T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2023/1843 Esas
KARAR NO: 2024/391
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: İSTANBUL 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 13/09/2023
NUMARASI: 2022/908 Esas - 2023/653 Karar
DAVANIN KONUSU: Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 05/03/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ...'nin birbirlerinden karşılıklı hatır çekleri aldıklarını, müvekkilinin verdiği çek bedellerini bu davalıya ödediğini, bu nedenle verilen çeklerin bedelsiz kaldığını, ancak adı geçen davalının kendisinde kalan çekleri diğer davalıya kötüniyetli olarak temlik ettiğini, diğer davalı ...'ın kötüniyetli temlik aldığı çekleri müvekkili aleyhine takibe koyduğunu, müvekkilinin çekler nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP: Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; çeklerin bir ödeme aracı olduğunu, bir borcun ödenmesi amacıyla düzenlendiğinin karine olarak kabul edildiğini, davacı bu karinenin aksini iddia ettiğine göre bu iddiasını yazılı delil ile ispat etmesi gerektiğini, müvekkilinin iyi niyetli hamil olduğunu ve bedelsizlik def'inin müvekkiline karşı ileri sürülemeyeceğini, Eski T.T.K md. 599 karşılığı olan T.T.K md 687 hükmü dahi, kambiyo senetlerinde şahsi defilerin iyi niyetli hamile karşı ileri sürülemeyeceği şeklinde olduğunu, bu durumda tek istisna hamilin kambiyo senedini iktisap ederken kötü niyetli olduğunu, müvekkilinini iyi niyetli olduğunu, haksız davanın reddine, davacının %20 den az olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı ...'ye dava dilekçesinin tebliğ edildiği ancak davaya cevap vermediği anlaşılmıştır.
DAİREMİZ KARARI: İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 25/10/2021 tarih ve 2019/579 Esas - 2021/722 Karar sayılı kararının istinaf edilmesi üzerine Dairemizin 07/12/2022 tarih ve 2022/730 Esas - 2022/2037 Karar sayılı ilamı ile; "... Davacı taraf hatır çeki iddiasını yazılı deliller ile ispatlayamamış olup, bu yöndeki istinaf sebepleri yerinde değildir. Ne var ki davacı vekilinin dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayandığı gözetilerek hatır çeki iddiası yönünden davacı tarafa yemin teklif hakkının hatırlatılmaması doğru değildir. Ayrıca davacı taraf takas mahsup talebinde bulunmuş olup, mahkemece bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür. Açıklanan bu yönler itibariyle yargılama eksik bırakılmış olup davacı vekilinin istinaf talebinin belirtilen bu yönlerden kısmen kabulüne" karar verilmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI: Dairemiz kaldırma kararından sonra İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/09/2023 tarih ve 2022/908 Esas - 2023/653 Karar sayılı kararıyla; "... Dava konusu çeklerin incelenmesinden çeklerin sonradan davalı ... tarafından ciro edilmek suretiyle davalı ...'a verildiği görülmektedir. Kural olarak temlik edilen alacaklar kapsamında davacı tarafından takas talebi davalılara karşı öne sürebilir ise de yukarıda bahsedilen Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 26.04.2022 tarihli, 2017/(23)6-873 E., 2022/605 K. sayılı kararında bahsedildiği haliyle öncelikle, takasın söz konusu olabilmesi için iki tarafın karşılıklı olarak birbirinden alacaklı (birbirinden borçlu olması) gerekir. Alacak ve borç karşılıklı değilse veya iki kişi arasındaki borç ilişkisinin dışında kalan kişilerden olan alacaklar ya da borçlar takasa konu olamaz. Takas bildiriminde bulunan kimse karşı tarafa borçlu bulunmalı, aynı zamanda karşı taraftan alacaklı olmalıdır. Ayrıca takas için, yalnız borçlularda değil, borçlarda da karşılıklılık bulunmalıdır. Ancak aynı nitelikteki cins (nevi) veya özdeş edimlerin takası mümkündür. Ancak İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının davalılardan ... alacaklı sıfatı ile davacı borçlu ... aleyhine yaptığı, İstanbul ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasının dava dışı ... alacaklı sıfatı ile davacı borçlu ... ve dava dışı ... aleyhine yaptığı, İstanbul .... İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının davacı ...'ün alacaklı sıfatı ile davalı ... aleyhine yaptığı görülmekle taraflar arasındaki alacak ve borçların karşılıklı olmadığından davacının şartları oluşmayan takas talebi de Mahkememizce reddedilmiştir. Davacı yana istinaf kararında belirtildiği üzere; davacı vekiline yemin deliline dayanılacak ise, yalnızca "dava konusu çekin hatır çeki olduğu" yönündeki iddianın ispatı ile sınırlı olmak üzere yemin metnini hazırlaması ve mahkememize sunması için 2 haftalık kesin süre verilmiş ise de davacı yan 31/05/2023 tarihli Mahkememiz duruşmasında yemin deliline dayanmadığını beyan etmekle davacının şartları oluşmayan talebi ile davasının reddi gerekmiştir. Yukarıda açıklanan gerekçe ile davalı alacaklı davacının kötüniyetli olduğu İİK 72. Maddesi gereğince ispatlayamadığından ve şartları oluşmadığından davalı yanın kötüniyet tazminat talebi reddedilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." kararı verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde; "Aşamalarda da belirttiğimiz gibi dava konusu çeklerle ilgili alacağın temliki hükümlerinin uygulanması gerektiğini, nitekim alınan bilirkişi raporlarında da bu durumun açıklığa kavuşturulduğunu, TBK 188/1'deki "Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları, devralana karşı da ileri sürebilir." hükmü ve bilirkişi raporlarında yapılan tespitlerden ve anlaşılacağı üzere; müvekkilin davalı ...'ye karşı ileri sürebileceği her türlü def'iyi, çekleri keşide tarihinden 2,5 yıl sonra kötü niyetle temlik alan diğer davalı ...'a karşı da ileri sürebileceğini, bu sebeple takas def'inin de bu davalıya karşı ileri sürülebileceğini, bu hususun İstanbul 4.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2019/579 E., 2021/722 K. sayılı kararında da belirtildiğini, Davalılar arasında yapılan işlem alacağın temliki mahiyetinde olduğundan, davacı müvekkilimin de alacakları bulunduğu ve bununla ilgili icra takibi yapılmış olduğundan, takas nedeniyle müvekkilimin borcu kalmadığını, bu nedenle takas-mahsup taleplerimiz doğrultusunda davanın kabulüne karar verilmesi gerektiğini, Tarafların birbirinden karşılıklı alacakları bulunduğunu, davalı ..., diğer davalı ...'a dava konusu çekleri temlik etmekte kötü niyetli olduğunu, ... davaya konu çekleri bilerek temlik almış ve akabinde müvekkilim hakkında icra takibi başlattığını, Davalı ...'ın çekleri keşide tarihinden 2,5 yıl sonra temlik almış olmasının kötü niyetli olduğunu açıkça gösterdiğini, davalılar takas nedeniyle müvekkilimin borcu bulunmadığını bildiğinden kötü niyetli hareket ettiklerini." beyanla ilk derece mahkemesi kararının kaldırılması istenmiştir.
GEREKÇE: Dava, İİK'nun 72.maddesi uyarınca icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. İlk derece mahkemesi tarafından, "Davanın REDDİNE, -Davalının kötüniyet tazminat talebinin ispatlanamadığından ve şartları oluşmadığından REDDİNE" karar verilmiştir.Hüküm davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir. İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun(HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır. Davacı, davalı ... ile karşılıklı hatır çekleri aldıklarını, davalıya verdiği çek bedellerini bu davalıya ödediğini, bu nedenle verilen çeklerin bedelsiz kaldığını, ancak davalının kendisinde kalan çekleri diğer davalıya kötüniyetli olarak temlik ettiğini, davalılara borçlu bulunmadığını beyanla menfi tespit isteminde bulunmuş; davalı taraf ise iddiaları kabul etmeyerek davanın reddi gerektiğini savunmuştur. İlk derece mahkemesinin davanın reddine dair 25/10/2021 tarih ve 2019/579 Esas - 2021/722 Karar sayılı kararı Dairemizin 07/12/2022 tarih ve 2022/730 Esas - 2022/2037 Karar sayılı ilamı ile; "... Davacı taraf hatır çeki iddiasını yazılı deliller ile ispatlayamamış olup, bu yöndeki istinaf sebepleri yerinde değildir. Ne var ki davacı vekilinin dava dilekçesinde açıkça yemin deliline de dayandığı gözetilerek hatır çeki iddiası yönünden davacı tarafa yemin teklif hakkının hatırlatılmaması doğru değildir. Ayrıca davacı taraf takas mahsup talebinde bulunmuş olup, mahkemece bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, bu yönler itibariyle yargılama eksik bırakılmış olup davacı vekilinin istinaf talebinin belirtilen bu yönlerden kısmen kabulüne" karar verilerek kaldırılmıştır.İstinaf kararı sonrası devam eden yargılamada, mahkemece davacı vekiline yemin metnini hazırlaması ve sunması için 2 haftalık kesin süre verildiği, davacı vekilinin 31/05/2023 tarihli duruşmada "Yemin deliline dayanmadıklarını" beyan ettiği anlaşıldığından, mahkemece ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesinde isabetsizlik yoktur. Davacı tarafın "Takas - mahsup" savunmasının mahkemece ayrıntılı olarak değerlendirildiği ve taraflar arasındaki alacak ve borçların karşılıklı olmadığı gerekçesiyle davacının şartları oluşmayan takas talebinin de reddedilmesi yerinde olmakla; davacı vekilinin istinaf isteminin reddine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacı vekilinin istinaf talebinin HMK'nun 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE, 2-Alınması gereken 427,60 TL harçtan, peşin alınan 269,85 TL harcın mahsubu ile bakiye 157,75 TL harcın davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,4-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.05/03/2024