T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/547 Esas
KARAR NO: 2024/28
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL ANADOLU 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 18/02/2021
NUMARASI: 2017/409 Esas - 2021/26 Karar
DAVANIN KONUSU: Faydalı Model Belgesi (Maddi Tazminat İstemli)
KARAR TARİHİ: 16/01/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin "Modifiye atmosferde paketleme yöntemlerinde kullanılan filmde yenilik" buluşunu için TPE'ne 13/02/2014 tarihinde ... numaralı başvuru numarası ile başvuru yapmış olduğunu, söz konusu başvurunun 22/12/2014 tarihinde yayınlandığını, 21/07/2015 tarihinde tescil edilmiş olup tescil sürecinin tamamlandığını, tesciline karar verilen Faydalı Model Belgesinin numarasının ... olduğunu, maddi zararın dava tarihi itibariyle tam olarak bilinememesi nedeniyle belirsiz alacak davası olması yönünden; öncelikle müvekkilinin yapmış olduğu buluşun davalılar tarafından haksız ve hukuka aykırı olarak kullanıldığını, 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında KHK'dan kaynaklanan haklarına tecavüz edildiğinin tespiti ile; ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne, "..." unvanlı ürünün üretimine engel olunması ve satışının durdurulması, ürünlerin piyasadan toplatılması için ivedi olarak her türlü tedbirin alınmasını, davalılar tarafından üretilen ve piyasaya sürülen ürünlerde müvekkilinin 551. Sayılı Patent Haklarının korunması hakkında KHK'ye aykırılık teşkil ettiğinin tespiti ve men'i ile gerekli her türlü tedbirin alınmasına, müvekkiline ait faydalı modelin esaslı unsurlarının kullanımı dolayısıyla 551. Sayılı Patent Haklarının Korunması hakkındaki KHK'nın 140.maddesi gözetilerek, davalılar tarafından elde edilen gelirin tespiti ile fazlasını dava ve talep hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminatın davalılardan müştereken ve müteselsilen haksız fiilin meydana geldiği tarihten itibaren işleyecek olan avans faizi ile birlikte tahsiline, yargılama sonunda verilecek hükmün Türkiye genelinde yayınlanan tirajı en yüksek beş gazeteden birinde masrafı davalılara ait olmak üzere iki defa yayınlanmasına karar verilmesini, yargılama masrafları ve vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili firmanın mağazalarında satışa sunduğu tüm ürünleri üretici ve diğer tüm tedarikçi firmalar ile imzaladıkları firmalardan alarak ticari faaliyetlerini yürüttüğünü, müvekkili şirketin ticari faaliyetlerini herhangi br hak ihlaline sebep olmadan yürütmeye özen gösterdiğini, bu faaliyetlerini çeşitli firmalar ile yaptığı sözleşmeler aracılığı ile yürüttüğünü, diğer davalı şirketle yaptıkları Çerçeve Sözleşme kapsamında diğer davalı şirketin ürünlerini ... isimli marketlerde satışa sunduklarını, sözleşmenin 6. maddesi uyarınca sınai mülkiyet hakkına bir tecavüz söz konusuysa bundan diğer davalının sorumlu olacağının kararlaştırıldığını, müvekkilinin davacı tarafın herhangi bir hakkını ihlal ettiği anlamını taşımamak kaydıyla, davacının iddia ettiği şekilde bir ihlalin mevcut olması halinde bu husustan kaynaklı sorumluluğun müvekkilinin ticari faaliyeti kapsamında imzalamış olduğu sözleşmelerin tarafı olan diğer davalıya ait olduğundan müvekkilinin huzurdaki dava bakımından herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, davacı taraf dilekçesinin maddi tazminat talebi kısmında müvekkilinin defterlerinin incelenmesi ile ürün satışından elde kazancın kendisine verilmesini 551 Sayılı KHK'nin 140.maddesinden kaynaklı taleplerinden ayrıca talep ettiğini, müvekkilinin ispatlanabilir herhangi bir hak kaybına sebebiyet verecek bir kullanımının olmaması nedeniyle davacının ihtiyati tedbir talebine itiraz ettiklerini, davacı yanın mesnetsiz, hukuki dayanaktan yoksun iddialarının dikkate alınmaması ile işbu davada ileri sürülen tüm taleplerinin reddine, yargılama harç ve giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ... Ltd. Şirketi vekili cevap dilekçesinde; müvekkilinin hiç bir şekilde ambalajlama ve paketleme işi yapmadığını, sadece unlu mamul üretimi yaptığını, bu ürünlerini Türkiye'deki pek çok markette satışa sunduklarını, davacının ambalaj ve paketleme üretimi yapmadığından davacının faydalı modeline tecavüz etmesinin söz konusu olmadığını, müvekkilinin ürettiği ürünlerin ambalajlarını ... Tic. A.Ş.'nden tedarik ettiğini, bu nedenle ambalaj ürünleriyle davacının faydalı modeline tecavüz edildiğini bilebilecek durumda olmadıklarını, müvekkilinin olayda kusurunun bulunmadığını, davacının manevi tazminat için fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak kısmi talepte bulunamayacağını, dava konusu ürünlerin kısa bir süre kullanılması nedeniyle talep edilen maddi tazminatın davacının uğradığını iddia ettiği zararla ilgisi bulunmadığını, ambalajların müvekkilinin ürünlerinin satışını artırmadığını, müvekkilinin kullanılan ambalaj nedeniyle hiçbir gelir elde etmediğini, dava konusu ambalajı kullanmayı bıraktıktan sonra da ürünlerini satmaya devam ettiğini, müvekkilinin ambalaj üretimi yapmaması nedeniyle bir avantaj elde etmesinin de mümkün olmadığını, müvekkilinin davacı ile ambalaj ürünü satın almak için görüşme yaptığının doğru olduğunu, ancak ambalaj üretiminin tüm teknik detaylarının müvekkiline verildiği iddiasının doğru olmadığını, davacının fazla fiyat istemesi nedeniyle anlaşma yapılamadığını, müvekkilinin dava konusu ürünlerden herhangi bir ticari başarı elde etmediğini, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir. İhbar Olunan ... A.Ş. vekili beyan dilekçesinde; öncelikle davanın yetkili mahkemede açılmadığını, yetkili mahkemenin Bakırköy FSHHM olduğunu, davacının faydalı modelinin yenili ve buluş basamağı içermediğini, ışıl yapıştırmli polyester sisteminin 2000’li yıllarda ...Tic. Ltd. Şti. tarafından kullanıldığı, davacının ürününde APET 300 mikron kalınlığı kullanılmaktayken kendi ürünlerinde 12 mikron PET+23 mikron PET kullanıldığını, müvekkilinin ambalaj üretiminde temel ürünü .... Tic. Ltd. Şirketi'nden aldığını, bu nedenle davanın bu şirkete de ihbar edilmesini ve müvekkilinin ürünün davacının faydalı modeline tecavüz etmediğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 18/02/2021 tarih ve 2017/409 Esas - 2021/26 Karar sayılı kararıyla; "... davacıya ait ... Y tescil numaralı faydalı modelin tescil kaydı incelendiğinde; "Modifiye atmosferlerde paketleme yöntemlerinde kullanılan filmde yenilik" buluş başlıklı faydalı modelin özetinin "Buluş, Modifiye Atmosferde Paketleme (MAP), özellikle ambalajlanmış gıdaların çevresini saran atmosferin değiştirilerek gıdalarda oluşabilecek enzimatik, mikrobiyolojik ve biyokimyasal reaksiyonların önlenmesi, ürünün kalite özelliklerinin korunması ve raf ömrünün uzatılmasını sağlayan paketleme yönteminde kullanılan Katmanlı PET (30) ile ilgilidir." şeklinde açıklandığı, bir tane bağımsız istemi bulunduğu, bağımsız istemin "Buluş, Modifiye Atmosferde Paketleme (MAP), özellikle ambalajlanmış gıdaların çevresini saran atmosferin değiştirilerek gıdalarda oluşabilecek enzimatik, mikrobiyolojik ve biyokimyasal reaksiyonların önlenmesi, ürünün kalite özelliklerinin korunması ve raf ömrünün uzatılmasını sağlayan paketleme yönteminde kullanılan Katmanlı Pet film (30) olup, özelliği en az bir yüzeyinin Antifog ve bariyer laklı katman (20) içermesi ile karakterize edilmesidir." olarak tanımlandığı, buna göre davalıların kullandıkları ambalaj malzemesinin davacının faydalı modeline tecavüz etmesi için "Antifog ve bariyer laklı katman" içermesi gerektiği, her ikisinin bir arada olmasının zorunlu olduğu, ancak TÜBİTAK laboratuvarında yapılan inceleme ve alınan bilirkişi raporları ile davalıların ambalaj ürününde "ANTİFOG" özelliğinin bulunmadığının tespit edildiği, bu nedenle davacının faydalı modelinin koruma kapsamında olmadığı anlaşılmakla, davanın reddine." karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde; "Hükme gerekçe oluşturan TÜBİTAK raporunda; dava konusu ürünlerin hem üst kapak hem de alt tabanlarında PET POLİMER'in olduğunun tespit edildiğini, Müvekkilin pet polimerini "modifiye atmosferde paketleme yönteminde" kullanan ilk girişimci olduğunu,Davalılardan ...; Yerel Mahkeme dosyasında da birçok kez bahsettiğimiz üzere müvekkilden sınırlı sayıda sipariş ile ürün alarak kötüniyetli davranmış ve akabinde dava konusu ürünlerin başka bir firmaya üretimini yaptırdığını, davalı ... tarafından yapılan eylemin; ürünün yapısının çıkarımcı bir analizle yeniden üretilerek piyasaya sunulması (tersine mühendislik) olduğunu, Faydalı modele konu buluş ile davalı tarafın kullandığı ürünün aynı olduğunu ve piyasada aynı amaç ile kullanıldığını,SMK 141.maddesinin 1. ve 2. fıkrasından da anlaşılacağı üzere; tecavüzün oluşabilmesi için, bir ürünün birebir aynısının yapılmasının gerekmediğini, ancak davalı tarafın üretimini yaparak piyasaya sundukları ürünün şekli ve kullanım amacının müvekkile ait buluş işe birebir aynı olduğunu, kısmen yapılan taklidin de sınai mülkiyet kanunu uyarınca tecavüz teşkil ettiğini,Kaldı ki; davalı ... 141/2 uyarınca müvekkil ile ticari anlaşma yapıp ÜRÜNÜ bilen firmalar olduğunu, ancak davalı bildiği halde 141/2 uyarınca ürünün satmak, dağıtmak ve ticari alana çıkarmak gibi eylemlerle tecavüz içeren eylemlerine devam ettiğini, Dolayısıyla müvekkile ait tescilli buluşun tek bir istem özelliğinin davalılara ait üründe yer almamasının tecavüz fiilinin gerçekleşmediği anlamını taşımadığını; çünkü istemler, kullanılan kelimelerle sınırlı olarak değerlendirilemeyeceği gibi, ürünün sadece taklit edilmesi ile taklit edilmek suretiyle üretiminin yapılarak ticari alanda kullanılması tecavüz fillinin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti bakımından farklılık arz edebileceğini, davalıların dava konusu ürünün taklit suretiyle üretmesi ve ticari alanda kullanıma sunması ile müvekkilin maddi ve manevi zarara uğradığını." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.
GEREKÇE: Dava, faydalı modelden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, önlenmesi ile maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi tarafından,"Davanın REDDİNE" karar verilmiştir. Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davacıya ait ... tescil numaralı "Modifiye atmosferlerde paketleme yöntemlerinde kullanılan filmde yenilik" buluş başlıklı faydalı model ile davalılar tarafından üretilen ve piyasaya sürülen ürünlerin aynı olduğu iddiasıyla tecavüzün tespiti, men, ve tazminat istemli bu davanın açıldığı; davalıların ise, davacıya ait faydalı modele herhangi bir tecavüz veya ihlalin sözkonusu olmadığını beyanla davanın reddi gerektiğini savundukları görülmüştür. Mahkemece aldırılan ve denetime elverişli bulunan bilirkişi heyeti raporları dikkate alınarak; davalılara ait ürünün davacının tescilli faydalı modelden kaynaklanan haklarını ihlal ve tecavüz etmediği anlaşıldığından, ilk derece mahkemesi tarafından davanın reddine karar verilmesi isabetli olduğundan, davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin alınan 80,70 TL harcın mahsubu ile bakiye 346,90 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK'nun 361.maddesi uyarınca tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde Yargıtay ilgili hukuk dairesinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile karar verildi.16/01/2024