T.C.
İSTANBUL
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
16. HUKUK DAİRESİ
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
DOSYA NO: 2022/658 Esas
KARAR NO: 2024/451
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
TARİHİ: 10/03/2021
NUMARASI: 2021/79E, 2021/41K.
DAVANIN KONUSU: Markaya, Ticaret Unvanına Tecavüz, Haksız rekabetin tespiti, meni, refi, tazminat
KARAR TARİHİ: 08/03/2024
İstinaf incelemesi için dairemize gönderilen dosyanın ilk incelemesi tamamlanmış olmakla, HMK 353. Maddesi gereğince dosya içeriğine göre duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinde yapılan inceleme sonucu;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkiline ait "...+şekil" markasının 24/25 mal ve hizmet sınıflar üzerine 09/12/1999 tarihinde tescil başvurusu yapıldığını ve TPMK nezdinde tescilli olduğunu, ... markasının 09/01/1995 tarihinde tescil edilen ... Limited Şirketi tarafından ilk defa tescilsiz olarak kullanıldığını ve dava konusu marka tescil edildikten sonra da aktif olarak kullanıldığını, daha sonra şirketin unvan değişikliğine giderek ... Limited Şirketi olarak tescil edildiğini, böylece ... ibaresinin ilgili şirketin hem ticaret unvanı hem de markası olarak kullanılmaya başlandığını, dava konusu markanın ülke çapında tanınmış ve güvenilir bir marka haline geldiğini, .... A.Ş.'nin 04/03/2014 tarihinde iflas ettiğini, söz konusu şirketin iflas etmesi sebebiyle müvekkili tarafından şirkete ait marka haklarının tamamının Nisan 2017 yılında icra kanalıyla satın alındığını, davalı şirketin ... Şirketi'nin iflas sürecinde olmasından kötüniyetli olarak faydalanarak müvekkiline ait ... markası iflas idaresinde iken "..." markasını 25.sınıfa dahil mal ve hizmetlerde TPMK nezdinde tescil ettirdiğini, ayrıca 35.sınıfa dahil mal ve hizmetlerde 28/10/2015 tarihli tescil başvurusu yapılmış olup davalı tarafa ait tescil başvurusunun itiraz üzerine reddedildiğini, davalının kullanmış olduğu ... işaretinde tali unsur niteliğindeki ... tasviri olup aslı unsur ise yalnızca ... olduğunu, hal böyle iken davalı tarafa ait işaretin müvekkilinin tescilli markası ile aynı veya ayırt edilemeyecek kadar benzer olduğunu, SMK 5/1-ç hükmü çerçevesinde sicilden terkinin gerektiğini, davalı tarafın kötüniyetli olarak tescil etmesinin yanı sıra ortalama tüketici nezdinde müvekkiline ait marka ile birebir aynı şekilde ve müvekkilinin izni olmaksızın kullanıldığını, bu işlenen fiillerin SMK ve TTK hükümlerince müvekkilinin markasına tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunu, ... markasının aynı zamanda müvekkili tarafından kurulan ve halen faal olan ...TİC AŞ'nin unvanı olduğunu, markanın tescil sınıfları olan 24 25 sınıflar ile şirketinin iştigal alanın aynı olduğunu, haksız şekilde tescil edilip kullanılan markanın TTK 52 maddesine göre ticari unvana tecavüz de oluşturduğunu, açıklanan nedenlerle; davalının haksız şekilde tescil ettirip kullandığı markanın hem müvekkilinin marka hakkına tecavüz mahiyetinde, hem haksız rekabet mahiyetinde hem de aynı zamanda müvekkilinin ticaret unvanına tecavüz mahiyetinde olması nedeni ile davalının "..." markası ile müvekkilinin "..." markasının 25.sınıf yönünden aynı olduğunun tespitine, davalı tarafa adına kayıtlı ... ibareli markanın 25.ürün sınıfları yönünden hükümsüzlüğüne, davalı tarafın müvekkiline ait tescilli markasına vaki tecavüzünün tespiti ve men'i ile haksız rekabetin tespitine, davalı tarafa ait tecavüz oluşturan ve el konulan ürünler ile cihaz, makine ve benzeri araçların tamamının şekillerinin değiştirilmesi, üzerinde yazılı olan markaların silinmesi, gerekmesi halinde imhası, şimdilik SMK 151.2.B maddesi gereğince "tecavüz edenin elde ettiği net kazanç" üzeridnen 10.000,00 TL maddi tazminatin dava tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, 10.000,00 TL itibar tazminatı ve 500.000,00 TL manevi tazminatın dava tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.Davacı vekili, 23.02.2021 Tarihli dilekçesi ile talebini; 10.000TL maddi tazminat yönünden 56.720,87TL ye artırmıştır.
CEVAP: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin TPMK nezdinde ... no ile tescilli ... markasını kullandığını, bu bağlamda müvekkilinin kullanımının herhangi bir şekilde davacının marka haklarını ihlal etmediğini, sunulan görsellerin delil niteliğinin olmadığını, davacı tarafın gerçek kişi olduğunu, ... Tic. A.Ş.adına açılmış bir davanın bulunmadığını, dava dışı üçüncü kişiler adına işbu yargılamada herhangi birticaret unvanı ihlaline karar verilmesinin mümkün olmadığını, kabul anlamına gelmemekle tazminat miktarının fahiş olduğunu, davacının soyut iddiaları dışığında ... markasının güncel olarak tanınmışlığına ilişkin yüksek bir manevi tazminat gerektirecek hiçbir somut delil bulunmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİNİN KARARI:"...1-Davacının davasının KISMEN KABULÜ ile;-Davalıya ait ... tescil numaralı markanın tescilli olduğu 25.sınıf yönünden hükümsüzlüğüne, karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, -Davalının davacıya ait markalardan doğan haklarına tecavüzünün ve haksız rekabetinin tespiti ile men'ine, sonuçlarının ortadan kaldırılmasına, bu kapsamda davalı yana ait "..." markasını ihtiva eden ürünler ile münhasıran bu ürünlerin üretiminde kullanılmaları kayıt ve koşulu ile her türlü üretim vasıtalarına el konularak bu vasıtalarda bulunan "..." ibaresinin silinerek yahut boyanarak ya da sökülerek çıkarılmasına,-"..." markasını ihtiva eden her türlü tabelaların sökülmesine, reklam vasıtaları ile basılı evrakların toplatılarak el konulmasına, -www...com adresinde "..." markalı ürünlerin satışının men'ine -56.720,00 TL maddi, 50.000,00 TL manevi, 10.000,00 TL itibar tazminatının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine,-Hüküm özetinin masrafı davalıdan karşılanmak suretiyle tirajı en yüksek ulusal çapta yayın yapan 3 gazeteden birinde ilanına, " Şeklinde karar verilmiştir.
İSTİNAF İSTEMİ: Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Yerel Mahkemenin hükmettiği maddi tazminat, itibar tazminatı ve manevi tazminat oldukça düşük olduğunu, hükme esas alınan malî raporların maddi tazminat talebi bakımından eksik ve hatalı olup, denetime elverişli olmadığını, yeniden inceleme talebinin reddi nedeni ile maddi tazminat talepleri hak kaybına uğramamak bakımından HMK m 107 uyarınca belirli hâle getirildiğini, maddi tazminat ve itibar tazminatı bakımından yeni bir inceleme yapılması hâlinde zararın daha yüksek olduğu anlaşılabileceğini, 06.11.2020 tarihli Raporda müvekkiline ait "..." markasına açıkça tecavüz eden davalının, ... markasının üretiminden kaynaklı elde ettiği toplam satış miktarının 382.831,64.-TL olduğu ifade edilmişken bir önceki bilirkişi raporunun 2.sayfasında 2017 yılına net satışların 23.370.461,47.-TL olduğu, brüt kârın 1.605.803,44.-TL olduğu ifâde edildiğini, raporun önceki rapordaki mali kayıtlara uygun olmadığını,Hükme esas alınan raporda, kârlılık oranı bakımından da hata yapıldığını, % 6 olarak tespit edilen bu oran, genel karlılık oranı olup tekstil sektörünün reel değerlerine asla uymadığını,Davalının müvekkiline ait markayı, müşteriler nezdindeki güvenirliğini yitirmeye neden olabilecek bir şekilde düşük kalitede imal ettiğini, satışa sunmuş ve marka kötü bir biçimde kullanılmış olduğunu, Üstelik bu marka ismi aynı zamanda müvekkilin pay sahibi olduğu ... Ticaret AŞ.'nin ticaret unvanı olup sadece marka ihlali ile değil, ticaret unvanına yönelik bir ihlal ile de davalı birçok zarara neden olduğunu, markadan haksız olarak milyonlarca TL menfaat de elde edildiğini, markanın itibarının zedelendiğini, Yerel Mahkeme toplam 3.615,95.-TL yargılama giderinin sadece 744,73.-TL'sini davalıya yüklenmesinin hatalı olduğunu, kabul/ret oranı hatalı saptanmış olup, bunun da düzeltilmesi gerektiğini belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davacı yan lehine itibar tazminatına hükmedilmiş olmasının hatalı olduğunu, İtibar tazminatını düzenleyen SMK 150/2 hükmü şu şekildedir: "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edilmesi durumunda, hakka konu ürün veya hizmetlerin, tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda sınai mülkiyet hakkının itibarı zarara uğrarsa, bu nedenle ayrıca tazminat istenebilir." şeklinde olup maddede "kötü şekilde üretim" ifadesi yer almakta, ancak ürünün ne şekilde kötü üretilebileceği açıklanmadığını, tecavüzün varlığı tek başına yeterli olmayıp; aynı zamanda hakka konu ürünün tecavüz eden tarafından kötü şekilde kullanılması veya üretilmesi yahut uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi şartlarının da mevcut olması gerektiğini, itibar tazminatının şartlarının bulunmadığının açık olduğunu, ürünlerin çocuk giyim ürünleri olup herhangi bir şekilde lüks ya da özel olarak tanımlanabilecek ürünler olmadığını, dava konusu markanın dava dışı üçüncü kişi marka sahibinin iflası nedeni ile icra yoluyla davacıya geçmiş; iflas ve icra işlemleri nedeniyle marka piyasadaki eski bilinirliğini ve kalite imajını büyük oranda kaybetmiş olduğunu, bu hususu davacı yan istinaf dilekçelerinde kabul ve beyan ettiğini,Kararda da markanın itibarının nereden kaynaklandığının ve bu itibarın neden zarar gördüğünün somut gerekçelendirilmediğini, davacının markanın kötü ya da uygun olmayan şekilde kullanıldığına ilişkin bir delil de sunmadığını, bilirkişilerce de somut bir tespit yapılmadığını, Müvekkilinin "..." markası için ... başvuru numarası ile 04.11.2014 tarihinde başvuru yapmış, 24.08.2015 tarihinde yine aynı numara ile markanın 25. Sınıfa tescili yapılmış olup tescil edildiği şekilde kullanıldığını, tescil tarihi SMK yürürlüğünden önce olduğundan tecavüz ve haksız rekabet bakımından müvekkil markasına SMK hükümleri değil 556 Sayılı KHK hükümleri uygulanması gerektiğini, SMK 155. Madde de huzurdaki dava bakımından geçerli olamayacağını,müvekkilin tescilli markasına dayanan kullanımlarının tecavüz teşkil ettmeyeceğini, Davacının, dava dilekçesinde müvekkil markasının kendi markasına tecavüz ettiği ve haksız rekabet teşkil ettiği iddialarının yanı sıra müvekkil markasının davacının ticaret unvanına da tecavüz ettiği iddiasına dayandığını ancak kararda ve gerekçede ticaret unvanı tecavüz iddiası yönünden herhangi bir hüküm kurulmadığını, gerçek kişi olan davacı tarafından açılan işbu davada, davacı bahsedilen şirketin yetkilisi olsa dahi ticaret unvanına tecavüz konusunda aktif husumet ehliyeti bulunmadığını,bu talebe ilişkin harcın tamamlattırılmaması ve bu konuda herhangi bir karar verilmemesi hatalı olup gerekçe olmamasının da hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilmeden hüküm tesis edildiğini, 04.09.2019 tarihli bilirkişi raporunda müvekkilin 17.04.2017-19.04.2018 tarihleri arasındaki satışlardan kaynaklanan karın 29.453,53TL olduğu hesaplanmışken 09.11.2019 tarihli bilirkişi raporunda ise yine aynı defter, fatura ve satışlar incelenerek aynı tarihlerde yapılan satışlardan kaynaklanan karın 56.720,87TL olduğu hesaplandığını, Manevi tazminatın fahiş olduğunu, Belirterek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.
DELİLLER: Hükümsüzlüğe konu marka numarası dava dilekçesinde açıkça yazılı olmayıp kaydı dosyaya celp edilmemiş olmakla mahkememizce eklenmiştir.Delil dilekçesinde yer alan açıklamaya göre; ... numaralı ... ibareli marka 25 sınıfta 04.11.2014 tarihli başvuruya istinaden 24.08.2015 te davalı adına tescil edilmiştir. Davacı yan ... esas unsurlu pek çok markayı devralmış olup incelendiğinde dosyadaki en eski kaydın ... tescil nolu +12 ... markasının 25 sınıfta 18.03.1997' den beri tescilli olduğu, ... tescil nolu ... şekil ibareli markanın 25 sınıfta 09.12.1999 dan beri tescilli olduğu anlaşılmaktadır. Bilirkişiler marka vekili ... Testil mühendisi ... 26/03/2019 tarihli ayrıntılı ve gerekçeli raporlarında; "hükümsüzlüğü ve sicilden terkini talep edilen davalı adına TPMK nezdinde ... no ile tescilli ... markasının aynı 25.sınıfta ve bu sınıfla doğrudan bağlantılı olan 35.hizmet sınıfında mağazacılık alanında davacının daha eski tarihli ... esas/yegane unsurlu markalarındaki ... kelimesini aynen ihtiva etmekle, davacı markaları ile işaret (marka) düzeyinde kavramsal-anlamsal ve işitsel bir benzerlik kurulmasına sebep olacağı, davacının bir seri markası olarak algılanacağı, ayrıca davacı ile davalı arasında (markaların sahipleri arasında-işletme düzeyinde) bir ekonomik bağlantı bulunduğu izlenimine de yol açacağı, davalı markasının tescili için 04/11/2014'te yani ... Ticaret A.Ş'nin iflasından yaklaşık 8 ay sonra başvuruda bulunduğu, www...com.tr internet adresinden ulaşılan Facebook hesabında rastlanan markasal kullanımın, davacının ... markasının kullanımı mahiyetinde olduğunu, davacı markalarındaki gibi ... kelimesindeki harflerin renklendirildiği, kelimenin son harfi olan "..."nin davacının bazı markalarındaki gibi "..." şeklinde stilize edildiği, ... kelimesinin önünde dikey olarak yazılı olan "..." işaretinin tespit edilen kullanımda davacı markaları karşısında tek farkı oluşturduğunu, bu ibarenin tespit edilen markasal kullanıma ayrıt edicilik katmadığı, SMK m.155 hükmünün lafzından, davalının marka kullanımı doğrudan markasının tescil edildiği şekle uygun olsa bile, davacının önceki tarihli markalarına dayanarak tecavüz ve haksız rekabet iddiasında bulunabileceği, davalı markasının tescilinde kötüniyet bulunup bulunmadığı takdirinin mahkemeye ait olduğu" hususlarında görüş bildirmişlerdir. 1.Mali müşavir bilirkişi raporunda; "kanuni defter, beyannameler, sunulan belgelere ve söz konusu tarihler arasında ... markasının kullanıldığı satışların tespit edilebileceği delillere göre davalı ...Tic. Ltd. Şti'nin ... markasını kullanarak faturalandırdığı satışların toplamının 430.408,16 TL olduğu, bu satışlardan kaynaklanan elde edilen karın (karlılık oranlarına göre, genel giderler hariç) toplam 29.453,53 TL olduğu" yönünde görüş bildirmiştir. 2.bilirkişi Mali müşavir ..., Bilirkişi 06/11/2020 tarihli raporunda; "davacın ticaret unvanına herhangi bir tecavüz olmayan "17/04/2017-19/04/2018" tarihleri arasında "..." markası ile satışlarına ait hammadde maliyetleri, işçilik giderleri, üretim giderleri dahil edildiğinde brüt kar (pazarlama satış giderleri, genel yönetim giderleri, finansman giderleri hariç) 50.473,83 TL gelir elde ettiği, davacın ticaret unvanına herhangi bir tecavüz olmayan "17/04/2017-19/04/2018" tarihleri arasında "..." markası ile satışlarına ait hammadde maliyetli (işçilik giderleri, üretim giderleri pazarlama satış giderleri, genel yönetim giderleri, finansman giderleri hariç) brüt kar; 56.720,87 TL gelir elde ettiği" hususlarını tespit etmiştir.
GEREKÇE Dava, markaya ve ticaret unvanına tecavüz, haksız rekabetin tespiti, meni, refi, SMK 151/2.b maddesi gereğince maddi tazminat, manevi tazminat ile itibar tazminatı istemlerine ilişkindir. İlk derece mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı ve davalı vekili, yasal süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi gereğince, ileri sürülen istinaf başvuru nedenleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Somut uyuşmazlıkta; davacı dava dilekçesinde davacının marka kullanımının müvekkilinin ticaret unvanına tecavüz teşkil ettiğini ileri sürmüş ise de, mahkemece bu yönde herhangi bir değerlendirme yapılmadığı, hükümde de olumlu olumsuz bir karar verilmediği görülmekle bu yöndeki istinaf istemi yerindedir. Bununla birlikte mahkemece itibar tazminatına hükmedilmiş ise de; itibar tazminatı SMK 150/2.maddesinde düzenlenmiş olup "kötü şekilde kullanım, üretim, bu şekilde üretilen ürünlerin temin edilmesi yahut uygun olmayan tarzda piyasaya sürülmesine" ilişkin koşulların ne şekilde oluştuğu hususunun delillere göre gerekçelendirilmemiş olması da yerinde değildir. Kabule göre ise; maddi tazminat yönünden 2.mali rapordaki 2.seçenek hükme esas alınmış ise de, ikinci raporda 01.01.2018- 19.04.2018 arasındaki satış tutarı 40.680,24TL yazılı iken, ilk raporda 88.103,12TL olarak belirtildiği, ilk raporun içeriğinde kanuni defterlerin usulüne uygun açılış kapanış tasdiki olup olmadığı belirtilmemiş ise de; ticari defterlerin incelendiğinin yazılı olduğu, raporlar arasında çelişki olduğu, davacının 151.2.b maddesine göre "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin elde ettiği net kazancı" talep ettiği de dikkate alınarak mahkemece çelişkilerin giderilmesi için ek rapor alınarak değerlendirme yapılması gerekirken, 2.rapordaki seçenekli hesaplamalardan hangisinin seçildiğine dair yeterli gerekçeye yer verilmeden karar verilmesi yerinde görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle taraf vekilinin istinafının kısmen kabulüne, ilk derece mahkemesinin kararının kaldırılmasına, kaldırma sebebine göre sair hususların bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi ayrıntılı kararda açıklandığı üzere; 1-Davacı ve davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, 2-Bakırköy 2. Fikri Ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi'nin 10/03/2021 tarih, 2021/79 Esas - 2021/41 Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,3-Yukarıda gerekçede belirtildiği şekilde yargılamaya kaldığı yerden devam edilmek üzere dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 4-İstinaf peşin harcının talebi halinde taraflara iadesine,5-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 220,70-TL istinaf yoluna başvurma harcı ile 124,10-TL posta masrafı olmak üzere toplam 344,80-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, -İstinaf aşamasında davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 220,70-TL istinaf yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6-İstinaf incelemesi duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti takdirine yer olmadığına, Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda, HMK'nun 353/1-a-6 maddesi uyarınca oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.08/03/2024