar verilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı ve davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Tarafların istinaf sebeplerine göre öncelikle; davalının davayı kabulü olup olmadığı ve dava açılmasına sebebiyet verilip verilmediğinin incelenmesi gereklidir. Davalı cevap dilekçesinde, kabul anlamına gelmemek üzere fesih nedeni ile maddi manevi zararlarının oluştuğunu, sözleşme gereği alınan 525.000TL nakidin şimdilik zararı karşılayacağı kanaatine varıldığını savunarak çek asıllarının mahkemeye sunulduğunu belirtmiş, dava açılmasına sebebiyet verilmediğini iddia edilerek davanın reddini talep etmiştir. Davalı vekilinin cevap dilekçesi ve beyanı HMK 308.maddesi gereğince davanın kabulü niteliğinde değildir. Bu durumda mahkemece dava değeri üzerinden nisbi vekalet ücretine hükmedilmesi gerekirken AAÜT 6/1 maddesi gereğince davanın kabulüne dayalı vekalet ücretine hükmedilmesi yerinde görülmediğinden davacının istinafının bu yönden kabulü gerekmiştir. Bununla birlikte davalının davayı kabulü olmadığından harcın da Harçlar Kanunu gereğince tam olarak hesaplanması gerekirken eksik harca hükmedilmesi yerinde görülmemiş, harç kamu düzenine ilişkin olduğundan bu husus HMK 355. md gereğince Dairemizce re'sen dikkate alınmıştır. Mahkemece dava konusu çeklerden ... Bozüyük Şubesi'ne ait ... seri nolu 100.000TL bedelli 15.11.2021 tarihli çekin tahsil edildiği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş ise de; dava tarihinin 12.11.2021 olduğu, davalı yanca ödemenin 17.11.2021'de yapıldığı, davacının 26.10.2021'de davalıya ihtarname gönderdiği, ancak çekin iade edilmediği, yapılan ödemenin de davadan sonra olduğu dikkate alındığında davacı dava tarihi itibarı ile davasında haklı olup çekin ödenmesi davanın reddini gerektirmemektedir. Çek, sonrasında mahkemeye teslim edilmiş ise de; davacıya teslim edilmediğinden bu çek yönünden de menfi tespit isteminin kabulü ve dava tarihinde davacı davasında haklı olduğundan davacı yararına vekalet ücretine hükmedilmesi gereklidir. Taraflar arasındaki bayilik sözleşmesi davacı yanın keşide ettiği 26.10.2021 Tarihli ihtarname ile fesh edilerek, çeklerin iadesi için davalıya mehil verildiği, davalının bu sürede çekleri iade etmediği, cevabi ihtarnamesinde ise fesih nedeni ile zarara uğradığı iddia ederek çekleri teminat olarak elinde tutulacağını beyan ettiği dikkate alındığında mevcut delil durumuna göre davalının yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulması yerindedir.Açıklanan nedenlerle davalı vekilinin istinafının reddine, davacı vekilinin istinafının kabulüne, HMK 353/1.b.2 maddesi gereğince hükmün kaldırılarak yeniden hüküm kurulmasına karar verilmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere;1-Davalı vekilinin istinaf isteminin ESASTAN REDDİNE,2-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,-6100 sayılı HMK.'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/937 Esas, 2022/151 Karar sayılı, 24.02.2022 Tarihli kararının KALDIRILMASINA,3-Davanın KABULÜ İLE,Keşidecisi ... TİC. LTD. ŞTİ. Lehtarı .... TİC. LTD. ŞTİ. Keşide yeri Bozüyük olan;... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 15.12.2021 keşide tarihli çek ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 15.01.2022 keşide tarihli çek... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 28.02.2022 keşide tarihli çek... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 30.03.2022 keşide tarihli çek... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 30.04.2022 keşide tarihli çek ... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 400.000,00-TL bedelli 30.12.2021 keşide tarihli çek -... BANKASI/ Bozüyük Şubesi-... Seri Numaralı 100.000,00-TL bedelli 15.112021 keşide tarihli çeklerden dolayı BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİ İLE, bu çeklerin karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa iadesine, 4-İlk derece mahkemesinde yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;-Alınması gereken 68.310,00 TL karar harcından davacı yanca yatırılan 17.077,50-TL peşin harcın mahsubu ile eksik kalan 51.232,50 TL karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, -Davacı tarafından yatırılan 59,30-TL başvurma harcı ile 17.077,50-TL peşin harcın davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, -Davacı tarafından yapılan 62,50TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, -Davacı taraf kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihindeki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 140.000TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacı tarafa verilmesine, 5-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderleri ve harca ilişkin;-İstinaf talebi kısmen kabul edildiğinden davacı tarafça yatırılan istinaf harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,-İstinaf yargılaması için davacı tarafından yapılan 220,70 TL istinaf yoluna başvurma harcı, 57,50 TL tebligat, müzekkere ve posta gideri olmak üzere toplam 278,20 TL'nin davalıdan alınıp davacıya verilmesine,- İstinaf istemi reddedildiğinden davalıdan alınması gereken 68.310,00-TL harcın peşin alınan 5.123,25 TL ve 80,70 TL harctan mahsubu ile bakiye 63,106,05 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davalıya iadesine,-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına, 6-Artan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilk derece mahkemesince taraflara iadesine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda iş bu kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Yargıtay'da temyiz yolu açık olmak üzere 21/12/2023 tarihinde oy birliği ile karar verildi.